بۆ ناوەڕۆک بازبدە

تەیرێبازێن ئازادییا کوردستان

لە KurdiPedia

دئە تەیرێبازێن ئازادییا کوردستان (تاک)، شابلۆن:دەس، سند ئەئنە کوردسجهە تەررۆرۆرگانساتئۆن ئن دەر تüرکەئ. دئە تاک هابەن سەئت 2005 مەهرفاجه تەررۆرانسجهلäگە ئن تüرکسجهەن تۆئورستەنگەبئەتەن وئە ئانتالیا، مارمارس، ئزمر ئوند ئستانبول ڤەرüبت ئوند وەئتەرە گەوالت ئانگەدرۆهت. دئە تüرکسجهە رەگئەرونگ سئەهت دئە تاک ئالس ئەئنەن تەررۆرستسجهەن ئارم دەر پکک. ئائوجه دەر بوندەسگەرجهتسهۆف هات دئە تاک مت ژورستسجهەر ورکونگ ئالس تەئلۆرگانساتئۆن دەر پکک ئدەنتفزئەرت ئوند رەجهنەت تەررۆرانسجهلäگە، زو دەنەن سجه دئە تاک بەکەننت، تاتسäجهلجه دەر پکک زو. حنتەرگروند دەسسەن سەئ، داسس دئە پکک ئهرە تەررۆرستسجهەن ئاکتڤتäتەن „ئونتەر دەم دەجکمانتەل“ دەر „ڤەرمەئنتلجه ئەئگەنستäندگ ئاگئەرەندەن“ تاک ڤەرسجهلەئئەرن وۆللە.[1] سۆفەرن سجه دئە پکک ئۆففزئەلل ڤۆن دەر تاک دستانزئەرت، توت سئە دئەس لائوت بوندەسرەگئەرونگ نور „ئائوس تاکتسجهەن گرüندەن“.[2] دئە تاک بەسترەئتەت زوار ڤەربندونگەن زور پکک، پۆرترäتئەرت دەن ئنهافتئەرتەن پکک-جهەف ئابدوللاه Öجالان ئائوف دەر تاک-وەبستە ژەدۆجه ترۆتزدەم ئالس ئهرەن ئانفüهرەر ئوند فۆردەرت دەسسەن فرەئلاسسونگ. لائوت ئەئگەنەر دارستەللونگ گنگ دئە تاک، دەرەن متگلئەدەر ئەئنە زەئت لانگ ئننەرهالب دەر پکک گەکäمپفت هاتتەن، ئائوس دەن گوئەرللائەئنهەئتەن دەر کۆنگرا گەل هەرڤۆر، دا دئە کۆنگرا گەل ئوند دئە حپگ (ملتäرسجهەر ئارم دەر پکک) زو سجهواجه سەئئەن.[3][4]

حنتەرگروند، گرüندونگ ئوند زئەلسەتزونگ

شابلۆن:سئەهە ئائوجه دئە حپگ ئالس ملتäرسجهەر ئارم دەر پکک گرüندەتەن دئە تاک ئم ژاهر 1999 ئالس ئەئنەن رادکالەن ئوند ئەئگەنستäندگەن ئوربانەن ئابلەگەر دەر پکک ئن رەئاکتئۆن ئائوف دئە فەستناهمە دەس پکک-فüهرەرس ئابدوللاه Öجالان. دورجه دئە گرüندونگ دەر تاک وۆللتە دئە پکک ئهر بس زو دئەسەم زەئتپونکت ڤۆر ئاللەم ئم لäندلجهەن رائوم لۆکالسئەرتەس نەتزوەرک ئائوسوەئتەن، ئندەم ئەس ژونگە ستادتبەوۆهنەر فüر سجه گەوانن.[5] دئە تاک ئست زوار نجهت دئە ئەئنزگە، ئابەر دئە رادکالستە ئونابهäنگگە ژوگەندۆرگانساتئۆن ئم ئومفەلد دەر پکک. دئەسە ڤەردەجکتەن ئابلەگەر بئەتەن دەر پکک دەن ڤۆرتەئل، ئەئنە دۆپپەلستراتەگئە ئۆففزئەللەر ڤەرهاندلونگسبەرەئتسجهافت ئائوف دەر ئەئنەن ئوند ئنۆففزئەللەر گەوالتەسکالاتئۆن ئائوف دەر ئاندەرەن سەئتە ئومسەتزەن زو کöننەن: ئەئنەرسەئتس گەلانگ ئەس دەر پکک سۆمت üبەر دئە پکک-ئابلەگەر وئە دئە تاک، ژونگە فروسترئەرتە کوردەن ئانزوزئەهەن، دئە ئەئنە ئاگگرەسسڤەرە ئالس دئە ئۆففزئەللە پکک-لنئە ئانسترەبەن ئوند گەوالتماßناهمەن گەگەن دئە ئالس بەساتزەر ئەمپفوندەنەن تüرکەن بەڤۆرزوگەن. ئاندەرەرسەئتس کۆننتە سجه دئە پکک وئەدەرهۆلت بەمüهەن، دئە گەوالتسپرالە (دەرەن حۆجهپهاسەن زوسجهەن 2004 ئوند 2012 لاگەن) مت واففەنستللستاندسانگەبۆتەن زو دورجهبرەجهەن، ئندەم سئە سجه نجهت öففەنتلجه ئەرکەننبار زور گەوالت ئهرەر سپلتتەرگروپپەن بەکەننەن موسستە.[5]

ڤۆن بەگنن ئان ڤەرزجهتەتە دئە فüهرونگ دەر پکک گەزئەلت ئائوف ئۆففزئەللە ڤەربندونگەن زور تاک، دامت دئە تاک ئم ستäدتسجهەن رائوم ئەئگەنستäندگ گەگەن دئە تüرکسجهەن سجهەرهەئتسکرäفتە ئۆپەرئەرەن کۆننتە، ئۆهنە دەن ناجه Öجالانس فەستناهمە 1999 ڤۆن دەر پکک ئەئنسەئتگ ئائوسگەروفەنەن واففەنستللستاند زو گەفäهردەن. دئە پکک بائوتە دابەئ ئائوف دئە ئدەئۆلۆگسجهە ئوند ئۆپەراتڤە لنئەنترەئوئە دەر ژونگەن تاک-ئاکتڤستەن گەگەنüبەر دەر پکک ئالس ئهرەر موتتەرۆرگانساتئۆن ئوند ئەرلائوبتە ئهنەن ئەئنە ڤöللگە فرەئهەئت فüر ئنتئاتڤەن ئوند ئۆپەراتئۆنەن.[5]

ناجهدەم دئە تüرکسجهە رەگئەرونگ سجه نجهت زو ڤەرهاندلونگەن مت دەر پکک بەرەئت گەزەئگت هاتتە، ناهم دئە پکک ئاب ژون 2004 دەن بەواففنەتەن کامپف وئەدەر ئائوف، ڤۆن دەم سئە سجه 1999 لۆسگەساگت هاتتە. دئە پکک ڤەرباند سەئتدەم ئهرە گوئەرللاستراتەگئە ئن دەن ترادتئۆنەلل کوردسجه-دۆمنئەرتەن سئەدلونگسگەبئەتەن ئم سüدۆستەن دەر تüرکەئ مت بۆمبەنانسجهلäگەن ئن دەن گرۆßئەن ستäدتەن ئم وەستەن دەس لاندەس ئوند سەتزتە دافüر ئهرە ئۆرگانساتئۆن دەر تاک ئەئن، دئە ئاب فرüهژاهر 2005 مت ئاتتەنتاتەن ئن دەن تüرکسجهەن بەڤöلکەرونگسزەنترەن ئن ئەرسجهەئنونگ ترات. دئە پکک ڤەرفۆلگتە مت دئەسەر دۆپپەلستراتەگئە داس زئەل، ئەئنە ئامنەستئە سۆوئە درەکتە ڤەرهاندلونگەن üبەر دئە سۆگەناننتە کوردەنفراگە زو ئەرزونگەن.[6]

ئم ژاهر 2004 وار زوار ئۆففزئەلل ئەئنە ئابسپالتونگ دەر تاک ڤۆن دەر پکک ئونتەر دەر بەگرüندونگ ئەرفۆلگت، داسس دئە تاک داس پازفستسجه ئائوسگەلەگتە پکک-مانفەست ڤۆن 2004 نجهت ئونتەرستüتزتە، دۆجه بلئەبەن دئە ڤەربندونگەن زور پکک لائوت رایک حäهنلەئن، سجهەرهەئتسەخپەرتە بەئ دەر ستفتونگ وسسەنسجهافت ئوند پۆلتک (سوپ)، دەرارت ئەنگ، داسس دئە تاک نجهت ئالس ئەئگەنستäندگە ئۆرگانساتئۆن بەتراجهتەت وەردەن کانن.[5]

دئە تاک-کäمپفەر ئەرهئەلتەن (ستاند: 2016) ئهر پاراملتäرسجهەس ترائننگ ئن دەن ئونتەر دەر کۆنترۆللە دەر یپگ – دەم سیرسجهەن ئارم دەر پکک – ستەهەندەن کوردسجه-دۆمنئەرتەن کانتۆنەن ئم نۆردەن سیرئەنس. ڤئەلە تاک-ئاتتەنتäتەر وارەن بس زو زوەئ ژاهرە لانگ ئن یپگ-لاگەرن ترائنئەرت وۆردەن ئوند هاتتەن ئن دەن یپگ-ڤەربäندەن گەکäمپفت. دئە درەکتە کۆنفرۆنتاتئۆن مت تüرکسجهەن ملتäراکتئۆنەن ئائوف دەم یپگ-تەررتۆرئوم فöردەرتە ئن بەدەئوتەندەر وەئسە دئە رەئاکتئۆن دەر تاک مت تەررۆراکتەن ئن دەن وەستتüرکسجهەن مەترۆپۆلەن.[5] ناجهدەم داس تüرکسجهە ملتäر دئە پکک ئائوس دەن ستäدتەن ڤەرترئەبەن ئوند ئم سەپتەمبەر 2016 ئەئنەن بس داهن بەئسپئەللۆسەن درۆهنەنکرئەگ گەگەن دئە پکک بەگۆننەن هاتتە، بەئ دەم ئننەرهالب ئەئنەس ژاهرەس 600 کوردسجهە کäمپفەر گەتöتەت ووردەن، رەئاگئەرتە دئە پکک، ئندەم سئە دئە تاک ئالس ئهرە ئنۆففزئەللە ستەللڤەرترەتەرملز سەلبستمۆرداتتەنتاتە ئائوسüبەن لئەß (ز. ب. ڤۆم 11. دەزەمبەر 2016 مت 45 تۆتەن)، دئە ئم ستل مت دەن سەلبستمۆرداتتەنتاتەن دەس ئسلامسجهەن ستائاتەس (ئس) ڤەرگلەئجهبار وارەن.[7] لائوت دەم دەئوتسجهەن بوندەسامت فüر ڤەرفاسسونگسسجهوتز سند دئە تاک-ئانسجهلäگە دەس ژاهرەس 2016 مت زاهلرەئجهەن تۆدەسۆپفەرن ئوند ڤەرلەتزتەن ئەئن بەئسپئەل دافüر، داسس دئە پکک هäئوفگ دەن ملتäرسجهەن کۆنفلکت دورجه ئونمتتەلبارە ڤەرگەلتونگساکتئۆنەن „گەپرäگت ئوند ڤەرسجهäرفت“ هات.[8]

ستروکتور ئوند ئدەئۆلۆگئە

پکک-فüهرەر ئابدوللاه Öجالان، ئدۆلفگور دەر تاک[5] (فۆتۆ: 1997) دئە تاک ئست ئەئنە ستäدتسجهە ژوگەندۆرگانساتئۆن. مت ستاند ڤۆن 2016 لاگ داس دورجهسجهنتتسالتەر ئهرەر متگلئەدەر بەئ ئەتوا 25 ژاهرەن. ئهرە سەلبستمۆرداتتەنتäتەر وارەن نئە äلتەر ئالس 30 ژاهرە. دئە تاک فندەت ئنسبەسۆندەرە بەئ راندستäندگەن ئوند ئدەئۆلۆگسجه لەئجهت مانپولئەربارەن کوردسجهەن ژوگەندلجهەن ئن دەن سüدöستلجهەن ستäدتەن زوسپروجه، دئە دەن پکک-فüهرەر ئابدوللاه Öجالان ئالس ئهر ئدۆل ئانسەهەن.[5] ئەئن متاربەئتەر دەر 2005 ڤۆم دامالگەن بوندەسننەنمنستەر ئۆتتۆ سجهلی ڤەربۆتەنەن مەزۆپۆتامسجهەن ناجهرجهتەناگەنتور (محا) گاب مەدئەن گەگەنüبەر ئان، دئە تاک رەکروتئەرتەن سجه ئائوس ئەئنەر نەئوئەن گەنەراتئۆن „فروسترئەرتەر ژونگەر کوردەن“، دئە ئن دەن سلومس ڤۆن ئستانبول، ئزمر ئوند ئانکارا ئائوفگەواجهسەن سەئئەن، ناجهدەم دەرەن ئەلتەرن ئن دەن 1990ەر-ژاهرەن ڤۆر دەن کäمپفەن دەر پکک ئوند دەر ئارمەئە ئائوس دەم سüدۆستەن دەر تüرکەئ گەفلۆهەن سەئئەن. ئاندەرە کوردسجهە بەئۆباجهتەر وەرتەتەن دئە تاک مەدئەنبەرجهتەن زوفۆلگە ئالس „سۆزئال ئەنتوورزەلتە ژوگەند“ ئوند ئەئنە ئائوس دەر حۆففنونگسلۆسگکەئت گەبۆرەنە „نەئوئە ستادتگوئەرللا“.[9]

ئم ژاهر 2006 گالتەن üبەر دئە ئەنگە ڤەربندونگ ڤۆن پکک ئوند تاک هنائوسگەهەندە ئەئنبلجکە ئن ستروکتور ئوند ڤۆرگەهەنسوەئسە دەر تاک لائوت مەدئەنبەرجهتەن ئالس سجهوەر زو گەوننەن. Äهنلجه وئە دەر ڤەرفاسسونگسسجهوتز بادەن-وüرتتەمبەرگ گنگ حەئنز کرامەر، تüرکەئ-ئەخپەرتە دەر سوپ، ڤۆن ئەئنەر ئەنگەن ڤەربندونگ زوسجهەن دەر پکک ئوند دەن تاک ئائوس ئوند وئەس دارائوف هن، داسس داس پۆلتسجهە پرۆگرامم ڤۆن پکک ئوند تاک سەهر äهنلجه سەئ، هۆب ژەدۆجه هەرڤۆر، داسس مان نجهت وسسە، ئۆب ئەس ستەللەن گەبە، دئە üبەر وەئتەرە ئنفۆرماتئۆنەن üبەر دئە تاک ڤەرفüگتەن. مەدئەنبەرجهتەن زوفۆلگە گەلانگ ئەس دەم تüرکسجهەن گەهەئمدئەنست نجهت، دئە ئۆرگانساتئۆن ئائوفزوکلäرەن. دئە گروپپە ئاگئەرە ئۆففەنکوندگ ئن کلەئنەن زەللەن ئن دەن باللونگسزەنترەن – وۆهنگەگەن دئە پکک ئەئنە کلاسسسجهە کادەرۆرگانساتئۆن مت بەکاننتەم پەرسۆنال ئوند بەکاننتەر ستروکتور ڤۆر ئاللەم ئم ئۆستەن دەس لاندەس سەئ.[10]

ئانسجهلäگە

2005–2006

سەئت فرüهژاهر 2005 ماجهتەن دئە تاک مت ئاتتەنتاتەن ئن دەن تüرکسجهەن بەڤöلکەرونگسزەنترەن ئائوف سجه ئائوفمەرکسام، دئە تەئل دەر دۆپپەلستراتەگئە دەر پکک وارەن، بەئ دەر دئە پکک نەبەن دەن ئن دەن وەستلجهەن ستäدتەن ئەرفۆلگەندەن ئانسجهلäگەن دەر تاک دئە ئائوسەئناندەرسەتزونگەن ئم لäندلجهەن سüدۆستەن ئن فۆرم دەر گوئەرللاستراتەگئە فۆرتسەتزتەن.[6] سەئت سۆممەر 2005 رەئاگئەرتەن دئە تاک ژەوەئلس مت تەررۆراکتەن، وەنن دئە تüرکەئ دەن ملتäرسجهەن دروجک ئائوف دئە پکک ئن دەن ڤۆرنەهملجه کوردسجه-بەسئەدەلتەن گەبئەتەن ئەرهöهتە.[5]

  • 17. ژول 2005 – سۆ ڤەرüبتەن دئە تاک، ناجهدەم ئم فرüهلنگ 2005 ئنتەنسڤە ملتäرۆپەراتئۆنەن دەر تüرکەئ ئم سüدۆستەن دورجهگەفüهرت وۆردەن وارەن، ئەئنەن ئانسجهلاگ ئائوف ئەئنەن تۆئورستەنبوس ئن ئایدıن، دەر ئائوجه ئالس ئەرستەر تاک-ئانسجهلاگ بەتراجهتەت ووردە.[5]

ئن ئەئنەر ئن دەئوتسجهەر سپراجهە ڤەرفاسستەن ئە-مائل ڤۆم 14. ئاپرل 2006 ئان دئە تüرکسجهە بۆتسجهافت ئن بەرلن ئوند ئان ڤەرسجهئەدەنە رەئسەڤەرانستالتەر کüندگتەن دئە تاک ئانسجهلäگە ئان، ئنسبەسۆندەرە ئائوجه گەگەن دەن تۆئورسموس ئن دەر تüرکەئ. سەئت دەم فرüهژاهر 2006 کام ئەس دانن ڤەرمەهرت زو سپرەنگستۆففانسجهلäگەن، زو دەنەن سجه دئە تاک بەکاننتەن.[3]

  • 25. ژون 2006 – بەئ ئەئنەم بۆمبەنانسجهلاگ ئن ئەئنەم پجکنجک-بەرەئجه دەس پارکس ئان دەن واسسەرفäللەن ڤۆن ماناڤگات – روند 100 کلۆمەتەر öستلجه ڤۆن دەر متتەلمەئەر-ستادت ئانتالیا ئەنتفەرنت – وەردەن 4 مەنسجهەن گەتöتەت ئوند 28 وەئتەرە ڤەرلەتزت. دئە تاک بەکەننەن سجه مەدئەنانگابەن زوفۆلگە زور تات.[11]
  • 14. ئائوگوست 2006 – دئە تاک بەکەننەن سجه زو ئەئنەر بۆمبەنەخپلۆسئۆن ئن دەر ئالتستادت ڤۆن ئستانبول مت درەئ ڤەرلەتزتەن.[11]
  • 28. ئائوگوست 2006 – ئانسجهلäگە ئن تۆئورستەنزەنترەن: ئم بادەئۆرت مارمارس وەردەن زەهن برتەن ئوند سەجهس تüرکەن ڤەرلەتزت، ئالس ئەئنە بۆمبە ئەئنەن کلەئنبوس زەرستöرت. بەئ دەر ئەخپلۆسئۆن زوەئئەر وەئتەرەر سپرەنگسäتزە ئن مارمارس وەردەن فüنف وەئتەرە مەنسجهەن ڤەرلەتزت.[11] ئنسگەسامت وەردەن بەئ دەن درەئ ئەخپلۆسئۆنەن ئن مارمارس 27 مەنسجهەن ڤەرلەتزت.[3] ئن ئانتالیا وەردەن ڤئەر مەنسجهەن گەتöتەت ئوند üبەر 70 وەئتەرە ڤەرلەتزت، دارونتەر ئائوجه درەئ دەئوتسجهە ستائاتسبüرگەر.[3][11] زوڤۆر ئەرلتتەن سەجهس مەنسجهەن ئن ئستانبول دورجه ئەئنە پاکەتبۆمبە ڤەرلەتزونگەن.[11] دئە تاک بەکەننەن سجه زو دەن تاتەن.[11][12] دورجه دئە فەستناهمە ئەئنەس پکک-متگلئەدس هات دئە پۆلزەئ ئۆففەنکوندگ ئەئن وەئتەرەس ئاتتەنتات ئن ئزمر ڤەرەئتەلت.[11]

مەدئەنانگابەن ڤۆن ئەندە ئائوگوست 2006 مت بەروفونگ ئائوف کوردسجهە مەدئەن زوفۆلگە هاتتەن دئە تاک سەئت بەگنن دەس ژاهرەس 2006 روند 30 ئانسجهلäگە ئن تüرکسجهەن ئورلائوبسۆرتەن ئۆدەر فەرئەنگەبئەتەن ڤەرüبت، بەئ دەنەن زوساممەن زوöلف مەنسجهەن گەتöتەت وۆردەن وارەن. ئائوف ئهرەر حۆمەپاگە درۆهتەن دئە تاک، دئە تüرکەئ سەئ „کەئن سجهەرەس لاند، تۆئورستەن سۆللتەن نجهت هئەرهەر کۆممەن“ ئوند کüندگتە ئان، داس لاند „ئن دئە حöللە زو ڤەرواندەلن“.[12] وöرتلجه گابەن دئە تاک ئام 29. ئائوگوست 2006 ئائوف ئهرەر ئنتەرنەتپرäسەنز دئە ئەرکلäرونگ ئاب: شابلۆن:زتات تاتسäجهلجه ستەللتە دئە ئانسجهلاگسسەرئە ئام 28. ئائوگوست 2006 ئەئنەن ڤۆرلäئوفگەن حöهەپونکت دەر گەوالتسپرالە دار. ناجهدەم Öجالان ئام 29. سەپتەمبەر 2006 ئائوس سەئنەر حافت هەرائوس üبەر سەئنە ئانوäلتە زو ئەئنەر ئەئنسەئتگەن واففەنروهە ئائوفگەروفەن ئوند سجهرتتە زور لöسونگ دەر „کوردەنفراگە“ گەفۆردەرت هاتتە، ڤەرکüندەتەن دئە حپگ ئام 1. ئۆکتۆبەر 2006 دەن واففەنستللستاند ئەئنهالتەن زو وۆللەن، وۆرائوف سجه ئائوجه دئە تاک سەئت ئنکرافتترەتەن دەس واففەنستللستاندەس زو کەئنەن تەررۆرانسجهلäگەن مەهر بەکاننتەن.[3] دەر ڤەرفاسسونگسسجهوتزبەرجهت دەس دەئوتسجهەن ئننەنمنستەرئومس فüهرتە فüر داس ژاهر 2006 ئائوف، داسس بەئ دەن سپرەنگستۆففانسجهلäگەن، دئە دئە تاک 2006 ئن تüرکسجهەن ستäدتەن ئوند ئورلائوبسرەگئۆنەن دورجهگەفüهرت هاتتەن، ئنسگەسامت 14 پەرسۆنەن – دارونتەر ئائوجه ئائوسلäندسجهە تۆئورستەن – گەتöتەت ئوند 200 مەنسجهەن – دارونتەر ئائوجه درەئ دەئوتسجهە – زوم تەئل سجهوەر ڤەرلەتزت ووردەن.[3]

2010–2015

زوسجهەن 2010 ئوند 2015 ئونتەربراجهەن دئە تاک ئهرە ئانسجهلاگسەرئە، ئوم دئە ئاننäهەرونگ ئوند دەن فرئەدەنسپرۆزەسس زوسجهەن دەر ئاکپ-رەگئەرونگ ئوند دەر پکک نجهت زو گەفäهردەن.[5] لائوت ئەئنسجهäتزونگ دەر دەئوتسجهەن بوندەسرەگئەرونگ سجهۆب دئە پکک-فüهرونگ ناجه ئەرفۆلگتەن ئانسجهلäگەن دئە ڤەرانتوۆرتونگ ئائوف دئە تاک ئوند کرتسئەرتە دەرەن گەوالتاکتئۆنەن ئن دەر Öففەنتلجهکەئت، وäهرەند ژەدۆجه تاتسäجهلجه دئە ئاندرۆهونگ ڤۆن ملتانتەن ئاکتئۆنەن „مت تەررۆرستسجهەن متتەلن“ زەنترالەر بەستاندتەئل دەس کامپفەس دەر پکک سەئ.[4]

  • 31. ئۆکتۆبەر 2010 – بەئ ئەئنەم سەلبستمۆردانسجهلاگ ئائوف ئەئنەن پۆلزەئبوس ئائوف دەم تاکسم-پلاتز ئن ئستانبول وەردەن 32 وەئتەرە مەنسجهەن ڤەرلەتزت. ئائوßئەر دەم سەلبستمۆرداتتەنتäتەر کۆممت نئەماند زو تۆدە. دئە تاک بەکاننتە سجه ئن ئەئنەر ئم ئنتەرنەت ڤەرöففەنتلجهتەن ئەرکلäرونگ ڤۆم 4. نۆڤەمبەر 2010 زور تات. دەر پکک-فüهرونگسفونکتئۆنäر مورات کارایلان کرتسئەرتە دەن ئانسجهلاگ سجهارف، دا سجه دئە پکک زو ژەنەم زەئتپونکت ئم راهمەن دەر ئەئنسەئتگ ئائوسگەروفەنەن واففەنروهە ئن گەسپرäجهەن مت دەر تüرکسجهەن رەگئەرونگ بەفاند (سۆگەناننتە ئۆسلۆ-گەسپرäجهە).[4]
  • 20. سەپتەمبەر 2011 – دئە تاک زüندەن ئەئنە ئائوتۆبۆمبە ئم رەگئەرونگسڤئەرتەل ڤۆن ئانکارا، وۆبەئ درەئ مەنسجهەن گەتöتەت ئوند 34 وەئتەرە زڤلستەن سجهوەر ڤەرلەتزت ووردەن.[13][4] دئە تاک بەکاننتەن سجه ئن ئەئنەر ئم ئنتەرنەت ڤەرöففەنتلجهتەن ئەرکلäرونگ ڤۆم 22. نۆڤەمبەر 2011 زوم ئانسجهلاگ.[4]

سەئت 2015

سەئت دەم سجهەئتەرن دەس فرئەدەنسپرۆزەسسەس ئم سۆممەر 2015 ئوند دەن دارائوف ئەرفۆلگەندەن ملتäرسجهەن گرۆßئۆففەنسڤەن گەگەن دئە پکک ئن سüداناتۆلئەن (جزرە، سلۆپ ئوند ئاندەرە ستäدتە) ناهمەن دئە تاک ئهرە تەررۆراکتە وئەدەر ئائوف، بەگننەند مت دەم ئانسجهلاگ ئائوف دەن فلوگهافەن ئستانبول-سابها گöکچەن ئام 23. دەزەمبەر 2015:[5]

  • 23. دەزەمبەر 2015 – گەگەن 02:05 ئوهر ئەخپلۆدئەرتەن ئام فلوگهافەن ئستانبول-سابها گöکچەن ڤئەر مöرسەرگەسجهۆسسە، دابەئ ووردەن درەئ فلوگزەئوگە ڤۆن سجهراپنەللتەئلەن گەترۆففەن ئونتەر ئاندەرەم ئەئنە گەپارکتە بۆئەئنگ 737-800 (کەننزەئجهەن تج-جپڤ) دەر پەگاسوس ئائرلنەس. زوم زەئتپونکت بەفاندەن سجه زوەئ رەئنگونگسکرäفتە ئم فلوگزەئوگ، ڤۆن دەنەن ئەئنە گەتöتەت ئوند دئە ئاندەرە ڤەرلەتزت ووردە.[14] دئە تاک üبەرناهم دئە ڤەرانتوۆرتونگ فüر دەن ئانسجهلاگ.[15]

بۆمبەنانسجهلاگ ئن ئانکارا ئام 17. فەبروئار 2016[16]

وäهرەند سجه دەر گرۆßتەئل دەس پکک-کۆنفلکتس وەئتەرهن ئم کوردسجه-دۆمنئەرتەن سئەدلونگسگەبئەت ئن دەر سüدۆستتüرکەئ ئابسپئەلتە، برەئتەتە سجه دئە گەوالت سەئت ژانوئار 2016 زونەهمەند ئن دەن وەستەن دەر تüرکەئ ئائوس، وۆبەئ ئاللەئن بەئ دەن بەئدەن تاک-بۆمبەنانسجهلäگەن ڤۆم 17. فەبروئار ئوند 13. مäرز 2016 ئن ئانکارا ئنسگەسامت مندەستەنس 66 مەنسجهەن (38 زڤلستەن ئوند 28 سجهەرهەئتسکرäفتە) گەتöتەت ووردەن:[17]

ناجه دەم بۆمبەنانسجهلاگ ئن ئانکارا ئام 17. فەبروئار 2016، زو دەم سجه دئە تاک ئائوف ئهرەر حۆمەپاگە ئالس „سەلبستمۆردانگرفف“ بەکاننتەن،[20][21][22][23] سجهرئەبەن دئە تاک، سئە هäتتەن „ئم حەرزەن دەس فاسجهستسجهەن تüرکسجهەن ستائاتەس ئن ئانکارا زوگەسجهلاگەن“،[21] کüندگتەن دئە فۆرتسەتزونگ ئهرەس „راجهەفەلدزوگس گەگەن دەن فاسجهستسجهەن تüرکسجهەن ستائات“ ئان ئوند درۆهتەن ئائوجه مت وەئتەرەن ئانگرففەن گەگەن دەن بەدەئوتەندەن تۆئورسموسسەکتۆر.[20][22][24][21][25][23] سئە رجهتەتەن سجه ئائوسدرüجکلجه مت ئهرەن درۆهونگەن ئان دئە تۆئورستەن ئن دەر تüرکەئ ئوند فۆردەرتە ئائوسلäندسجهە تۆئورستەن ئائوف، دەر تüرکەئ فەرنزوبلەئبەن.[21][20][23] ئن ئەئنەر زوسäتزلجهەن ئەنگلسجهسپراجهگەن ئەرکلäرونگ درۆهتەن دئە تاک، دەن تۆئورسموس ئن دەر تüرکەئ „زەرستöرەن“ زو وۆللەن ئوند سجهرئەبەن:[20][23]

شابلۆن:زتات

دئە تاک درۆهتەن، دئە تüرکەئ وەردە نجهت ئن دەر لاگە سەئن، ئورلائوبەر زو سجهüتزەن. دەر تۆئورسموس گەهöرە زو دەن وجهتگستەن فنانزئەرونگسقوئەللەن فüر دەن „درەجکگەن کرئەگ“ دەر تüرکەئ ئوند سەئ داهەر „ئەئن بەدەئوتسامەس زئەل“، داس دئە تاک „زەرستöرەن وۆللە“. دئە تاک ناهمەن فüر سجه ئن ئانسپروجه، مت وەئتەرەن ئانسجهلäگەن فüر دئە کوردسجهە بەڤöلکەرونگ زو کäمپفەن ئوند سجهرئەب: „ور وەردەن راجهە نەهمەن فüر ئالل داس لەئد دەس کوردسجهەن ڤۆلکەس.“[25][23] ئن ئهرەم بەکەننەرسجهرەئبەن سجهرئەبەن سئە، سۆلانگە سجه پکک-فüهرەر Öجالان ئن گەفانگەنسجهافت بەفندە، وüردەن üبەرالل ئن دەر تüرکەئ ئهرە بۆمبەن دەتۆنئەرەن. دئە ئەئنناهمەن ئائوس دەم تۆئورسموس وüردەن دەن کرئەگ متفنانزئەرەن، وەسهالب دئە تاک دئە تۆئورستسجهەن زئەلە ئانگرففەن.[26] ئەئنساتزکرäفتە ئام تاتۆرت دەس بۆمبەنانسجهلاگس ئن ئانکارا ئام 13. مäرز 2016[27][28]

  • 13. مäرز 2016 – بەئ ئەئنەم ئەرنەئوتەن ئائوتۆبۆمبەنانسجهلاگ دەر تاک ئان ئەئنەم زەنترالەن بوسباهنهۆف ڤۆن ئانکارا ستەربەن 35 زڤلستەن سۆوئە زوەئ تەررۆرستەن.[29][30]
  • 27. ئاپرل 2016 – بەئ دەم ئانسجهلاگ ئەئنەر تاک-سەلبستمۆرداتتەنتäتەرن ڤۆر دەر گرۆßئەن مۆسجهەئە ئن بورسا وەردەن 13 مەنسجهەن ڤەرلەتزت.[17][31] ئۆففەنبار ئەخپلۆدئەرتە دئە بۆمبە ڤۆرزەئتگ.[31]
  • 7. ژون 2016 – بەئ ئەئنەم ئائوتۆبۆمبەنانسجهلاگ ئائوف ئەئنەن پۆلزەئبوس ئم ئستانبولەر بەزرک ڤەزنەجلەر وەردەن 7 پۆلزستەن ئوند 4 زڤلستەن گەتöتەت،[17] سۆوئە 36 مەنسجهەن ڤەرلەتزت. وەنگە تاگە سپäتەر üبەرناهمەن دئە تاک هئەرفüر دئە ڤەرانتوۆرتونگ.[32][33][17]
  • ئۆکتۆبەر 2016 – مەدئەنانگابەن زوفۆلگە ئەرفۆلگتە ئەئن „راکەتەنانگرفف“ ئان دەر کüستە دەر ئورلائوبەررەگئۆن ئانتالیا، بەئ دەم کەئنە مەنسجهەن زو سجهادەن کامەن. دئە تاک هابە سجه زو دەم ئانگرفف بەکاننت ئوند ڤۆن ئەئنەم راجهەئاکت فüر درەئ ئهرەر کäمپفەر گەسپرۆجهەن، دئە زوڤۆر گەتöتەت وۆردەن سەئئەن.[34]
  • 4. نۆڤەمبەر 2016 – ئانسجهلاگ مت ئەئنەر ئائوتۆبۆمبە ئن دیارباکر.[35][36][37] دئە تاک بەکاننتەن سجه زوم ئاتتەنتات.[35] داس دەئوتسجهە بوندەسامت فüر ڤەرفاسسونگسسجهوتز وەرتەتە دەن ئانسجهلاگ ئالس موتماßلجهە رەئاکتئۆن دارائوف، داسس ئن دەر ناجهت زوم 4. نۆڤەمبەر 2016 نەبەن وەئتەرەن ئابگەئۆردنەتەن دئە بەئدەن ڤۆرستزەندەن دەر حدپ ئن دیارباکıر بەزئەهونگسوەئسە ئانکارا ڤەرهافتەت ووردەن.[35] زو دەم ئاتتەنتات بەکاننتە سجه نەبەن دەن تاک ئائوجه دەر ئسلامسجهە ستائات.[38]

ئائوف دئە تüرکسجهەن ملتäراکتئۆنەن گەگەن دئە پکک ئوند دئە رەپرەسسئۆنەن گەگەن کوردسجهە ژۆئورنالستەن، وسسەنسجهافتلەر ئوند پۆلتکەر ئم حەربست 2016 رەئاگئەرتەن دئە تاک مت ئهرەن ئانسجهلäگەن ڤۆم 10. دەزەمبەر 2016:[5]

ئام 6. ژون 2017 ڤەرöففەنتلجهتەن دئە تاک ئن تüرکسجهەر ئوند ئەنگلسجهەر سپراجهە ئەئنە ئەرکلäرونگ مت دەر ئانکüندگونگ، دەن کامپف ئن دەر تüرکەئ زو ئنتەنسڤئەرەن ئوند „ئاللە مەترۆپۆلەن ئوند تۆئورسموسگەبئەتە“ ئن دەر تüرکەئ ئالس پۆتەنزئەللە ئانسجهلاگسگەبئەتە زو بەهاندەلن:[41]

شابلۆن:زتات

ئەئنستوفونگ ئالس تەررۆرۆرگانساتئۆن

دئە تاک ستەهت سەئت 2006 ئائوف دەر ئەئو-لستە دەر تەررۆرستسجهەن ڤەرەئنگونگەن.[42][41] دەر دەئوتسجهە ستائاتلجهە ئائوسلاندسروندفونک دەئوتسجهە وەللە (دو) گاب داگەگەن 2016 ئان، نەبەن دەر ئونۆ، روسسلاند، جهنا ئوند Äگیپتەن وüردە ئائوجه دئە ئەئو دئە تاک نجهت ئالس تەررۆرستسجهە ڤەرەئنگونگ بەتراجهتەن.[43]

دئە ئوسا ستوفتەن دئە تاک 2008 ئالس تەررۆرگروپپە ئەئن. دئە تاک سەئئەن „فüر ڤئەلفاجهە تەررۆرانسجهلäگە ئن دەر تüرکەئ ڤەرانتوۆرتلجه، دئە ئائوف تۆئورسموسستاندۆرتە، ملتäرستاندۆرتە ئوند رەگئەرونگسگەبäئودە ئابگەزئەلت ئوند زو مەهرەرەن تۆدەسفäللەن گەفüهرت“ هäتتەن، سۆ دئە ئوس-رەگئەرونگ. داس ئوس-ئائوßئەنمنستەرئوم ئەرکلäرتە، دئە بەنەننونگ بەکرäفتگە „داس ئەنگاگەمەنت دەر ئوسا فüر دئە تەررۆرسموسبەکäمپفونگ ئن زوساممەناربەئت مت ئهرەم ناتۆ-ڤەربüندەتەن تüرکەئ“. دئە ئوسا وüردەن „دئە زوساممەناربەئت مت دەر تüرکەئ، دەم ئراک ئوند دەم üبرگەن ئەئورۆپا گەگەن دئە پکک ئوند ئهرە ئونتەرستüتزونگسنەتزوەرکە ئوند ئهرە زوەئگۆرگانساتئۆنەن، وئە دئە تاک، فۆرتفüهرەن“. ئەس دüرفە کەئنە „سجهەرەن زوفلوجهتسۆرتە فüر سۆلجهە تەررۆرستەن“ گەبەن.[44] ئن سەئنەر سجهارفەن ڤەرورتەئلونگ ئەئنەس پکک-ئانسجهلاگس ئائوف ئەئنەن ملتäرجهەجکپۆئنت ئم سüدۆستەن دەر تüرکەئ ڤۆم 9. ئۆکتۆبەر 2016 ڤەرورتەئلتە دەر ناتئۆنالە سجهەرهەئتسرات دەر ئوسا ئائوجه دەن مۆتۆرراد-ئانسجهلاگ ڤۆم 5. ئۆکتۆبەر 2016 ئن ئستانبول، فüر دەن دئە تاک سجه ڤەرانتوۆرتلجه ئەرکلäرت هاتتە، دئە ڤۆن دەر ئوس-رەگئەرونگ ئالس „ئوربانە تەررۆرستسجهە ئەئنهەئت دەر پکک“ ئانگەسەهەن ووردە.[45]

ئائوجه دئە تüرکەئ ستوفت سۆوۆهل دئە پکک ئالس ئائوجه ئهرە سپلتتەرگروپپە تاک ئالس تەررۆرستسجهە ڤەرەئنگونگ ئەئن.[21][25][22]

داس ڤەرەئنگتە کöنگرەئجه سەتزتە دئە تاک ئام 24. دەزەمبەر 2008 سەپارات ئن ئهرە لستە دەر تەررۆرگروپپەن.[46]

بەزئەهونگەن زور پکک

دەر بوندەسگەرجهتسهۆف ئست دەر ئائوففاسسونگ، داسس تەررۆرانسجهلäگە، زو دەنەن سجه دئە تاک بەکەننت، تاتسäجهلجه دەر پکک زوزورەجهنەن سند. دەنن دئە پکک وۆللە ئهرە تەررۆرستسجهەن ئاکتڤتäتەن ئونتەر „دەم دەجکمانتەل“ دەر „ڤەرمەئنتلجه ئەئگەنستäندگ ئاگئەرەندەن“ تاک ڤەرسجهلەئئەرن.[47] سۆفەرن سجه دئە پکک ئۆففزئەلل ڤۆن دەر تاک دستانزئەرت، توت سئە دئەس لائوت بوندەسرەگئەرونگ نور „ئائوس تاکتسجهەن گرüندەن“.[48] دئە دارستەللونگ دەر تاک، ئونابهäنگگ ڤۆن دەر پکک زو سەئن، هالتەن وەستلجهە سجهەرهەئتسەخپەرتەن فüر ئونگلائوبوüردگ.[25] ناجه ئانسجهت ڤۆن سجهەرهەئتسەخپەرتەن ڤەرفüگتە دئە تاک زوم زەئتپونکت ئهرەر ئانسجهلäگە ئم ژاهر 2016 وەئتەرهن üبەر ڤەربندونگەن زور پکک.[23][49][49][50] بەئۆباجهتەر ڤەرموتەن، داسس دئە پکک دئە تاک سەلبست فüر ئانسجهلäگە ئن ستäدتەن ئن دەر وەستلجهەن تüرکەئ گەگرüندەت هاتتە، وäهرەند سئە سجه سەلبست ئن دەن سüدöستلجهەن بەرگگەبئەتەن کäمپفە مت دەم ملتäر لئەفەرتە.[51][52][6]

دئە پکک بەهائوپتەت داگەگەن، داسس ئەس سجه بەئ دەر تاک ئوم ئەئنە سپلتتەرگروپپە هاندەلت، üبەر دەرەن کۆنترۆللە دئە پکک نجهت ڤەرفüگە.[20] دئە تاک سەئ ئەئنە ستروکتور ئائوßئەرهالب دەر پکک-ئۆرگانساتئۆن. ئهرە ئانسجهلäگە سەئئەن ئاللەردنگس تەئل دەس کرئەگەس ئوند دئە تاک وüردەن مت ئهرەن ئانسجهلäگەن سیمپاتهئە ئن دەر گەسەللسجهافت گەوننەن.[53]

ناجهدەم دئە تاک زوسجهەن 2010 ئوند 2015 ئهرە ئانسجهلاگسەرئە ئونتەربرۆجهەن هاتتە، ئوم دئە ئاننäهەرونگ ئوند دەن فرئەدەنسپرۆزەسس زوسجهەن دەر ئاکپ-رەگئەرونگ ئوند دەر پکک نجهت زو گەفäهردەن، کüندگتە دەر ئۆپەراتڤە پکک-جهەف جەمل بایıک، دەر دئە گرüندونگ دەر تاک ئەئنست ئاکتڤ ئونتەرستüتزت هاتتە، ئم نۆڤەمبەر 2015 دئە درۆهەندە مöگلجهکەئت ئان، داسس سەئنە گەنەراتئۆن دئە لەتزتە سەئ، مت دەر دئە ئاکپ-رەگئەرونگ ئەئنەن فرئەدەن ڤەرهاندەلن کöننە. لائوت رایک حäهنلەئن (سوپ) فاسستە دئە تاک دئەسەس سگنال ڤۆن بایıک ئالس ئەرموتگونگ زو وەئتەرەر گەوالت ئائوف.[5] ناجه دەر وئەدەرائوفناهمە دەر ئانسجهلäگە دورجه دئە تاک ئەرکلäرتە دەر پکک-سپرەجهەر زاگرۆس حوا ئم حائوپتقوئارتئەر دەر پکک ئن دەن نۆردراکسجهەن کاندل-بەرگەن گەگەنüبەر دەر نئەدەرلäندسجهەن ژۆئورنالستن فرەدەرکە گەئەردنک، دئە پکک ڤەرفüگە üبەر کەئنە ئنفۆرماتئۆن üبەر دئە تاک، دۆجه هابە دئە تاک „مت [دەم تüرکسجهەن پرäسدەنتەن] ئەردۆğئان ئن دەر ئەئنزگەن سپراجهە گەسپرۆجهەن، دئە ئەر ڤەرستەهت“.[51][52] حوا گاب ئەئنە ستەللونگناهمە ڤۆن جەمل بایıک وئەدەر، دەر ئەئنەن تاگ ناجه دەم تاک-ئانسجهلاگ ئن ئانکارا ڤۆم 17. فەبروئار 2016 ئن ئانسپئەلونگ ئائوف دەن تۆد ڤۆن زڤلستەن وäهرەند دەر کäمپفە ئن ستäدتەن وئە دیارباکıر، جزرە ئۆدەر سلۆپ ڤەرکüندەت هاتتە، داسس دئە تاک-ئانسجهلäگە ئەئنە „ڤەرگەلتونگ فüر دئە ماسساکەر ئن کوردستان“ گەوەسەن سەئن کöننتەن.[51][52] زوەئ تاگە ناجه دەم بۆمبەنانسجهلاگ ئن ئانکارا ئام 13. مäرز 2016 کüندگتە بایıک ئن ئەئنەم ئنتەرڤئەو مت دەر تمەس ئان، داسس دئە پکک دەن کرئەگ ئائوسوەئتەن وۆللە. حائوپتزئەل سەئ ئەس، دەن تüرکسجهەن منستەرپرäسدەنتەن رەجەپ تاییپ ئەردۆğئان ئوند دئە رەگئەرونگسپارتەئ ئاکپ زو فالل زو برنگەن. دئە تüرکەئ کöننە „مت ئهنەن“ نجهت دەمۆکراتسجه وەردەن. بایıک بەهائوپتەتە مت ئانسپئەلونگ ئائوف دئە کوردسجهەن بەڤöلکەرونگسانتەئلە: „ئونسەر ڤۆلک ولل راجهە، ئەس ولل، داسس دئە گوئەرللا ڤەرگەلتونگ فüر سئە üبت.“[52][54][55] بایıک، ئەئنەر دەر مەئستگەسوجهتەن تەررۆرستەن، هاتتە ئن دەن ڤۆرانگەگانگەنەن مۆناتەن مەهرفاجه وئە ئم دەزەمبەر 2015 گەدرۆهت، داسس دئە پکک-گوئەرللا ئن دئە ستäدتە ئەئندرنگەن وەردە، وەنن دئە تüرکسجهە رەگئەرونگ دەن کرئەگ گەگەن دئە پکک ئائوسوەئتەن سۆللتە. دئە بەئدەن ئانسجهلäگە دەر پکک-سپلتتەرگروپپە تاک ئم زەنتروم ڤۆن ئانکارا ئم فەبروئار ئوند مäرز 2016 مت ئنسگەسامت 66 تۆتەن ووردەن ئالس رەئالسئەرونگ دئەسەر درۆهونگ گەدەئوتەت. ڤەرسجهئەدەنە تüرکسجهە پۆلتۆلۆگەن ڤەرتراتەن دئە ئانسجهت، دئە پکک ڤەرفۆلگە دەئوتلجه ئەرکەننبار داس زئەل، جهائۆس زو ستفتەن ئوند دئە تüرکەئ – äهنلجه وئە سیرئەن – ئن دەن زوستاند ئەئنەس فائلەد ستاتە زو برنگەن. دەر پۆلتۆلۆگە ئوند سجهەرهەئتسەخپەرتە سەدات لاچنەر ڤۆن دەر چاناککالە-ئونڤەرستäت بەتراجهتەتە دئە ئانسجهلäگە ڤۆن ئانکارا ئالس „تەئل ئەئنەر ستراتەگئە، مت دەر دئە پکک دئە تüرکەئ ئن ئەئنە ئارت زوەئتەس سیرئەن ڤەرواندەلن ولل“، ئندەم سئە دەن تەررۆر ئائوسوەئتەن وۆللتەن، ئوم دئە تüرکەئ ئن ئەئنەم ڤۆللستäندگەن جهائۆس ئونرەگئەربار زو ماجهەن، دا سجه ئهرە زئەلە ئوند ئائوتۆنۆمئەبەسترەبونگەن ئن ئەئنەم گەسجهەئتەرتەن ستائات وئە لبیەن ئۆدەر سیرئەن وەئتائوس لەئجهتەر ئەررەئجهەن لئەßئەن ئالس ئن ئەئنەم ستارکەن زەنترال گەفüهرتەن ستائات.[56] بایıک بەهائوپتەتە داگەگەن ئن ئەئنەم ئنتەرڤئەو مت گەئەردنک ئم مائ 2016، دەر تüرکسجهە ستائات بەگەهە ئانسجهلäگە ئم نامەن دەر تاک.[57]

داس پکک-فüهرونگسمتگلئەد سابر ئۆک ئەرکلäرتە، داسس ئەس سجه بەئم بۆمبەنانسجهلاگ دەر تاک ئن ئانکارا ئام 17. فەبروئار 2016 ئن ملتäرسجهەر حنسجهت ئوم ئەئنە گرۆßئە ئوند هستۆرسجهە ئاکتئۆن هاندەلە، زو دەر مان سجه ئن ژەدەر حنسجهت بەکەننەن مüسسە ئوند ئائوف دئە مان ستۆلز سەئن مüسسە.[58]

سنان Üلگەن، پرäسدەنت دەس جەنتەر فۆر ئەجۆنۆمجس ئاند فۆرەئگن پۆلجی، ڤەرترتت دئە ئانسجهت، داسس دئە پکک دئە تاک بەنüتزە، ئوم سجهوەرە ئاکتئۆنەن ئائوسزوفüهرەن، دئە دەم ئماگە دەر ئۆرگانساتئۆن ئوند دەر بەزئەهونگەن دەر ئۆرگانساتئۆن زوم ئائوسلاند سجهادەن کöننتەن.[59]

ئەئنزەلناجهوەئسە

  1. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  2. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  3. ↑ 3،0 3،1 3،2 3،3 3،4 3،5 شابلۆن:وەبارجهڤ، بوندەسامت فüر ڤەرفاسسونگسسجهوتز
  4. ↑ 4،0 4،1 4،2 4،3 4،4 شابلۆن:وەبارجهڤ، دەئوتسجهەر بوندەستاگ، 18. واهلپەرئۆدە، دروجکساجهە 18/3702، 7. ژانوئار 2015، ئانتوۆرت دەر بوندەسرەگئەرونگ ئائوف دئە کلەئنە ئانفراگە دەر ئابگەئۆردنەتەن ئوللا ژەلپکە، ژان ڤان ئاکەن، جهرستنە بوجههۆلز، وەئتەرەر ئابگەئۆردنەتەر ئوند دەر فراکتئۆن دئە لنکە. – دروجکساجهە 18/3615 – (پدف).
  5. ↑ 5،00 5،01 5،02 5،03 5،04 5،05 5،06 5،07 5،08 5،09 5،10 5،11 5،12 رایک حäهنلەئن، ئن: شابلۆن:وەبارجهڤ، ستفتونگ وسسەنسجهافت ئوند پۆلتک، کورز گەساگت، 16. دەزەمبەر 2016.
  6. ↑ 6،0 6،1 6،2 گوئدۆ ستەئنبەرگ، ئن: شابلۆن:وەبارجهڤ، ستفتونگ وسسەنسجهافت ئوند پۆلتک، سوپ-ستودئە 2011/س 12، مائ 2011، 34 سەئتەن.
  7. ↑ گüنتەر سەئوفەرت: شابلۆن:وەبارجهڤ، لە مۆندە دپلۆماتقوئە، ژانوئار 2018، س. 6.
  8. ↑ بوندەسمنستەرئوم دەس ئننەرن، فüر بائو ئوند حەئمات (حرسگ.): شابلۆن:وەبارجهڤ، ڤەرفاسسونگسسجهوتز.دە، [ئۆهنە داتوم].
  9. ↑ کوردسجهە فرەئهەئتسفالکەن، بۆتەن دەر حöللە، دەر سپئەگەل، 30. ئائوگوست 2006
  10. ↑ کوردسجهە فرەئهەئتسفالکەن، بۆتەن دەر حöللە، دەر سپئەگەل، 30. ئائوگوست 2006، ڤۆن ئالەخاندەر سجهوابە.
  11. ↑ 11،0 11،1 11،2 11،3 11،4 11،5 11،6 شابلۆن:وەبارجهڤ، دەرستاندارد.ئات، 19. سەپتەمبەر 2006 (ئاپا/رەئوتەرس/ئاپ/ئافپ).
  12. ↑ 12،0 12،1 „وەردەن تüرکەئ ئن حöللە ڤەرواندەلن“، وئەنەر زەئتونگ، 30. ئائوگوست 2006، ئابگەروفەن ئام 6. نۆڤەمبەر 2013
  13. ↑ کوردەن-گروپپە بەکەننت سجه زو ئانسجهلاگ ئن ئانکارا، دئە زەئت ڤۆم 23. سەپتەمبەر 2011
  14. ↑ شابلۆن:ئاسن
  15. ↑ ملتانتە کوردەن بەکەننەن سجه زو ئەخپلۆسئۆن، تاگەسسجهائو ڤۆم 26. دەزەمبەر 2015
  16. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (تüرکسجه)، ئامەرکاننسەس.جۆم (ڤۆئجە ئۆف ئامەرجا ئن تورکسه لانگوئاگە)، 17. فەبروئار 2016.
  17. ↑ 17،0 17،1 17،2 17،3 بەرکای ماندıراجı: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، ئنتەرناتئۆنال جرسس گرۆئوپ (ئجگ)، 20. ژول 2016.
  18. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  19. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  20. ↑ 20،0 20،1 20،2 20،3 20،4 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، نەوس.یاهۆئۆ.جۆم، 19. فەبروئار 2016، ڤۆن ستوئارت وللئامس (ئافپ).
  21. ↑ 21،0 21،1 21،2 21،3 21،4 شابلۆن:وەبارجهڤ، ترۆلەر تاگەسزەئتونگ ئۆنلنە، 19. فەبروئار 2016 (ئاپا/رەئوتەرس/دپا/ئافپ).
  22. ↑ 22،0 22،1 22،2 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، رەئوتەرس.جۆم، 19. فەبروئار 2016، ڤۆن ئەجە تۆکسابای، گولسەن سۆلاکەر ئوند داڤد دۆلان.
  23. ↑ 23،0 23،1 23،2 23،3 23،4 23،5 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، دپا-ئنتەرناتئۆنال.جۆم، 20. فەبروئار 2016، ڤۆن سهابتائ گۆلد.
  24. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، دە.رەئوتەرس.جۆم، 19. فەبروئار 2016.
  25. ↑ 25،0 25،1 25،2 25،3 شابلۆن:وەبارجهڤ، زەئت.دە، 19. فەبروئار 2016 (دپا)
  26. ↑ دئە وئەدەرکەهر دەر »فرەئهەئتسفالکەن«، نەئوئەس دەئوتسجهلاند، 24. فەبروئار 2016
  27. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، ڤۆئانەوس.جۆم، 13. مäرز 2016 (ڤۆئا نەوس).
  28. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (تüرکسجه)، ئامەرکاننسەس.جۆم (ڤۆئجە ئۆف ئامەرجا ئن تورکسه لانگوئاگە)، 13. مäرز 2016.
  29. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  30. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  31. ↑ 31،0 31،1 بورسا'داک ئنتهار سالدıرıسıنı تاک üستلەند، ببج تüرکسجه ڤۆم 1. مائ 2016
  32. ↑ ئستانبول: ملتانتە کوردەن بەکەننەن سجه زو ئانسجهلاگ ئائوف پۆلزەئبوس، سپئەگەل ئۆنلنە، 10. ژون 2016، ئابگەروفەن ئام گلەئجهەن تاگە
  33. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  34. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  35. ↑ 35،0 35،1 35،2 بوندەسمنستەرئوم دەس ئننەرن (حرسگ.): شابلۆن:وەبارجهڤ (پدف)، رەداکتئۆن: بوندەسامت فüر ڤەرفاسسونگسسجهوتز، شابلۆن:ئسسن، ئارتکەلنوممەر: بم17006، ستاند: ژون 2017، ڤەرöففەنتلجهت ئام 4. ژول 2017.
  36. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  37. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  38. ↑ پکک-سپلتتەرگروپپە بەکەننت سجه ناجه ئس ئائوجه زو ئاتتەنتات (زەئت.دە ڤۆم 6. نۆڤەمبەر 2016، ئابگەروفەن ئام 18. نۆڤەمبەر 2016)
  39. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  40. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  41. ↑ 41،0 41،1 بوندەسمنستەرئوم دەس ئننەرن، فüر بائو ئوند حەئمات (حرسگ.): شابلۆن:وەبارجهڤ (پدف)، ستاند: ژول 2018، ڤەرöففەنتلجهت ئام 24. ژول 2018.
  42. ↑ شابلۆن:ئەئور-لەخ-رەجهتساکت، ئەئورۆپا.ئەئو
  43. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، دو.جۆم، 17. مäرز 2016 (ژه/مسه (ئافپ، رەئوتەرس)).
  44. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، ئەدتئۆن.جنن.جۆم، 11. ژانوئار 2008.
  45. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (پدف)، تهە وهتە حۆئوسە، ئۆففجە ئۆف تهە پرەسس سەجرەتاری، 9. ئۆکتۆبەر 2016.
  46. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  47. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  48. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  49. ↑ 49،0 49،1 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، دپا-ئنتەرناتئۆنال.جۆم، 23. فەبروئار 2016.
  50. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، دپا-ئنتەرناتئۆنال.جۆم، 17. مäرز 2016، ڤۆن مرژام سجهمتت.
  51. ↑ 51،0 51،1 51،2 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، مددلەئەئاستەیە.نەت، 4. مäرز 2016، ڤۆن فرەدەرکە گەئەردنک.
  52. ↑ 52،0 52،1 52،2 52،3 شابلۆن:وەبارجهڤ، زەئت.دە، 18. مäرز 2016، ڤۆن Öزلەم تۆپچو.
  53. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ
  54. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، تهەتمەس.جۆ.ئوک، 15. مäرز 2016، ڤۆن ئانتهۆنی لۆید.
  55. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (تüرکسجه)، ببج.جۆم، 15. مäرز 2016.
  56. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ڤدەئۆ: 3:14 من.)، سرف.جه، 24. مäرز 2016، ڤۆن لوئسە ساممان.
  57. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، بیلنە.جۆم، 3. ئۆکتۆبەر 2016 (ئەرستڤەرöففەنتلجهونگ: 6. سەپتەمبەر 2016 ئائوف بەئاجۆنرەئادەر.جۆم)، ڤۆن فرéدەرکە گەئەردنک.
  58. ↑ ببج ڤۆم 20. مäرز 2016
  59. ↑ ئاتتەنتات د'ئانکارا: قوئ سە جاجهە دەررèرە لەس فائوجۆنس دە لا لبەرتé؟ لە پۆئنت ڤۆم 17. مäرز 2016

شابلۆن:سۆرتئەرونگ:تەیرەبازەن ئازادیا کوردستان

ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن

دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „تەیرێبازێن ئازادییا کوردستان“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.

وەرگیراو لە «https://kurdipedia.shiwan.online/index.php?title=Teyrêbazên_Azadîya_Kurdistan&oldid=880»