شابلۆن:ئنفۆبۆخ پارتەئ فلاگگە دەر پارتیا یەکتییا دەمۆکرات دئە پارتیا یەکیتیا دەمۆکرات (پید; شابلۆن:ئارس)، دت. پارتەئ دەر دەمۆکراتسجهەن ئونئۆن، ئست ئەئنە کوردسجهە پارتەئ ئن سیرئەن ئوند متگلئەد دەر سیرسجهەن ئۆپپۆستئۆنسگروپپە ناتئۆنالەس کۆئۆردناتئۆنسکۆمتەئە فüر دەمۆکراتسجهەن واندەل. دئە پارتەئ گلت ئالس سجهوەستەرپارتەئ دەر پکک،[1][2] ئائوس دەر سئە هەرڤۆرگەگانگەن ئست.[3] لائوت ساتزونگ ئست دئە پید تەئل دەر پکک.[4] دئە ڤۆرستزەندەن ساله موسلم ئوند ئاسیا ئابدوللاه بەسترەئتەن هنگەگەن، بس ئائوف دئە ئدەئۆلۆگسجهە نäهە، ژەگلجهە بەزئەهونگ زور پکک.[5]

ڤۆن 2017 بس 2022 تەئلتەن سجه ئایشە حسۆ ئوند ئەنڤەر موسلم دەن ڤۆرستز دەر پارتەئ. ئم ژون 2022، بەئم 9. کۆنگرەسس دەر پید ئن حەسەکێ، ووردەن ئاسیا ئابدوللاه ئوند ساله موسلم ئالس کۆ-ڤۆرستزەندە دەر پارتەئ گەوäهلت، دئە فرüهەر سجهۆن دئەسەس ئامت ئننەهاتتەن.

گەسجهجهتە، پرۆگرامم

دئە پارتەئ ووردە ئم ژاهرە 2003 ئائوف بەسجهلوسس دەر پکک گەگرüندەت ئوند ڤەرفüگت üبەر کەئنە لەگالە ئۆرگانساتئۆنسستروکتور ئن سیرئەن. ئهرە ئدەئۆلۆگئە ئەنتسپرجهت دەم دەمۆکراتسجهەن کۆنفöدەرالسموس ئوند دامت دەر پکک-لنئە. حائوپتانلئەگەن ئست دئە لöسونگ دەر کوردەنفراگە. ئهرە حائوپتفۆردەرونگەن سند لائوت پارتەئپرۆگرامم ئونتەر ئاندەرەم دئە ئاجهتونگ دەر مەنسجهەنرەجهتە، گلەئجهبەرەجهتگونگ ڤۆن مانن ئوند فرائو، فرەئلاسسونگ پۆلتسجهەر گەفانگەنەر، مەئنونگسفرەئهەئت ئوند دئە ئابسجهاففونگ دەر تۆدەسسترافە. ئن دەن ڤۆن دەر پید رەگئەرتەن گەبئەتەن وەردەن ئاللە فüهرونگسäمتەر ئن دەر پۆلتک، سۆوئە ئائوجه ئن دەر ڤەروالتونگ، بەئ دەر پۆلزەئ ئۆدەر ئان دەن ئونڤەرستäتەن دۆپپەلت بەسەتزت، ژەوەئلس ڤۆن ئەئنەم مانن ئوند ئەئنەر فرائو. ئوند ئن دەن گەمەئندەرäتەن گلت ئەئنە گەسجهلەجهتەرقوئۆتە ڤۆن 40 %.[6] قوئۆتەن گەلتەن ئائوجه بەئ دەر پۆلتسجهەن ئنکلوسئۆن ڤۆن ئەتهنئەن ئوند رەلگئۆنسگەمەئنسجهافتەن ئن دەن گەمەئندەڤەروالتونگەن.[7]

ناجهدەم سجه دئە بەزئەهونگەن زوسجهەن دەر تüرکەئ ئوند سیرئەن ڤەربەسسەرت هاتتەن، ڤەرلەگتە سئە ئهرەن سجهوەرپونکت زونäجهست ڤۆن دەر بەکäمپفونگ دەر تüرکەئ ئائوف ناتئۆنالستسجهە ئاگتاتئۆن ئونتەر دەن سیرسجهەن کوردەن. دافüر زاهلتە سئە ئەئنەن هۆهەن پرەئس: ئم ژاهر 2009 ئەرگنگەن زوەئ درتتەل ئاللەر ڤەرورتەئلونگەن وەگەن ئللەگالەر پارتەئئاکتڤتäت ئونتەر سیرسجهەن کوردەن گەگەن متگلئەدەر دەر پید; ئوند درەئ ڤئەرتەل ئاللەر کوردسجهەن فۆلتەرۆپفەر وارەن پید-سیمپاتهسانتەن. ئهرە بەزئەهونگ زو دەن ئاندەرەن سیرسجهەن کوردەنپارتەئئەن بلئەب ترۆتزدەم گەسپاننت: دئەسە وارفەن ئهر ڤۆر، ئن فۆرتسەتزونگ دەر فرüهەرەن پکک-پۆلتک مت دەن سیرسجهەن گەهەئمدئەنستەن زوساممەنزوئاربەئتەن ئوند متگلئەدەر ئاندەرەر گروپپەن ئەئنزوسجهüجهتەرن ئوند زو تöتەن. دئە پید ئهرەرسەئتس ئۆرگانسئەرە ئەهەر پرۆتەستە گەگەن Öجالانس ئنهافتئەرونگ ئن دەر تüرکەئ، ئالس سجه ئوم دئە بەلانگە دەر کوردەن سیرئەنس زو کüممەرن، سۆ دەر ڤۆروورف. دەننۆجه ووردە سئە ئن دەن گەبئەتەن ئافرن ئوند ئائن ئال-ئاراب زور ئونتەر دەن کوردەن ڤۆرهەررسجهەندەن پارتەئ.[8]

ئم ژاهرە 2004 ووردەن فüنف فüهرونگسفونکتئۆنäرە دەر پید ئم نۆردراک ئەرمۆردەت، دارونتەر ڤۆرستاندسمتگلئەد مەیسا باکی (دەجکنامە شیلان کۆبانی).[9] دەر ئاکتوئەللە پارتەئڤۆرستزەندە ساله موسلم ئست ئائوجه متگلئەد ئم حۆهەن کوردسجهەن کۆمتەئە، ئەئنەر کۆممسسئۆن زور سەلبستڤەروالتونگ دەر کوردسجهەن گەبئەتە ئن سیرئەن، بەستەهەند ئائوس دەم کوردسجهەن ناتئۆنالرات ئوند دەر پید.[5]

ئن ئەئورۆپا ئۆرگانسئەرت دئە پید پرۆتەستڤەرانستالتونگەن گەگەن مەنسجهەنرەجهتسڤەرلەتزونگەن ئن سیرئەن. ئن ڤەرلائوتبارونگەن دەر پارتەئ ئست ئائوجه ڤۆن ئەئنەر ئەئورۆپائۆرگانساتئۆن دەر پید دئە رەدە.

رۆللە ئم سیرسجهەن بüرگەرکرئەگ

ئم زوگە دەس ئارابسجهەن فرüهلنگس 2011 کام ئەس ئاب مäرز 2011 ئائوجه ئن سیرئەن زو دەمۆنستراتئۆنەن ئوند ئونروهەن، دئە ئن دەن سیرسجهەن بüرگەرکرئەگ مüندەتەن. دئە کوردسجهەن گەبئەتە بلئەبەن گرößتەنتەئلس ڤۆن دەن کäمپفەن زوسجهەن فرەئئەر سیرسجهەر ئارمەئە (فسا) ئوند دەن سترەئتکرäفتەن سیرئەنس ڤەرسجهۆنت. دئە پید ئۆرگانسئەرتە دۆرت لۆکالە رäتە سۆوئە سەلبستڤەرتەئدگونگسەئنهەئتەن ئوند ئەرöففنەتە کولتور- ئوند سپراجهسجهولەن. ئۆبوۆهل ئەس زووەئلەن زو زوساممەنستößئەن زوسجهەن پید- ئوند بائاتهستسجهەن ئەئنهەئتەن کام، ووردەن دئە کولتورەللەن ئاکتڤتäتەن دەر پید کائوم بەهندەرت. ئهرە گەگنەر وەرتەن دئەس ئالس بەوەئس فüر ئەئنە ڤەردەجکتە زوساممەناربەئت زوسجهەن پید ئوند بائاتهستەن، دئە پید ڤەروەئست ئائوف دئە سجهوäجهونگ دەر سیرسجهەن ستائاتسۆرگانە.[8] زوم سجهوتز دئەسەر گەبئەتە گرüندەتە دئە پید ئام 26. ئۆکتۆبەر 2011 دئە ڤۆلکسڤەرتەئدگونگسەئنهەئتەن (یپگ). ناجه دەم ئابزوگ گرۆßئەر تەئلە دەس سیرسجهەن ملتäرس ئائوس دەن کوردسجهەن گەبئەتەن زوگونستەن ئەئنەر مۆبلسئەرونگ گەگەن دئە فسا ئم ژول 2012 کۆننتە دئە پید متهلفە دەر یپگ ڤەرسجهئەدەنە کوردسجهە ستäدتە ئن نۆردسیرئەن ئونتەر ئهرە کۆنترۆللە برنگەن. دئە یپگ وەردەن ڤۆن دەر پید ئالس ئۆففزئەللەر ملتäرسجهەر ئارم دەس حۆهەن کوردسجهەن کۆمتەئە بەتراجهتەت. دەر گرüندونگ دەس حۆهەن کوردسجهەن کۆمتەئەس ڤۆرانگەگانگەن وارەن واجهسەندە سپاننونگەن زوسجهەن دەم کنر ئوند دەر پید ئوند دئە دامت ڤەربوندەنە ئابسجهت، ئەئنە گەمەئنسامە لنئە زو فندەن. دارائوفهن ترافەن سجه ڤەرترەتەر سیرسجه-کوردسجهەر پارتەئئەن ئم ژول 2012 ئونتەر دەر سجهرمهەررسجهافت ماسود بارزانس ئم نۆردراکسجهەن ئاربل. ئام ئەندە دەس ترەففەنس ئەئنگتەن سجه دئە سەئتەن دارائوف، نجهت گەگەنەئناندەر ڤۆرزوگەهەن ئوند داس حۆهە کوردسجهە کۆمتەئە زو گرüندەن، ئوم üبەر دئە وەئتەرە ستراتەگئە دەر کوردسجهەن ئۆرگانساتئۆنەن زو بەستممەن.

ناجه ئەئنەر کۆنفەرەنز متتە نۆڤەمبەر 2013 ئن قامسجهل بەسجهلۆسس دئە پید زوساممەن مت ئاندەرەن گروپپئەرونگەن ئام 12. نۆڤەمبەر، ئەئنە Üبەرگانگسڤەروالتونگ ئائوفزوستەللەن، ئوم دەن دورجه دەن کرئەگ ئەنتستاندەنەن مسسستäندەن ئن ڤەروالتونگ ئوند ڤەرسۆرگونگ دەر بەڤöلکەرونگ زو بەگەگنەن.[10]

بەزئەهونگەن زور تüرکەئ

دئە تüرکەئ ستەهت ژە ناجه لەسارت ئەئنەر ماجهتپرäسەنز دەر کوردەن ئۆدەر دەر پید ئن نۆردسیرئەن کرتسجه گەگەنüبەر.[11] سئە لەهنت ئەئنە کوردسجهە ئائوتۆنۆمئە ئن سیرئەن äهنلجه دەر ئائوتۆنۆمەن رەگئۆن کوردستان ئم ئراک ئاب.[12] دا دئە پید سەئت ژول 2012 وەئتە تەئلە دەر کوردسجهەن گەبئەتە کۆنترۆللئەرت، ئەرهöهتە دئە تüرکەئ ئم حەربست 2012 ئهرە ملتäرپرäسەنز ئم سیرسجه-تüرکسجهەن گرەنزگەبئەت. داس تüرکسجهە ئائوßئەنمنستەرئوم گاب ئان، ئەس وەردە دئە پرäسەنز ڤۆن „تەررۆرگروپپەن“، سەئ ئەس دئە „پکک“ ئۆدەر „ئال-قائدا“، ئەنتلانگ ئهرەر گرەنزە نجهت دولدەن.[13] دئە پید هنگەگەن بەسجهولدگت دئە تüرکەئ، ئال-قائدا-ناهە دسجههادستسجهە رەبەللەنگروپپەن وئە دئە ئال-نوسرا-فرۆنت üبەر دئە تüرکسجهە گرەنزە ئن کوردسجه-سیرسجهە گەبئەتە ئەئنسجکەرن زو لاسسەن، ئوم دئە کوردسجهەن گەبئەتە ئن سیرئەن زو دەستابلسئەرەن.[11][14]

ئم ئۆکتۆبەر 2012 درۆهتە دەر تüرکسجهە پرەمئەرمنستەر رەجەپ تاییپ ئەردۆğئان دامت، ڤۆن دەر پید کۆنترۆللئەرتە گەبئەتە بۆمباردئەرەن زو لاسسەن، وەنن دئە پید دئەسە گەبئەتە دەر پکک فüر „تەررۆرستسجهە ئاکتڤتäتەن“ üبەرلاسسەن سۆللتە.[15] دەر پارتەئڤۆرستزەندە دەر پید، ساله موسلم، وئەدەرهۆلتە ئانفانگ دەزەمبەر 2012 ئندەس سەئنە بەرەئتسجهافت فüر „گوتە بەزئەهونگەن زور تüرکەئ“.[14] دەر ڤۆرستزەندە دەر ناتئۆنالکۆئالتئۆن فüر ئۆپپۆستئۆنس- ئوند رەڤۆلوتئۆنسکرäفتە مۆئاس ئال-جهاتب ئەرکلäرتە ئم مäرز 2013، داسس دئە تüرکەئ سۆوئە دئە پید بەرەئت سەئئەن، متەئناندەر زو ڤەرهاندەلن، ئوند ئەر زوسجهەن ئهنەن ڤەرمتتەلن کöننە.[16] ئم ژول 2013 رەئستە ساله موسلم سجهلئەßلجه ئائوف ئەئنلادونگ دەس تüرکسجهەن ئائوßئەنمنستەرئومس ئن دئە تüرکەئ ئوند فüهرتە دۆرت درەکتە ڤەرهاندلونگەن مت دەن تüرکسجهەن بەهöردەن.[17]

ئم زوساممەنهانگ مت دەر سجهلاجهت ئوم کۆبانێ äئوßئەرتە دەر تüرکسجهە پرäسدەنت رەجەپ تاییپ ئەردۆğئان ئام 19. ئۆکتۆبەر 2014، دئە پید سەئ ئەئنە تەررۆرۆرگانساتئۆن وئە دئە پکک.[18]

ئام 20. ژانوئار 2018 بەگانن دئە تüرکەئ ئەئنە ملتäرسجهە ئۆففەنسڤە گەگەن دەن ڤۆن دەر پید رەگئەرتەن کانتۆن ئافرن.[19] ئام 18. مäرز 2018 ناهمەن دئە تüرکسجهەن سترەئتکرäفتە زوساممەن مت دەر مت ئهر ڤەربüندەتەن فسا ئافرن ئەئن.[20]

بەزئەهونگەن زور ئائوتۆنۆمەن رەگئۆن کوردستانس

ئام 16. ژانوئار 2013 ووردە ڤۆن دەر ئائوتۆنۆمەن رەگئۆن کوردستانس دەر گرەنزüبەرگانگ فایسه کابور زوسجهەن رۆژاڤا ئوند دەر ئائوتۆنۆمەن رەگئۆن کوردستانس ئەرöففنەت.[21]

ئم ئائوگوست 2015 ماهنتە دەر بارزان ناهەستەهەندە کوردسجهە فەرنسەهسەندەر روداو مەدئا نەتوۆرک ڤۆن دەر پید دئە ئونتەرلاسسونگ ڤۆن ئەئنسجهرäنکونگەن دەر پرەسسەفرەئهەئت ئان، ناجهدەم دەر کانتۆن جزیرێ دئەسەم دئە لزەنز ئەنتزۆگەن هاتتە.[22]

ئن ئەئنەم مت ئال-مۆنتۆر گەفüهرتەن ئنتەرڤئەو ڤۆم 22. مäرز 2016 کرتسئەرتە ماسود بارزان، دەر پرäسدەنت دەر ئائوتۆنۆمەن رەگئۆن کوردستان ئم نۆردراک، دئە پید، وەئل سئە سەئنەر ئانسجهت ناجه ئەرستەنس نجهت ورکلجه دەمۆکراتئە ئانسترەبە ئوند زوەئتەنس مت دەر پکک ئەخاکت ئەئن ئوند دئەسەلبە ئۆرگانساتئۆن سەئ، وۆدورجه واففەنلئەفەرونگەن دەر ئوسا ئان دئە پید ئەئنە ئونتەرستüتزونگ دەر پکک بەدەئوتە.

ئم ژون 2016 ووردە دەر گرەنزüبەرگانگ زوسجهەن دەر ئائوتۆنۆمەن رەگئۆن کوردستانس ئوند رۆژاڤا وئەدەرەرöففنەت، ناجهدەم ئەر درەئ مۆناتە گەسجهلۆسسەن گەوەسەن وار.[21]

مەنسجهەنرەجهتسڤەرلەتزونگەن

ئن ئهرەن حۆجهبورگەن، ئنسبەسۆندەرە ئن ئافرن، گنگ دئە پید مت هۆهەر واهرسجهەئنلجهکەئت گەوالتسام گەگەن ژوگەندلجهە ئۆپپۆستئۆنەللە ڤۆر، دئە گەگەن باسجهار ئال-ئاسساد دەمۆنسترئەرەن وۆللتەن. دئە پید گاب گەوالتانوەندونگ گەگەن دەمۆنسترانتەن ئن ئافرن زو ئوند بەگرüندەتە دئەس مت دەم زەئگەن ئەئنەر تüرکسجهەن فلاگگە دورجه ئارابسجهە دەمۆنسترانتەن.[8] ئائوجه سۆلل دەر کوردسجهە پۆلتکەر ماسجهائال تاممۆ ڤۆن ئاتتەنتäتەرن دەر پید ئم ژاهر 2011 ئەرمۆردەت وۆردەن سەئن، وەئل ئەر سجه گەگەن داس ئاسساد-رەگمە ئائوسگەسپرۆجهەن هاتتە. زوار بەسترەئتەت دئە پید ژەگلجهە ڤەربندونگەن زو دئەسەم مۆرد، دۆجه ئندزئەن دەئوتەن دارائوف هن، داسس تاممۆ ڤۆر سەئنەم تۆد مەهرەرە درۆهبرئەفە دەر پید ئەرهالتەن هاتتە.[23] سجهۆن زو بەگنن دەس سیرسجهەن بüرگەرکرئەگەس ووردە ڤۆن مەنسجهەنرەجهتسڤەرلەتزونگەن سەئتەنس دەر پید بەرجهتەت. ئم ژاهر 2013 ووردە بەرجهتەت، داسس دئە ئاسایسه دەر پید کوردسجهە ئۆپپۆستئۆنەللە بەئ ئەئنەر دەمۆنستراتئۆن ئن ئامودە ئومگەبراجهت هäتتەن.[24][25] دئە پید ڤەرتەئدگتە سجه دامت، داسس سئە سجه ڤەرتەئدگت هابە. سئە ساگتە ئائوس، داسس ئهرە متگلئەدەر ئن ئەئنەن حنتەرهالت گەراتەن سەئئەن، بەئ دەم ئەئن ئاسایسه گەستۆربەن سەئ ئوند زوەئ ڤەرووندەت وۆردەن سەئئەن.[25]

ئم ژون 2014 ڤەرöففەنتلجهتە حومان رگهتس واتجه سەئنەن ژاهرەسبەرجهت، وۆناجه ئەس ماسسڤە ڤەرلەتزونگەن دەر مەنسجهەنرەجهتە دورجه دئە پید گەگەبەن هابە. حئەر وەردەن ڤۆر ئاللەم ئونڤەرهäلتنسمäßئگە گەفäنگنسسترافەن، ئونفائرە گەرجهتسڤەرفاهرەن ئوند دەر ئەئنساتز ڤۆن کندەرسۆلداتەن ئەروäهنت.[26] وەئتەرهن ووردەن ڤۆروüرفە لائوت، داسس دئە پید کوردسجهە کندەر ئەنتفüهرت هابە، ئوم سئە ئەئنەر سجهولونگ ئن ئهرەر ئدەئۆلۆگئە زو ئونتەرزئەهەن ئوند سئە ئالس کäمپفەر ئەئنزوسەتزەن.[27][28] ئەئنە سپäتەرە ئونتەرسوجهونگ ڤۆن حومان رگتس واتجه ڤۆم ژول 2015 ئەرگاب، داسس دئە یپگ دئە ڤەرانتوۆرتلجهەن دەر رەکروتئەرونگ ڤۆن مندەرژäهرگەن بەسترافت ئوند دئە مندەرژäهرگەن ئەنتلاسسەن ئۆدەر ئن نۆن-جۆمبات ئونتس ڤەرلەگت هابە.[29] ئەس ورد ئائوجه ڤۆن ڤەرفۆلگونگ کوردسجهەر پۆلتسجهەر گەگنەر بەرجهتەت.[30] سۆ ووردە زوم بەئسپئەل دەر کوردسجهە پۆلتکەر دەرسەم ئۆمار ئم ژاهرە 2013 ئونتەر ئاررەست گەستەللت. زوگلەئجه ستەللتە حومان رگهتس واتجه فەست، داسس دئە مەنسجهەنرەجهتسڤەرلەتزونگەن دەر پید ئوند ئهرەر سجهەرهەئتسەئنهەئتەن وەئت وەنگەر ئەخترەم ئوند ڤەربرەئتەت سەئئەن ئالس دئە دەر ئاندەرەن کۆنفلکتپارتەئئەن.[31]

ئم ژول 2015 زüندەتە سجه ئەئن ڤاتەر ڤۆر دەم پارتەئبüرۆ دەر پید ئن سولائمانییا سەلبست ئان. گروند فüر دئەسە دراستسجهە پرۆتەستاکتئۆن وار دەر ڤۆروورف گەگەن دئە موتتەرۆرگانساتئۆن دەر پید، دئە ئاربەئتەرپارتەئ کوردستانس، دەن 15-ژäهرگەن سۆهن دەس ماننەس ئللەگال زوم گوئەرللەرۆ رەکروتئەرت زو هابەن.[32]

ئامنەستی ئنتەرناتئۆنال وارف دەر پید ڤۆر، سیستەماتسجه دئە نجهت-کوردسجهە بەڤöلکەرونگ زو ڤەرترەئبەن. دابەئ سەئئەن گانزە دöرفەر ئابگەرسسەن ئوند تائوسەندە مەنسجهەن ڤەرترئەبەن وۆردەن.[33] ئەئنە سپäتەرە ئونتەرسوجهونگ دەر ئون هنگەگەن فاند کەئنە بەوەئسە فüر سیستەماتسجهە ڤەرترەئبونگەن ڤۆن سەئتەن دەر پید گەگەن دئە نجهت-کوردسجهە بەڤöلکەرونگ.[34][35]

سئەهە ئائوجه

ئەئنزەلناجهوەئسە

  1. فرانکفورتەر حەفتە
  2. ڤەرفاسسونگسبەرجهت بادەن-وüرتتەمبەرگ 2014، ئابگەروفەن ئام 26. مäرز 2016 (پدف)
  3. مورئەل ئاسسەبورگ: دئە سیرسجهە تراگöدئە - ڤۆم زڤلەن پرۆتەست زوم بüرگەرکرئەگ، ئن: کلائوس گاللاس (حگ.): ئۆرئەنت ئم ئومبروجه. حاللە 2014، سەئتە 101
  4. فەرهاد ئبراهم سەیدەر: دئە سیرسجهەن کوردەن: ئائوسوەگە ئائوس دەم بüرگەرکرئەگ، مüنستەر 2017، سەئتە 67
  5. 5،0 5،1 رەئوتەرس ئنتەرڤئەو مت ساله موسلم. ناجهرجهتەناگەنتور رەئوتەرس; ئابگەروفەن ئام 24. سەپتەمبەر 2012.
  6. شابلۆن:لتەراتور
  7. شابلۆن:لتەراتور
  8. 8،0 8،1 8،2 ئارۆن لوند: شابلۆن:وەبارجهڤ (پدف)
  9. مللیەت ڤۆم 2. دەزەمبەر 2004
  10. کوردس دەجلارە ئان ئنتەرم ئادمنستراتئۆن ئن سیرئا. رەئوتەرس.جۆم، 12. نۆڤەمبەر 2013
  11. 11،0 11،1 ئەئن کرئەگ ئم کرئەگە. فاز; ئابگەروفەن ئام 10. دەزەمبەر 2012.
  12. تورکەی وارنەد ئراق کوردس تهات ئائوتۆنۆمی وۆئولد نۆت بە ئاپپلئەد ئن سیرئا: پم. ئن: حüرریەت دائلی نەوس. ئابگەروفەن ئام 1. مäرز 2013.
  13. تورکەی وۆن’ت ئاللۆو ‘تەررۆرست’ گرۆئوپس ئات سیرئا بۆردەر. جهجاگۆ تربونە; ئابگەروفەن ئام 20. نۆڤەمبەر 2012.
  14. 14،0 14،1 „ئەس گاب کەئنەن کوردەن-دەئال مت دەم رەگمە“. فرانکفورتەر روندسجهائو; ئابگەروفەن ئام 10. دەزەمبەر 2012.
  15. تورکەی گرۆونگ فروستراتەد بی سیرئا ئەڤەنتس، ئابگەروفەن ئام 20. نۆڤەمبەر 2012.
  16. ساکالıمıزا دەğئل ئاکان کانا باکıن. ئن: مللیەت. ئابگەروفەن ئام 10. مäرز 2013
  17. پید’س موسلم: ئانکارا ئاگرەئەد تۆ جۆندتئۆنال ئائوتۆنۆمی. ئن: تۆدای’س زامان. ئابگەروفەن ئام 28. ژول 2013
  18. کەئن ئەندە ئم کامپف ئوم کۆبانە ئن سجهت. ئۆرف; ئابگەروفەن ئام 19. ئۆکتۆبەر 2014
  19. شابلۆن:لتەراتور
  20. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  21. 21،0 21،1 شابلۆن:لتەراتور
  22. روداو بلاستس پید بان ئن رۆژاڤا ئاس لکە 'نۆرته کۆرەئا' ئن: روداو.نەت، 4. ئائوگوست 2015 (ئەنگلسجه)، ئابگەروفەن ئام 26. مäرز 2016
  23. https://web.archive.org/web/20130902214948/http://www.palmecenter.se/Documents/Kunskapsbanken/Rapporter/Syrian%20opposition%20paper%20-%20PALME%20FINAL.pdf
  24. کورد ملتئا کللس 3 پرۆتەستەرس ئن سیرئا تۆون ئن: ئال-ئاهرام، 28. ژون 2013 (ئەنگلسجه)، ئابگەروفەن ئام 26. مäرز 2016
  25. 25،0 25،1 کوردسه پید ملتئا کللس 3 پرۆتەستەرس ئن سیرئان کوردستان ئن: ئەکورد.نەت دائلی نەوس، 28. ژون 2013 (ئەنگلسجه)، ئابگەروفەن ئام 26. مäرز 2016
  26. سیرئا: ئابوسەس ئن کوردسه-رون ئەنجلاڤەس ئاربتراری ئاررەستس، ئونفائر ترئالس; ئوسە ئۆف جهلد سۆلدئەرس ئن: حرو.ئۆرگ، 18. ژون 2014 (ئەنگلسجه)، ئابگەروفەن ئام 26. مäرز 2016
  27. شابلۆن:وەبارجهڤ ئن: ئال-مۆنتۆر، 6. ژون 2013 (ئەنگلسجه)، ئابگەروفەن ئام 26. مäرز 2016
  28. سیرئەن: مەنسجهەنرەجهتسڤەرلەتزونگەن ئن کوردسجهەن ئەنکلاڤەن - وللکüرلجهە فەستناهمەن، ئونفائرە گەرجهتسڤەرفاهرەن، ئەئنساتز ڤۆن کندەرسۆلداتەن ئن: حرو.ئۆرگ، 19. ژون 2014، ئابگەروفەن ئام 26. مäرز 2016
  29. شابلۆن:لتەراتور
  30. بارزان سهەئکهمۆئوس: وهات ئس بەهند تهە پید'س ئاتتاجک ئۆن بارزان'س پارتی؟ ئن: واسهنگتۆننستتوتە.ئۆرگ، 1. مائ 2014، ئابگەروفەن ئام 26. مäرز 2016
  31. حومان رگهتس واتجه: ئوندەر کوردسه رولە – ئابوسەس ئن پید-رون ئەنجلاڤەس ئۆف سیرئا، ژاهرەسبەرجهت ڤۆم 19. ژون 2014 (ئەنگلسجه)، ئابگەروفەن ئام 18. ژون 2016
  32. سیرئان کورد سەلف-ئممۆلاتەس ئافتەر سۆن رەجروئتەد بی پکک ئن: روداو.نەت، 1. ژول 2015 (ئەنگلسجه)، ئابگەروفەن ئام 26. مäرز 2016
  33. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  34. شابلۆن:لتەراتور
  35. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە

شابلۆن:نۆرمداتەن

شابلۆن:سۆرتئەرونگ:پارتیا یەکتیا دەمۆکرات

ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن


دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „پارتیا یەکیتیا دەمۆکرات“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.