KurdiPedia

ڤۆلکسڤەرتەئدگونگسەئنهەئتەن

پێداچوونەوی ٢٠:٣٣، ٩ی ئابی ٢٠٢٦ لە لایەن Admin (لێدوان | بەشدارییەکان) (Import von de.wikipedia.org (CC BY-SA 4.0))
(جیاوازی) → پیاچوونەوەی کۆنتر | پێداچوونەوەی ئێستا (جیاوازی) | پێداچوونەوەی نوێتر← (جیاوازی)

شابلۆن:ڤەرالتەت شابلۆن:ئنفۆبۆخ ملتäرسجهە ئەئنهەئت

دئە ڤۆلکسڤەرتەئدگونگسەئنهەئتەن (کوردسجه یەکینەیێن پاراستنا گەل، کüرزەل: یپگ، شابلۆن:ئارس) ئۆدەر فüر دئە گەسامتسترەئتکرäفتە یپگ/یپژ بزو. یپگ/ژ[ئانم. 1] سند ئەئنە بەواففنەتە کوردسجهە ملز ئن سیرئەن. سئە کۆنترۆللئەرەن ڤەرسجهئەدەنە مەهرهەئتلجه کوردسجه بەسئەدەلتە گەبئەتە ئن نۆردسیرئەن، دارونتەر ئائوجه سۆلجهە مت ئەئنەم بەدەئوتەندەن ئانتەئل ئان ئارابسجهەر بەڤöلکەرونگ.[1][2]

دئە یپگ وەردەن ئالس بەواففنەتەر ئارم دەر کوردسجه-سیرسجهەن پارتەئ دەر دەمۆکراتسجهەن ئونئۆن (پید) بەتراجهتەت.[3][4][1][5][6] سئە وەردەن ئۆفت ئالس سیرسجهە فراکتئۆن دەر ڤەربۆتەنەن ئاربەئتەرپارتەئ کوردستانس (پکک) ئانگەسەهەن.[7][8] دئە فüهرونگ دەر یپگ گاب ترۆتز دەرەن نäهە زور پید ئوند پکک ئان، ئونابهäنگگ زو سەئن[9] ئوند نجهت دەر پکک ئانزوگەهöرەن.[10][11][ئانم. 2]

دئە یپگ ستەللەن ئن دەن درەئ ئم ژاهر 2014 ڤۆن دەر پید ئەررجهتەتەن ئوند رەگئەرتەن کانتۆنەن، دئە ئونتەر دەم نامەن رۆژاڤا („وەستکوردستان“) بەکاننت سند ئوند روند ئەئن فüنفتەل سیرئەنس ئومفاسسەن، ئەئنە دە-فاجتۆ-ئارمەئە دار.[2][1] دئە ماجهت ئن رۆژاڤا لئەگت بەئ دەن پید/یپگ. دئە تüرکەئ ستوفت دئە یپگ ئالس تەررۆرستسجهە ڤەرەئنگونگ ئەئن، کۆننتە ئابەر ئهرە وەستلجهەن ئاللئئەرتەن نجهت داڤۆن üبەرزەئوگەن، سجه دئەسەر ئەئنستوفونگ ئانزوسجهلئەßئەن.[12][13]

سەئت 2015 ئست دئە یپگ تەئل دەر دەمۆکراتسجهەن کرäفتە سیرئەنس (دکس).[14][15][16]

گرüندونگ، ستروکتور، ئدەئۆلۆگئە ئوند ئائوسرجهتونگ

گرüندونگ ئوند ئەتابلئەرونگ ڤۆن پید ئوند دەر یپگ

گرüندونگ دەر پارتەئ دەر دەمۆکراتسجهەن ئونئۆن (پید)

ئۆففزئەلل ووردە دئە پید 2003 ئالس ئابلەگەر دەر پکک ئن ئراکسجه-کوردستان گەگرüندەت.[17][18][19][20][21] دەر برودەر ئابدوللاه Öجالانس، ئۆسمان، گاب ئان، داسس ئەر دئە پید گەسجهاففەن هابە ئوند سئە ئهرە ئانوەئسونگەن ڤۆن دەر پکک ئەرهالتە. دئە گرüندەر ئوند فüهرونگسمتگلئەدەر دەر پید وارەن سäمتلجه فگورەن ئائوس دەر پکک، دئە ئائوس دەر کاندل-رەگئۆن زورüجکگەکەهرت وارەن، وۆ دئە ئەرستە کۆنفەرەنز دەر گروپپە ئابگەهالتەن وۆردەن وار.[18]

ئاندەرس ئالس ئاندەرە کوردسجهە پارتەئئەن، دئە پۆلتسجه رەگە، ئابەر ئنستتوتئۆنەلل سجهواجه ئائوفگەستەللت وارەن ئوند ڤۆن دەر ئەئنهەئمسجهەن بەڤöلکەرونگ ئسۆلئەرت ئوند ئەنتفەرنت بلئەبەن، وار دئە پید سجهۆن ڤۆر دەر سیرسجهەن رەبەللئۆن ئائوف ئەئنە ماجهتüبەرناهمە ڤۆربەرەئتەت. دئەسە ئنفراستروکتور سپئەلتە بەئ دەر فۆلگەندەن ئەنتوجکلونگ دەس رۆژاڤا-پرۆژەکتەس ئەئنە ئەنتسجهەئدەندە رۆللە.[22]

ماجهتüبەرناهمە ئن نۆردسیرئەن ئاب 2011

مت دەم بەگنن دەس بüرگەرکرئەگس ئن سیرئەن سجهەرتەن سجه دئە پید ئاب مäرز 2011 زونäجهست ئاب، ئەئنەن درەکتەن کۆنفلکت مت دەم داماسکوس-رەگمە زو ڤەرمەئدەن.[23] مت ئائوسبروجه دەر سیرسجهەن رەبەللئۆن 2011 کرتسئەرتە دئە پید سجهارف داس ئۆپپۆستئۆنسبüندنس سیرسجهەر ناتئۆنالرات، ناننتە دئە سجه دەر ئۆپپۆستئۆن ئانسجهلئەßئەندەن کوردەن „کۆللابۆراتەئورە“، گرفف ئانت-رەگمە-دەمۆنسترانتەن ئن ئافرن ئوند ئالەپپۆ ئان ئوند بەهئەلت ڤەرسöهنلجهە بەزئەهونگەن مت دەر رەگئەرونگ ئاسساد بەئ.[24] ئالس سجه دئە ئائوفستäندە ئن سیرئەن 2011 وەئتەر ئائوسبرەئتەتەن ئوند زو ئەئنەم کرئەگ ئەنتوجکەلتەن، نوتزتە دئە پید دئەس زو ئهرەم ڤۆرتەئل، ئوم ئهرەن ئەئنفلوسس ئائوسزووەئتەن. دئە پکک ئەنتساندتە üبەر 1000 سیرسجهە کوردەن ناجه سیرئەن.

ئونتەر دەن رüجککەهرەرن ئائوس کاندل بەفاند سجه ئم ئاپرل 2011 ئائوجه ساله موسلم، دەر داس öففەنتلجهە گەسجهت دەر پید ووردە. ئائوف دەر ملتäرسجهەن ئەبەنە ڤەربلئەب دئە ماجهت بەئ پکک-کۆمماندەئورەن ئائوس کاندل، وäهرەند سجه ئونتەر دەن ئەئنفاجهەن دئەنسترäنگەن ڤئەلە ورتسجهافتلجه سجهواجهە کوردەن بەفاندەن، دئە üبەر ژاهرزەهنتە ئن نۆردسیرئەن رەکروتئەرت، ئم نۆردراک ئائوسگەبلدەت ئوند ناجه بەگنن دەس ئائوفستاندەس زوم دئەنست بەئ دەن یپگ ئەنتساندت ووردەن.[2] دئە پید ڤەرفüگتە ئالس ئەئنزگە سیرسجه-کوردسجهە پارتەئ üبەر ئەئنەن کادەر ئائوسگەبلدەتەر کäمپفەر، ئوند دئە گەفۆلگسجهافت گەگەنüبەر Öجالان هالف ئهر، سیمپاتهسانتەن زو ساممەلن ئوند ئنتەرنە ئائوفسپالتونگەن زو ڤەرهندەرن.[19] فüر دئە ڤۆربەرەئتونگ دەر ماجهتüبەرناهمە ڤۆن 2011 هاتتە دئە پید واففەن گەهۆرتەت ئوند ئاللە وجهتگەن بەهöردەن üبەرنۆممەن.[25] دئە پید بلدەتە پکک/کجک-ستروکتورەن ناجه ئوند گرüندەتە ئم دەزەمبەر 2011 ئەئنە ئەئگەنە ڤەرسامملونگ بزو. ئەئنەن ئەئگەنەن رات فüر سیرئەن.[23]

ناجه دەم üبەرراسجهەندەن رüجکزوگ دەس سیرسجهەن رەگمەس ئائوس دەن کوردسجهەن گەبئەتەن ئن نۆردسیرئەن – دەم گرößتەن تەئل دەس سپäتەرەن رۆژاڤاس – ئم ژون ئۆدەر ژول 2012 کۆننتە دئە پید ئائوفگروند دەس زوساممەنهالتس ئن ئهرەن ئنستتوتئۆنەن داس ئەنتستاندەنە ماجهتڤاکوئوم فüر سجه نوتزەن، ئەس سەلبست ئائوسفüللەن ئوند دئە پۆلتسجهە ئوند ملتäرسجهە کۆنترۆللە üبەرنەهمەن.[19][26][27]

دئە پید ئەنتفەرنتە ئن مندەستەنس فüنف ئهرەر حۆجهبورگەن دئە رەگئەرونگسبەئامتەن ئائوس دەن گەمەئندەئەئنرجهتونگەن.[28] ئومگەهەند تائوسجهتە دئە پید-یپگ سیرسجهە دورجه پید-فلاگگەن ئوند دئە ئاللگەگەنوäرتگەن ئاسساد-بلدەر دورجه Öجالان-فۆتۆس ئائوس.[25][29][28] داس گەبئەت ڤەرفüگتە üبەر ئەئن فونکتئۆنئەرەندەس ئوند ئائوجه گەمäß ئەئنسجهäتزونگ دەر نزز „لەئدلجه دەمۆکراتسجهەس“ گەمەئنوەسەن، وەلجهەس سۆوۆهل ئەتهنسجهە مندەرهەئتەن ئالس ئائوجه دئە بەتەئلگونگ ڤۆن فرائوئەن ئەئنسجهلۆسس.[30][31]

دورجهسەتزونگ گەگەنüبەر نۆردسیرسجهەر ئۆپپۆستئۆن

دئە ماجهتüبەرناهمە دەر پید ئن دەم ڤۆن دەر رەگئەرونگ ئاسساد ئم سۆممەر 2012 گەرäئومتەن گەبئەت مت مەهرهەئتلجه کوردسجهەر بەڤöلکەرونگ ئن نۆردسیرئەن فüهرتە زو ئائوسەئناندەرسەتزونگەن زوسجهەن دەر پید ئوند دەر ئانت-ئاسساد-رەبەللئۆن ئوند براجهتە دئە تüرکەئ ئالس ئەئنەن دەر وجهتگستەن ئونتەرستüتزەر دەر رەبەللەن دازو، ئالس سەکوندäرەس زئەل دئە سجهەرونگ ئهرەر سüدگرەنزە گەگەن ئەئنە پکک-باسس ئانزوسترەبەن. زودەم سۆرگتە دئە پید دافüر، داسس دئە دەم وەستەن گەگەنüبەر فرەئوندلجه ڤەربوندەنە رەگئەرونگ ڤۆن ئراکسجه-کوردستان ئهرەن ئەئنفلوسس ئن سیرئەن رەدوزئەرتە، ئندەم دئە پید ئەئن ئائوتۆرتäرەس رەگمە ئائوسبائوتە، داس ستارک ڤۆم ئاسساد-ستائات ئابهäنگگ وار ئوند ئن بروتالەر فۆرم ئاللە کوردسجهەن پۆلتسجهەن ئۆرگانساتئۆنەن ئوند ئاکتڤستەن ئونتەردرüجکتە، ئەئنسجهلئەßلجه ژەنەر مت ڤەربندونگەن ناجه ئەربل ئالس حائوپتستادت ئراکسجه-کوردستانس.[32]

ئم گەگەنساتز زو دەن ئونلاتەرالەن سجهرتتەن دەر پید ئن رجهتونگ ئائوتۆنۆمئە وار دئە 2 بس 3 مللئۆنەن مەنسجهەن ئومفاسسەندە کوردسجهە بەڤöلکەرونگ زەرسپلتتەرت، مöگلجهەروەئسە زوم تەئل ئالس ئەرگەبنس دەر زورüجکلئەگەندەن رەپرەسسئۆن ئونتەر دەم ئاسساد-رەگمە. سەئت دەر ئەرمۆردونگ ڤۆن سجهەئجه موهاممەد ماسجهوق ئال-جهازناو ئم ژاهرە 2005 هاتتە دەن سیرسجهەن کوردەن وەئتگەهەند ئەئنە ئەئنگەندە فüهرەرفگور گەفەهلت.[33] دئە تئەف مت دەر پکک ڤەربوندەنە پید وار دئە ئام بەستەن ئۆرگانسئەرتە ڤۆن ئەئنەم دوتزەند گروپپەن، دئە ئننەرهالب دەر کوردسجهەن مندەرهەئت ئن سیرئەن ئاکتڤ وارەن.[23] گەگەن دئە پید-کادەر وارەن دئە üبرگەن، ئونتەرەئناندەر زەرسترتتەنەن ئۆپپۆستئۆنسپارتەئئەن، دئە سجه ئائوف بەترەئبەن دەس پرäسدەنتەن ئراکسجه کوردستانس، ماسود بارزان، زوم کوردسجهەن ناتئۆنالرات (کنج) زوساممەنسجهلۆسسەن، نجهت ئەرفۆلگرەئجه. دئە پید ستüتزتە ئهرە ماجهت نەبەن دەر گەفۆلگسجهافت ئەئنەر بەڤöلکەرونگسمەهرهەئت ئائوجه ئائوف ئهرە ئم ڤەرگلەئجه زو دەن ئاندەرەن کوردەنپارتەئئەن هöهەرە ئەففەکتڤتäت ئوند ئنسبەسۆندەرە ئائوف ئهرە ڤەرفüگونگ üبەر کäمپفەر ئوند واففەن.[25] ڤئەلە کوردەن ئونتەرستüتزتەن دئە ملتäرسجهەن گەوننە دەر پید ئوند بەگرüßتەن دئە ئەخستەنز کوردسجهەر ئەنکلاڤەن ئن سیرئەن، ئائوجه وەنن سئە نجهت مت ئاللەن ئاسپەکتەن دەر پۆلتسجهەن پلاتتفۆرم دەر پید üبەرەئنستممتەن.[33] زوار بەستاند کەئن کۆنسەنس دارüبەر، ئۆب دئە ئنتەرەسسەن دەر بەڤöلکەرونگ ڤۆن 2،5 مللئۆنەن سیرسجهەن کوردەن مت دەنەن دەر پید üبەرەئنستممتەن. دۆجه رäئومتەن ئائوجه ئەرکلäرتە کوردسجهە گەگنەر دەر پید ئەئن، داسس نور دئە پید ئن دەر لاگە وار، ئن رۆژاڤا ئەئنە ئەئگەنە ئارمەئە، دئە یپگ، ئائوفزوبائوئەن. سئە سۆللتە زونäجهست دازو دئەنەن،[26] دئە سەلبستەرکلäرتە ئوند ڤۆن ئهرەن فüهرەرن ئالس „درتتەر وەگ“ بەزەئجهنەتە نەئوترالتäت[34][26] زو سجهüتزەن، ئالسۆ داس ئونتەرلاسسەن سۆوۆهل ئەئنەس پاکتەس مت دەم سیرسجهەن رەگمە ئالس ئائوجه ئەئنەس پاکتەس مت ئارابسجهەن رەبەللەن، سۆلانگە دئەسە نجهت کوردسجهە رەجهتە گارانتئەرەن وüردەن.[26] Öجالانس دۆگما سترکتەر نەئوترالتäت ئم سیرئەنکۆنفلکت ئەرمöگلجهتە ئەس دەر پید، دئە ئدەئۆلۆگسجه ئەئنەن ئانتوەستلجهەن رäتەکۆممونسموس ڤەرترات، داس öففەنتلجهە لەبەن ئوند دەن فرئەدەن ئن دەن ڤۆن ئهر کۆنترۆللئەرتەن گەبئەتەن ئائوفرەجهتزوئەرهالتەن. بەسۆندەرس ناجه دەر نئەدەرلاگە دەر فسا گەگەن دئە یپگ ناجه دەم ئەئنفالل دەر فسا ئن داس کوردەنڤئەرتەل ڤۆن ئالەپپۆ ئم ئۆکتۆبەر 2011 کامەن کرتکەر ئائوس دەم کنج زو دەم ئەرگەبنس، داسس ئەس ئونتەر دەن گەگەبەنەن ئومستäندەن دەر سیرئەنکرسە کەئنە ورکسامە ئالتەرناتڤە زور ماجهتüبەرناهمە ڤۆن Öجالانس ئانهäنگەرن گاب ئوند فüر سئە دەر وەجهسەل ڤۆن دەر دکتاتور ئاسسادس زور ماجهتüبەرناهمە دورجه دئە پید ئانگەسجهتس دەس گارانتئەرتەن فرئەدەنس ئن ئەئنەر بüرگەرکرئەگسستوئاتئۆن ئالس „کلەئنەرەس Üبەل“ زو بەتراجهتەن سەئ.[25] دەننۆجه ڤەروەئگەرتە دەر کنج ئن وەئتەن تەئلەن دئە زوساممەناربەئت مت دەر پید.[20] ئالس مöگلجهەروەئسە بەدەئوتەندستەر فاکتۆر دافüر، داسس دەر پید ئەئن مندەستماß ئان لەگتمتäت زوگەسپرۆجهەن ووردە، ووردەن دئە ئانسترەنگونگەن دەر یپگ ئالس ملتäرسجهەر ئارم دەر پید زوم سجهوتز دەر لۆکالەن بەڤöلکەرونگ ڤۆر ئانگرففەن ئەخترەمستسجهەر گروپپەن وئە ئسس ئانگەفüهرت.[33]

ئەئنگە کوردسجهە پارتەئئەن، دئە داس پرۆژەکت دەر دەمۆکراتسجهەن سەلبستڤەروالتونگ ئابلەهنتەن، وارفەن دەر پید ئونتەردرüجکونگ ئابوەئجهەندەر مەئنونگەن ڤۆر.[35] ئانگەسجهتس دەس واجهسەندەن ئەئنفلوسسەس دەر پید ووردە دەر پید ئائوجه ڤۆن ئەئنگەن کوردەن ڤۆرگەوۆرفەن، مت دەم رەگمە ئاسسادس ڤەربüندەت زو سەئن ئوند سەئنە ئائوتۆرتäرە ئەئنپارتەئئەنهەررسجهافت دورجه دئە ئەئگەنە ئەرسەتزەن زو وۆللەن. ناجه ئانگابە دەس پید-ڤەرترەتەرس مۆهاممەد رەسۆ هاتتەن ئەئنگە سیرسجهە کوردسجهە پارتەئئەن سجه گەوەئگەرت، دەن ئم نۆڤەمبەر 2013 دەکلارئەرتەن کوردسجهەن پلان فüر ئەئنە ئنتەرمسادمنستراتئۆن فüر دئە ڤۆرنەهملجه کوردسجه بەسئەدەلتە رەگئۆن ئم نۆردۆستەن سیرئەنس زو ئونتەرسجهرەئبەن.[11] کوردەن، دئە گەگەن دئە نەئوئە یپگ-ماجهت پرۆتەستئەرتەن، ووردەن ڤەرهافتەت ئوند ڤەرپرüگەلت. ناجه بەرجهتەن دەر مەنسجهەنرەجهتسۆرگانساتئۆن حومان رگهتس واتجه کامەن مانجهە کرتکەر ئونتەر ئونگەکلäرتەن ئومستäندەن ئومس لەبەن.[29] ئەنتگەگەن دەن ڤۆن دەر پید ڤەرکüندەتەن دەمۆکراتسجهەن زئەلەن کام ئەس زو ماجهتمسسبرائوجه وئە بەئ دەر گەوالتسامەن نئەدەرسجهلاگونگ فرئەدلجهەر دەمۆنستراتئۆنەن دورجه پید-بەهöردەن ئن ئامودە، بەئ دەنەن سەجهس مەنسجهەن ئومس لەبەن کامەن، ڤئەلە ڤەرلەتزت ئوند 90 ئاکتڤستەن ڤەرهافتەت ووردەن.[36][37] ئم گەگەنساتز زور پکک ووردە دئە پید ژەدۆجه وەدەر ڤۆن دەن ئوسا نۆجه ڤۆن دەر ئەئو ئۆففزئەلل ئائوف دەر لستە تەررۆرستسجهەر ڤەرەئنگونگەن ئائوفگەفüهرت.[36][ئانم. 3]

گرüندونگ دەر ڤۆلکسڤەرتەئدگونگسەئنهەئتەن (یپگ)

ئەئنە ئنۆففزئەللە گرüندونگ دەر یپگ ئەرفۆلگتە ئام 26. ئۆکتۆبەر 2011 دورجه دئە پید زوم سجهوتزە دەر ڤۆروئەگەند کوردسجهەن بەڤöلکەرونگ ئن نۆردسیرئەن.[38] دئە ئۆففزئەللە گرüندونگسەرکلäرونگ دەر یپگ ئەرفۆلگتە ئام 19. ژول 2012 دورجه دئە پید.[38][6] داس ئۆففزئەللە ئائوفترەتەن دەر یپگ فئەل مت دەم رüجکزوگ دەر رەگئەرونگسارمەئە ئائوس دەن کوردەنگەبئەتەن زوساممەن، ناجهدەم سجه دئە کوردەن ئۆففەنبار مت دەر سیرسجهەن رەگئەرونگ ئونتەر ئاسساد ئائوف ئەئنە ئارت نجهتانگرففسپاکت ڤەرستäندگت هاتتەن ئوند دئە یپگ سجه زور دە-فاجتۆ-ئارمەئە دەر سیرسجهەن کوردەن ئەنتوجکەلتە.[5][1] ساله موسلم بەتۆنتە ئالس جۆ-ڤۆرستزەندەر دەر پید، داسس دئە یپگ زوار ڤۆن دەر پید گەگرüندەت وۆردەن سەئئەن، ئەس سجه بەئ ئهنەن ئابەر نجهت ئوم ئەئنە پارتەئملز هاندەلە، دا دئە پید دئە ڤۆرستەللونگ ئەئنەر پارتەئملز ئابلەهنە ئوند ڤەرەئنتە سجهەرهەئتسکرäفتە سۆوئە ئەئنە ڤەرەئنتە ئارمەئە بەڤۆرزوگەن وüردەن.[3]

ملتäرسجهە ماجهتüبەرناهمە ئن نۆردسیرئەن ئاب 2012

ئم ژون 2012 ئەررجهتەتەن دئە یپگ جهەجکپۆئنتس ئن نۆردسیرئەن. 2013 ووردە دئە ئالس یپژ بەکاننتە وەئبلجهە کامپفتروپپە گەسجهاففەن.[16] ئالس دئە پکک ئوند دئە تüرکەئ 2013 ئەئنەن واففەنستللستاند متەئناندەر ئەئنگنگەن ئوند بەگاننەن، پۆلتسجهە گەسپرäجهە متەئناندەر زو فüهرەن، ئەررجهتەتەن دئە یپگ-پید ئن نۆردسیرئەن ئەئنە „دەمۆکراتسجهە سەلبستڤەروالتونگ“ ئوند ناننتەن دئەسە رۆژاڤا („وەستکوردستان“).[39] ئالس ئم نۆڤەمبەر 2013 رۆژاڤا ئائوسگەروفەن ووردە، ئەتابلئەرتەن سجه دئە یپگ ئالس دۆمنانتە ملتäرسجهە کرافت ئن ناهەزو ژەدەم کوردسجه بەسئەدەلتەن گەبئەت دەر پرۆڤنزەن حاساکا، راققا ئوند ئالەپپۆ.[19] دئە ستەتس گەäئوßئەرتەن بەهائوپتونگەن دەر یپگ، نجهت دەر پید زو فۆلگەن، وەردەن فرەئلجه دورجه دئە رەئالتäت ودەرلەگت.[16] دئە یپگ ئونتەرستەهەن ئۆففزئەلل دەم حۆهەن کوردسجهەن کۆمتەئە، وەردەن ژەدۆجه وەئتهن ئالس ملتäرسجهەر ئارم دەر پید بەتراجهتەت.[40][41][6][19]شابلۆن:مەهرەرە بلدەر ئۆبوۆهل دئە یپگ مت دەر پید ئالس دەر مäجهتگستەن کوردسجهەن پۆلتسجهەن پارتەئ ڤەربوندەن وارەن، ووردەن دئە یپگ ئم ڤەرلائوف دەر سیرئەنکرسە زونەهمەند ئالس ئارمەئە ئاللەر سیرسجهەر کوردەن ئانگەسەهەن.[42] ئەئنە کلارە دەفنتئۆن فüر رۆژاڤا ئەخستئەرتە ئن کەئنەر دەر کوردسجهەن پارتەئئەن. دئە ئەرکلäرتە ڤسئۆن دەر پید ئوند دەس پید-ڤۆرستزەندەن ساله موسلمس فüر رۆژاڤا بەستاند ئن ئەئنەر سەلبستڤەروالتونگ ئاللەر ئەتهنئەن ئم نۆردۆستەن سیرئەنس، گلەئجه ئۆب ئارابەر، کوردەن ئۆدەر ئاسسیرەر.[20]

دەر ملتäرسجهە ئەرفۆلگ ڤەرسەتزتە دئە یپگ-پید ئن دئە لاگە، ئهر ئائوتۆنۆمئەسیستەم ئائوسزوبائوئەن. ئم مäرز 2016 رئەف دئە یپگ-پید دئە „دەمۆکراتسجهە فöدەراتئۆن نۆردسیرئەن“ (دفنس) ئائوس، وەلجهە ئەئن ڤۆن کوردەن، ئارابەرن ئوند کلەئنەرەن مندەرهەئتەن بەوۆهنتەس گەبئەت ئن ئەئنەم برەئتەن، زوساممەنهäنگەندەن سترەئفەن ئائوس تەئلەن دەر پرۆڤنزەن حاساکا، راققا ئوند ئالەپپۆ ئوند ئەبەنسۆ دئە پرۆڤنز ئافرن، دئە نجهت مت دەم üبرگەن تەررتۆرئوم ڤەربوندەن وار، ئومفاسستە.[39]

بەزئەهونگ دەر پید/یپگ زور ئاربەئتەرپارتەئ کوردستانس (پکک)

ولادمر ڤان ولگەنبورگ، ئانالیست دەر ئن دەن ئوسا ئانسäسسگەن ژامەستۆون فۆئونداتئۆن، فاسستە دەن زوساممەنهانگ زوسجهەن یپگ ئوند پکک ئن Üبەرەئنستممونگ مت دەر سجهتوەئسە دەر تüرکەئ ئم ژاهر 2014 مت دەن وۆرتەن زوساممەن: „یپگ ئست دەر بەواففنەتە فلüگەل دەر پکک ئن سیرئەن.“[1][5]

دئە پکک سەلبست هات ئانگەگەبەن، داسس دئە یپگ سۆوئە دئە پژاک ئن دەر ئسلامسجهەن رەپوبلک ئران ئوند دئە حپگ ئم ئراک سەپاراتە، ئابەر ئەنگ ڤەربوندەنە گروپپەن سەئئەن.[43] نور ماهمود، ئۆففزئەللەر سپرەجهەر دەر یپگ، گاب ئم ژاهر 2017 گەگەنüبەر مەدئەن ئان، دئە یپگ سەئئەن ئەئنە „ڤöللگ ئاندەرە ئۆرگانساتئۆن ئالس دئە پکک“ ئوند هابە „کەئنە ڤەربندونگەن“ زور پکک. بەئدە گروپپەن وüردەن ئن ڤەرسجهئەدەنەن گەبئەتەن، مت ئونتەرسجهئەدلجهەن مەتهۆدەن ئوند فüر ڤەرسجهئەدەنە زئەلە ئۆپەرئەرەن.[44]

ڤەرترەتەر دەر ئوس-رەگئەرونگ ئونتەر باراجک ئۆباما بەستäتگتەن، داسس پکک ئوند یپگ متەئناندەر ڤەربوندەن سەئئەن ئوند سجه ئم کامپف گەگەن دەن ئس متەئناندەر ئابستممتەن، داسس دئە ئوسا ژەدۆجه دەن کۆنتاکت مت دەن پکک فۆرمەلل وەئتەرهن مئەدەن، وäهرەند سئە مت دەن یپگ ئم درەکتەن ئومگانگ ستüندەن. دئە ئوس-ڤەرترەتەر گابەن زودەم ئان، داسس پکک ئوند یپگ ئونتەر گەترەننتەن کۆمماندۆستروکتورەن ئوند مت ڤەرسجهئەدەنەن زئەلەن ئۆپەرئەرەن وüردەن.[43]

فنانزئەرونگ دەر یپگ دورجه دئە پکک

ئاندەرس ئالس ئاندەرە سیرسجه-کوردسجهەن پارتەئئەن، دئە وەدەر دورجه رەگئەرونگەن بەناجهبارتەر ستائاتەن فنانزئەلل گەفöردەرت ووردەن، نۆجه üبەر ئەرهەبلجهە ئەئگەنە ئەئنناهمەن ڤەرفüگتەن، ئەرهئەلت دئە پکک – ئوند دامت ئائوجه دئە پید – دورجه ئەئنوەربونگ ڤۆن سپەندەن بەدەئوتەندە گەلدەر. دئە پید ستەللتە ئونتەر دەن سیرسجهکوردسجهەن پارتەئئەن ئەئنە ئائوسناهمە دار، دا سئە ئالس کادەرۆرگانساتئۆن ئالل دئەژەنگەن ڤەرسۆرگتە، دئە هائوپتامتلجه فüر سئە تäتگ وارەن.[21] فüر گەلدمتتەل ستüتزتەن سجه دئە یپگ ناجه ئەخپەرتەنانگابەن ئائوف ئن دەن کوردسجهەن گەبئەتەن ئەرهۆبەنە ستەئوئەرن ئوند دئە ئونتەرستüتزونگ دەر پکک، دئە üبەر ئەئن نەتزوەرک ڤۆن سپەندەرن ئن ئەئورۆپا، دەر تüرکەئ ئوند ئن ئاندەرەن گەبئەتەن دەر کوردسجهەن دئاسپۆرا ڤەرفüگت.[1] لائوت دەم تە-سات 2016-بەرجهت ڤۆن ئەئورۆپۆل ئەرهöهتە دئە پکک ئهرە فنانزمتتەلبەسجهاففونگ، ئهرە پرۆپاگاندا ئوند ئهرە رەکروتئەرونگەن ناجه دەر بەئەندگونگ ئهرەس واففەنستللستاندس مت دەر تüرکەئ ئم ژول 2015 ئوند دەر دارائوففۆلگەندەن ئەسکالاتئۆن دەس کۆنفلکتس. Öستەررەئجه، بەلگئەن، فرانکرەئجه، دەئوتسجهلاند، گرئەجهەنلاند، رومäنئەن، سجهوەدەن، دئە سجهوەئز ئوند دئە نئەدەرلاندە بەرجهتەتەن üبەر داس فۆرتبەستەهەن دەر ژäهرلجهەن پکک-گەلدبەسجهاففونگسکامپاگنەن، زو دەنەن سپەندەنسامملونگەن، متگلئەدەرگەبüهرەن ئوند ئاندەرە ئەئنناهمەن گەهöرتەن. ئەئورۆپۆل زوفۆلگە ووردە داڤۆن ئائوسگەگانگەن، داسس مت دەن ئەرلöسەن سۆوۆهل دئە حپگ ئالس ملتäرسجهەر ئارم دەر پکک ئن دەر تüرکەئ ئالس ئائوجه دئە پید مت دەن یپگ ئالس ئهرەم ملتäرسجهەن ئارم ئن سیرئەن فنانزئەرت ووردەن.[45]

ئۆرگانساتۆرسجهە ڤەربندونگ ڤۆن پید ئوند یپگ مت دەر پکک ئوند دەر کۆما جڤاکێن کوردستان (کجک)

دئە تەجهنسجه گەترەننتەن کöرپەرسجهافتەن یپگ، پید ئوند پکک گەهöرەن دەر کۆما جڤاکێن کوردستان (کجک) ئان.[46]

دئە کجک ئست ئەئنە ئۆرگانساتئۆنسفۆرم دەر ئاربەئتەرپارتەئ کوردستانس (پکک). سئە ئست دەزەنترال ئۆرگانسئەرت. سۆ هابەن دئە یپگ، ناجهدەم دەر ئس 2014 ئان دەر سیرسجه-تüرکسجهەن گرەنزە 60 ئۆرتسجهافتەن ئەئنگەنۆممەن هاتتە، دئە پکک ئوم حلفە فüر دەن کامپف گەگەن دەن ئس گەبەتەن، دئە سجهلئەßلجه زوساگتە، کäمپفەر ناجه سیرئەن زو ئەنتسەندەن.[47] بەئ دەر بەفرەئئونگ دەر ژەسدەن ڤۆر دەم ئسلامسجهەن ستائات ئم سندسجهار هابەن دئە یپگ ئوند دئە پکک زوساممەنگەئاربەئتەت.[48] ئائوف ملتäرسجهەر ئەبەنە فöردەرتەن دئە یپگ ئم ئەئنکلانگ مت ئەئنەر پکک-ترادتئۆن ئەئنفلوسسرەئجهەرە پۆستەن فüر فرائوئەن ئالس بەفەهلسهابەرننەن. لائوت ئەئنەم بەرجهت دەر ئنتەرناتئۆنال جرسس گرۆئوپ (ئجگ) üبەر دئە کوردەن ئن نۆردسیرئەن رجهتەن تüرکەئ-ئۆرئەنتئەرتە یپگ-کۆمماندەئورە، دئە ڤۆن دەر پکک ئائوسگەبلدەت ووردەن، دئە یپگ وەنگەر ئائوف ئەئنە سیرسجهە لöسونگ دەر کوردسجهەن فراگە ئن سیرئەن ئالس ڤئەلمەهر ئائوف دەن کامپف دەر پکک گەگەن دەن تüرکسجهەن ستائات ئائوس.[39] دئەسەر سەئت 2015 وئەدەر ئائوسگەبرۆجهەنە بەواففنەتە پکک-کۆنفلکت ئن دەر تüرکەئ هاتتە 2017 ئەئنە دەر سەئت üبەر درەئ ژاهرزەهنتەن تöدلجهستەن پهاسەن مت üبەر 3000 تۆتەن سەئت دەم 20. ژول 2015 ئەررەئجهت.[49]

دئە پید وئە ئائوجه دئە یپگ فöردەرن وئە دئە ئاندەرەن ئن دەر کجک ڤەرترەتەنەن بەوەگونگەن دئە ئەئنفüهرونگ دەس دەمۆکراتسجهەن کۆنفöدەرالسموس، دەر نجهت ئن دەر سەزەسسئۆن، سۆندەرن ئن دەر ئەررجهتونگ ستارک دەزەنترالسئەرتەر لۆکالەر رەگئەرونگسستروکتورەن بەستەهت.[50] دئە پید ئست بەئ دەر ئمپلەمەنتئەرونگ ڤۆن Öجالانس ئدەئەن سجهۆن وەئت فۆرتگەسجهرتتەن، دەنن سئە کۆننتە دئە رەگئەرونگسفۆرم دەس دەمۆکراتسجهەن کۆنفöدەرالسموس ئن دەم ڤۆن دەر پید رەگئەرتەن گەبئەتەن زو ئەئنەم گوتەن تەئل سجهۆن ئەئنفüهرەن[51] ئوند هات ئۆففزئەللە، ئابەر ئائوجه ئنۆففزئەللە دپلۆماتسجهە کۆنتاکتە زو پۆلتکەرن ئائوس ئەئنەر ڤئەلزاهل ڤۆن لäندەرن گەکنüپفت.[52][53]

ستروکتورەللە ئوند ئۆرگانسجهە ڤەربندونگ دەر پید/یپگ/دکس مت دەر پکک

فگورەن دەر پکک سند ئن دەن یپگ وئە ئن دەر پید ئاللگەگەنوäرتگ.[18] ئەس بەستەهەن ستارک ئائوسگەپرäگتە ئۆرگانسجهە ڤەربندونگەن زوسجهەن پکک ئوند پید/یپگ.[54] ناجه ئانسجهت دەر ئنتەرناتئۆنال جرسس گرۆئوپ بەستاند ئم ژاهر 2017 کائوم ئائوسسجهت، داسس سجه دئە ئۆرگانسجهە ڤەربندونگ دەر پکک زو دەن یپگ ئوند ئهرەم پۆلتسجهەن ئارم پید ئالس سیرسجهەر تۆجهتەرۆرگانساتئۆن ئن ئابسەهبارەر زوکونفت äندەرن کöننتە.[55]

دئە ئانگابە دئەسەر ستودئە، داسس دئە پید/یپگ-فüهرونگ ئۆففەنکوندگ ئن گرۆßئەن ئوند کلەئنەن ئانگەلەگەنهەئتەن دەر پکک-فüهرونگ ئن دەن کاندل-بەرگەن فۆلگە لەئستەت، ئەنتسپراجه ئائوجه دەر ئۆففزئەللەن ئەئنسجهäتزونگ دەس ئوس-ئامەرکانسجهەن ناتئۆنال جۆئونتەرتەررۆرسم جەنتەر (نتجت)، بەڤۆر دئە ئوس-فüهرونگ 2015 ئهرە ئاللئانز زوسجهەن دەن یپگ ئالس تەئل دەر ئانت-ئس-کۆئالتئۆن ئنتەنسڤئەرتە.[32][56][57] ئائوف ستراتەگسجهەر ئەبەنە ئوند ئننەرهالب دەر کۆمماندۆستروکتور دەر یپگ بەفندەن سجه پکک-متگلئەدەر. داس ڤۆرهاندەنسەئن ڤۆن پکک-کۆمماندەئورەن ئننەرهالب دەر یپگ ئست گوت بەلەگت، ئوند گلائوبوüردگە ئارگومەنتە سپرەجهەن دافüر، داسس داس ملتäرکۆمماندۆ دەر پکک دئە هöجهستە ئائوتۆرتäت ئم ڤۆن دەن یپگ کۆنترۆللئەرتەن گەبئەت رۆژاڤا دارستەللت.[46] ئن دەر کاندل-رەگئۆن ئائوسگەبلدەتە ئوند کامپفەرپرۆبتە پکک-کادەر، دئە üبەر ژاهرەلانگە، ئن ئەئنگەن فäللەن ژاهرزەهنتەلانگە کامپفەرفاهرونگەن ئم کامپف دەر پکک گەگەن دئە تüرکەئ ڤەرفüگتەن، هابەن دئە ئەئنفلوسسرەئجهستەن پۆستئۆنەن ئن دەن یپگ ئوند – ئنفۆلگەدەسسەن – ئن دەر بەفەهلسکەتتە دەر دکس (دەمۆکراتسجهە کرäفتە سیرئەنس) ئننە.[55]

وäهرەند کوردەن ئائوس دەر تüرکەئ ئوند ئائوس ئران ئەئنە بەئاجهتلجهە رۆللە سپئەلەن، هاندەلتە ئەس سجه بەئ دەن مەئستەن دئەسەر کادەر ئوم سیرسجهە کوردەن، دەرەن لۆیالتäت گەگەنüبەر دەر ئنتەرنەن حئەرارجهئە دەر پکک ژەدۆجه دەن بەزئەهونگەن زور لۆکالەن گەسەللسجهافت ئن سیرئەن üبەرگەئۆردنەت زو سەئن سجهەئنت. ڤئەلە ئۆپەرئەرەن ئائوجه وەئتگەهەند ئائوس دەم حنتەرگروند ئۆدەر مت تتەلن، دئە ئهرە تاتسäجهلجهە ئائوتۆرتäت ئونتەرترەئبەن، وäهرەند دئە نۆمنەلل ڤەرانتوۆرتلجهەن ڤەرترەتەر کەئنە درەکتەن ڤەربندونگەن زور پکک ئائوفوەئسەن ئوند ئالس سترۆهمäننەر فونگئەرەن. ئۆبوۆهل دەر پکک-پرäسەنز ئن نۆردسیرئەن ئائوف دئەسە وەئسە ئەئن لۆکالەس ئەرسجهەئنونگسبلد ڤەرلئەهەن ورد، سند دئە تاتسäجهلجهەن ماجهتڤەرهäلتنسسە ڤۆر ئۆرت ئوند فüر بەئۆباجهتەر ڤۆن ئائوßئەن ئۆففەنسجهتلجه.[55]

دارüبەر هنائوس زەئگەن ڤۆن دەن یپگ سەلبست ڤەرöففەنتلجهتە ستاتستکەن ئان، داسس üبەر 50 % دەر ئن دەن رەئهەن دەر یپگ گەگەن دەن ئس کäمپفەندەن کوردەن ئائوس دەر تüرکەئ سند.[46] ترۆتز دەر درۆسسەلونگ دەس گرەنزüبەرترتتس دورجه دئە تüرکەئ ناجه سەپتەمبەر 2014 بلئەبەن کوردەن ئائوس دەر تüرکەئ ئن دەن یپگ وەئتەرهن گوت ڤەرترەتەن، واس دئە ڤەربندونگ دەر یپگ مت دەر پکک وەئتەر ئونتەرسترجه.[27] ڤئەلە کوردەن ئائوس دەر تüرکەئ، دئە ئن دەر کاندل-رەگئۆن مت دەر پکک ئائوسگەبلدەت ووردەن، کäمپفتەن سپäتەر ئن سیرئەن ئالس تەئل دەر یپگ. ئن ئنتەرڤئەوس ئدەنتفزئەرەن سجه پکک-متگلئەدەر ستارک مت دەن پید/یپگ ئوند ئەرکلäرتەن، داسس دئەسە زور „گلەئجهەن“ بەوەگونگ وئە سئە گەهöرەن وüردەن.[58] ناجه بەگنن دەر ئونروهەن ئن سیرئەن üبەرقوئەرتەن ئانفانگ 2011 روند 1.500 بەواففنەتە سیرسجهە کوردەن دەر پکک دئە گرەنزە ناجه نۆردسیرئەن ئوند ستەللتەن دئە ئەرستە بەواففنەتە کوردەنگروپپە ئن سیرئەن دار.[59] ئن دئەسەن فرüهەن تاگەن دەس سیرسجهەن ئائوفستاندەس ووردە دئە فüهرەرسجهافت دەر یپگ ڤۆن سیرسجهەن پکک-کäمپفەرن دۆمنئەرت. دئە مەئستەن فüهرەندەن یپگ-کۆمماندەئورە ووردەن لائوت دەر ئجگ ئم پکک-ستüتزپونکت ئن دەر نۆردراکسجهەن رەگئۆن کاندل ئائوسگەبلدەت.[19][1][5] دئە پید ستەللتە مت یپگ/یپژ سۆ دئە ئەئنزگە رەلەڤانتە کوردسجهە کامپفتروپپە، دئە دئە کوردەنگەبئەتە سیرئەنس ڤەرتەئدگتە; دئە üبرگەن کوردەن سجهلۆسسەن سجه ئەنتوەدەر ئەبەنفاللس دەر یپگ ئان ئۆدەر گنگەن زو نجهتکوردسجهەن ئۆپپۆستئۆنسگروپپەن، ئاندەرە سەتزتەن سجه ئن دئە تüرکەئ ئۆدەر ئن دەن ئراک ئاب.[60] ئالس دئە یپگ ئهرە کۆنترۆللە ئن نۆردسیرئەن ئائوسبرەئتەتەن ئوند زونەهمەند ئن ئائوسەئناندەرسەتزونگەن مت رەبەللسجهەن ئوند دسجههادستسجهەن گروپپەن گەرئەتەن، سترöمتەن زوسäتزلجه زو دەن ئن دەن یپگ سجهۆن ڤۆرهاندەنەن سیرسجهەن پکک-کäمپفەرن سۆوۆهل سیرسجهە ئالس ئائوجه نجهت-سیرسجهە متگلئەدەر دەر پکک ئن سجهارەن ئائوس دەن کاندل-بەرگەن ئن دئە یپگ، ئوم سجه دەرەن کامپف ئانزوسجهلئەßئەن.[18][19] ئم ژاهر 2014 هاتتەن سجه بەرەئتس مەهرەرە هوندەرت تüرکسجه-کوردسجهە کäمپفەر دەن یپگ ئن کۆبانێ ئانگەسجهلۆسسەن. دئە سیرسجهە بەئۆباجهتونگسستەللە فüر مەنسجهەنرەجهتە گاب دئە زاهل دەر تüرکسجه-کوردسجهەن کäمپفەر، دئە دئە گرەنزە فüر دەن کامپف ئم ئراک ئوند ئن سیرئەن üبەرقوئەرت هاتتەن، متتە ژول 2014 مت 800 ئان، وäهرەند ناتئۆنالستسجه-کوردسجهە قوئەللەن ئەئنە ئەهەر بەئ 300 لئەگەندە زاهل ناننتەن.[61]

بەرجهتەن زوفۆلگە سۆللەن پکک-کäمپفەر یپگ-باتائللۆنە کۆمماندئەرت هابەن، فüهرەند ئم بەسجهلوسس ستراتەگسجهەر ئەنتسجهەئدونگەن گەوەسەن سەئن ئوند دئە ئدەئۆلۆگسجهە ئوند ملتäرسجهە ئائوسبلدونگ دەر رەکروتەن گەلەئتەت هابەن.[19] دئە ڤۆن دەر پکک ئائوسگەبلدەتەن کادەر ئەرمöگلجهتەن ئەس مت ئهرەر ئەرفاهرونگ، دسزپلن ئوند فüهرەن-مت-ئائوفتراگ-ستروکتورەن (جۆمماند-ئاند-جۆنترۆل)، داسس دئە یپگ üبەر ئهر ملتäرسجهەس گەوجهت هنائوس گەبئەتە ئونتەر ئهرەر کۆنترۆللە سجهەرن کۆننتەن ئوند سەئت سەپتەمبەر 2014 زو ئەئنەم بەسۆندەرس ئاتتراکتڤەن پارتنەر فüر دئە بەمüهونگەن دەس ئوس-ملتäرس ووردەن، ئنسبەسۆندەرە ئم ڤەرگلەئجه زو دەن وەنگەر ئۆرگانسئەرتەن، وەنگەر گەسجهلۆسسەنەن ئوند ملتäرسجه ئونەرفاهرەنەرەن سیرسجهەن رەبەللەنفراکتئۆنەن، دئە ئن ئاندەرەن تەئلەن دەس لاندەس ڤۆن دەر ئوس-ئونتەرستüتزونگ پرۆفتئەرت هاتتەن.[55]

ئدەئۆلۆگسجهە ڤەربندونگ زوسجهەن پید/یپگ/دکس ئوند پکک

  نەبەن دەر ڤەربندونگ دورجه ئهرە کۆمماندۆستروکتور سند یپگ ئوند پکک ئائوجه دورجه ئهرە ئدەئۆلۆگئە متەئناندەر ڤەربوندەن.[14] دئە ئدەئۆلۆگسجهە نäهە زور پکک ورد ڤۆن دەن یپگ نجهت ئابگەسترتتەن. دەر پکک-فüهرەر Öجالان ورد ئن دەن کوردسجه دۆمنئەرتەن رەگئۆنەن سیرئەنس ئننگ ڤەرەهرت.[1] ترۆتز دەر ئدەئۆلۆگسجهەن ڤەربندونگ زور پکک بەسترەئتەت دئە پید، ئەئن زوەئگ دەر پکک زو سەئن.[62] دئە فۆرمال ئونابهäنگگەن یپگ وەئسەن ئدەئۆلۆگسجه گرۆßئە گەمەئنسامکەئتەن مت دەر سۆزئالستسجه گەپرäگتەن رەگئەرونگسپارتەئ پید ئائوف.[20]

سۆوۆهل پکک ئالس ئائوجه پید/یپگ سند ئن ئهرەر ئدەئۆلۆگسجهەن ئنسپراتئۆن ئائوف دەن پکک-فüهرەر ئابدوللاه Öجالان ئائوسگەرجهتەت.[58][55] سۆوۆهل دئە پکک ئالس ئائوجه دئە پید لەهنەن ئەئنەن کوردسجهەن ناتئۆنالستائات ئاب.[63][64] دئە ڤۆن Öجالان گەسجهاففەنە ئدەئۆلۆگئە ورد ڤەرسجهئەدەنەن کادەرن دەر یپگ گەلەهرت ئوند بەئ ئهنەن بەوۆربەن، ئەئنسجهلئەßلجه نجهت-کوردسجهەر کäمپفەر ئننەرهالب دەر یپگ.[46] ئن ئائوسفüهرلجهەن بەرجهتەن ئوس-ئامەرکانسجهەر مەدئەن ووردە دئە ئندۆکترنئەرونگ ئارابسجهەر کäمپفەر دەر دکس مت دەر ئدەئۆلۆگئە Öجالانس بەسجهرئەبەن.[14][65] دئە ستادت مانبدسجه ئن دەر پرۆڤنز ئالەپپۆ ووردە زوار ڤۆم ئوس-ملتäر ئالس بەئسپئەل دافüر دارگەستەللت، داسس ئەئنە ئەرفۆلگرەئجهە ماجهتüبەرگابە ڤۆن دەن کوردەن ئان دئە ئارابەر ئەرفۆلگەن کانن، ناجهدەم ئەئن گەبئەت ڤۆن دەر کۆنترۆللە دورجه دەن ئس بەفرەئت ووردە، دۆجه هاندەلتە ئەس سجه بەئ دەن ئارابەرن، دئە مانبدسجه لەئتەتەن، ئوم ئانهäنگەر دەر یپگ-ئدەئۆلۆگئە، واس سئە لائوت دەم ئاتلانتج-جۆئونجل-ئانالیستەن ئائارۆن ستەئن ئائوس دەر پەرسپەکتڤە دەر ئەئنهەئمسجهەن بەوۆهنەر سۆوئە دەر تüرکەئ ئونونتەرسجهەئدبار ڤۆن دەن کوردسجهەن تروپپەن ماجهتە.[65] Öجالانس بەتۆنونگ ئائوف دئە ئائوسوەئتونگ دەر ئاگەندا üبەر دەن کوردسجهەن ناتئۆنالسموس هنائوس بئەتە زودەم ئەئنە ئنتەللەکتوئەللە گروندلاگە فüر دئە ئەئنگلئەدەرونگ نەئوئەر رەکروتەن ئن دئە دکس ئوند سۆگار ئن دئە یپگ سەلبست، دئە ئائوس ئاندەرەن تەئلەن دەر سیرسجهەن گەسەللسجهافت ستاممەن، سەلبست وەنن دکس-ڤەرترەتەر ئەئنرäئومەن، داسس ڤئەلە دئەسە رەکروتەن نجهت مت دەر پکک-ئدەئۆلۆگئە ئن ڤەربندونگ ستەهەن.[55] ئننەرهالب دئەسەر پکک-ئدەئۆلۆگئە بەستەهت ئەئنە سپاننونگ زوسجهەن دەم ملتانتەن کوردسجهەن ناتئۆنالسموس ئوند دەم ئنکلوسڤەن سۆزئالوتۆپسموس، دئە ئائوف دئە دینامک ئننەرهالب دەر برەئتەرەن یپگ-ئۆرگانساتئۆن ئوند دامت ئائوف دئە دکس ئالس گانزەس فۆرمەند ئەئنورکت.[46]

Äهنلجهکەئت دەر سیمبۆلک زوسجهەن یپگ ئوند پکک

شابلۆن:مەهرەرە بلدەر دەر کوردسجهە نامە دەر یپگ، یەکینەیێن پاراستنا گەل، ئست ئەئنە ناهەزو ئەخاکتە کۆپئە دەس نامەنس دەس ملتäرسجهەن ئارمس دەر پکک، دەر حێزێن پاراستنا گەل (حپگ).[18] 2016 بەناننتە سجه دئە پکک-ژوگەندگروپپە یدگ-ح ئن یپس (زڤلڤەرتەئدگونگسەئنهەئتەن) ئوم ئوند وäهلتە ئەئنە ئم دەسگن زور فلاگگە دەر یپگ (ڤۆلکسڤەرتەئدگونگسەئنهەئتەن) ئدەنتسجهە فلاگگە، دئە سجه لەدگلجه ئن دەر فاربواهل ئونتەرسجهەئدەت.[27]

وەجهسەلندە پۆلتسجهە ئەئنۆردنونگەن زوم ڤەرهäلتنس ڤۆن پید/یپگ ئوند پکک

ئورسپرüنگلجه هاتتە سجه دئە پید ئۆففزئەلل ئالس وەئسونگسگەبوندەن ئەئنەم پکک-پارلامەنت گەگەنüبەر ئەرکلäرت، äندەرتە ئابەر سپäتەر دئە ئەنتسپرەجهەندە جهارتا. سۆوۆهل پید ئالس ئائوجه یپگ-ڤەرترەتەر گابەن سپäتەر ئان، کەئنە وەئسونگەن ڤۆن ئائوßئەن ئەنتگەگەنزونەهمەن ئوند üبەر ئەئگەنە ستروکتورەن زو ڤەرفüگەن، دئە نجهت مت دەنەن دەر پکک ڤەروۆبەن سەئئەن.[18]

بس زور زوەئتەن ژاهرەسهäلفتە 2014 ووردەن سئە ڤۆن دەن ئوسا نجهت ئالس تەئل دەر „مۆدەراتەن ئۆپپۆستئۆن“ ئن سیرئەن بەتراجهتەت. داس äندەرتە سجه ئەرست ناجه دەن کامپفەرفۆلگەن دەر یپگ، دئە 2014 گەگەن ئس-ملزەن ئن کۆبانە کäمپفتەن، ئالس دئە ئوس-رەگئەرونگ ناجه دەر ئەئنناهمە ئەئنەر رەئهە ڤۆن ستäدتەن ئان دەر سیرسجه-تüرکسجهەن گرەنزە دورجه دئە پید ئم ژون 2015 دئە Üبەرزەئوگونگ äئوßئەرتە، داسس دئە پید ئەئنەن ڤەرلäسسلجهەن ئاللئئەرتەن دارستەللە، دەر دەر ستراتەگئە دەر ئوسا ئم کامپف گەگەن دەن ئس ئەنتگەگەنکۆممە.[18] ئم ژول 2015 ئەرکلäرتە ئەئن لەئتەندەر ئوس-رەگئەرونگسڤەرترەتەر، ئەر مüسسە، „ئوم دئە پکک ڤۆن دەر پید زو ترەننەن“، دارائوف هنوەئسەن، داسس دئە ئالس سەلبستڤەرتەئدگونگ زو وەرتەندەن تüرکسجهەن ئۆپەراتئۆنەن گەگەن دئە پکک ئم نۆردراک ناجه دەن ئانسجهلäگەن دەر پکک ئن دەر تüرکەئ 2015 نجهت گەگەن دئە پید ئن سیرئەن گەرجهتەت گەوەسەن سەئئەن.[18][66] ئم فەبروئار 2016 پۆستئۆنئەرتە سجه داس ئوس-ئائوßئەنمنستەرئوم، ئندەم ئەس ڤەرلائوتبارتە، ئەس سەهە دئە پکک ئالس تەررۆرۆرگانساتئۆن ئان، بەتراجهتە دئە یپگ ژەدۆجه ئالس ئەففەکتڤە کرافت ئم کامپف گەگەن دەن ئس زور رüجکەرۆبەرونگ ڤۆن دەسسەن تەررتۆرئوم. دئە ئوس-رەگئەرونگ ئونتەرستüتزتە دئە یپگ ئن دئەسەن ئانسترەنگونگەن گەگەن دەن ئس ئوند ستەللتە ئم گەگەنساتز زور تüرکەئ دئە ڤەربندونگ زوسجهەن پکک ئوند یپگ نجهت کلار هەرائوس.[67] ئەنتگەگەن دەم وسسەنسجهافتلجهەن ستاند بەهائوپتەتە دەر سۆندەربەئائوفتراگتە فüر دئە ئنتەرناتئۆنالە ئاللئانز گەگەن دەن ئس، مجگورک، ئم فەبروئار 2016 ئن ئەئنەر ئانهöرونگ دەس ئوس-کۆنگرەسسەس، دئە پید سەئ داران ئنتەرەسسئەرت، سجه „ڤۆن ژەدەر بەزئەهونگ زور پکک زو دستانزئەرەن“.[18][68] ئام 28. ئاپرل 2016 بەژاهتە ئوس-ڤەرتەئدگونگسمنستەر ئاسهتۆن جارتەر ئم راهمەن ئەئنەر ئانهöرونگ ڤۆر دەم ئونتەد ستاتەس سەناتە جۆممتتەئە ئۆن ئارمەد سەرڤجەس دئە فراگە ڤۆن لندسەی گراهام، ئۆب دئە پید ئوند دئە یپگ ئالس دەرەن ملتäرسجهەر فلüگەل بەرجهتەن زوفۆلگە زومندەست وەسەنتلجهە ڤەربندونگەن زور پکک بەستزەن.[69][70] ئەنتگەگەن دەر زەئوگەنائوسساگە جارتەرس ئوند ئەئنەم ئائوسفüهرلجهەن بەرجهت دەر ئجگ ڤۆم 4. مائ 2017، دەر دئە دۆمنئەرونگ دەر پید ئوند دکس دورجه دئە پکک دۆکومەنتئەرت، بەهائوپتەتە داس ئوس-ملتäر وئەدەرهۆلت، دئە پید کöننە ڤۆن دەر پکک ئونتەرسجهئەدەن وەردەن.[71] دەر ئەخپەرتە باراک بارف بەتۆنت، دئە فüهرەر دەر پید سەئئەن نئەمالس بەرەئت گەوەسەن، داس کاپپەن دەر ڤەربندونگەن زور پکک زو ئاکزەپتئەرەن، ئوم دئە تüرکەئ زو بەسجهوجهتگەن.[72] ئائوف دئە زوکونفت بەزۆگەن äئوßئەرتە ئەر دئە Üبەرزەئوگونگ، دئە پید وەردە „دئە ڤەربندونگەن زور پکک نئەمالس ئاببرەجهەن“.[18]

ئونتەر باراجک ئۆباما بەمüهتە سجه دئە ئوس-رەگئەرونگ ئنتەنسڤ، دئە فکتئۆن ئائوفرەجهتزوئەرهالتەن، داسس دئە یپگ ئوند دئە پکک گەترەننتە ئەئنهەئتەن سند، کۆننتە دامت ژەدۆجه ئەخپەرتەن نجهت üبەرزەئوگەن.[73] ناجهدەم دئە ئوسا، دئە دئە یپگ ئالس ڤۆن دەر پکک زو ئونتەرسجهەئدەن بەتراجهتەتەن، زوڤۆر ئۆففزئەلل نور ئارابسجهە ئەلەمەنتە دەر دکس بەواففنەت هاتتەن، کüندگتەن سئە ئم مائ 2017 ئان، ئائوجه کوردسجهە ئەلەمەنتە دەر دکس، دئە بەرەئتستاندەن، دەن ئس ئائوس سەئنەر حۆجهبورگ راققا زو ڤەرترەئبەن، مت واففەن ئائوسزورüستەن. ناجهدەم دئە دکس ئم ئۆکتۆبەر 2017 ناجه ڤئەرمۆناتگەم کامپف دەن سئەگ ئن دەر درەئ ژاهرە ڤۆم ئس گەهالتەنەن ستادت راققا ئەرکلäرت هاتتەن، کüندگتە دئە ئوس-رەگئەرونگ ئم نۆڤەمبەر 2017 ئان، ئانپاسسونگەن دەر ئوس-لئەفەرونگەن ئان ئهرە پارتنەر ئن سیرئەن ڤۆرزونەهمەن. دەر تüرکسجهە ئائوßئەنمنستەر مەڤلüت چاڤوشۆğلو گاب ئان، ئوس-پرäسدەنت دۆنالد ترومپ هابە دەم تüرکسجهەن پرäسدەنتەن ڤەرسپرۆجهەن، دئە ئوس-واففەنلئەفەرونگەن ئان دئە یپگ زو بەئەندەن.[74] ژامەس ژەففرەی، ئەهەمالگەر ئوس-بۆتسجهافتەر ئن دەر تüرکەئ ڤۆن 2008 بس 2010، وەرتەتە دئە ئەنتسجهەئدونگ، دئە واففەنلئەفەرونگەن ئان دئە کوردەن زو بەئەندەن، ئالس بەستاندتەئل ئەئنەر سجه ئەنتوجکەلندەن ئوس-ستراتەگئە، وەئتەرهن ئەئنە فۆرمەندە رۆللە ئن سیرئەن زو سپئەلەن ئوند ڤۆن ئران ئونتەرستüتزتە ملزەن ئوند دئە حسبۆللاه زو سجهوäجهەن.[75]

ئائوسستراهلونگسەففەکتە زوسجهەن سیرسجهەن ئوند تüرکسجهەن کوردەنملزەن

نەبەن دەن ئۆرگانسجهەن ڤەربندونگەن زوسجهەن پکک ئوند پید/یپگ ئەخستئەرەن ئنتەنسڤە ئەتهنسجهە ئوند کولتورەللە باندە زوسجهەن سیرسجهەن ئوند تüرکسجهەن کوردەن.[54] دئەسە تراتەن بەئسپئەلسوەئسە بەئ دەن ئەرەئگنسسەن ئن کۆبانە ئم سۆممەر 2014 هەرڤۆر، ئالس داس زöگەرن دەر تüرکەئ، دئە یپگ-سترەئتکرäفتە ملتäرسجه ئن ئهرەم کامپف گەگەن دەن ئس زو ئونتەرستüتزەن، ئونمتتەلبار زو رەئاکتئۆنەن ئەئنگەر ئەتهنسجه-کوردسجهەر کرەئسە ئن دەر تüرکەئ فüهرتە، دئە ئائوجه دئە فۆرم بلوتگەر ئائوفستäندە ئن ئەئنگەن گرößئەرەن تüرکسجهەن ستäدتەن ئانناهمەن. ئەئن وەئتەرەس بەئسپئەل فüر ئەتهنسجه-باسئەرتەس ئائوسستراهلەن ئەئنەس کۆنفلکتەس ئن سیرئەن ئائوف دئە تüرکەئ فاند ئن دەر Äندەرونگ دەر تاکتک دەر پکک ستاتت، دئە ئۆففەنبار وەئتگەهەند ئن ئانلەهنونگ ئان دئە ئوربانە کرئەگسفüهرونگ دەر یپگ ئن نۆردسیرئەن ئهرە ئانگرففە ئائوس دەم لäندلجهەن رائوم ئائوف ئەئنگە ئم سüدۆستەن دەر تüرکەئ گەلەگەنە ستäدتە ڤەرلەگتە.[54]

دەر کۆنفلکت ئن سیرئەن هاتتە بەدەئوتەندە ئائوسورکونگەن ئائوف دئە کوردسجهە بەوەگونگ، دەن فرئەدەنسپرۆزەسس زوسجهەن دەر تüرکەئ ئوند دەر پکک ئوند دئە واهرنەهمونگ دەر تüرکسجهەن رەگئەرونگسپارتەئ ئاکپ ئائوس دەر سجهت ڤۆن کوردەن ئن دەر تüرکەئ.[76] ئوم دئە پۆلتسجهەن ئوند ملتäرسجهەن ئانسترەنگونگەن دەر پید ئن سیرئەن زو ئونتەرستüتزەن، رەئستەن ئەتهنسجهە کوردەن ئائوس دەر تüرکەئ، ئائوس ئران ئوند ئائوس دەم ئراک ناجه سیرئەن ئوند سجهلۆسسەن سجه دەن یپگ ئالس ملز دەر پید ئان. دئە پۆلتسجهەن ئامبتئۆنەن دەر پید ئن سیرئەن، دئە ئەنگ مت دەنەن دەر پکک زوساممەنفئەلەن، ستەللەن ئەئنە لانگفرستگە بەدرۆهونگ دەر سجهەرهەئت ئن دەر تüرکەئ دار. داس واجهسەندە بەووسستسەئن ئەئنەس گرەنزüبەرسجهرەئتەندەن پان-کوردسجهەن ناتئۆنالسموس تروگ ناجه دەم ئاببروجه دەر فرئەدەنسڤەرهاندلونگەن متتە ژول 2015 زوسجهەن دەر تüرکسجهەن رەگئەرونگ ئوند دەر پکک زوم وئەدەرائوفلەبەن دەر گەوالت ئم سüدۆستەن دەر تüرکەئ بەئ. دئەسە بەدرۆهونگ ووجهس ناجه دەم سجهەئتەرن دەس زوەئژäهرگەن واففەنستللستاندس زوسجهەن دەر پکک ئوند دەر تüرکسجهەن رەگئەرونگ ئم ژول 2015 ئوند ئم ژاهر 2016 وەئتەر ئان. لائوت دەر ئنتەرناتئۆنال جرسس گرۆئوپ ووردەن ئاللەئن زوسجهەن ژول ئوند متتە دەزەمبەر 2015 194 سجهەرهەئتسکرäفتە ئوند مندەستەنس 221 پکک-ئائوفستäندسجهە سۆوئە ئەتوا 151 زڤلستەن بەئ دەن کäمپفەن گەتöتەت، دئە سجه ئۆفتمالس ئن ستäدتسجهەن گەبئەتەن زوسجهەن دەر سەئت 2016 ئن یپس ئومبەناننتەن ئوند ئەئنە دەر یپگ äهنەلندە سیمبۆلک ڤەروەندەندەن پکک-ژوگەندگروپپە یدگ-ح ئوند تüرکسجهەن سجهەرهەئتسکرäفتەن ئابسپئەلتەن. دئە ئەرفۆلگە دەر پید ئن سیرئەن بەئەئنفلوسستەن دئە üبەرگەئۆردنەتەن ئامبتئۆنەن دەر پکک ئن دەر تüرکەئ.[27] دئە پکک وار زوم ئەئنەن ئننەرهالب دەر تüرکەئ ئن کäمپفە گەگەن دئە سجهەرهەئتسکرäفتە ڤەروجکەلت مت دەم ڤۆن دەر پکک-ڤەربوندەنەن تüرکسجهەن ئۆرگانساتئۆن دەمۆجراتج سۆجئەتی جۆنگرەسس (دەمۆکراتک تۆپلوم کۆنگرەس، ئابکüرزونگ: دتک) ئەندە 2015 فۆرمولئەرتەن زئەل دەر „ئەررجهتونگ ئائوتۆنۆمەر رەگئۆنەن“، دئە „کولتورەللە، ورتسجهافتلجهە ئوند گەئۆگراپهسجهە ئاففنتäتەن“ بەرüجکسجهتگەن.[77] زوم ئاندەرەن ئونتەرستüتزتە دئە پکک گلەئجهزەئتگ üبەر دئە یپگ داس پرۆژەکت دەر پید ئننەرهالب سیرئەنس. زوساممەن مت دەر ئنڤۆلڤئەرونگ دەر پکک ئن دئەسەن زوەئ سجه üبەرلاپپەندەن فرۆنتەن ئن دەر تüرکەئ ئوند ئن سیرئەن فüهرتەن دئە ئەرفۆلگە دەر پید ئن سیرئەن دازو، داسس دئە تüرکەئ ئهرە ئەئنسجهäتزونگ üبەر دئە پید ئالس گەفاهر فüر سجه äندەرتە.[27]

لائوت ژۆئۆست حلتەرمانن، پرۆگرامملەئتەر دەر سەکتئۆن مددلە ئەئاست ئاند نۆرته ئافرجا دەر ئجگ، ستەللەن دئە یپگ دەر پکک ئم سüدۆستەن دەر تüرکەئ واففەن ئوند ئاندەرە ئونتەرستüتزونگ زور ڤەرفüگونگ، وäهرەند دئە پید ڤۆن دەر پکک گەلەئتەت ئوند ئهر ئونتەرستەللت سەئ.[78]

لائوت رایک حäهنلەئن، ماژۆر ئ. گ. ئوند وسسەنسجهافتلەر ئن دەر فۆرسجهونگسگروپپە سجهەرهەئتسپۆلتک، ئەرهäلت دئە تەررۆرۆرگانساتئۆن تاک، ئالس ئوربانە ژوگەندۆرگانساتئۆن، دئە سجه 2004 ڤۆن دەر پکک ئابسپالتەتە، ئهر پاراملتäرسجهەس ترائننگ ئن دەن ئونتەر دەر کۆنترۆللە دەر یپگ ستەهەندەن کوردسجهەن کانتۆنەن نۆردسیرئەنس وئە کۆبانە. 2016 ڤەرüبتەن تاک-سەلبستمۆرداتتەنتäتەر گەزئەلتە ئانسجهلäگە ئن ئانکارا ئوند ئستانبول. ڤئەلە ئاتتەنتäتەر دەر تاک دەس ژاهرەس 2016 وارەن بس زو زوەئ ژاهرە لانگ ئن یپگ-لاگەرن ئائوسگەبلدەت وۆردەن ئوند هاتتەن ئن دەن یپگ-ملزەن گەکäمپفت.[8] ترۆتز دەر سجه ڤەرسجهلەجهتەرندەن سجهەرهەئتسستوئاتئۆن ئن دەر تüرکەئ بەگەگنەتە دئە ئوس-ئامەرکانسجهە فüهرونگ دەر تüرکسجهەن سۆرگە ڤۆر ئهرەر ملتäراللئانز مت دەن یپگ، ئندەم سئە ئم راهمەن ئهرەر „کۆمپارتمەنتئەرونگس“-پۆلتک ڤۆرگاب، دئە تüرکسجهەن ئوند سیرسجهەن کۆنفلکتە ڤۆنەئناندەر زو ئەنتکۆپپەلن. دئە ئوس-فüهرونگ ئونتەرسترجه دەن جهاراکتەر دەر پکک ئوند یپگ ئالس ڤۆنەئناندەر گەترەننتە ئەئنهەئتەن ئوند فۆرمئەرتە دئە دەمۆکراتسجهەن کرäفتە سیرئەنس (دکس) ئالس داجهۆرگانساتئۆن ڤۆن یپگ ئوند ئارابسجهەن ئۆپپۆستئۆنسکرäفتەن ئن سیرئەن.[14] لائوت دەم بەفەهلسهابەر دەر ئو. س. سپەجئال ئۆپەراتئۆنس جۆمماند، گەنەرال رایمۆند ئا. تهۆماس، وار دئە ئوس-ئامەرکانسجهە ئنستروکتئۆن ئان دئە یپگ، ئهرە „حاندەلسمارکە“ زو äندەرن، ئەئنەن تاگ ڤۆر ئهرەر ڤەرکüندونگ ئەئنەر ئاللئانز مت سیرسجهەن ئارابەرن ئونتەر دەم نامەن دکس ئم ژاهر 2015 ئانلäسسلجه دەر تüرکسجهەن بەدەنکەن گەگەنüبەر دەن یپگ ئەرفۆلگت، ئوم دەن یپگ دورجه داس ئاتتربوت „دەمۆکراتسجه“ „ئەتواس گلائوبوüردگکەئت“ زو ڤەرلەئهەن.[15] دئە تüرکەئ بەتراجهتەت دئە یپگ وەئتەرهن ئالس سیرسجهەن ئابلەگەر دەر پکک. دەر ئەئنساتز دەر دکس ورکتە ئن دەر تüرکەئ وئە ئەئنە کاسجهئەرونگ دەر زوساممەناربەئت دەر کۆئالتئۆن مت دەن یپگ.[14]

زئەلە دەر پید/یپگ مت بەزوگ ئائوف پکک-زئەلستەللونگەن

دئە پید سپئەلتە لائوت ئەئنەم کوردواتجه-بەرجهت ڤۆن 2011 زوفۆلگە ئانفانگس ئن دەر پرۆگرامماتک ئەئنە سۆندەررۆللە ئونتەر دەن سیرسجه-کوردسجهەن پارتەئئەن. زوار ئونتەرسجهئەدەن سجه ئهرە سیرئەنسپەزفسجهەن پۆستئۆنەن ئائوف دەم پاپئەر کائوم ڤۆن دەنژەنگەن دەر ئاندەرەن پارتەئئەن، دۆجه کۆنزەنترئەرتە سجه دئە پید ئائوف دئە تüرکەئ. وäهرەند ڤئەلە پید‑ئاکتئۆنەن ئن سیرئەن ئائوف دئە فرەئلاسسونگ ڤۆن پکک-فüهرەر Öجالان ئابزئەلتەن، ئەخستئەرتەن ناهەزو کەئنە سیرئەنسپەزفسجهەن ئاکتڤتäتەن. فüر دئە پید بەزئەهونگسوەئسە پکک بلئەب سیرئەن زونäجهست ئن ئەرستەر لنئە ئەئن رüجکزوگس- ئوند رەکروتئەرونگسۆرت ئهرەر کäمپفەر فüر دەن بەواففنەتەن کامپف گەگەن دئە تüرکەئ.[21] دئە پید روفت نجهت زو رەگەلرەجهتەر سەزەسسئۆن ئائوف. ئهرە دەکلاراتئۆن دەر سەلبستبەستممونگ ئوند ئەئنەس بەگلەئتەندەن „گەسەللسجهافتسڤەرتراگس“ ڤەرمسجهت مارخستسجهەن ژارگۆن ئوند ئەئنە ڤاگە فۆرم ڤۆن ڤۆلکسدەمۆکراتئە. ئائوف ملتäرسجهەر ئەبەنە فöردەرتەن دئە یپگ ئم ئەئنکلانگ مت ئەئنەر پکک-ترادتئۆن ئەئنفلوسسرەئجهەرە پۆستەن فüر فرائوئەن ئالس بەفەهلسهابەرننەن.

دئە پید/یپگ ڤەرفۆلگت وئە دئە کجک داس زئەل، داس وەنگەر ئن دەر سەزەسسئۆن ئالس ئن دەر ئەررجهتونگ ستارک دەزەنترالسئەرتەر لۆکالەر حەررسجهافتسستروکتورەن ئونتەر دەر فلاگگە Öجالانس ئن دەن کوردسجهەن رەگئۆنەن ئن دەر سüدۆستتüرکەئ، ئن نۆردسیرئەن، ئم نۆردراک ئوند ئم نۆردوەستەن ئرانس بەستەهت ئوند ئانسترەبت، فüر ئهرە کوردسجهە بەوەگونگ ستراتەگسجهەن ئەئنفلوسس ئن دەر رەگئۆن دەس ناهەن ئوند متتلەرەن ئۆستەنس زو ئەرلانگەن. ئاللەردنگس ڤەرفۆلگەن پید/یپگ ئوند پکک ئونتەرسجهئەدلجهە زوسجهەنزئەلە. وäهرەند دئە پکک وەئتەرهن ڤۆررانگگ ئوم دئە ئەرلانگونگ دەمۆکراتسجهەر ئائوتۆنۆمئە ئوند گرößئەرەر سپراجهلجهەر ئوند پۆلتسجهەر رەجهتە فüر دئە کوردەن ئن دەر تüرکەئ بەمüهت ئست، کۆنزەنترئەرت سجه دئە پید/یپگ ئائوف دئە کۆنسۆلدئەرونگ دەر ماجهت ئن دەم ڤۆن ئهر کۆنترۆللئەرتەن گەبئەت ئوند ئوم دئە لەتزتەندلجهە گەئۆگراپهسجهە ڤەربندونگ ئهرەر درەئ کانتۆنە ئن سیرئەن سۆوئە ئەئنەس تەئلس دەس ئراکسجهەن تەررتۆرئومس نۆردوەستلجه ڤۆن سندسجهار، وۆمت ئهر ئەرمöگلجهت وüردە، ئەئنەن کۆرردۆر ڤۆم ئراک زوم ڤۆن دەن یپگ کۆنترۆللئەرتەن تەئل سیرئەنس ئائوفزوبائوئەن.[58]

لائوت ئەئنەم ئائوسفüهرلجهەن بەرجهت دەر ئجگ üبەر دئە کوردەن ئن نۆردسیرئەن رجهتەن تüرکەئ-ئۆرئەنتئەرتە یپگ-کۆمماندەئورە، دئە ڤۆن دەر پکک ئائوسگەبلدەت ووردەن، دئە یپگ وەنگەر ئائوف ئەئنە سیرسجهە لöسونگ دەر کوردسجهەن فراگە ئن سیرئەن ئالس ڤئەلمەهر ئائوف دەن کامپف دەر پکک گەگەن دەن تüرکسجهەن ستائات ئائوس.[39] دئەسەر سەئت 2015 وئەدەر ئائوسگەبرۆجهەنە بەواففنەتە پکک-کۆنفلکت ئن دەر تüرکەئ هاتتە 2017 ئەئنە دەر سەئت üبەر درەئ ژاهرزەهنتەن تöدلجهستەن پهاسەن مت üبەر 3000 تۆتەن سەئت دەم 20. ژول 2015 ئەررەئجهت.[49]

بەزئەهونگەن دەر پید/یپگ زو ئراکسجهەن کوردەنۆرگانساتئۆنەن

لائوت ژۆئۆست حلتەرمانن، پرۆگرامملەئتەر دەر سەکتئۆن مددلە ئەئاست ئاند نۆرته ئافرجا دەر ئجگ، سپئەلت ئران ئم نۆردراک دئە هستۆرسجهە کۆنکوررەنز زوسجهەن کورماندسجه-دئالەکت سپرەجهەندەن پرۆ-بارزان-کوردەن ناهە دەر تüرکسجهەن گرەنزە ئوند سۆران سپرەجهەندەن پرۆ-تالابان-کوردەن ئن دەن نäهەر ئان ئران گەلەگەنەن گەبئەتەن گەسجهجکت ئن دڤدە-ئەت-ئمپەرا-تاکتک ئائوس ئوند ڤەرسوجهت، دئە ڤۆن ئران فاڤۆرسئەرتەن کوردەن – ئن دەر تüرکەئ دئە پکک، ئن سیرئەن دئە پید/یپگ ئوند ئم ئراک تالابانس پوک – ئن فۆرم ئەئنەر برەئتەن ئاللئانز گەگەن بارزانس کدپ ئن ستەللونگ زو برنگەن.

ناجه 2007 گرüندەتە دئە پید مەهرەرە ئۆرگانساتئۆنەن ئن سیرئەن، ئوم سئە ئن ڤەرهاندلونگەن مت گروپپەن ئەئنزوسەتزەن، دئە دەم ئراکسجهەن کوردەنفüهرەر بارزانی ناهەستاندەن. دئەسە گروپپەن گەلتەن ئاللەسامت ئالس تەئل دەر پید.[18]

دئە پید وەئگەرتە سجه، دەم ڤۆن ماسود بارزانی دۆمنئەرتەن ئوند ئم ئۆکتۆبەر 2011[79] گەگرüندەتەن کوردسجهەن ناتئۆنالرات بەئزوترەتەن.[60][80] دئە پید ترات ئم دەزەمبەر 2012 دەم تەڤگەرا جڤاکا دەمۆکراتیک (تەڤ-دەم) بەئ.[79] دەر ڤەرسوجه دەر زوساممەناربەئت دەر گروپپەن ئم گەمەئنسامەن حۆهەن کوردسجهەن کۆمتەئە سجهەئتەرتە ئان مەئنونگسڤەرسجهئەدەنهەئتەن.[18] بەزەئجهنەند وار، داسس دەر فüهرەر دەر کوردسجهەن پوک، دسجهالال تالابان، دەن سیرسجهەن کوردەنڤەرترەتەرن گەراتەن هابەن سۆلل، گەمەئنسام مت دەر رەگئەرونگ ئاسساد زو کäمپفەن، وäهرەند بارزانی ئەمپفاهل، وئە ئائوجه دئە مت ئهم ئاللئئەرتە تüرکەئ، گەگەن ئاسساد زو کäمپفەن.[60] دئە پید وۆللتە سجه ئابەر وەدەر فüر دئە ئۆپپۆستئۆن نۆجه فüر ئاسساد پۆستئۆنئەرەن ئوند سجه ئائوف سەلبستڤەرتەئدگونگ کۆنزەنترئەرەن.[81]

ئم ئائوگوست 2015 وار دئە یپگ زوساممەن مت دەر پکک[82] ئان دەر ڤەرتەئدگونگ دەر ژەسدەن گەگەن دەن ئس ئم سندسجهار بەتەئلگت.[83]

ستراتەگسجهە رجهتونگسوەجهسەل ئوند تاکتسجهە بüندنسسە

ڤەرهäلتنس زو رەگئەرونگ ئوند سوننتسجه-ئارابسجهەن رەبەللەن

دئە سیرسجهەن کوردەن ناهمەن سەئت بەگنن دەس سیرسجهەن ئائوفستاندەس ئم فرüهژاهر 2011 ئم سیرسجهەن بüرگەرکرئەگ ئەئنە سۆندەرستەللونگ ئەئن،[84] دئە تەئلوەئسە ئالس „سجهائوکەلپۆلتک زوسجهەن دەم ئاسساد-رەگمە ئوند دەر رەبەللئۆن“ بەسجهرئەبەن ووردە.[26] بەواففنەتە کوردسجهە ڤەربäندە کäمپفتەن سۆوۆهل گەگەن رەگئەرونگستروپپەن ئالس ئائوجه گەگەن بەستممتە ئەئنهەئتەن دەر فسا.[85] ئالس دئە فسا ئەنتستاند، لەهنتە دئە پید ئەئنە زوساممەناربەئت مت ئهر ئاب.[25] ئۆففزئەلل ئونتەرستüتزەن دئە سیرسجهەن کوردەن زوار دئە „ئۆپپۆستئۆن“ گەگەن دئە سیرسجهە رەگئەرونگ، دۆجه ووردەن وئەدەرهۆلت ڤۆروüرفە ئاندەرەر رەبەللەنگروپپەن – ئالس ئائوجه ڤۆم کرگ-فüهرەر ماسود بارزان[85] – گەگەن دئە پید لائوت، کۆمپرۆمسسە مت دەم ئاسساد-رەگمە ئەئنزوگەهەن، ئوم سۆ دئە ئەئگەنە سجهەرهەئت ئوند ئائوتۆنۆمئە زو ئەرورکەن.[84][86][20] ناجه زوساممەنستößئەن مت دەر فسا بەسجهولدگتە دئە فسا دئە پید/یپگ ئم سۆممەر 2013 دەر زوساممەناربەئت مت دەم رەگمە ئن ئالەپپۆ.[87] دئە مەئستەن سیرسجه-ئارابسجهەن ئەخلپۆلتکەر ئوند فسا-کۆمماندەئورە گنگەن داڤۆن ئائوس، داسس ئاسساد دئە کوردەنگەبئەتە فرەئوللگ ڤۆن رەگئەرونگستروپپەن هاتتە رäئومەن لاسسەن، ئوم دئە پید گەگەن دئە تüرکەئ ئوند گەگەن دئە فسا ئن ستەللونگ زو برنگەن. ئالس بەلەگ ووردە دەر تاتبەستاند هەرانگەزۆگەن، داسس داس رەگمە وەئتەرهن ستüتزپونکتە ئم کوردەنگەبئەت بەساß.[25] ئەس رەسولتئەرتە ئەئن گەسپاننتەس ڤەرهäلتنس دەر یپگ زور سیرسجهەن ئۆپپۆستئۆن.[1][5] لائوت دەم ناهۆستەخپەرتەن ئوند بەراتەر دەس تüرکسجهەن „جەنتەر فۆر مددلە ئەئاستەرن ستراتەگج ستودئەس“ (ئۆرسام)، ولادمر ولگەنبورگ، بەئابسجهتگتە ئران، „دئە سیرسجهەن کوردەن“ فüر دئە ئونتەرستüتزونگ ئاسسادس زو بەنوتزەن ئوند سئە ئن دئە „دئە ئاجهسە ئاسساد-ئران-روسسلاند“ زو درäنگەن.[88][89][90] ناجه ئانسجهت ئەئنگەر ئەخپەرتەن هاندەلتە ئەس سجه بەئ دەم ڤەرهäلتنس دەر پید زو دەر سیرسجهەن رەگئەرونگ وەنگەر ئوم ئەئنە کۆئۆپەراتئۆن ئۆدەر ئاللئانز، سۆندەرن „ئەهەر [ئوم] ئەئنە ستللسجهوەئگەندە کۆئەخستەنز“.[59][1] دئە پید ئوند ئهرە ڤەربüندەتەن لەهنتەن ئەس ئاب، سجه دەم ئائوفستاند گەگەن پرäسدەنت ئاسساد ئانزوسجهلئەßئەن، مت دەم ئارگومەنت، داسس دئە هائوپتسäجهلجه سوننتسجهەن رەبەللەن کوردسجهە ئانسپرüجهە ئائوف ئەئنەن سەم-ئائوتۆنۆمەن پۆست-ئاسساد-ستائات ئم نۆردۆستەن سیرئەنس ئابلەهنتەن.[86] تاتسäجهلجه ڤەروەئگەرتە دەر ئۆپپۆستئۆنەللە سیرسجهە ناتئۆنالرات (سنج) دئە ئانەرکەننونگ دەس رەجهتس ئائوف سەلبستڤەروالتونگ فüر مندەرهەئتەن. دئە پید ئونتەرستەللتە دەم سنج، ڤۆن دەر تüرکەئ گەستەئوئەرت زو وەردەن.[25]

داس ملتäرسجهە کرäفتەگلەئجهگەوجهت ووردە گەستöرت، ئالس ئەئنە فسا-برگادە ئەندە ئۆکتۆبەر 2011 گەوالتسام ئن داس کوردەنڤئەرتەل ئال-ئاسجهرافیا ئن ئالەپپۆ ئەئنمارسجهئەرتە ئوند سجه فەستسەتزتە. ئەرستمالس ووردە داس ڤئەرتەل دارائوفهن ماسسڤ ڤۆن دەر سیرسجهەن لوفتواففە بۆمباردئەرت. بەئ دەمۆنستراتئۆنەن تائوسەندەر کوردەن گەگەن دئە فسا ستاربەن 50 مەنسجهەن. کورز ناجهدەم سجهلئەßلجه پید-ئەئنهەئتەن دئە فسا ڤەرترئەبەن ئوند سۆ ئهرە کامپفکرافت بەوئەسەن، رäئومتە دەر فسا-کۆمماندەئور مالک ئال-کورد ئەئن، داسس دەر ئانگرفف ئائوف ئال-ئاسجهرافیا ئوند دئە کäمپفە ئننەرهالب دەر سیرسجهەن ئۆپپۆستئۆن ئەئن فەهلەر سەئ; ئەس ووردە سجهلئەßلجه ئەئن واففەنستللستاند ئوند دەر ئائوستائوسجه زڤلەر گەفانگەنەر ڤەرەئنبارت. ئن وەستکوردستان فüهرتە دەر زوسجهەنفالل زو ئەئنەر ستäرکونگ دەس پید-ئماگەس.[25]

پرäسدەنت ئاسساد ئەرکاننتە فرüه ئم بüرگەرکرئەگ، داسس سجه دئە کوردەن فüر سەئنە زوەجکە ئەئنسەتزەن لئەßئەن. دەمگەمäß ئەرگرفف ئەر، ئالس سجه دئە کرسە 2011 ئابزوزەئجهنەن بەگانن، مەهرەرە ماßناهمەن. ئەر ئەرکلäرتە ژەنە کوردەن، دئە ئن دەن 1960ەر ژاهرەن ئن سیرئەن ستائاتەنلۆس گەماجهت وۆردەن وارەن، وئەدەر زو سیرسجهەن ستائاتسبüرگەرن ئوند ئەرلئەß داس „دەکرەت 107“، داس دئە سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن ستائاتسگەبئەت دورجه رەگئۆنالە ستروکتورەن ئەرلائوبت. دەر ئانالیست گهاد ساری فۆلگەرتە ئائوس دئەسەن سجهرتتەن ئەئن بەووسستسەئن دەر رەگئەرونگ ئاسساد دارüبەر، داسس دئە ئارابەر ئوند ئاندەرە گروپپەن نجهت ڤۆن کوردەن ڤەروالتەت وەردەن وۆللتەن ئوند سجه لئەبەر رەگمەناهەن ملزەن ئانسجهلۆسسەن، سۆ داسس دئە پرäسەنز دەس سیرسجهەن ستائاتەس ئەرهالتەن بلەئبەن کۆننتە. ئائوجه سەتزتە دئە سیرسجهە رەگئەرونگ ئائوف داس تئەفە مسسترائوئەن زوسجهەن کوردەن ئوند دەر تüرکەئ، ئن دەر حۆففنونگ، داسس دئە کوردەنگەبئەتە ئەئنە باررئەرە فüر ژەنەن ناجهسجهوب بلدەن کöننتەن، دەن دئە تüرکەئ فüر ئاندەرە ئۆپپۆستئۆنسگروپپەن ناجه سیرئەن سجهلەئوسەن وۆللتە. دئە سترکتە کوردسجهە ئابلەهنونگ دەر زەنترالرەگئەرونگ ژەدۆجه، ڤەرانکەرت ئن دەر ئدەئۆلۆگئە ڤۆن پکک/پید، بەرگە کۆنفلکتپۆتەنتئال فüر دئە زوکونفت.[60]

ئممەر، وەنن سجه دئە یپگ ناجه گرößئەرەن ئۆففەنسڤەن ئسلامستسجهەر ئۆپپۆستئۆنسکرäفتە üبەردەهنت هاتتە، کام ئەس زو ڤەرستäرکتەر ملتäرسجهەر کۆئۆردناتئۆن زوسجهەن دەر یپگ ئوند دەر سیرسجهەن رەگئەرونگ ئوند دەن سترەئتکرäفتەن دەر زەنترالرەگئەرونگ. سۆ هاتتە دئە سیرسجهە رەگئەرونگ ناجه ئەئگەنەن ئانگابەن، وەنن ئائوجه ڤۆن دەر پید بەسترتتەن، مەهرفاجه ئم کرئەگ دەن یپگ üبەر دەم فلوگفەلد ئن قامسجهل مونتئۆن ئوند ملتäرائوسرüستونگ زوکۆممەن لاسسەن.[60] داس ئەنتگەگەنکۆممەن دەر رەگئەرونگ گەگەنüبەر دەر پید/یپگ ورد ئائوجه دورجه دئە ئەنتسجهەئدونگ دەر سیرسجهەن رەگئەرونگ ڤەرانسجهائولجهت، دەر لۆکالەن ڤەروالتونگ دئە Öلفöردەرونگ ئوند -پرۆدوکتئۆن دورجه لئەفەرونگ ڤۆن ئائوسرüستونگ ئوند زاهلونگ ڤۆن گەهäلتەرن دەر بەسجهäفتگتەن دەر Öلفەلدەر زو ئەرلائوبەن.[60][91] ئائوجه سیرئەنس ئون-بۆتسجهافتەر باسجهار ئال-دسجهافار ترات ئم فەبروئار 2016 ئائوف ئوند گاب ئان، مان وüردە پید ئونتەرستüتزەن.[18] ئالس ئەس ئم ئاپرل 2016 زو کäمپفەن زوسجهەن پید/یپگ ئوند دەن رەگئەرونگسناهەن ندف-ملزەن ئن قامسجهل مت دوتزەندەن تۆتەن کام، وەئل بەئدە سەئتەن ئوم رەکروتەن کۆنکوررئەرت هاتتەن، ئەرزئەلتە مان سجه سجهلئەßلجه ئەئنە ئەئنگونگ، دئە بەئۆباجهتەر ئالس حاندەل دەئوتەتەن.[60] ئەس کام دەننۆجه ئائوجه زو کäمپفەن زوسجهەن یپگ ئوند رەگئەرونگستروپپەن، سۆ ئم ژانوئار 2013 ئوند ژانوئار 2015 ئن ئال-حاساکا.[18]

ئابزوگ دەر رەگئەرونگسکرäفتە ئوند Üبەرناهمە دەر کوردسجهەن کانتۆنە رۆژاڤاس

ئالس دئە سیرسجهە رەگئەرونگ ئم ژون ئۆدەر ژول 2012 üبەرراسجهەند ئهرە تروپپەن ئائوس فاست ئاللەن تەئلەن رۆژاڤاس – ئالسۆ دەن کانتۆنەن ئافرن، کۆبانێ ئوند دسجهازرا – ئوند دامت ئائوس ئەئنەم گرۆßئەن تەئل دەس تەررتۆرئومس ئان دەر تüرکسجهەن گرەنزە ئابزۆگ، کۆننتە دئە پید دئە گüنستگە ستوئاتئۆن فüر سجه نوتزەن، دئە ماجهت ئن دەن درەئ کوردسجهەن ئەنکلاڤەن زو üبەرنەهمەن، ئەئنە ڤەروالتونگ زو ئنستاللئەرەن، دئە ملتäرسجهە کۆنترۆللە زو üبەرنەهمەن، دئە رەگئۆنالە ئائوتۆنۆمئە ئائوسزوروفەن ئوند دئە دورجهفüهرونگ ڤۆن واهلەن ئانزوکüندگەن.[26][27] سۆ بەگانن ئن نۆردسیرئەن دئە بلدونگ ئەئنەس زوەئتەن کوردسجهەن دە-فاجتۆ-ستائاتەس، äهنلجه وئە بەرەئتس زوڤۆر ئم نۆردراک.[26][34] سجهۆن سەئت بەگنن دەس ئائوفستاندەس گەگەن دەن سیرسجهەن پرäسدەنتەن باسهار ئال-ئاسساد ئم مäرز 2011 هاتتەن دئە کوردەن ئن سیرئەن دابەئ وەئتەستگەهەند ڤەرسوجهت، دئە کäمپفە ئائوس دەن ئونتەر ئهرەر کۆنترۆللە ستەهەندەن گەبئەتەن فەرنزوهالتەن، ئندەم سئە سۆوۆهل کۆنفلکتە مت دەر سیرسجهەن رەگئەرونگ ئالس ئائوجه مت دەن ئۆپپۆستئۆنەللەن گروپپەن مئەدەن.[92] داسس دئە ڤۆن دەر پید رەگئەرتەن گەبئەتە ئن نۆردسیرئەن زو دەن سجهەرستەن دەس بüرگەرکرئەگسلاندەس زäهلتەن، ورد دەر یپگ زوگەرەجهنەت ئوند ئالس گروند دافüر گەوەرتەت، داسس سجه üبەر 40 کوردسجهە گروپپەن دەر ئائوتۆنۆمەن Üبەرگانگسرەگئەرونگ ئانسجهلۆسسەن. زوم تەئل وار دئە سجهەرهەئت ئن دەر کوردسجه بەسئەدەلتەن رەگئۆن کۆنسەقوئەنز دەر پۆلتک ئاسسادس، دەر دئە پید فرەئ گەوäهرەن لئەß، سۆ داسس دئە کوردەن مت دەر پید بەرەئتس ڤۆر دەر ئائوتۆنۆمئەئەرکلäرونگ ئهرە ئەئگەنەن جهەجکپۆئنتس، سجهولەن ئوند کرانکەنستاتئۆنەن ئونتەرهالتەن ئوند ئهرە گەبئەتە وäهرەند دەس بüرگەرکرئەگس ستابلسئەرەن کۆننتەن.[34][93] دئە نەئوترالتäتسپۆلتک ئەرسپارتە دەر کوردسجه بەسئەدەلتەن رەگئۆن üبەر ئەئنە لانگە زەئت هنوەگ زەرستöرونگەن دورجه دەن کرئەگ. دئە لوفتواففە دەر سیرسجهەن رەگئەرونگ فüهرتە کەئنە لوفتانگرففە ئائوف رۆژاڤا دورجه.[26]

ئن دئە 2014 ئەررجهتەتە Üبەرگانگسرەگئەرونگ دەر کوردسجه کۆنترۆللئەرتەن رەگئۆن ئنتەگرئەرتەن دئە سیرسجهەن کوردەن ڤەرترەتەر ڤەرسجهئەدەنەر ئەتهنسجهەر ئوند رەلگöسەر گروپپەن، دارونتەر ئاسسیرەر، ئارمەنئەر، ژەسدەن ئوند ئالاوتەن. بەرەئتس کورز ناجهدەم دئە کوردەن ئهرە ئائوتۆنۆمئە ئن رۆژاڤا ئەرکلäرتەن، رüجکتەن دسجههادستسجهە تروپپەن – ئالس گەگنەر دەر کوردەن ووردەن ڤۆر ئاللەم ئال-کائدا-تروپپەن ڤۆن ئسس ئوند ئال-نوسرا گەزäهلت – ئن کوردسجهەس گەبئەت ڤۆر، وۆدورجه سجه ئەئنە وەئتەرە فرۆنت ئم سیرسجهەن بüرگەرکرئەگ ئەرöففنەتە. دەر نەئو گەبلدەتە نۆردسیرسجهە ستائات ووردە ناجه مەدئەنانگابەن ئائوجه ڤۆن سەئتەن دەس نۆردراکسجهەن کوردستانس ئالس „کۆنکوررئەرەندەس ئەخپەرمەنت“ (دئە زەئت) بەتراجهتەت ئوند ڤۆن ئهم نجهت ئونتەرستüتزت.[34]

ئەسکالاتئۆن دەر ئائوسەئناندەرسەتزونگەن مت دسجههادستەن

داس فاکتسجهە ئەندە فüر دئە تاکتک دەر کوردەن، سجه وەدەر ئائوف دئە سەئتە دەس سیرسجهەن رەگمەس نۆجه ئائوف دئە سەئتە دەر رەبەللەن زو ستەللەن ئوند دئە ئەس ئهنەن ئەرمöگلجهت هاتتە، ئهرە ماجهت ئن ڤەرسجهئەدەنەن ستäدتەن نۆردسیرئەنس زو فەستگەن، کام دورجه دئە ئم سۆممەر 2013 ئەسکالئەرەندەن کäمپفە گەگەن دئە دسجههادستەن.[92][94] ناجه مەدئەنانگابەن ئانفانگس ئونتەرستüتزت ڤۆن دەر تüرکەئ، دئە سۆرگە ڤۆر ئەئنەم زوەئتەن کوردەنستائات ئان ئهرەر گرەنزە هابە، ئاتتاجکئەرتەن دسجههادستەن ئائوس ئال-قائدا-ناهەن ملزەن وئە – ئن ئەرستەر لنئە – دئە ئال-نوسرا-فرۆنت ئوند ئسس دئە ئالس ڤەرگلەئجهسوەئسە سäکولار گەلتەندەن کوردەن، دئە سئە ئالس „ئونگلäئوبگە“ ئوند „کۆممونستەن“ ئانساهەن. ئونتەر دەن دسجههادستەن بەفاندەن سجه ڤئەلە ئائوسلäندەر، دئە ئن سیرئەن ئەئنەن ئسلامسجهەن گۆتتەسستائات ئەررجهتەن وۆللتەن. زور کوردسجهەن ئونتەرستüتزونگ کامەن ئن دئەسەر زەئت مەهر ئالس تائوسەند کامپفەرفاهرەنە پکک-کäمپفەر ناجه رۆژاڤا، ئوم دئە کäمپفە متزوئۆرگانسئەرەن. ناجه ئانگابەن دەس یپگ-سپرەجهەرس رێدوور خەلیل گەهöرتەن دەر یپگ بالد روند 45.000 کäمپفەر ئان، ڤۆن دەنەن ئەئن درتتەل فرائوئەن گەوەسەن سەئن سۆللەن.[26][95] دئەسە روند 45.000 سۆلداتەن دەر یپگ کäمپفتەن نون ئائوجه گەگەن دئە ئارابسجهەن „رەبەللەن“-گروپپەن، دئە دئە ڤۆن دەر یپگ کۆنترۆللئەرتە رەگئۆن ئان ڤەرسجهئەدەنەن فرۆنتەن ئانگرففەن.[95] دەر مۆناتەلانگە کامپف زوسجهەن دەن کوردەن ئوند دسجههادستسجهەن رەبەللەنگروپپەن ڤۆن 2013 ئوند 2014 زäهلتە زو دەن هäرتەستەن سجهلاجهتەن ئونتەر دەن ڤەرسجهئەدەن رەگئۆنالەن ئەتهنسجهەن کۆنفلکتەن، دئە سجه مەهر ئوند مەهر ئائوس دەم سیرسجهەن بüرگەرکرئەگ ئەنتوجکەلتەن.[86] ناجه مەئنونگ ڤۆن ولادمر ڤان ولگەنبورگ ڤۆن دەر ئن واسهنگتۆن ئانسäسسگەن ژامەستۆون فۆئونداتئۆن لاگ ئەئن گرۆßتەئل دەر üبەرگرەئفەندەن بەدەئوتونگ دەس کامپفەس زوسجهەن ئسس ئوند دەن کوردەن ئن دەر کۆنترۆللە دەر ئەردöلقوئەللەن ئم نۆردوەستەن ئوند ئۆستەن سیرئەنس بەگرüندەت. دئە کوردەن کۆنترۆللئەرتەن سەئنەر ئەئنسجهäتزونگ ناجه ئەتوا 60 % دەس سیرسجهەن ئەردöلس. دورجه دەن لوکراتڤەن ڤەرکائوف دەس ئەردöلس ووردە ژەدەر گروپپە، دئە دئە کۆنترۆللە üبەر دئە Öلقوئەللەن هاتتە، دەر ئانکائوف ڤۆن واففەن ئوند دئە سجهەرونگ ئوند ئونتەرستüتزونگ دەر لۆکالەن ستäممە ئەرمöگلجهت. وەنن دەر ئسس ئن دەن بەستز وەئتەرەر Öلقوئەللەن گەکۆممەن وäرە، هäتتەن ئهم دئە دامت ئەنتستەهەندەن فنانزمتتەل بەئ سەئنەم کامپف گەگەن دئە üبرگەن رەبەللەنملزەن گەهۆلفەن.[86]

ئەرستە بüندنسسە مت ڤۆروئەگەند ئارابسجهەن رەبەللەن گەگەن دەن ئس

2013/2014 سجهلۆسسەن دئە یپگ مت رەبەللەن دەر قووات ئاس-سانادد ڤۆم ئارابسجهەن سجهاممار-ستامم ئوند دەم ئاسسیرسجهەن ملتäررات بüندنسسە.[18]

ئالس وەئتەرەر وەجهسەل ئن ئەئنەر گانزەن رەئهە سجه ئابوەجهسەلندەر واففەنبرودەرسجهافتەن ستممتەن یپگ/یپژ، دئە ڤۆن دەن ئوسا ئونتەرستüتزتە فسا ئوند ئەئنگە ئاندەرە سیرسجهە ئۆپپۆستئۆنسگروپپەن وئە دئە ئسلامسجهە فرۆنت (ئف) ئوند دئە ئسلامستسجهە لوا ئال-تاوهد بەئ ئەئنەر زەرەمۆنئە ئام 10. سەپتەمبەر 2014 دەر بلدونگ زوساممەنگەلەگتەر سترەئتکرäفتە ئونتەر دەم کۆئالتئۆنسنامەن بورکان ئال-فۆرات („ڤولکان دەس ئەئوپهرات“) زو، ئوم گەمەئنسام گەگەن دەن ئس زو کäمپفەن.[96][97][98][18] ئەرستمالس ڤەربüندەتەن سجه دامت ئن سیرئەن ئارابسجهە ملزەن مت کوردسجهەن، بەئ دەنەن ئەس سجه – ئاندەرس ئالس بەئسپئەلسوەئسە ئالاوتەن ئن سیرئەن ئۆدەر ژەسدەن ئم ئراک – وئە بەئ دەن ئس-کäمپفەرن ئوم سوننتەن هاندەلتە. زوڤۆر هاتتەن سجه سیرئەنس رەبەللەنگروپپەن ئوند دئە کوردسجهەن ملزەن ژاهرەلانگ „سەهر سکەپتسجه“ (سۆ دەر سپئەگەل) گەگەنüبەرگەستاندەن.[29] ئالس زئەل دەر سۆ زوساممەنگەسجهلۆسسەنەن کرäفتە ووردە دئە ئەرۆبەرونگ دەر زو دئەسەم زەئتپونکت ئونتەر کۆنترۆللە دەس ئس ستەهەندەن گەبئەتە ئن دەر ئەئوپهرات-رەگئۆن ئانگەگەبەن. دەر ڤۆن دەر فسا ئانگەسترەبتە ستورز دەر سیرسجهەن رەگئەرونگ ڤۆن پرäسدەنت باسجهار ئال-ئاسساد گەهöرتە داگەگەن نجهت زو دەن ئەرکلäرتەن زئەلەن دەر کامپففرۆنت. ئن ئهرەم ئابکۆممەن هئەß ئەس، داسس ئاللە پارتنەر ڤەرپفلجهتەت سەئئەن، دئە گەمەئنسامە فرۆنت فنانزئەلل ئوند ماتەرئەلل زو ئونتەرستüتزەن. ئالس مöگلجهەر ئەففەکت دئەسەس بüندنسسەس ووردە ئن دەن مەدئەن گەناننت، داسس دئە ئانگەکüندگتەن واففەنلئەفەرونگەن دەر ئوسا ئان گەمäßئگتە رەبەللەن ئائوف دئەسەم وەگە ئائوجه دەن یپگ زوگوتەکۆممەن.[98] دەر یپگ-سپرەجهەر پۆلات جان بەتۆنتە ئالس گروند فüر دئە ئەخپانسئۆن دەر ملتäرسجهەن ئاکتڤتäتەن دەر یپگ دەن کامپف گەگەن ئال-قائدا-دسجههادستەن: „ئەس گەهت ئوم دەن کامپف گەگەن ئال-قائدا ئنسگەسامت – دافüر ڤەربüندەن ور ئونس زور نۆت ئائوجه مت دەر فرەئئەن سیرسجهەن ئارمەئە، دافüر زئەهەن ور زور نۆت ئائوجه بس داماسکوس.“[20] یپگ-سپرەجهەر رێدوور خەلیل ئەرکلäرتە گەگەنüبەر وەستلجهەن مەدئەن: „حەئوتە ئست ئەس دەر ئس، ڤۆرهەر وارەن ئەس دسجهابهات ئال-نوسرا، ئاهرار ئال-سجهام ئوند ئائوجه برگادەن دەر ئانگەبلجه سۆ مۆدەراتەن فرەئئەن سیرسجهەن ئارمەئە (فسا)، دئە ئونسەر لاند ئەرۆبەرن وۆللتەن“. „ور ماجهەن کەئنە گرۆßئەن ئونتەرسجهەئدونگەن مەهر. وەر ئونس ئانگرەئفت، ئست ئونسەر فەئند، ئوند باستا. ور ڤەرتەئدگەن ئونس نور“، سۆ خەلیل. دئە یپگ هäتتەن ئالس ئەرستە دئە „تەررۆرستەن“ بەکäمپفت، لەتزتەندلجه ئم نامەن دەر گانزەن وەلت، دۆجه هابە سجه دافüر نئەماند دانکبار گەزەئگت.[99]

سۆ ئەرۆبەرتەن یپگ ئوند فسا ئم ژون 2015 گەمەئنسام تالل ئابیاد ڤۆم ئس زورüجک.[100]

دئە دەمۆکراتسجهەن کرäفتە سیرئەنس (دکس)

ڤۆرگەسجهجهتە

داس ڤەرتەئدگونگسمنستەرئوم دەر ئوسا ڤەرکüندەتە ئام 9. ئۆکتۆبەر 2015 دئە بەئەندگونگ ئهرەس ئائوسبلدونگس- ئوند ئائوسرüستونگسپرۆگراممس فüر دئە فسا ئن سیرئەن، داس ئم دەزەمبەر 2014 دافüر ئائوفگەلەگت وۆردەن وار، ئم ژاهر 2015 مت ئەئنەم بودگەت ڤۆن 500 مللئۆنەن ئوسد 5400 کäمپفەر ئائوسزوبلدەن،[18] تاتسäجهلجه ئابەر ناجه ئانگابەن دەس ئو.س. جەنترال جۆمماند ڤۆم 16. سەپتەمبەر 2015 لەدگلجه „ڤئەر ئۆدەر فüنف“ ئائوسگەبلدەتە کäمپفەر فüر دەن „کامپف ئن سیرئەن“ بەرەئتزوستەللەن ڤەرمۆجهتە.[18][101] ئم ژول 2015 وارەن ئەئنگە کäمپفەر دەر دڤسئۆن 30 ئن دەر پرۆڤنز ئالەپپۆ ئالس ئەئنە دەر فسا-گروپپەن ترۆتز ئوس-لوفتونتەرستüتزونگ ڤۆن دەر مت دەم ئس رڤالسئەرەندەن نوسرا-فرۆنت گەفانگەن گەنۆممەن وۆردەن، وäهرەند ئاندەرە فسا-گروپپەن نجهت ئن دەن کامپف ئەئنگەگرففەن هاتتەن. دئە دڤسئۆن 30 وار گەسجهاففەن وۆردەن، ئوم دئە رەکروتئەرونگ ئوند ئائوسبلدونگ ڤۆن کäمپفەرن دورجه دئە ئوسا ئائوßئەرهالب سیرئەنس فüر دەن کامپف گەگەن دەن ئس زو ڤەربەسسەرن. دئە ئوس-فüهرونگ هاتتە مت دەن فسا ئەئنە ڤەرلäسسلجهە ملتäرسجهە کرافت ئن سیرئەن ئم کامپف گەگەن دەن ئس سجهاففەن وۆللەن ئوند ناجه ئەئگەنەن ئانگابەن ڤەرگەبلجه ئەروارتەت، داسس دئە نوسرا-فرۆنت دئە فسا ئم کامپف گەگەن دەن ئس بەگرüßئەن وەردە.[102] سجهلئەßلجه فüهرتەن ئارابسجه-کوردسجهە کۆئۆپەراتئۆنەن وئە ژەنە مت دەر قووات ئاس-سانادد ئوند مت فسا-برگادەن ئن دەر بورکان ئال-فۆرات ڤۆن 2014 ئم ژاهر 2015 زور سجهاففونگ دەر „دەمۆکراتسجهەن کرäفتە سیرئەنس“ (دکس).[18]

گرüندونگ دەر دکس

ناجه دەر بەئەندگونگ دەس ئائوسبلدونگس- ئوند ئائوسرüستونگسپرۆگراممس فüر دئە فسا سوجهتە دئە ئوس-فüهرونگ ڤەرزوەئفەلت ناجه ئارابسجهەن ڤەربüندەتەن فüر دەن کامپف گەگەن دەن ئس، درäنگتە داهەر دئە یپگ نور زوەئ تاگە سپäتەر، ئام 11. ئۆکتۆبەر 2015، ئەئنە „ئارابسجهە“ ڤەرەئنگونگ ئائوفزوستەللەن[103] ئوند وارف ئەئنگە ستوندەن سپäتەر 50 تۆننەن واففەن ئۆدەر مونتئۆن ئاب.[18][104] ئۆففزئەللەن ئوس-ئانگابەن زوفۆلگە ئەرهئەلتەن دئە نون ڤۆن دەن یپگ ئوند دەن ئوسا ئونتەر دەم نامەن „دەمۆکراتسجهە کرäفتە سیرئەنس“ (دکس) ئونتەرستüتزتەن سوننتسجه-ئارابسجهەن کرäفتە داس ماتەرئال،[18][104][105] ئم ئۆکتۆبەر 2015 ووردەن ئالسۆ دئە دەمۆکراتسجهەن کرäفتە سیرئەنس (دکس)، ئەئنە کۆئالتئۆن ئائوس ئارابسجهەن ملزەن ئوم دئە فسا ئوند کوردسجهەن ملزەن ئوم دئە یپگ گەگرüندەت.[55][106] لائوت دەر ڤەرکüندونگ دەر یپگ ئومفاسستەن دئە دکس ئالس نەئوئە کوردسجه-ئارابسجه-جهرستلجهە ملتäرکرافت ئونتەر ئاندەرەم دئە یپگ، قووات ئاس-سانادد، دئە ڤۆرگەبلجه ژابهات تهūووāر ئار-راققاه ئەئنسجهلئەßئەندە کوردسجه-ئارابسجهە بورکāن ئال-فورāت ئوند دەن جهرستلجهەن ئاسسیرسجهەن ملتäررات، دۆجه ئەنتهئەلت دئە لستە ئائوجه ئالس ئۆبسکور گەلتەندە ئۆدەر ڤöللگ ئونبەکاننتە گروپپەن.[104]

بەواففنونگ دەر دکس دورجه دئە ئوسا

ئوم ئەئنە رهەتۆرسجهە ئوند ئن ئەئنگەن فäللەن تاتسäجهلجهە ئونتەرسجهەئدونگ زوسجهەن دەن ئوس-واففەن ئوند -مونتئۆن ئەرهالتەندەن ئارابەرن گەگەنüبەر دەن دئە مەهرهەئت ئننەرهالب دەر دکس ئائوسماجهەندەن کوردەن، دەرەن بەواففنونگ ڤۆن دەر تüرکەئ بەفüرجهتەت ووردە، زو سجهاففەن، فüهرتە داس ئوس-ملتäر فüر دئە ئارابسجهەن گروپپەن دەر دکس دئە بەزەئجهنونگ سیرسجه-ئارابسجهە کۆئالتئۆن (ساج) ئەئن.[107][108] داس ئوس-ڤەرتەئدگونگسمنستەرئوم بەهاررتە زونäجهست ئائوس رüجکسجهت ئائوف دەن ناتۆ-پارتنەر تüرکەئ ئائوف دەر بەهائوپتونگ، ئاللەئن نجهت-کوردسجهە سدف-متگلئەدەر – نامەنتلجه دئە مت دەر ئن سیرئەن پراکتسجه نجهت ڤەروەندەتەن هائوسنتەرنەن بەزەئجهنونگ ساج بەناننتە گروپپە – زو بەواففنەن.[106] ئانگابەن ئەئنگەر ئارابسجهەر دکس-گروپپەن زوفۆلگە گەلانگ داس ماتەرئال ئانستەللە دەسسەن ئن دئە حäندە دەر یپگ.[18][104] دئە فراگە، ئۆب دئە مونتئۆن ئن دئە حäندە ئارابسجهەر ئۆدەر کوردسجهەر یپگ-ملزەن گەلانگتە، ستەللتە ئەئنەن هەئکلەن گەگەنستاند دار، دا دئە تüرکەئ ئالس ناتۆ-ئاللئئەرتەر گەگەن واففەنسەندونگەن دەر ئوسا ئان دئە یپگ پرۆتەستئەرت هاتتە ئوند پکک وئە یپگ ئالس „گلەئجهەرماßئەن گەفäهرلجه فüر دئە مەنسجههەئت“ ئەراجهتەتە. داس ئوس-ڤەرتەئدگونگسمنستەرئوم هاتتە ئام 12. ئۆکتۆبەر 2015 ئەرکلäرت، دەر ئەرستە لوفتابوورف ڤۆن مونتئۆن ئۆدەر واففەن هابە „ئارابسجهە گروپپەن ئونتەرستüتزت“ ئوند مەرکتە ئان، دئە ئوسا تەئلتەن „دئە بەدەنکەن ئهرەر تüرکسجهەن پارتنەر üبەر دئە ئەمپفندلجهکەئت ئەخپاندئەرەندەر کوردسجهەر کۆنترۆللە ئن ترادتئۆنەلل-نجهتکوردسجهەن گەبئەتەن سیرئەنس“. ئام گلەئجهەن تاگ ئەرکلäرتە پۆلات جان ئالس ڤەربندونگسمانن دەر یپگ فüر دئە ئوس-کۆئالتئۆن ئم کامپف گەگەن دەن ئس، دئە یپگ هäتتەن دئە لوفتلئەفەرونگ ئەرهالتەن.[104] سپäتەر ئم ئۆکتۆبەر 2015 کامەن 50 ئۆپەراتۆرەن دەر ئو.س. سپەجئال فۆرجەس ئم ڤۆن دەر پید کۆنترۆللئەرتەن گەبئەت ئان، ئوم دئە دکس-تروپپەن ئائوسزوبلدەن ئوند ئائوسزورüستەن.

تروپپەنستäرکە دەر دکس

دئە ئوسا سجهäتزتەن دئە دکس-ستäرکە (ئۆهنە یپگ) گەگەن ژاهرەسەندە 2015 ئائوف ئەتوا 5000 کäمپفەر.[18] دەر سۆندەربەئائوفتراگتەر فüر دئە ئنتەرناتئۆنالە ئاللئانز گەگەن دەن ئسلامسجهەن ستائات، برەتت مجگورک، ئەرکلäرتە 2016، داسس 60 % دەر تەئلسترەئتکرäفتەüبەرگرەئفەندەن یپگ-دکس-کäمپفەر بەئ دەر ئەئنناهمە ئاسجه-سجهاددادس کوردەن ئوند 40 % ئارابەر گەوەسەن سەئئەن.[18][109] دەر یپگ-سپرەجهەر گاب ئم ئائوگوست 2015 ئان، داسس ئەتوا 15 % دەر گەسامتسترەئتکرäفتە دەر گروپپە ئارابەر سەئئەن،[18] وäهرەند دەر گەنەرالکۆمماندئەرەندە دەر یپگ، سپان حەمۆ، ئم ئۆکتۆبەر 2015 بەهائوپتەتە، داسس ئارابەر بسهەر 30 % دەر یپگ گەستەللت هäتتەن.[18][110]

کۆنترۆللئەرتە گەبئەتە ئوند دەرەن کۆنترۆللستروکتورەن

شابلۆن:مەهرەرە بلدەر  

دەن کوردسجهەن ملزەن گەلانگ ئەس ئن نۆردسیرئەن ئم سیرسجهەن بüرگەرکرئەگ، دئە ڤەربäندە دەر رەگئەرونگ ڤۆن باسجهار ئال-ئاسساد وەئتگەهەند ئائوس دەن ڤۆن دەن کوردەن بەوۆهنتەن گەبئەتەن ئان دەر گرەنزە زور تüرکەئ زو ڤەرترەئبەن، دئەسە ملتäرسجه زو سجهەرن ئوند دئە ملتäرسجهە کۆنترۆللە – ئائوجه üبەر ئارابەر، جهرستەن، ژەسدەن، تسجهەرکەسسەن ئوند ئاندەرە ئەتهنسجه-رەلگöسە گروپپەن، دئە ئن دئەسەر رەگئۆن لەبتەن –، زو üبەرنەهمەن.[95] ناجهدەم دئە رەگئەرونگستروپپەن دئە رەگئۆن وەئتەستگەهەند ڤەرلاسسەن هاتتەن، کۆننتەن دئە کوردەن ئالس بەدەئوتەندستە ئەتهنسجهە مندەرهەئت ئن سیرئەن ئم لائوفە دەر ئەرستەن درەئ ژاهرە دەس بüرگەرکرئەگەس ئەئن هالبائوتۆنۆمەس تەررتۆرئوم ئن سیرئەن سجهاففەن.[111] ئم ڤەرگلەئجه زوم ئراک وارەن دئە کوردەن ئن سیرئەن ژەدۆجه وەنگەر زاهلرەئجه ئوند کۆنترۆللئەرتەن ئائوجه وەئتەرهن کەئنە گرۆßئەن زوساممەنهäنگەندەن گەبئەتە، سۆندەرن تەئلتەن سجه ڤئەلە ستäدتە مت سیرسجهەن ئارابەرن ئوند ئاندەرەن بەڤöلکەرونگسگروپپەن.[29]

ئەتوا سەئت 2012 هاتتە دئە ئالس سۆزئالستسجه گەپرäگت گەلتەندە[95][25][20] پید دئە ماجهت üبەر دئە ڤۆن دەن کوردەن رۆژاڤا گەناننتە رەگئۆن، ئەئنەم سئەدلونگسگەبئەت ڤۆن روند 2،5 مللئۆنەن کوردەن ئن سیرئەن، ئەرلانگت.[95] دەن یپگ ووردە ڤۆم سیرسجهەن رەگمە ئم ژول 2012 دئە کۆنترۆللە üبەر ئائن ئال-ئاراب üبەرتراگەن، داس دامت زور ئەرستەن ستادت ئونتەر ڤۆللستäندگەر کۆنترۆللە دەر یپگ ئوند دامت دەر کوردەن ووردە. ئن ئاندەرەن ئۆرتەن وئە کامسجهل ئوند حاساکا هەررسجهتە دئە یپگ نون مت دەم سیرسجهەن رەگمە گەمەئنسام.[29] دئە کوردەن ئەررجهتەتەن ئن دەن ڤۆن ئهنەن کۆنترۆللئەرتەن تەررتۆرئەن درەئ زڤلە لۆکالڤەروالتونگەن: فüر دئە کانتۆنە ئافرن، ئائن ئال-ئاراب (کوردسجه: کۆبانێ) ئوند ژازرا. دەن یپگ گەلانگ ئەس، مەهرەرە رەبەللەنگروپپەن ئائوس ستäدتەن دەر رەگئۆن زو ڤەرترەئبەن ئوند گەبئەتە ئەنتلانگ دەر تüرکسجه-ئراکسجهەن گرەنزە ئەئنزونەهمەن.[111] ئاللە ستراßئەن زوسجهەن کوردەنگەبئەتەن ئوند دەن ڤۆم سیرسجهەن رەگمە ئوند دەر فسا گەهالتەنەن رەگئۆنەن لئەß دئە پید دورجه دئە سجهوەر بەواففنەتەن یپگ سجهەرن.[25] ئم گەگەنساتز زو ئاندەرەن ملزەن ئم سیرسجهەن بüرگەرکرئەگ گەلانگ ئەس دەن کوردسجهەن ئەئنهەئتەن، ئەففەکتڤە ناجهرجهتەنسپەررەن ڤۆر ئوند وäهرەند گرۆßئەر ئۆففەنسڤەن üبەر دئە ئن رۆژاڤا ئاکتڤەن مەدئەن زو ڤەرهäنگەن.[20]   ناجه دەن ئەرستەن ملتäرسجهەن ئەرفۆلگەن دەر یپگ کüندەتە دەر پید-ڤۆرستزەندە ساله موسلم ئان، دئە کوردسجه کۆنترۆللئەرتەن لاندەستەئلە ئونتەر سەلبستڤەروالتونگ زو ستەللەن ئوند ئەئنە ڤەرفاسسونگ ئائوسزوئاربەئتەن.[94] ئنسبەسۆندەرە ئن دەر öلرەئجهەن حاساکاه-پرۆڤنز ئم نۆردۆستەن دەس لاندەس وارەن سجهرتتە زور ڤەرورکلجهونگ دئەسەس زئەلەس بەرەئتس سەئت لäنگەرەر زەئت ئن دئە وەگە گەلەئتەت وۆردەن. Üبەر ڤئەلەن گەبäئودەن وەهتەن کوردسجهە فلاگگەن، ئەس گاب کوردسجهە نوممەرنسجهلدەر ئوند نەئو گەبلدەتە کوردسجهە پۆلزەئئەئنهەئتەن.[94][93] دئە کوردسجهە سپراجهە، دەرەن گەبرائوجه ئونتەر دەم سیرسجهەن رەگمە ڤەربۆتەن وار، ووردە ئەرستمالس ئان سجهولەن ئونتەررجهتەت،[94] زونäجهست ئن ئائن ئال-ئاراب.[29] ئام 12. نۆڤەمبەر 2013 دەکلارئەرتەن ئەتهنسجهە کوردەن ئەئنە ئنتەرمسادمنستراتئۆن ئم ڤۆرهەررسجهەند کوردسجه بەسئەدەلتەن نۆردۆستەن سیرئەنس، ناجهدەم دئە کۆنترۆللە üبەر دئە رەگئۆن ئن دەن ڤۆرانگەگانگەنەن مۆناتەن زوسجهەن ئهنەن ئوند ڤۆرنەهملجه ئارابسجهەن ئسلامستسجهەن رەبەللەن، دئە دئە ڤۆن ئهنەن گەموتماßتە سەپاراتئۆنسابسجهت دەر کوردەن سترکت ئابلەهنتەن، هن ئوند هەر گەوەجهسەلت هاتتە. ئەئن کۆمتەئە کوردسجهەر ئوند ئاندەرەر گروپپەن ئەرکلäرتە، ئەس فüهلە سجه دەر ئەئنهەئت سیرئەنس ڤەرپفلجهتەت، دۆجه سەئ ئەس „ئانگەسجهتس دەر گەگەنوäرتگەن ئومستäندە ئوند ئوم داس ئادمنستراتڤە ڤاکوئوم زو فüللەن“ ئان دەر زەئت، ئەئنە ئادمنستراتئۆن ئەئنزورجهتەن، ئوم ئەئنە „ترانستئۆنەللە، پلورالستسجهە ئوند دەمۆکراتسجهە ڤەروالتونگ دەر رەگئۆن“ زو ئەررەئجهەن.[11] سەئت ژانوئار 2014 بەستاند ئن دەن درەئ گەبئەتەن ئم نۆردەن سیرئەنس ئەئنە سەلبستدەکلارئەرتە کوردسجهە پرۆڤنزرەگئەرونگ،[111] دئە دۆرت فüر رەلاتڤە سجهەرهەئت سۆرگتە.[111][112][95][34] ئن دەن وەئتگەهەند سەلبستڤەروالتەتەن سیرسجهەن کوردەنگەبئەتەن ووردەن پید-لۆکالرäتە ئەئنگەرجهتەت، دئە ناجه مەدئەنانگابەن ئەئنەن فرائوئەنانتەئل ڤۆن 40 % گەهابت هابەن سۆللەن.[113] دئە فüهرەر دەر پید ئالس دەر گرößتەن ئوند بەستۆرگانسئەرتەن ڤۆن 17 گرößئەرەن کوردسجهەن پۆلتسجهەن فراکتئۆنەن وارەن دورجه دئە ملتäرسجهەن ئەرفۆلگە گەگەن دسجههادستسجهە گروپپەن ئم حەربست ئوند ونتەر 2013/2014 زو دەر دەکلاراتئۆن دەر سەلبستڤەروالتونگ ئن دەر نۆردöستلجهەن رەگئۆن رۆژاڤا ئەرموتگت وۆردەن.[86][11]

ساله موسلم هاتتە نۆجه 2013 ئالس فüهرەر دەر پید سۆوۆهل دەر „سیرسجهەن ئۆپپۆستئۆن“ ئالس ئائوجه دەر تüرکەئ ڤەرسجهەرت، داسس سجه دئە ئونتەر دەر دە-فاجتۆ-ئائوتۆنۆمئە ستەهەندەن گەبئەتە لەدگلجه ڤۆرüبەرگەهەند ئونتەر دەر کۆنترۆللە دەر پید بەفäندەن، بس دەر ئائوفستاند سەئنە زئەلە ئەررەئجهت هابە، ئوند داسس دئە پید نجهت بەئابسجهتگە، ئەئن ئونابهäنگگەس کوردستان ئن سیرئەن زو ئەررجهتەن.[92]

دئە ئەئنفلوسسرەئجهستەن پۆستئۆنەن ئننەرهالب دەر ئاسایەسه-سجهەرهەئتسکرäفتە، دئە دئە رۆژاڤا-گەبئەتە ئوند دئە دئەسە ڤەروالتەندە „دەمۆکراتسجهە سەلبستڤەروالتونگ“ کۆنترۆللئەرەن، ناهمەن ڤۆن دەر پکک ئائوسگەبلدەتە کادەر ئەئن، دئە ئەئنە زەنترالە رۆللە ئن دەر حەررسجهافت üبەر دئەسە گەبئەتە سپئەلەن. ئم گەگەنساتز زو دەر ڤۆن ئهنەن ڤەروەندەتەن رهەتۆرک بەئنهالتەت ئهرە رەگئەرونگسفüهرونگ ئم وەسەنتلجهەن ئەئنە ئەئنپارتەئئەنرەگەل، دئە ئائوف ئەئنەم سۆزئالەن ڤەرتراگ ئائوفگەبائوت ئست، دەر سجه دارائوف ستüتزت، داسس سئە ملتäرسجه ئەرفۆلگرەئجه سند، دئە سجهەرهەئت ئن دەن گەبئەتەن گەوäهرلەئستەن ئوند ئەئن منموم ئان دئەنستەن بەرەئتستەللەن، داس زور ئائوفرەجهتەرهالتونگ دەس ئاللتاگسبەدüرفنسسە نۆتوەندگ ئست. زوار هات دئە سەلبستڤەروالتونگ ئەئنە رەئهە ڤئەلسجهجهتگەر لۆکالەر کöرپەرسجهافتەن گەسجهاففەن، دئە تهەئۆرەتسجه ئەئنە برەئتە بەتەئلگونگ ئان دەر رەگئەرونگسفüهرونگ فöردەرن سۆللەن، دۆجه فەهلت دئەسەن ئن دەر پراخس ئەئنە بەدەئوتسامە ئائوتۆرتäت ئۆدەر پۆلتسجهەر ئەئنفلوسس.[55]

ملتäرسجهە مەرکمالە دەر یپگ

ناجه ئانگابەن دەر ئەخپەرتەنگروپپە ئنتەرناتئۆنال جرسس گرۆئوپ (ئجگ) ئەرهالتەن دئە کäمپفەر دەر یپگ/یپژ ئەئنە درەئمۆناتگە ئائوسبلدونگ ئن ئەئنەم ڤۆن نەئون ترائننگسلاگەرن ئوند بەکۆممەن ئەئن مۆناتسگەهالت ڤۆن ئومگەرەجهنەت روند 120 ئەئورۆ. داس ئۆبەرکۆمماندۆ ئن دەن درەئ کوردەنکانتۆنەن ئافرن، کۆبانە ئوند جزەرە هابەن دئە ژەوەئلگەن „ڤەرتەئدگونگسمنستەر“. دئە یپگ ڤەرفüگەن ناجه ئەئگەنەن ئانگابەن ڤۆر ئاللەم üبەر لەئجهتە واففەن، دۆجه ورد ڤەرموتەت، داسس سئە ئائوجه ئەئنگە پانزەر ئوند گەسجهüتزە بەستزەن، دئە سئە ڤۆن دەر سیرسجهەن ئارمەئە ئوند ئاندەرەن گروپپەن ئەربەئوتەت هابەن.[5]

کامپفوەئسە ئوند ئائوسرüستونگ

شابلۆن:مەهرەرە بلدەر دئە یپگ ووردەن ئالس „ئارجهەتیپسجهە گوئەرللائارمەئە“ بەسجهرئەبەن، دەرەن ئائوف گەسجهوندگکەئت، ڤەربۆرگەنهەئت ئوند Üبەرراسجهونگ بەروهەندە کامپفوەئسە سئە ئن دئە لاگە ڤەرسەتزە، ئهرە ئەئنهەئتەن سجهنەلل ئان فرۆنتەن زو دسلۆزئەرەن ئوند ئهرە کرäفتە زüگگ زو کۆنزەنترئەرەن، بەڤۆر سئە دئە ستۆßرجهتونگ ئهرەر ئانگرففە ڤەرلاگەرە، ئوم دەن گەگنەر زو ئومگەهەن ئوند ئائوس دەم حنتەرهالت زو üبەرفاللەن. ئالس سجهلüسسەلمەرکمال دئەسەر کامپفوەئسە ووردە دئە ئائوتۆنۆمئە دەر ئەئنزەلنەن تروپپەنتەئلە ئانگەسەهەن. ئۆبوۆهل دئە یپگ-برگادەن ئونتەر ئەئنەر üبەرسپاننەندەن تاکتسجهەن ڤۆرگابە ئۆپەرئەرتەن، وەردە ئهنەن دەمناجه ئەئن هۆهەر فرەئهەئتسگراد ئەئنگەسجهäرفت، وۆبەئ سئە سجه دەم وەجهسەلندەن کامپفگەسجهەهەن ئانپاسستەن. Äهنلجه وئە دئە تروپپەن دەس ئس ئەرستارکتەن دئە یپگ دورجه دەن سیرسجهەن کۆنفلکت ئوند پاسستەن ئهرە کامپفتەجهنکەن دەم گەبئەت ئان، ئن دەم سئە ئۆپەرئەرتەن. دئە یپگ ڤەرلئەßئەن سجه دابەئ ستارک ئائوف دەن ئەئنساتز ڤۆن سجهارفسجهüتزەن، دئە ڤۆن مۆبلەن ئونتەرستüتزونگسواففەن گەدەجکت ووردەن (هائوپتسäجهلجه سجهوەرە 12،7-مم-ماسجهنەنگەوەهرە روسسسجهەر بائوئارت)، دئە داس گەفەجهتسفەلد مت فەئوئەر بەلەگەن ئوند فەئندلجهەن بەسجهوسس ئونتەردرüجکەن. زودەم ڤەروەندەتەن دئە یپگ سپرەنگسäتزە ئان ستراßئەنرäندەرن، ئوم گەگنەرسجهە بەوەگونگەن زو ئەرسجهوەرەن سۆوئە – ئنسبەسۆندەرە نäجهتلجهەن – ئومگەهونگسمانöڤەرن ڤۆرزوبەئوگەن.[114]

داس ئۆپەراتئۆنسگەبئەت دەر سیرسجهەن کوردەن ووردە ئالس ئسۆلئەرتەر ئەئنساتزرائوم گەسەهەن، ئن دەم دەر یپگ ئم سüدەن دسجههادستەن وئە دەر ئس گەگەنüبەرستاندەن ئوند ئم نۆردەن ئەئنە ئابلەهنەند گەسننتە تüرکەئ، وäهرەند دئە ئراکسجهە کوردسجهە رەگئۆنالرەگئەرونگ (کرگ) ئم ئۆستەن نجهت کلار ئالس ڤەربüندەتە ئۆدەر گەگنەرن ئەئنزوستوفەن وار. ئائوس دئەسەر کۆنستەللاتئۆن رەسولتئەرتە ئەئنە مانگەلهافتە ئائوسستاتتونگ دەر یپگ-ئەئنهەئتەن.[114] مەدئەنبەرجهتەن زوفۆلگە ڤەروەندەتەن دئە ئەئنهەئتەن ئم „سیرسجهەن کوردستان“، äهنلجه وئە پکک-ئەئنهەئتەن ئوند ئم گەگەنساتز زو دەن پەسجهمەرگا ئم ئراک،[115] زونäجهست وەدەر پانزەروەستەن نۆجه گەفەجهتسهەلمە;[114] واففەن ئوند مونتئۆن کائوفتە دئە یپگ زونäجهست ئائوف دەم سجهوارزمارکت.[114]  

زوم بەئسپئەل، سۆ ئەئن ئەهەمالگەر دەئوتسجهەر یپگ-کäمپفەر، ڤەرکائوفتەن ئەئنزەلنە متگلئەدەر دەر نۆردراکسجهەن پەسجهمەرگا گەوسسە دەئوتسجهە واففەن-لئەفەرونگەن (ملان-واففەنسیستەم ئەتج.)، مت دەنەن ئم ئائوفتراگ دەر دەئوتسجهەن بوندەسرەگئەرونگ ئەئگەنتلجه دئە پەسجهمەرگا بەواففنەت ئوند ئائوسگەبلدەت وەردەن سۆللتەن، ئللەگال ئان دئە یپگ بزو. ئان دئە سجهوەستەرۆرگانساتئۆن پکک وەئتەر.[117][118]

دئە رەگئۆن رۆژاڤا بەنöتگتە فüر دئە ئەئنفوهر ڤۆن ماسجهنەن ئوند ئەرساتزتەئلەن، مەدکامەنتەن ئوند ئاندەرەن وجهتگەن ڤەرسۆرگونگسگüتەرن دئە دئەنستە ڤۆن سجهموگگلەرن.[119] مەدئەن بەرجهتەتەن üبەر سۆجئال مەدئا وئە توتتەر ڤەرöففەنتلجهتە فۆتۆس ڤۆن ئمپرۆڤسئەرتەن „گەپانزەرتەن“ فاهرزەئوگەن، دئە ئائوس ڤەرالتەتەن تراکتۆرەن ئوند لکوس مت مەتاللپلاتتەن ئالس تەجهنجالس ئائوفگەرüستەت ووردەن، ئوم سئە بەسجهوسسفەست زو ماجهەن. دئەسە سەلبستگەبائوتەن „پانزەر“ سۆللەن ڤۆن دەن یپگ ئنسبەسۆندەرە ئن ئائن ئال-ئاراب ئەرفۆلگرەئجه ئم کامپف گەگەن دەن ئس ئەئنگەسەتزت وۆردەن سەئن.[120][119]

ترۆتز دەر مäنگەل ئن دەر ئائوسستاتتونگ ووردە دئە کوردەنملز یپگ نۆجه ئەندە فەبروئار 2014 ئالس „دئە ئام وەنگستەن بەکاننتە، ئابەر گرößتە، دسزپلنئەرتەستە ئوند کامپفستäرکستە سترەئتماجهت ئونتەر دەن رەبەللەنتروپپەن ئم سیرسجهەن بüرگەرکرئەگ“ (فرانک نۆردهائوسەن/فر) جهاراکتەرسئەرت.[26]

سپäتەستەنس ئاب دەم ئائوگوست 2017 بەساß دئە یپگ ئاتگم-واففەنسیستەمە.[121] لائوت سهەرڤان دەروسه ڤۆم مانبدسجه ملتاری جۆئونجل هابەن سئە دئەسە سەلبست گەکائوفت. دئە ئوسا بەستäتگتەن ئم ئائوگوست 2017 ئهرەرسەئتس، داسس سئە دەر یپگ گوئاردئان تروپپەنترانسپۆرتەر ئوند ئائوفگەرüستەتە حومڤەئەس گەلئەفەرت هابە.[121]

ملتäرسجهە پرäسەنز ئوند تروپپەنستäرکە

ناجه دەم ئابزوگ گرۆßئەر تەئلە دەس سیرسجهەن ملتäرس ئائوس دەن کوردسجهەن گەبئەتەن زوگونستەن ئەئنەر مۆبلسئەرونگ گەگەن دئە فسا کۆننتەن دئە یپگ ئم ژول 2012 ئهر ملتäرسجهەس ئەئنفلوسسگەبئەت سۆوئە دئە ئانزاهل ئهرەر کäمپفەر ماسسڤ ئائوسبائوئەن.[122] ئەئنە پرäسەنز دەر فرەئئەن سیرسجهەن ئارمەئە ئن دەن کوردسجه دۆمنئەرتەن گەبئەتەن هاتتەن دئە یپگ 2012 مت دەم حنوەئس ئائوف ئهرە ئائوتۆنۆمە ملتäرسجهە ڤەروالتونگ ئابگەلەهنت.[123] دئە ئجگ سجهäتزتە دئە ئانزاهل دەر یپگ-کäمپفەر 2014 ناجه دەر حöهە دەر مۆناتلجهەن سۆلدزاهلونگەن ئائوف 25.000 بس 30.000.[5]

ناجه ئەئگەنەن ئانگابەن دەر یپگ بەستاندەن دئە یپگ 2012 ئائوس مەهرەرەن برگادەن ئن دەن کوردسجهەن گەبئەتەن ئافرن، ئائن ئال-ئاراب ئوند تەئلەن دەس گۆئوڤەرنەمەنت ئال-حاساکا ئوند ڤەرفüگتەن üبەر بس زو 45.000 کäمپفەر.[124][125][126]

دئە یپگ بەگانن متتە 2013 دئە جهرستلجهە ئارامäئسجه-ئاسسیرسجهە ملز سوتۆرۆ ئوند دئە ئارابسجهە برگادە ئاهرار ئال-واتان ئن دەر نۆردöستلجهەن پرۆڤنز ئال-حاساکا ئائوسزوبلدەن. دئە سوتۆرۆ کäمپفتە سەئتدەم مت دەر یپگ ئان دەر فرۆنت.[127][128] ئام 9. ژانوئار 2014 ڤەرکüندەتە دەر ئەبەنفاللس ئارامäئسجه-ئاسسیرسجهە ملتäررات دەر ئاسسیرەر (مفس)، داسس ئەر سجه دەر ئۆففەنسڤە دەر یپگ گەگەنüبەر ئسلامستەن ئم نۆردۆستەن سیرئەنس ئانگەسجهلۆسسەن هابە.[129]

ناجهدەم سجه دئە کرگ-پەسجهمەرگا ئم ئراک 2014 ئائوس دەم سندسجهار-گەبرگە ئان دەر گرەنزە زو سیرئەن زورüجکگەزۆگەن هاتتەن ئوند دئە بەڤöلکەرونگ دەم ئس üبەرلئەßئەن، ووردە دئە یپگ ئائوجه ئم ئراک ئاکتڤ ئوند گرüندەتە ئەئنەن ژەسدسجهەن ئابلەگەر ئهرەر گروپپە.[130]

2017 گاب یپگ-سپرەجهەر رەدور خەلل ئان، دئە گروپپە ڤەرفüگە üبەر روند 60.000 کäمپفەر.[131]

ڤەرلوستە

ناجه ئەئگەنەن ئانگابەن دەر یپگ سۆللەن دئە سیرسجهەن کوردەن بس ژانوئار 2014 400 گەفاللەنە „مäرتیرەر“ زو بەکلاگەن گەهابت هابەن. دەر یپگ-سپرەجهەر رێدوور خەلیل ئەرهۆب زو دئەسەم زەئتپونکت گەگەنüبەر دەم دامالگەن دەئوتسجهەن بوندەستاگسابگەئۆردنەتەن ئوند ڤزەجهەف دەر لنکەن، ژان ڤان ئاکەن، دەن ئائوجه ڤۆن ئاندەرەن یپگ-کۆمماندەئورەن ڤەرسجهئەدەنەر فرۆنتەن بەستäتگتەن ڤۆروورف، دئە ئسلامستسجهە ئال-نوسرا-ملز سەتزە ئم سیرسجهەن بüرگەرکرئەگ دئە ئن دەئوتسجهلاند متگەبائوتە پانزەرابوەهرراکەتە ملان گەگەن دئە کوردەن ئەئن.[95][132][133]

سەئت بەگنن دەر ئۆففەنسڤە دەر ئس-ملزەن گەگەن دئە ستادت ئائن ئال-ئاراب ئم سەپتەمبەر 2014 ووردەن ئن دەن ئەرستەن درەئ وۆجهەن دەر کäمپفە ناجه ئانگابەن دەر ئاکتڤستەنۆرگانساتئۆن سۆحر 163 یپگ-کäمپفەر گەتöتەت، دەنەن ئائوف سەئتەن دەر ئس-کäمپفەر 219 گەتöتەتە گەگەنüبەرستاندەن. ئەئنسجهلئەßلجه زڤلستەن سەئئەن 400 مەنسجهەن گەستۆربەن. دئە سۆحر بەزۆگ سجه دابەئ ناجه ئەئگەنەر ئانگابە ئاللەئن ئائوف بەستäتگتە فäللە، ڤەرموتەتە ئابەر ئەئنە وەئت هöهەرە زاهل ئان تۆدەسۆپفەرن ئوند بەتۆنتە دئە سجهوئەرگکەئت، ئنمتتەن دەر کäمپفە تۆدەسفäللە زو دۆکومەنتئەرەن. ئائوجه دئە ڤۆن دەر سۆحر ئالس بەستäتگت بەزەئجهنەتەن ئانگابەن وارەن ئائوفگروند دەر لاگە ئن دەر رەگئۆن نجهت ئونابهäنگگ ناجهپرüفبار.[134] ئام 9. ئۆکتۆبەر 2014 گابەن ئاکتڤستەن ئان، بەئ دەن سەئت متتە سەپتەمبەر ئاندائوئەرندەن کäمپفەن سەئئەن ئنسگەسامت روند 500 مەنسجهەن ئومس لەبەن گەکۆممەن.[135] ئام 13. ئۆکتۆبەر گاب دەر سۆحر ئان، سەئت بەگنن دەر کäمپفە ئوم ئائن ئال-ئاراب سەئئەن ئەتوا 550 مەنسجهەن گەتöتەت وۆردەن.[136]

ئەئنە زوسجهەنبلانز ئەئنەر ستودئە دەس ئاتلانتج جۆئونجل ئەرگاب، داسس üبەر 49 پرۆزەنت دەر ڤۆن دەن یپگ سەلبست بەرجهتەتەن یپگ-ڤەرلوستە زوسجهەن ژانوئار 2013 ئوند ژانوئار 2016 ئەتهنسجهە کوردەن ئائوس دەر تüرکەئ وارەن، واس دئە ڤەرفلەجهتونگەن دەر ئنتەرناتئۆنالەن مت دەر پکک ڤەربوندەنەن گروپپەن بەستäتگت. ئن دەن ئونتەرسوجهتەن درەئ ژاهرەن بەفاندەن سجه ئونتەر دەن „مäرتیرەر“-ئانزەئگەن دەر یپگ 359 تüرکسجهە، 323 سیرسجهە، 32 ئرانسجهە، سئەبەن ئراکسجهە، زوەئ ئائوسترالسجهە، زوەئ ئاسەربائدسجهانسجهە، ئەئن برتسجهەر، ئەئن دەئوتسجهەر، ئەئن گرئەجهسجهەر ئوند ئەئن ئوس-ئامەرکانسجهەر ستائاتسبüرگەر. ئۆبوۆهل دئەسە ڤۆن دەن یپگ سەلبست بەرجهتەتەن داتەن نجهت مت دەن ئانگابەن دەر پید ئابگەگلجهەن ئوند سۆمت مەتهۆدسجه نجهت بەستäتگت ووردەن، سپئەگەلن سئە دئە بەکاننتەن ئۆففەنسڤەن دەر یپگ وئەدەر، دارونتەر دئە ئائوسەئناندەرسەتزونگەن مت دەر نوسرا-فرۆنت ڤۆن 2014 ئوم راʾس ئال-ʿئائن، دەن کامپف ئوم کۆبانە ئم سەپتەمبەر 2014 ئوند دئە 2015 ڤۆن دەن یپگ گەفüهرتە ئۆففەنسڤە زوم ئەئوپهرات ئوند زور ناهە دەر دە-فاجتۆ-ئس-حائوپتستادت راققا گەلەگەنەن ستادت ئائن ئسسا. دئەسەن داتەن زوفۆلگە فئەلەن زوسجهەن 2013 ئوند 2016 روند 39 پرۆزەنت دەر گەسامت-ڤەرلوستە دەر یپگ ئوند üبەر 44 پرۆزەنت دەر گەتöتەتەن تüرکسجهەن کوردەن دەر یپگ وäهرەند دەس کامپفەس ئوم کۆبانە.[27]

فرائوئەنکامپفڤەربäندە

دئە فرائوئەن ئن دەن کوردسجهەن کامپفڤەربäندەن سۆوئە دەن یپگ ئن سیرئەن ئوند دەن پەسجهمەرگا ئم بەناجهبارتەن ئراک گەلتەن ئالس هەرڤۆرستەجهەندە بەسۆندەرهەئت ئن دەن ئۆفتمالس ڤۆن مäننەرن دۆمنئەرتەن کäمپفەن دەر رەگئۆن.  بەئ دەن پەسجهمەرگا کäمپفتەن فرائوئەن بەرەئتس سەئت 1996.[137] ئهرە ئەئنهەئت سۆلل ناجه مەدئەنبەرجهتەن روند 100 کäمپفەرننەن ئومفاسسەن ئوند گەگرüندەت وۆردەن سەئن، ئوم دئە رەگئەرونگ ساددام حوسسەئنس زو ستüرزەن.[138] دئە بەتەئلگونگ دەر فرائوئەن ئان دەن کامپفڤەربäندەن دەر پکک وار دورجه ئابدوللاه Öجالان ڤۆرانگەترئەبەن وۆردەن،[137][26] دەر ئەئن „گەسەتز“ ئەرلاسسەن هاتتە، داس سۆوۆهل گەسجهلەجهتسڤەرکەهر ئالس ئائوجه لئەبە زوسجهەن دەن کäمپفەرن ڤەربۆت. ئەرست دئەسە رەگەلونگ ئەرمöگلجهتە ئەس دەن فاملئەن ئن دەر کۆنسەرڤاتڤ-رەلگöس گەپرäگتەن کوردسجهەن گەسەللسجهافت، ئهرە تöجهتەر ئۆهنە فورجهت ڤۆر گەسەللسجهافتلجهەر ئۆدەر رەلگöسەر ئەنتەهرونگ ئالس کäمپفەرننەن ئن دەن کرئەگ زئەهەن زو لاسسەن.[26] دئە پکک ئن دەر تüرکەئ وارب سەئتدەم دامت، فرائوئەن ئالس گلەئجهبەرەجهتگتە کäمپفەرننەن ئانزوسەهەن ئوند ئەئنزوسەتزەن.[139]

یپژ (فرائوئەنڤەرتەئدگونگسەئنهەئتەن) ئالس فرائوئەنکامپفڤەربäندە دەر یپگ

    شابلۆن:حائوپتارتکەل دەر ئانتەئل دەر فرائوئەن ئان دەن یپگ-کäمپفەرن ورد مت روند ئەئنەم درتتەل ئانگەگەبەن.[26][140] ناجه ئاندەرەن ئانگابەن سۆللەن روند 40 % دەر یپگ-متگلئەدەر فرائوئەن سەئن.[35] دئە فرائوئەن ڤەرفüگتەن üبەر ئهرە ئەئگەنەن „فرائوئەنڤەرتەئدگونگسەئنهەئتەن“ (یپژ).[35] مەدئەنانگابەن ڤۆن مäرز 2015 بەزففەرتەن دئە ئانزاهل دەر ئائوف سەئتە دەر یپگ ئن سیرئەن کäمپفەندەن فرائوئەن ئائوف روند 7000 فرائوئەن.[141]

دئە یپژ-کäمپفەرننەن ئەرهئەلتەن ئەئنە ڤئەروöجهگە ملتäرسجهە ئائوسبلدونگ، ئن دەر سئە ئونتەر ئاندەرەم دەن ئومگانگ مت سجهوەرەن ماسجهنەنگەوەهرەن، پانزەرگراناتوەرفەرن ئوند دەم سۆوژەتسجه-روسسسجهەن ستورمگەوەهر ئاک-47 („کالاسجهنکۆو“) لەرنتەن.[140] دئە پید سەلبست فüهرتە ناجه دەر ملتäرائوسبلدونگ دەر یپگ-کäمپفەر ئەئنە 20-تäگگە پۆلتسجهە سجهولونگ دەر کäمپفەر دورجه، ئن وەلجهەر کوردسجهە سپراجهە ئوند گەسجهجهتە دەر پارتەئ، ئانتئمپەرئالسموس، گلەئجهبەرەجهتگونگ دەر فرائوئەن، ڤەربندونگ دەر مەنسجهەن زو ئهرەم لاند، ئائوتۆنۆمە سەلبستڤەروالتونگ ئوند وەئتەرە بەستاندتەئلە دەر ئدەئۆلۆگئە Öجالانس ئوند دەر پارتەئ بەهاندەلت ووردەن، دئە سجه مت ئەئنەم فöدەرالەن ناهەن ئۆستەن ئوند دەر ڤەرەئنگونگ دەر ئائوف ڤئەر لäندەر ڤەرتەئلتەن کوردسجهەن سئەدلونگسگەبئەتە بەفاسستەن.[26][140]

ناجه ئانگابەن دەس یپگ-سپرەجهەرس رێدوور خەلیل ئست دئە مەهرهەئت دەر یپژ-کäمپفەرننەن نجهت ڤەرهەئراتەت، دۆجه سۆلل ئەس ئائوجه ئان دەر فرۆنت کäمپفەندە مüتتەر گەبەن.[140] داس ئالتەر دەر یپژ-کäمپفەرننەن کانن ناجه مەدئەنبەرجهتەن 18 ژاهرە ئونتەرسجهرەئتەن.[140] ئائوجه üبەر 15-ژäهرگە یپژ-کäمپفەرننەن ئن نۆردسیرئەن ووردە بەرجهتەت.[142]

مەدئالە رەزەپتئۆن

ئم زوساممەنهانگ مت کäمپفەن گەگەن مت ئال-قائدا ڤەربوندەنە ملتانتە گروپپەن وئە ئسلامسجهەر ستائات ئم ئراک ئوند سیرئەن (ئسس) ئوند ئال-نوسرا-فرۆنت (ژن)، ئابەر ئائوجه دەر فرەئئەن سیرسجهەن ئارمەئە، ئوم دئە کۆنترۆللە üبەر دئە öلفöردەندە پرۆڤنز ئال-حاساکا ئم نۆردۆستەن سیرئەنس[143] سۆوئە ئم زوساممەنهانگ مت دەم کامپف گەگەن دسجههادستسجهە ئەخترەمستەن ئن دەر ئراک-کرسە ڤۆن 2014 بەرجهتەتەن ڤەرسجهئەدەنە وەستلجهە مەدئەن ڤۆن دەن فرائوئەنڤەربäندەن دەر پکک، دەر پاراملتäرسجهەن یپگ (فüر دئە فرائوئەن: یپژ) ئوند دەر ئۆففزئەللەن ئارمەئە دەر ئراکسجهەن کوردەن، دەن پەسجهمەرگا.[137] ئن ڤدەئۆ-دۆکومەنتاتئۆنەن ووردە زودەم بەرجهتەت، داسس دئە یپگ ئم کامپف گەگەن ئسس ئائوجه وەئبلجهە کۆمماندەئورە ئەئنسەتزتەن، دئە سۆوۆهل مäننلجهە وئە ئائوجه وەئبلجهە کäمپفەر بەفەهلگتەن.[144] ناجهدەم بلدەر ڤۆن کوردسجهەن کäمپفەرننەن وەلتوەئت ڤەربرەئتونگ فاندەن، ووردە ئەس ئالس بەسۆندەرەر „کۆنتراست زور رادکالەن ئدەئۆلۆگئە دەس ئس“ هەرڤۆرگەهۆبەن، داسس دئە کوردسجهەن یپگ ئم کامپف ئوم ئائن ئال-ئاراب ئانگەبلجه ڤۆن ئەئنەر فرائو ئانگەفüهرت ووردەن.[113][145] ئن دەن وەستلجهەن مەدئەنبەرجهتەن ووردە دابەئ ئممەر وئەدەر ڤۆن ئەئنەر فرائو ئالس ملتäرسجهەر ئۆبەرکۆمماندەئورن ڤۆن ئائن ئال-ئاراب بەرجهتەت، ئۆبوۆهل دئەسە لەدگلجه فüر دئە یپژ ڤەرانتوۆرتلجه وار، وäهرەند ئەئن مäننلجهەر کۆمماندەئور دئە مäننلجهەن یپگ-کäمپفەر بەفەهلگتە.[146]

ناجه دەن ئانگابەن دەس ژۆئورنالستەن فرانک نۆردهائوسەن ڤۆن ئەندە فەبروئار 2014 مەلدەتەن سجه „ڤئەلە ژونگە فرائوئەن“ دەسوەگەن „فرەئوللگ، وەئل سئە سجه سۆ داڤۆر سجهüتزەن کöننەن، گەگەن ئهرەن وللەن ڤەرهەئراتەت زو وەردەن“.[26] ئن ئاندەرەن وەستلجهەن مەدئەنبەرجهتەن ووردە ئالس مۆتڤ فüر دئە بەتەئلگونگ دەر فرائوئەن ئان دەن کامپفڤەربäندەن ئانگەگەبەن، داسس سئە کäمپفەن وۆللتەن، „ئوم ئهر رەجهت ئائوف گلەئجهبەرەجهتگونگ زو ڤەرتەئدگەن“. ئائوجه ووردە ئەنتگەگەن دەن تاتسäجهلجهەن بەگەبەنهەئتەن ئننەرهالب دەر دسجههادستەن داڤۆن گەسپرۆجهەن، دئە „کوردسجهەن ‚ئامازۆنەن‘“ کöننتەن دسجههادستەن ورکسام „ژاگەن“، وەئل دئەسە داران گلائوبتەن، داسس، „وەر دورجه وەئبلجهە حاند ستربت“، نجهت ئن داس „پارادئەس“ گەلانگە.[137][147][148][149][139][138] سۆلداتننەن بەرجهتەتەن مەدئەنانگابەن زوفۆلگە ڤۆن ئس-متگلئەدەرن، دئە بەئم ئانبلجک ئەئنەر کäمپفەرن ئائوگەنبلجکلجه داڤۆنگەراننت سەئن سۆللەن.[139] ئم زوساممەنهانگ مت دەم کامپف کوردسجهەر ئەئنهەئتەن گەگەن ئس-ملزەن ئن نۆردسیرئەن ووردە ئن دەن مەدئەن ئائوجه ڤۆن „کوردسجهەن ئەلتە-سۆلداتننەن“ گەسپرۆجهەن، دئە ئالس „موتگ ئوند ئەربارمونگسلۆس“ گäلتەن.[149]

ئنسبەسۆندەرە ئم ڤەرلائوف دەر کäمپفە ئوم ئائن ئال-ئاراب ئم حەربست 2014 کام ئەس زو بەرجهتەن üبەر داس سجهجکسال ئەئنزەلنەر کäمپفەرننەن. دارن ووردە ئۆفت ڤۆم „موت ڤۆن کوردسجهەن کäمپفەرننەن“ گەسپرۆجهەن. ئهرە بلدەر ووردەن ماسسڤ ئوند سجهنەلل ئم ئنتەرنەت ڤەربرەئتەت. ئن سۆزئالەن نەتزوەرکەن هäئوفتەن سجه بەرجهتە üبەر ژونگە کوردننەن، دەنەن زوفۆلگە دئەسە ئم کامپف گەگەن دەن ئس ئهر لەبەن ئۆپفەرتەن.[150] دئە کوردەن، دئە سجه ئن سیرئەن دەم ئس ئەنتگەگەنستەللتەن، نوتزتەن ئنسبەسۆندەرە دئە پلاتتفۆرم توتتەر زور حەلدەنڤەرەهرونگ ڤۆن کäمپفەرن، دئە زوم تەئل ئالس ئەهرەربئەتونگ، زوگلەئجه ئابەر ئائوجه ئالس ڤەرسوجه ئائوفگەفاسست وەردەن کۆننتە، نەئوئە ملتäرسجهە کرäفتە زو مۆبلسئەرەن. دابەئ ووردەن ڤۆر ئاللەم فرائوئەن ئن داس زەنتروم دئەسەر فۆرم دەس „مäرتیرەرکولتس“ (ئسسئۆ ئەهرجه/ن-تڤ) گەستەللت.[150] ئەئنەس دەر ڤەربرەئتەتەن بلدەر زەئگتە بەئسپئەلسوەئسە ئەئنە مت ئەئنەم گەوەهر بەواففنەتەن موتتەر، دئە سجه مت ئهرەم نۆجه مندەرژäهرگەن ئوند ئەبەنفاللس مت ئەئنەم گەوەهر بەواففنەتەن کند ڤەرسجهانزت هابەن سۆلل، ئوم ئهر حائوس زو ڤەرتەئدگەن.[139]

ئائوسلäندسجهە فرەئوللگە ئوند لئۆنس ئۆف رۆژاڤا-ئەئنهەئت

ئائوسلäندسجهە فرەئوللگە ئن دەر رەگئۆن

ئم مäرز 2015 گاب دەر ئاکتڤست رام ئابدولراهمان، دەر لەئتەر دەر ئن گرۆßبرتاننئەن ستزەندەن سیرسجهەن بەئۆباجهتونگسستەللە فüر مەنسجهەنرەجهتە، ئان، داسس ئنسگەسامت 100 فرەئوللگە کäمپفەر ئائوس وەستلجهەن لäندەرن ئالس تەئل دەر 30.000 مانن ستارکەن کوردسجهەن کرäفتە ئن سیرئەن کäمپفتەن ئوند ئوس-ئامەرکانەر، فرانزۆسەن، سپانئەر، نئەدەرلäندەر ئوند ئاندەرە ناتئۆنالتäتەن ئەئنسجهلöسسەن.[151][152][153][154]

دئە ئانزاهل دەر ئائوسلäندسجهەن کäمپفەر، دئە ئان دەر سەئتە دەر کوردەن کäمپفتەن، وار ژەدۆجه گەرنگ ئم ڤەرگلەئجه زو دەن ئائوسلäندسجهەن رەکروتەن دەر دسجههادستەن دەس ئس ئوند ئاندەرەر گروپپەن.[153] ئائوفسەئتەن دەس ئس کäمپفتەن تائوسەندە (ناجه سجهäتزونگەن ڤۆن ئوس-بەهöردەن: 20.000[155]) ئائوسلäندەر، ئنسبەسۆندەرە ئائوس ئاندەرەن ئارابسجهەن لäندەرن، ئابەر ئائوجه ئائوس ئەئورۆپا ئوند Üبەرسەئە.[156][153]

ئائوسلäندسجهە فرەئوللگە ئائوف سەئتە دەر یپگ ئوند مەدئالە رەپرäسەنتاتئۆن

ئم ژاهر 2014 ئەرهئەلت دئە پید/یپگ ئونتەرستüتزونگ ڤۆن دەر ئوس-گەفüهرتەن کۆئالتئۆن گەگەن دەن ئس، ناجهدەم دئە یپگ ئن دەر سجهلاجهت ئوم کۆبانێ، دئە ئەئنەن ئکۆنسجهەن ستاتوس ئەئننممت، دئە نۆردسیرسجهە ستادت مت لوفتونتەرستüتزونگ دەر ئانت-ئس-کۆئالتئۆن گەگەن دەن ئس هالتەن کۆننتەن. دئە ئانت-ئس-کۆئالتئۆن ستەللتە ئن دەر فۆلگە وەئتەرهن لوفتونتەرستüتزونگ، فنانزمتتەل، واففەن ئوند ناجهرجهتەندئەنستلجهە ئنفۆرماتئۆنەن زور ڤەرفüگونگ، ئوم دەن ئس سەلبست ئائوس مەهرهەئتلجه ئارابسجه بەسئەدەلتەن گەبئەتەن زو ڤەرترەئبەن ئوند ئەرمöگلجهتە دەم فاکتسجهەن کلەئنستائات دەر یپگ سۆ ئەئنە سجهنەللە ئائوسوەئتونگ. سەئت 2014 کام ئەس زو ئەئنەم زوسترۆم ڤۆن مەنسجهەن ئائوس ئائوßئەرهالب دەر کوردسجهەن گەبئەتە گەلەگەنەن رەگئۆنەن، دئە سجه دەن یپگ ئن سیرئەن ئانسجهلئەßئەن وۆللتەن.[32] دئە ئالس وەئتگەهەند پرۆ-وەستلجه بەسجهرئەبەنە حالتونگ ئوند دئە تاتساجهە، داسس ئائوجه فرائوئەن مت دەر یپگ گەگەن دەن ئس کäمپفتەن، براجهتە ئهنەن سیمپاتهئەن ڤۆن سەئتەن وەستلجهەر رەگئەرونگەن ئوند بەڤöلکەرونگەن ئەئن. بس 2015 هاتتەن سجه دەر گروپپە مەهرەرە هوندەرت فرەئوللگە ئائوس دەن ئوسا ئوند ئەئورۆپا ئانگەسجهلۆسسەن. زونەهمەند ووردە ڤۆن ئەئورۆپäئسجهەن ئوند ئەئنگەن ئوس-ئامەرکانسجهەن ئەنتسجهەئدونگسترäگەرن دازو ئائوفگەروفەن، دئە پکک ڤۆن دەر لستە دەر تەررۆرستسجهەن ڤەرەئنگونگەن زو ئەنتفەرنەن ئوند سئە درەکت دورجه دئە ئوسا مت واففەن زو بەلئەفەرن. ئم فەبروئار 2015 ووردەن زوەئ یپژ-کäمپفەرننەن زو ئەئنەم ترەففەن مت دەم فرانزöسسجهەن پرäسدەنتەن فرانچۆئس حۆللاندە ئن دەن پارسەر Éلیسéئە-پالاست ئەئنگەلادەن – دەم ئەرستەن ترەففەن دەر گروپپە مت ئەئنەم فüهرەر ئەئنەس ناتۆ-ستائاتەس.[43]

ڤۆن 2014 بس 2017 هاتتەن سجه مەهرەرە حوندەرت فۆرەئگن فگهتەرس ئائوس وەستلجهەن ستائاتەن دەن یپگ ئانگەسجهلۆسسەن،[157][32][56] ڤۆن دەنەن ئاللەردنگس ڤئەلە وئەدەر ئن ئهر حەرکونفتسلاند زورüجکگەکەهرت وارەن.[32] ئەس ووردە ئەئنە موتماßلجهە ئانزاهل ڤۆن ئەتوا 500 وەستلجهەن فرەئوللگەن گەناننت.[56] ئەئنە 2017 ڤەرöففەنتلجهتە ستودئە دەر حەنری ژاجکسۆن سۆجئەتی ئەرلائوبت ئەئگەنەن ئانگابەن زوفۆلگە کەئنە ئومفاسسەندەن سجهلوسسفۆلگەرونگەن üبەر دئە زوساممەنسەتزونگ دەر فۆرەئگن فگهتەرس دەر یپگ، لەئتەت ژەدۆجه ئائوس ئهرەر داتەنستجهپرۆبە بەستممتە ترەندس ئاب.[32] دەمناجه ناهمەن مەنسجهەن ئائوس دەر ئانگلۆسپهäرە دئە سجهتبارستە رۆللە ئونتەر دەن ئائوسلäندسجهەن کäمپفەرن ئننەرهالب دەر یپگ ئەئن[32] ئوند ستەللەن مöگلجهەروەئسە دئە گرößتە گروپپە دار.[56][32] دئە مەئستەن کäمپفەر سەئئەن ژونگ. Üبەر 60 % دەر ئائوسلäندسجهەن یپگ-فرەئوللگەن سەئئەن ئن ئەئنەم ئالتەر ئونتەر 30 ژاهرەن، 80 % ئونتەر 40 ژاهرەن. ئەس سەئ کەئن ئەرکەننبارەس موستەر ئن دەر بەسجهäفتگونگسکاتەگۆرئە دەر ئائوسلäندسجهەن یپگ-کäمپفەر زو ئەرکەننەن، مت ئائوسناهمە دەر زوگەهöرگکەئت زو ملتäر ئوند ستودەنتەنسجهافت. دئە ئائوسلäندسجهەن یپگ-کäمپفەر سەئئەن üبەروئەگەند مäننلجه. کائوم ئەئنەر ڤۆن ئهنەن بەستزە ئەئنەن ئەتهنسجه-کوردسجهەن حنتەرگروند. نور سەهر وەنگە ڤۆن ئهنەن زەئگتەن دەمناجه فرüهەرە ڤەربندونگەن زور پکک ئۆدەر زو ئرگەندەئنەر فۆرم ڤۆن ملتانز.[32]

نۆجه ئم ئۆکتۆبەر 2014 هاتتە دەر یپگ-سپرەجهەر رێدوور خەلیل ئانگەگەبەن، داسس کەئنە ئائوسلäندسجهەن کäمپفەر ئاکتڤ رەکروتئەرت وüردەن.[158][159] دئە فرەئوللگەن، دئە ئانکامەن، ووردەن مەدئەنانگابەن زوفۆلگە نجهت مت ئەئنەم رەگولäرەن سۆلد بەزاهلت ئوند ئەرهئەلتەن ئونفۆرمەن، ئونتەرکونفت ئوند ڤەرپفلەگونگ.[159] ئالس ئەرستە ئوس-ئامەرکانەر، دئە سجه دەن یپگ ئانگەسجهلۆسسەن هاتتەن، وارەن زو دئەسەم زەئتپونکت ژۆردان ماتسۆن ئوند برئان ولسۆن نامەنتلجه بەکاننت.[158][159] ببج نەوس ناننتە دئە گەرنگە ئانزاهل ئوس-ئامەرکانسجهەر کäمپفەر فüر دئە یپگ ئەئنەن „سیمبۆلسجهەن کۆنتراپونکت“ زو دەن حوندەرتەن ئائوسلäندسجهەن دسجههادستەن، دئە سجه دەم کامپف دەس ئس ئانسجهلۆسسەن.[159] مەدئەنانگابەن ڤۆن فەبروئار 2014 زوفۆلگە سۆلل ئەس لائوت ئائوسساگە وەستلجهەر کäمپفەر ئن سندسجهار بەمüهونگەن گەگەبەن هابەن، سۆ ڤئەلە ئائوسلäندەر وئە مöگلجه فüر دئە یپگ زو رەکروتئەرەن، ئنسبەسۆندەرە سۆلجهە مت ملتäرسجهەر ئائوسبلدونگ.[160]

وäهرەند دئە رەبەللەن، دئە گەگەن دەن سیرسجهەن پرäسدەنتەن باسجهار ئال-ئاسساد کäمپفتەن، مەئست دسجههادستسجه ئائوفتراتەن ئوند دەن پلان دەر ئوسا ڤەرکۆمپلزئەرتەن، ئۆپپۆستئۆنەللە سترەئتکرäفتە گەگەن ئاسساد ئائوفزوستەللەن ئوند ئائوسزورüستەن، رەئستەن دوتزەندە ئائوسلäندسجهە کäمپفەر ئن دئە کوردسجه-دۆمنئەرتە ئەنکلاڤە رۆژاڤا، ئوم سجه دەم کامپف دەر یپگ ئانزوسجهلئەßئەن، ئالس دئەسە سجه ئالس سجهلüسسەلپارتنەر دەر ئوس-گەفüهرتەن ئاللئانز گەگەن دەن ئس ئن سیرئەن ئەتابلئەرتەن. دئەسە فرەئوللگەن ئائوسلäندسجهەن کäمپفەر دەر یپگ بەساßئەن ئۆفت ئەئنەن ملتäرسجهەن حنتەرگروند. ڤئەلە ووردەن üبەر فاجەبۆئۆک رەکروتئەرت. ئەئنگە هاتتەن ئهرە فلوگکۆستەن üبەر جرۆودفوندنگ-ئنتەرنەتسەئتەن فنانزئەرت.[151]

ئن دەر ئەئنهەئت لئۆنس ئۆف رۆژاڤا (لöوەن ڤۆن رۆژاڤا) دەر یپگ بەفاندەن سجه ڤئەلە ئائوسلäندسجهە فرەئوللگە، بەئسپئەلسوەئسە ئائوس دەن ئوسا ئوند دەم ڤەرەئنگتەن کöنگرەئجه.[151] مەدئەنانگابەن ڤۆن ئائوگوست 2015 زوفۆلگە سۆللەن زو دئەسەم زەئتپونکت روند 150 فرەئوللگە ئائوس دەم ئائوسلاند دەم کۆنتنگەنت دەر لöوەن ڤۆن رۆژاڤا ئانگەهöرت هابەن.[161] ئائوف دەر فاجەبۆئۆک-سەئتە وارەن لائوت مەدئەنانگابەن هäئوفگ لäجهەلندە، گوتائوسسەهەندە ئوند سجهوەر بەواففنەتە کوردسجهە کۆمماندەئورننەن ئوند کäمپفەرننەن زو سەهەن.[160] دەر ئم سەپتەمبەر 2014 دەن یپگ بەئگەترەتەنە ماتسۆن سەلبست ئەرلانگتە ئالس ئائوسلäندسجهەر یپگ-رەکروت بەسۆندەرس هۆهە مەدئەنپرۆمنەنز. سەئت دەن بەرجهتەن üبەر ئەئنە لەئجهتە ڤەرلەتزونگ، دئە ئەر سجه ئانگەبلجه ئم کامپف گەگەن دەن ئس زوگەزۆگەن هاتتە، گاب ئەر بەدەئوتەندەن مەدئەن زاهلرەئجهە ئنتەرڤئەوس. کۆنسەرڤاتڤە مەدئەن وئە فۆخ نەوس مت سەئان حاننتی ئوند گرەتا ڤان سوستەرەن بەرجهتەتەن üبەر ئهن، ئابج بەزەئجهنەتە ئهن ئالس „ئانت-دسجههادست“ ئائوف ئەئنەم „ئەئن-مانن-کرەئوززوگ“ گەگەن دەن ئس، ئن دەن ئنتەرڤئەوس مت ماتسۆن ووردە داس یپگ-باننەر ئم حنتەرگروند گەزەئگت.[155] ئونتەر دەن درەئ ئائوسترالئەرن، دئە ئان دەر سەئتە دەر یپگ کäمپفتەن، بەفاند سجه ئائوجه دەر فرüهەرە پرäسدەنت دەر ئائوسترالئان لابۆر پارتی دەس نۆرتهەرن تەررتۆری، ماتتهەو گاردنەر.[162] ڤۆن ئەئنگەن وەستلجهەن فرەئوللگەن دەر یپگ ووردە ئن دەن مەدئەن بەرجهتەت، سئە سەئئەن ڤۆن دەر تüرکەئ ناجه سیرئەن گەلانگت ئوند هäتتەن سجه ئم ژانوئار 2015 ئەئنەر کوردسجهەن ئۆففەنسڤە ئم ئراک ئانگەسجهلۆسسەن.[160]

لائوت ئەئنەر کوردسجهەن قوئەللە ڤۆن 2014 سۆلل ئەئنە ئن کانادا گەبۆرەنە ئسرائەلسجهە ئممگرانتن دەر ئەرستە وەئبلجهە ئائوسلäندسجهە کäمپفەر گەوەسەن سەئن، دەر سجه دەم کامپف دەر سیرسجهەن کوردەن ئانگەسجهلۆسسەن هاتتە.[153]

وäهرەند دئە ئانگەبلجه گەگەن دەن ئس کäمپفەندەن فۆرەئگن فگهتەرس مەدئەنبەرجهتەن زوفۆلگە ئالس „ئکۆنەن دەس ئسس-کرئەگەس“ دارگەستەللت ووردەن، گاب ئەس بەرجهتە ڤۆن ئەهەمالگەن کäمپفەرن دەر لئۆنس ئۆف رۆژاڤا، دئە سجه ئائوس دەم ئائوسلاند دەن یپگ ئانگەسجهلۆسسەن هاتتەن، ناجه وەلجهەن دئە فۆرەئگن فگهتەرس نور ئن گەگەنوارت دەر مەدئەن فüر پرۆپاگاندازوەجکە ئالس کäمپفەر ئائوسستاففئەرت ئوند ئن گوتەن ئونتەرکüنفتەن پرäسەنتئەرت، تاتسäجهلجه ئابەر نئە ئن ورکلجهەن کامپفەئنسäتزەن گەگەن دەن ئس ڤەروەندەت وۆردەن سەئئەن.[155] شابلۆن:مەهرەرە بلدەر دەر برتسجهە سجهائوسپئەلەر مجهائەل ئەنرگهت، دەر ئن حۆللیوۆئۆد-فلمپرۆدوکتئۆنەن کلەئنەرە رۆللەن گەسپئەلت هاتتە، ئەرکلäرتە öففەنتلجه، بەرەئت زو سەئن، ئم کامپف گەگەن دەن ئس ئان دەر سەئتە دەر کوردەن زو ستەربەن، ئوند ترات ئن دەر فۆلگە ئن ڤۆن دەن یپگ ڤەرöففەنتلجهتەن ڤدەئۆس ئائوف.[163][164] سۆ ئەرکلäرتە ئەنرگهت ئن ئەئنەم ڤۆم ئوس-ئامەرکانسجهەن ئائوسلاندسسەندەر ڤۆئجە ئۆف ئامەرجا ئام 14. ژول 2015 ڤەرöففەنتلجهتەن ڤدەئۆ، داس ئهن – بەواففنەت ئوند ئن کامپفائوسرüستونگ گەکلەئدەت – ئانگەبلجه ئالس فرەئوللگەن دەر یپگ ئان دەر فرۆنت ڤۆن ئال-حاساکا زەئگت، دئە یپگ وüردەن داس سیرسجهە رەگمە دورجه دەن ئس بۆمباردئەرەن لاسسەن، بس داس سیرسجهە رەگمە دەن کامپف گەگەن دەن ئس ڤەرلۆرەن هابە، ئوم دانن „هنەئنزوگەهەن ئوند دەن رەست دەر ئاربەئت زو ئەرلەدگەن“.[164] ئەنرگهت ترات بەئ دەن یپگ ئونتەر دەم نامەن موستافا مجهائەل ئال ئائوف ئوند ئەرکلäرتە، دەن نامەن ئانگەنۆممەن زو هابەن، ناجهدەم ئەر سجه مت دەم ئسلام ڤەرترائوت گەماجهت هابە.[165][166] ژۆردان ماتسۆن هاتتە ئەنرگهت مەدئەنبەرجهتەن زوفۆلگە سجهۆن ئم ژون 2015 ئالس „مەنتال لابل“ بەزەئجهنەت ئوند بەسجهولدگت، سەئنە ئەرفوندەنە گەسجهجهتە ئان دئە مەدئەن زو ڤەرکائوفەن. ئەنرگهت سەئ ئن رۆژاڤا ئن گەفاهر، ڤۆن دەر ئەئگەنەن سەئتە گەتöتەت زو وەردەن، وەئل ڤئەلە وەستلجهە ئوند کوردسجهە لەئوتە سەئنەن تۆد وüنسجهەن وüردەن.[167]

بەکاننتگەوۆردەنە تۆدەسۆپفەر ئونتەر دەن ئائوسلäندسجهەن فرەئوللگەن ئائوف سەئتەن دەر یپگ

بس 2017 وارەن ئەئنەم رەپۆرت دەر حەنری ژاجکسۆن سۆجئەتی زوفۆلگە ڤۆن دەن بس زو دئەسەم زەئتپونکت ئنسگەسامت مەهرەرەن حوندەرت فۆرەئگن فگهتەرس دەر یپگ 29 گەتöتەت وۆردەن.[32][56] ئهرەر ناتئۆنالتäت ناجه کامەن 10 دەر گەتöتەتەن یپگ-فۆرەئگن فگهتەرس ئائوس دەن ئوسا، ژەوەئلس 4 ئائوس گرۆßبرتاننئەن ئوند دەئوتسجهلاند، 3 ئائوس ئائوسترالئەن، 2 ئائوس کانادا ئوند ژەوەئلس ئەئنەر ئائوس ئران، پۆرتوگال، روسسلاند، سلۆوەنئەن ئوند سجهوەدەن.[32]

ئالس ئەرستەس ئائوس دەم وەستەن ستاممەندەس تۆدەسۆپفەر ئونتەر دەن یپگ-کäمپفەرن ئم کامپف گەگەن دەن ئس ووردە دەر 28-ژäهرگە ئائوسترالئەر ئاسهلەی ژۆهنستۆن ئائوس ماریبۆرۆئوگه ئائوفگەفاسست.[168] دەر فرüهەرە ئارمەئەرەسەرڤست ژۆهنستۆن سۆلل دەن کوردسجهەن ملزەن، دەرەن ئانگابەن زوفۆلگە، ئام 4. ژانوئار 2014 بەئگەترەتەن ئوند ئام 23. فەبروئار 2015 وäهرەند ئەئنەس ئام 21. فەبروئار بەگۆننەنەن Üبەرفاللس کوردسجهەر کرäفتە ئائوف ئەئنە ستەللونگ دەس ئس ئن گاسسان بەئ تل حەمس ناهە دەر تüرکسجهەن گرەنزە گەتöتەت وۆردەن سەئن.[168][169][162] دەر کامپف مت نجهتستائاتلجهەن گروپپئەرونگەن ئن سیرئەن ووردە 2014 دورجه ئائوسترالسجهە گەسەتزە ئونتەرساگت، وەسهالب ژۆهنستۆن ئن ئائوسترالئەن فüر سەئنەن کامپفەئنساتز 10 بس 20 ژاهرە گەفäنگنسهافت گەدرۆهت هäتتەن.[168][162] ئانت-تەررۆرسموس-بەهöردەن ڤەرموتەتەن، ژۆهنستۆن سەئ üبەر فاجەبۆئۆک فüر دئە یپگ مت äهنلجهەن مەتهۆدەن ئانگەوۆربەن وۆردەن، وئە سئە ڤۆم ئس ئانگەوەندەت وەردەن.[162] ئام 27. ژون 2015 ستارب دەر 23-ژäهرگە ئائوسترالئەر رەئەجە حاردنگ ڤۆن گۆلد جۆئاست، ئالس سەئن فاهرزەئوگ بەئ ئەئنەر پاترۆئوئللەنفاهرت ئائوف ئەئنە پانزەرابوەهرمنە فوهر.[170]

کورز ناجه ژۆهنستۆنس تۆد ووردە دەر تۆد دەس 25-ژäهرگەن برتەن کۆنستاندنۆس ئەرک سجورفئەلد ئائوس بارنسلەی بەکاننت، ئەئنەس فرüهەرەن رۆیال مارنەس-مارنەئنفانتەرستەن، دەر مەدئەنانگابەن زوفۆلگە ئالس کäمپفەر دەر یپگ ئن دەر لئۆنس-ئۆف-رۆژاڤا-ئەئنهەئت ناهە دەر ستادت قامسجهل ئان دەر تüرکسجهەن گرەنزە ئام 2. مäرز 2015 گەتöتەت ووردە (ناجه ئاندەرەن ئانگابەن ووردە ئەر لائوت پید ئن ئال-حۆل ئن دەر پرۆڤنز حاساکا ناهە دەر سیرسجه-ئراکسجهەن گرەنزە گەتöتەت[171]) ئوند ئالس ئەرستەر برتە گالت، دەر ئم کامپف گەگەن دەن ئس گەتöتەت ووردە.[172][151][173][172][173]

ناجه ئانگابە دەر تاز ڤۆم مäرز 2015 سپراجه داس بوندەسامت فüر ڤەرفاسسونگسسجهوتز زو دئەسەم زەئتپونکت ڤۆن ئەئنەر „زوەئستەللگەن زاهل“ ڤۆن پەرسۆنەن ئائوس دەئوتسجهلاند، دئە ئن دەن رەئهەن دەر یپگ، دەر پکک ئۆدەر ئهرەر ڤەربüندەتەن کäمپفتەن. ئونتەر ئاندەرەم کäمپفتەن مەدئەنانگابەن زوفۆلگە متگلئەدەر دەر تüرکسجهەن مارخستسجه-لەننستسجهەن کۆممونستسجهەن پارتەئ (ملکپ) ئن سیرئەن ئونتەر دەم ئۆبەرکۆمماندۆ دەر یپگ.[174] دئە ملکپ هاتتە دەمناجه سەئت بەگنن دەس کرئەگس گەگەن دەن ئس فرەئوللگە ناجه رۆژاڤا ئەنتسەندەت، ئوم دئە یپگ/یپژ زو ستäرکەن،[152] سۆ دەر ئانگەبلجه ئام 6. ئۆکتۆبەر 2014 بەئ دەن کäمپفەن ئوم کۆبانە گەتöتەتە، دامالس 30-ژäهرگە ئوند ئائوس دوئسبورگ ستاممەندە سوپه نەژات ئاğıرناسلı، دەر ئەئنگە ژاهرە زوڤۆر زوم ستودئەرەن ناجه ئستانبول گەگانگەن سەئن سۆلل.[174][175] ئائوجه دئە، مەدئەنانگابەن زوفۆلگە، ناجه مەهرەرەن مۆناتەن ئان دەر فرۆنت ناهە تال تامر ئونوەئت دەر ستادت ئال حاسساکا ئام 7. مäرز 2015 ئالس زوەئتە ئائوس دەئوتسجهلاند ستاممەندە پەرسۆن ئائوف سەئتەن دەر یپگ گەستۆربەنە 19-ژäهرگە ئڤانا حۆففمانن سۆلل ئن دوئسبورگ ئن دەر گروپپە یۆئونگ ستروگگلە ئاکتڤ گەوەسەن سەئن، دئە ئم روف ستاند، دەر ملکپ ناهەزوستەهەن.[174][156][152][153][176] ئن دەر تüرکەئ سۆلل سئە متگلئەد دەر ملکپ گەوۆردەن ئوند سجه لائوت دەم کوردەنڤەرترەتەر ناسر حاژ مانسۆئور دەر یپژ ئانگەسجهلۆسسەن هابەن،[152][153] ئائوجه ئوم دئە – لائوت ئهرەر گروپپە یۆئونگ ستروگگلە – „فرائوئەنرەڤۆلوتئۆن ئن رۆژاڤا“ زو ڤەرتەئدگەن.[152] ئن دەر زäهلونگ دەر یپگ هاندەلتە ئەس سجه بەئ ئڤانا حۆففمانن، مەدئەنانگابەن زوفۆلگە، ئوم دئە ئەرستە دەئوتسجهە گەفاللەنە، ئۆبوۆهل ئن دەن رەئهەن دەر پکک ئائوجه ئائوس دەئوتسجهلاند ستاممەندە پەرسۆنەن کäمپفتەن، دئە سجه دەر گوئەرللا ڤئەلە ژاهرە زوڤۆر ئانگەسجهلۆسسەن هاتتەن.[174]

دەر ئەرستە ئوس-ئامەرکانەر، ڤۆن دەم گەگلائوبت ورد، داسس ئەر ئم کامپف گەگەن دەن ئس ئائوف سەئتەن دەر یپگ گەفاللەن ئست، وار دەر 36-ژäهرگە کەئته برۆئۆمفئەلد، دەر ناجه ئانگابەن دەر یپگ ئام 3. ژون 2015 گەتöتەت ووردە.[177][178][179]   ناجه ئانگابەن دەر یپگ ستارب دەر 21-ژäهرگە کەڤن ژۆجهم ئائوس کارلسروهە ئم کامپف گەگەن دەن ئس ئام 6. ژول 2015.[181][182][183][161][184] ئام 22. فەبروئار 2016 ووردە دەر ئەهەمالگە بوندەسوەهرانگەهöرگە ئوند فرەمدەنلەگئۆنäر گüنتەر حەللستەرن ئن دەر نäهە ڤۆن ئاسجه-سجهادداد ئم کامپف گەگەن دەن ئس گەتöتەت.[185]

دەر ئائوف سەئتەن دەس یپگ کäمپفەندە ئوس-ئامەرکانسجهە زڤلست لەڤ ژۆناتهان سهرلەی ستارب ئام 14. ژول بەئ گەفەجهتەن ئن مانبژ.[186] ئام 21. ژول ستارب دەر برتە دەئان جارل ئەڤانس ئن دەر سجهلاجهت ئوم مانبدسجه.[187] دەر سلۆوەنە مارتن گرودەن ووردە ناجه کوردسجهەن ئانگابەن ئام 27. ژول 2016 ئەبەنفاللس ئن مانبدسجه گەتöتەت.[188]

دەر ئامەرکانەر مجهائەل ئسرائەل ئوند دەر دەئوتسجهە ئانتۆن لەسجهەک ووردەن بەئ ئەئنەم ئانگرفف دەر تüرکسجهەن لوفتواففە ئام 24. نۆڤەمبەر 2016 بەئم دۆرف ئارما، نۆردöستلجه ڤۆن ئال-باب، گەتöتەت.[189] دەر برتە ریان لۆجک ئوند دەر کانادئەر ناززارەنۆ ئانتۆنئۆ تاسسۆنە ستاربەن بەئم ڤۆرمارسجه ئائوف راققا ئام 21. دەزەمبەر 2016 بەئ ئەئنەم ئانگرفف دەس ئس.[190][191] ئام 26. ژانوئار 2017 ستارب دەر ئوس-ئامەرکانەر ئالبەرت ئاڤەری حاررنگتۆن بەئ ئەئنەر بۆمبەنەخپلۆسئۆن ئن سووایدیا-ساگهراه، راققا.[192] دەر برتە لوکە روتتەر ئوند دئە ئوس-ئامەرکانەر رۆبەرت گرۆدت ئوند نجهۆلاس واردەن ووردەن ئام ئۆدەر ئوم دەن 5. ژول ئن دەر سجهلاجهت ئوم ئار-راققا گەتöتەت.[193][194] دەر برتە مەهمەت ئاکسۆی ستارب ئام 26. سەپتەمبەر 2017 بەئ ئەئنەم ئانگرفف دەس ئس ئائوف سەئنە ئەئنهەئت ئن ئار-راققا.[195] ئەئن وەئتەرەر برتە، ژاج حۆلمەس، ووردە ناجه دەم ئابزوگ دەس ئس ئائوس راققا بەئم رäئومەن ڤۆن سپرەنگفاللەن دۆرت دورجه ئەئنە ئەخپلۆسئۆن ئەندە ئۆکتۆبەر 2017 گەتöتەت.[196]

مۆتڤە دەر یپگ-ئائوسلاندسکäمپفەر

ئەئنە بەدەئوتەندە کاتەگۆرئە بلدەتەن دەمناجه دئە ملتäرڤەتەرانەن فüر سجه. ئم ژاهر 2014 ستەللتەن سئە کلار دئە مەهرهەئت دەر رەکروتئەرونگەن، دۆجه سانک ئهرە ئانزاهل ژäهرلجه، سەئت دئە یپگ ئهرە کۆنتاکتستراتەگئە äندەرتە ئوند سجه مەهر ئائوف دئە پۆلتسجه لنکسائوßئەن پۆستئۆنئەرتە کلئەنتەل کۆنزەنترئەرتە.[32][56] دئە ئەهەمالگەن ملتäرس üبەرسجهنتتەن سجه ئنسۆفەرن مت ئاندەرەن کاتەگۆرئەن، ئالس سئە بەئسپئەلسوەئسە دورجه هومانتäرە بەلانگە مۆتڤئەرت ووردەن.[32] ئاندەرە مۆتڤئەرەندە فاکتۆرەن تراتەن هنگەگەن نور بەئ دئەسەن ئەهەمالگەن سۆلداتەن ئائوف، ڤۆن دەنەن ئەئنگە داس سۆلداتەنلەبەن، دئە کامەرادسجهافت ئوند دئە گەفەجهتسستوئاتئۆن ڤەرمسستەن. ئەئنگە هاتتەن زودەم سجهوئەرگکەئتەن دامت، سجه ئن داس زڤلە لەبەن ئەئنزوگلئەدەرن. ئاندەرە ئەهەمالگە سۆلداتەن، دئە ئن دەن ئائوف دئە ئانسجهلäگە ڤۆم 11. سەپتەمبەر 2001 فۆلگەندەن کرئەگەن گەدئەنت هاتتەن، ئنسبەسۆندەرە ئم ئراک، ساهەن سجه ئن دەر ڤەرانتوۆرتونگ، „دئە ئاربەئت زو ئەرلەدگەن“، ئۆدەر وۆللتەن نجهت، داسس دئە ئۆپفەر ئومسۆنست گەوەسەن سەئئەن.[32][56] ئاندەرە وئەدەروم، دئە بەرەئتس ڤۆر دەن ئانسجهلäگەن ڤۆم 11. سەپتەمبەر 2001 ئن دەن روهەستاند گەترەتەن وارەن، فüهلتەن سجه سجهولدگ، دەن ملتäرسجهەن ئەئنساتز گەگەن دەن ئسلامستسجهەن تەررۆرسموس ڤەرپاسست زو هابەن ئوند ساهەن ئن دەن یپگ ئەئنە مöگلجهکەئت، دئەسە نجهت واهرگەنۆممەنە „ڤەرپفلجهتونگ“ ناجهزوهۆلەن.[32]

ئەئنە وەئتەرە کاتەگۆرئە ڤۆن ئائوسلäندسجهەن یپگ-فرەئوللگەن ترات لائوت دەر 2017 ڤەرöففەنتلجهتەن ستودئە ئنسبەسۆندەرە ئن دەر ئەرستەن جهائۆتسجه ئابلائوفەندەن رەکروتئەرونگسوەللە ئن ئەرسجهەئنونگ، ئەهە دئە یپگ ئەئنە سیستەماتسجهە بەئترتتسپرۆزەدور ئەئنگەرجهتەت هاتتەن ئوند دئە مەئستەن دئەسەر کاتەگۆرئە زوگەهöرگەن ئائوس دەن رەئهەن دەر یپگ ئائوسسەلەکتئەرتەن. دئە مۆتڤە دئەسەر فرەئوللگەن بەستاندەن ئن ئەئگەننüتزگەن Üبەرلەگونگەن، ئنسبەسۆندەرە ئن حاب- ئوند گەلتونگسسوجهت، مانجهمال ئن درەکت ماتەرئەللەر حنسجهت، مانجهمال ئائوجه ئن حنبلجک ئائوف رەپوتاتئۆن ئۆدەر روهم، متتەلس دەرەر üبەر دئە زەئت فنانزئەللەر نوتزەن ئەروارتەت ووردە. زو دئەسەر کاتەگۆرئە زäهلتە دەر رەپۆرت دەر حەنری ژاجکسۆن سۆجئەتی ئائوجه ژەنە پەرسۆنەن، دئە ئائوس دەم بەدüرفنس زور بەفرئەدونگ ئەئنەس تöتونگسمپولسەس هاندەلتەن.[32][56]

ئن ئەئنە وەئتەرە کاتەگۆرئە لاسسەن سجه لائوت دەر ستودئە دەر حەنری ژاجکسۆن سۆجئەتی ئائوسلäندسجهە یپگ-فرەئوللگە زوساممەنفاسسەن، فüر دئە ئابەنتەئوئەرلوست ئۆدەر سەلبستڤەرورکلجهونگ مت ئەئنەم سجهوەرپونکت ئائوف لەبەنسهلفە بەدەئوتەندە مۆتڤاتئۆنسفاکتۆرەن دارستەللەن. زو ئهنەن زäهلتە ئەئنە رەئهە ڤۆن کلەئنکرمنەللەن ئوند درۆگەنابهäنگگەن، دئە سجه دەن یپگ ئانگەسجهلۆسسەن هاتتەن، ئوم ئەئنەن ئائوسوەگ ئائوس ئهرەم لەبەنسموستەر زو فندەن.[32][56]

ئەئنە لەتزتە کاتەگۆرئە ئونتەر ئائوسلäندسجهەن یپگ-فرەئوللگەن بلدەن، دەر ستودئە زوفۆلگە، ئدەئۆلۆگسجه مۆتڤئەرتە. دارونتەر بەفندەن سجه کۆممونستسجهە، ئانارجهستسجهە ئوند ئاندەرە لنکسەخترەمستسجهە ملتانتە، دئە دەر ئانسجهت وارەن، ئەئنە رەڤۆلوتئۆنäرە گەسەللسجهافت ئن سیرئەن زو سجهاففەن.[32][56] ئەئنگە دەر فرەئوللگەن دئەسەر کاتەگۆرئە هاندەلتەن، ئهرەن پرۆفلەن دەر حەنری ژاجکسۆن سۆجئەتی زوفۆلگە، ئن ڤۆللەم بەووسستسەئن دارüبەر، داسس دئە یپگ زور پکک گەهöرت. دئەس تراف ئنسبەسۆندەرە ئائوف پۆلتسجه لنکسستەهەندە ئائوس دەر تüرکەئ زو، دئە لانگژäهرگە ڤەربüندەتە دەس پکک-ئائوفستاندەس ئننەرهالب دەر تüرکەئ گەوەسەن وارەن، سۆوئە فüر گرئەجهەن ئوند ئاندەرە سüدەئورۆپäئەر، دئە ئائوس پۆلتسجه لنکسستەهەندەن تەررۆرستسجهەن گروپپەن ستاممەن ئوند ئن دەن ڤۆن دەن یپگ کۆنترۆللئەرتەن گەبئەتەن زوفلوجهت فندەن ئۆدەر „ئەرفاهرونگەن“ ساممەلن وۆللتەن.[32] وäهرەند ئەئنگە وەستلجهە یپگ-فرەئوللگە دئە ڤەربندونگ دەر یپگ زور پکک بەگرüßئەن وüردەن، سەئئەن سجه ڤئەلە ئاندەرە نجهت üبەر دئەسە ڤەربندونگ ئم کلارەن.[32][56]

برتسجهە گەهەئمدئەنستبەئامتە گابەن دەن مەدئەن گەگەنüبەر ئان، ئەس بەستüندەن بەدەنکەن، داسس ئەئنگە یپگ-فرەئوللگە ناجه ئهرەر رüجککەهر ئان ترائوماتسجه-بەدنگتەن پسیجهسجهەن پرۆبلەمەن لەئدەن ئوند ئهرە ملتانتەن ترئەبکرäفتە ڤۆن ئاندەرەن ئدەئۆلۆگسجهەن گروپپەن ئائوسگەبەئوتەت وەردەن کöننتەن.[56] دەر ئەخپەرتە ولادمر ڤان ولگەنبورگ سجهرئەب ئم نۆڤەمبەر 2017، داسس ڤئەلە ئائوسلäندسجهە یپگ-فرەئوللگە ئائوس دەن ئوسا ئوند ئەئورۆپا، دئە ناجه سیرئەن گەکۆممەن وارەن، ئوم سجه دەم کامپف گەگەن دەن ئس ئانزوسجهلئەßئەن، مöگلجهەروەئسە گەفاهر لئەفەن، ئالس تەررۆرستەن ستگماتسئەرت زو وەردەن ئوند ئەئنەر ڤەرهافتونگ ئوند سترافڤەرفۆلگونگ گەگەنüبەرزوستەهەن.[197]

دەر 2017 پوبلزئەرتەن رەپۆرت دەر حەنری ژاجکسۆن سۆجئەتی هات پرۆفلە فüر 60 فۆرەئگن فگهتەرس دەر یپگ ئن سیرئەن ئائوس 12 ستائاتەن ئانگەلەگت، دارونتەر ئائوجه زو ئاللەن 29 ئائوسلäندسجهەن یپگ-کäمپفەرن، دئە بس زو دئەسەم زەئتپونکت گەتöتەت وۆردەن وارەن.[32][56] زودەم ئانالیسئەرتە دەر بەرجهت دئە مۆتڤە دئەسەر 60 ئائوسلäندسجهەن فرەئوللگەن دەر یپگ.[44] ئهرە مۆتڤە وارەن دەر ستودئە زوفۆلگە ماننگفالتگ، ئونتەرسجهئەدلجه ئوند üبەرسجهنتتەن سجه بەئ دەن پەرسۆنەن. دئە ستودئە ئونتەرتەئلتە دئەسە ئن ڤئەر برەئتەرە تهەماتسجهە کاتەگۆرئەن.[32][56]

یپگ وäهرەند دەس سیرسجهەن بüرگەرکرئەگەس

شابلۆن:حائوپتارتکەل

ئەرستە کäمپفە

دەر سیرسجهە بüرگەرکرئەگ براجه ناجه ئائوفستäندەن ئم مäرز 2011 ئائوس ئوند وار ئن دەر ئەرستەن زەئت ڤۆن ئەئنەم زونەهمەندەن کۆنترۆللڤەرلوست دەر زەنترالرەگئەرونگ ئن داماسکوس گەکەننزەئجهنەت. زاهلرەئجهە سۆلداتەن دەر رەگئەرونگسارمەئە دەسەرتئەرتەن ئوند سجهلۆسسەن سجه دەر فرەئئەن سیرسجهەن ئارمەئە ئۆدەر ئاندەرەن ئائوفستäندسجهەن گروپپەن ئان. دئە رەگئەرونگ بەگانن، ئهرە ڤەربلئەبەنەن تروپپەن نەئو زو ئۆرگانسئەرەن ئوند زۆگ ئەئنهەئتەن ئائوس ئەنتلەگەنەن لاندەستەئلەن ئاب، ئوم وجهتگە گەبئەتە بەسسەر سجهüتزەن زو کöننەن. ڤەرسجهئەدەنە ئائوفستäندسجهە ئوند کوردسجهە ئەئنهەئتەن üبەرناهمەن دئە کۆنترۆللە üبەر دئە گەبئەتە، ئائوس دەنەن سجه دئە ئارمەئە زورüجکگەزۆگەن هاتتە. دابەئ تۆلەرئەرتە دئە یپگ دئە رەگئەرونگستروپپەن ئۆدەر کۆئۆپەرئەرتە سۆگار، وەنن ئەس زوم ئەئگەنەن ڤۆرتەئل وار. ئەس کام ئابەر ئائوجه زو بەواففنەتەن ئائوسەئناندەرسەتزونگەن زوسجهەن بەئدەن پارتەئئەن.[198] ئن ئال-حاساکا ئوند قامسجهل بلدەتە سجه گار ئەئنە ستروکتور بەئ دەر یپگ ئوند رەگئەرونگسڤەربäندە نەبەنەئناندەر ئەخستئەرەن.[18]

ئن دەر تüرکەئ گابەن سجه ستممەن üبەرزەئوگت، داسس پرäسدەنت ئاسساد دەن کوردەن داس گەبئەت ئان دەر تüرکسجهەن گرەنزە ئابسجهتلجه üبەرلاسسەن هابە، ئوم سۆ دروجک ئائوف دئە تüرکەئ ئائوسزوüبەن ئوند دئە رەبەللەنگروپپەن ئننەرهالب سیرئەنس گەگەنەئناندەر ئائوسزوسپئەلەن.[199]

سەئت متتە 2012 هاتتەن کوردسجهە گروپپەن دانن دئە کۆنترۆللە üبەر دئە درەئ ئەنکلاڤەن مت کوردسجهەر بەڤöلکەرونگسمەهرهەئت üبەرنۆممەن ئوند بەگاننەن، ئائوف باسس دەر سۆزئالستسجهەن پکک-ئدەئۆلۆگئە ئەئنە ئارت باسسدەمۆکراتسجهەر درەکتڤەروالتونگ ئائوفزوبائوئەن. کلەئنەرە کوردسجهە گروپپەن، دئە ئەهەر دەن ئراکسجهەن کوردەن زوگەتان وارەن، ووردەن دابەئ ڤۆن پید/یپگ بەئسەئتە گەدرäنگت.[198]

ناجه ئەئنەم ئەئنزەلنەن ئانگرفف ڤۆن رەگئەرونگستروپپەن ئائوف ڤۆن کوردەن گەهالتەنەس گەبئەت ڤۆن سجهەئجه ماکسود ئن ئالەپپۆ ئم سەپتەمبەر 2012، بەئ دەم دوتزەندە زڤلستەن ستاربەن، üبتەن یپگ-ئەئنهەئتەن ناجه ئەئگەنەن ئانگابەن ڤەرگەلتونگ; سئە تöتەتەن ئەئنگە رەگئەرونگسسۆلداتەن ئوند ڤەرترئەبەن رەگئەرونگسڤەرترەتەر ئائوس کۆبانێ.[200]

ئن دئەسەم پرۆزەسس گەرئەتەن دئە کوردسجهە پید ئوند دئە فسا بەرەئتس ئم ئۆکتۆبەر 2012 ئم گەبئەت بەئ ئالەپپۆ ئانەئناندەر. کوردسجهە کäمپفەر گابەن ئان، دئە فسا-کäمپفەر هäتتەن ئەنتگەگەن ئەئنەر فرüهەرەن ڤەرەئنبارونگ ڤەرسوجهت، بەواففنەت ئن ڤۆن کوردەن گەهالتەنەس گەبئەت ڤۆرزودرنگەن. ئەتوا زوەئ دوتزەند پەرسۆنەن ووردەن گەتöتەت.[201]

ئم گلەئجهەن ژاهر، زوسجهەن ژول ئوند نۆڤەمبەر 2012، کäمپفتەن دئە یپگ-ئەئنهەئتەن دانن گەگەن ڤۆررüجکەندە سالافستسجهە کäمپفەر دەر ئال-نوسرا-فرۆنت ئوند گەگەن دەرەن ڤەربüندەتە، دئە گروپپئەرونگ ئسس، ئوم دئە گرەنزستادت راس ئال-ئاین،[87] گەفۆلگت ڤۆن کäمپفەن ئوم تالل ئابیاد.

ئم نۆڤەمبەر 2013 رئەف دئە پید سجهلئەßلجه ئن نۆردسیرئەن دئە سەلبستڤەروالتونگ ئن دەن کانتۆنەن ئەفرن، کۆبانێ ئوند جزرە ئائوس – ئەنتسپرەجهەندە گەسەتزگەبەندە ڤەرسامملونگەن ووردەن زوساممەنگەستەللت ئوند دئە سیرسجهە فلاگگە دورجه کوردسجهە فاهنەن ئەرسەتزت.[202]

یپگ ئم ئراک 2014

شابلۆن:مەهرەرە بلدەر ئم ژون 2014 فئەل دئە ئراکسجهە مەترۆپۆلە مۆسسول ئن دئە حäندە رەلگöسەر ئەخترەمستەن دەس ئس. دەسسەن کäمپفەر بەدرۆهتەن نون ئائوجه دئە کوردسجهە حۆجهبورگ ئەربل. دئە بەواففنەتەن ئەئنهەئتەن دەر ئراکسجهەن کوردەن، دئە پەسجهمەرگا، وارەن دەم ئس نجهت گەواجهسەن. دئە ئوسا ساهەن سجه سۆ ئم ئائوگوست 2014 گەزوونگەن، گەگەن دەن ئس ئم ئراک ئائوس دەر لوفت ڤۆرزوگەهەن ئوند بەگاننەن مت دەر ئۆپەراتئۆن ئنهەرەنت رەسۆلڤە.[203][18]

ئم ئائوگوست 2014 ترات دەر ئس ئم ئراک زوم ئانگرفف ئائوف سندسجهار ناهە دەر سیرسجهەن گرەنزە ئان ئوند ئەرۆبەرتە دئە ستادت ئام 3. ئائوگوست.[204] دئە پەسجهمەرگا-ئەئنهەئتەن دەر کوردسجهەن رەگئۆنالرەگئەرونگ هاتتەن سجه بەئم حەرانناهەن دەر ئس-کäمپفەر زورüجکگەزۆگەن. ڤئەلە دەر دۆرت هەئمسجهەن ئراکسجهەن جهرستەن ئوند ژەسدەن فلۆهەن ئن داس سندسجهار-گەبرگە ئۆدەر ووردە ڤۆم ئس ماسساکرئەرت.[203][205]

ناجه پرەسسەبەرجهتەن وار ئەس دئە پکک، دئە ئن دئەسەر لاگە زور زوساممەناربەئت ڤەرسجهئەدەنەر کوردسجهەر گروپپەن ئائوفرئەف.[206] ئائوس دەم سیرسجهەن گۆئوڤەرنەمەنت ئال-حاساکا درانگەن یپگ-کäمپفەر ئن دەن ئراک ڤۆر ئوند سجهەرتەن ئەئنە پرۆڤسۆرسجهە ستراßئە زوم سندسجهار-گەبرگە ئاب، وäهرەند پکک-کäمپفەر، دئە ئورسپرüنگلجه ئائوس دەر تüرکەئ ستاممتەن ئوند دئە ئن ماجهمور ئەئنە باسس ئونتەرهئەلتەن، گەگەن دەن ئس بەئ سندسجهار ڤۆرگنگەن.[203] تائوسەندە ژەسدەن ئەنتکامەن üبەر دئە فلوجهترۆئوتە دەم ئس.[206][205] دئە یپگ بلدەتە ئانسجهلئەßئەند ئائوجه ژەسدەن ئائوس ئوند سجهجکتە سئە ئالس کäمپفەر زورüجک ئن دەن ئراک.[203]

سجهلاجهت ئوم کۆبانێ 2014

شابلۆن:حائوپتارتکەل شابلۆن:مەهرەرە بلدەر ئم سەپتەمبەر 2014 رüجکتەن ئس-ڤەربäندە ئائوف دئە ستادت کۆبانێ (ئارابسجه: ئائن ئال-ئاراب) ئان دەر گرەنزە زوسجهەن سیرئەن ئوند دەر تüرکەئ ڤۆر. دئە بەوۆهنەر زاهلرەئجهەر دöرفەر ئم ڤۆرگەلاگەرتەن کوردسجهەن سئەدلونگسگەبئەت فلۆهەن ئۆدەر ووردەن ئەڤاکوئئەرت. پید/یپگ ئوند ئەئنگە کäمپفەر ئاندەرەر گروپپەن ڤەرسوجهتەن دئە ستادت زو هالتەن، وارەن ئابەر زاهلەنمäßئگ، واففەنتەجهنسجه ئوند ئن دەر ڤەرسۆرگونگ مت ناجهسجهوب دەم ئس ئونتەرلەگەن، دەسسەن کäمپفەر ئائوجه پانزەر ئوند ملتäرفاهرزەئوگە ئائوس ئوس-ئامەرکانسجهەر پرۆدوکتئۆن متبراجهتەن، دئە سئە ئم ئراک زوڤۆر ڤۆن رەگئەرونگستروپپەن ئەربەئوتەت هاتتەن.

ئام 26. سەپتەمبەر ووردە دئە لاگە دەر ڤەرتەئدگەر زونەهمەند کرتسجه، ناجهدەم ئس-کäمپفەر ئەئنەن ستراتەگسجه وجهتگەن حöهەنزوگ ڤۆر دەر ستادت ئەرۆبەرت هاتتەن.[207] ئەئنەن تاگ سپäتەر بەگاننەن دئە ئوسا مت لوفتانگرففەن ئائوف دەن ئس بەئ کۆبانێ.[208] دئە لوفتانگرففە ووردەن ئن سجهنەللەر فۆلگە گەفلۆگەن ئوند ئەررەئجهتەن ئانفانگ نۆڤەمبەر 2014 بەرەئتس 150 ئەئنسäتزە.[209]

داس ئوس-ملتäر گاب ئام 17. ئۆکتۆبەر ئان، مت دەن یپگ ئنفۆرماتئۆنەن ئائوسزوتائوسجهەن، ئوند لئەß مت ترانسپۆرتفلوگزەئوگەن ئام 19. ئۆکتۆبەر 2014 بەئ کۆبانێ ئەرستمالس 28 ناجهسجهوبپاکتە مت واففەن، مونتئۆن ئوند سانتäتسماتەرئال فüر دئە کوردسجهەن کäمپفەر ئابوەرفەن.[18]

دئە تüرکسجهە رەگئەرونگ ئاندەرەرسەئتس هاتتە زوار کوردەن زوڤۆر ئەرلائوبت، ئائوس کۆبانێ üبەر دئە گرەنزە زو فلئەهەن، ڤەربۆت ئابەر، داسس سئە ئالس ڤەرستäرکونگەن üبەر دئە گرەنزە زورüجککەهرتەن. ئونتەر ئنتەرناتئۆنالەم دروجک وللگتە دئە تüرکەئ سپäتەر ئەئن، کäمپفەرن دەن زوگانگ زو ئەرلائوبەن، وäهلتە دازو ئابەر ئەئنە کلەئنە گروپپە فسا-کäمپفەر ئوند سپäتەر ئەئنە کلەئنە گروپپە ئراکسجهەر پەسجهمەرگا ئائوس، دەنەن مان ئەس ئەرلائوبتە، مت ئهرەر ئائوسرüستونگ دورجه دئە تüرکەئ ناجه کۆبانێ زو رەئسەن.[209]

ئەندە ئۆکتۆبەر ئەررەئجهتەن سۆ ئەتوا 50 فسا-کäمپفەر ئوند 150 پەسجهمەرگا کۆبانێ.[210][211]

دئە سجهلاجهت ئەندەتە مت دەم دورجهبرەجهەن دەس ئس-بەلاگەرونگسرنگەس ئم ژانوئار 2015، ئەئن لەتزتەر ئانگرفف دەس ئس ئائوف دئە ستادت ووردە ئم ژون 2015 ئابگەوەهرت.[212]

دئە ئوسا هاتتەن مت ئانگرففەن ئائوس دەر لوفت دورجه کامپففلوگزەئوگە بەدەئوتەندەن ئانتەئل ئام سئەگ دەر یپگ-ئەئنهەئتەن üبەر دەن ڤۆررüجکەندەن ئس ئن دئەسەر سجهلاجهت. سەئت دەر سجهلاجهت ئوم کۆبانێ کۆئۆردنئەرتەن دئە ئوسا ئائوجه ئهرە لوفتانگرففە ئم گۆئوڤەرنەمەنت ئال-حاساکا ئوند گۆئوڤەرنەمەنت ئار-راققا مت دەن ئەئنهەئتەن ڤۆن پید/یپگ.[18]

دئە پید/یپگ گەوانن دورجه دئە سجهلاجهت ئونتەر دەن کوردەن، ئابەر ئائوجه ئنتەرناتئۆنال بەترäجهتلجه ئان ئانسەهەن.[203] دئە دارستەللونگ دەر ئابوەهرسجهلاجهت ئن دەن وەستلجهەن مەدئەن مت دەن سäکولارەن ڤەرتەئدگەرن، مت فرائوئەن ئن کامپفەئنهەئتەن، گەگەن دئە بروتالەن، ئنتۆلەرانتەن ئسلامستەن، وار ڤۆن دەئوتلجهەر سیمپاتهئە فüر دئە یپگ گەپرäگت.[198] دئە تüرکەئ بüßتە ئهرەرسەئتس دورجه ئهر ڤەرهالتەن ئن دەر کرسە ئان ئانسەهەن ئەئن. سۆ هاتتە دئە تüرکسجهە رەگئەرونگ ئان دەر گرەنزە ناجه سیرئەن، وەنگە هوندەرت مەتەر هنتەر دەر ستادتگرەنزە ڤۆن کۆبانێ، پانزەر ئائوففاهرەن لاسسەن، دئە ڤۆر دەن ئائوگەن دەر وەلتپرەسسە ئونتäتگ بلئەبەن، وäهرەند دئە یپگ ئن دەن ستراßئەن گەگەن دەن ئس کäمپفتە.[209][203] دئە سجهلاجهت ئوند داس ڤەرهالتەن دەر تüرکەئ ستاجهەلتە زودەم ئەرنەئوت دەن کوردسجهەن ناتئۆنالسموس ئن دەر تüرکەئ ئان ئوند بەئەندەتە ئونمتتەلبار دئە فرئەدەنسبەمüهونگەن زوسجهەن پکک ئوند تüرکسجهەر رەگئەرونگ.[213]

2015

زوار گەلانگ ئەس دەن یپگ مت حلفە ڤۆن ئوس-لوفتونتەرستüتزونگ بس متتە سەپتەمبەر 2015، ئەئن 17.000 قوئادراتکلۆمەتەر گرۆßئەس تەررتۆرئوم ڤۆم ئس ئەئنزونەهمەن، دۆجه ئەرسجهوەرتە داس نجهتڤۆرهاندەنسەئن ئەئنەر کوردسجهەن بەڤöلکەرونگ ئن ئاندەرەن گەبئەتەن ئەئن وەئتەرەس ڤۆردرنگەن. دئە یپگ ستاندەن هئەر نجهت مەهر کلەئنەن، دورجه دەن ئس کۆنترۆللئەرتەن دöرفەرن ئن دەن پرۆڤنزەن حاساکا ئوند راققا گەگەنüبەر، سۆندەرن دجهتبەڤöلکەرتەن ستäدتەن وئە ئال-حائول ئوند ئاسجه-سجهادداد.[18] داهەر ووردەن ئم ئۆکتۆبەر 2015 دئە دەمۆکراتسجهەن کرäفتە سیرئەنس (دکس) گەگرüندەت، ئەئن ڤەربوند ڤۆن کوردسجهەن ئوند ئارابسجهەن ملزەن.

ئم نۆڤەمبەر 2015 کäمپفتە دئە دکس/یپگ-کۆئالتئۆن ئوم دئە ستادت ئال-حائول ئم نۆرد-ئۆستەن سیرئەنس. ئم دەزەمبەر ئەرۆبەرتەن سئە دئە تسجهرن-تالسپەررە ئام ئەئوپهرات.[18]

ئەخپانسئۆن 2016

گەگەن ژاهرەسەندە 2015 بەگانن دئە لوفتواففە دەر روسسسجهەن فöدەراتئۆن، دەن ئائوفگەفرسجهتەن ڤەربäندەن دەر سیرسجهەن ئارمەئە ئوند دەن سئە ئونتەرستüتزەندەن سجهئتسجهەن ملزەن دەن وەگ ئوم ئالەپپۆ دورجه داس گەبئەت ڤەرسجهئەدەنەر رەبەللەنگروپپەن دورجه بۆمبەنانگرففە زو ئەبنەن. دئەسە رەگئەرونگستروپپەن ستۆپپتەن ئهرەن ڤۆرمارسجه، ناجهدەم سئە دئە زوڤۆر بەلاگەرتەن ئەنکلاڤەن ئاز-زاهرا ئوند نوبل بەفرەئت هاتتەن، ئوند گنگەن نجهت گەگەن دئە ڤۆن یپگ/دکس گەهالتەنەن گەبئەتە ڤۆر.[18]

یپگ/دکس-کäمپفەر نوتزەن دئەسە گەلەگەنهەئت ئهرەرسەئتس، ئوم ئائوس دەر رەگئۆن نöردلجه ڤۆن ئالەپپۆ ئوم ئافرن ناجه ئۆستەن زو مارسجهئەرەن. داس گەبئەت ووردە ئابەر نجهت نور ڤۆن ئسلامستسجهەن کäمپفەرن، وئە دئە یپگ ڤەرلائوتەن لئەß، سۆندەرن ئائوجه ڤۆن ئوس-ئائوسگەرüستەتەن فسا-ڤەربäندەن ڤەرتەئدگت. دەننۆجه ئەرۆبەرتەن دئە کوردەن مەهرەرە دöرفەر ئوند ئام 11. فەبروئار 2016 سجهلئەßلجه دەن 2013 ڤۆم رەگمە ئائوفگەگەبەنەن ملتäرفلوگپلاتز مەناگه، دەن ئەئنگە دوتزەند کäمپفەر دەر لەڤانتە-فرۆنت ڤەرتەئدگت هاتتەن، دئە ئابەر کورز زوڤۆر دورجه ئەئنەن روسسسجهەن لوفتانگرفف گەسجهوäجهت وۆردەن وارەن.[18]

دئە بەوەگونگ ڤۆن ئافرن ناجه ئۆستەن ووردە ڤۆن دەن ئوس-ئامەرکانەرن ئالس تەئل ئەئنەر کوردسجهەن ئۆففەنسڤە ئەئنگەسجهäتزت، دئە دارائوف ئابزئەلتە، دئە „کانتۆنە“ دەس ئانگەسترەبتەن کوردسجهەن رۆژاڤا-گەبئەتەس مت ئەئنەر لاندبرüجکە دورجه ئارابسجهەس سئەدلونگسگەبئەت زو ڤەربندەن.[18]

ئالس یپگ-ڤەربäندە دەر ئافرن-ئۆففەنسڤە سجه کورزە زەئت سپäتەر دەر ڤۆن ئاندەرەن رەبەللەن گەهالتەنەن گرەنزناهەن ستادت ئاʿزāز نäهەرتەن، سجهرتتەن تüرکسجهە تروپپەن ئەئن ئوند بەگاننەن دئە یپگ بەئ مەناگه مت ئارتللەرئە ڤۆن دەر تüرکەئ ئائوس زو بەسجهئەßئەن. دەر تüرکسجهە پرەمئەرمنستەر داڤوتۆğلو گاب دارائوفهن öففەنتلجه بەکاننت، داسس سجه دئە یپگ ڤۆن ئاʿزāز ئن زوکونفت فەرنزوهالتەن هابە.[214]

دئە مانبدسجهۆففەنسڤە دەر دکس بەگانن ئم مائ 2016 ئوند زئەلتە ئائوف دئە ڤەرترەئبونگ دەس ئس ئائوس دەر گلەئجهنامگەن ستادت ئام ئەئوپهرات.

دئە تüرکسجهە فüهرونگ هاتتە بەرەئتس ئم ژون 2015 ڤۆر ئەئنەر ئائوسوەئتونگ دەس پید/یپگ-گەبئەتەس üبەر دەن ئەئوپهرات ناجه وەستەن گەوارنت[18] ئوند ترات ناجه دەر ئەرۆبەرونگ ڤۆن مانبدسجه دورجه دئە دکس مت ئەئنەر ئەئگەنەن ئۆففەنسڤە ئەندە ئائوگوست 2016 ئائوس دەر تüرکەئ هەرائوس زوم ئانگرفف گەگەن دەن ئس ئان، ئوم دەسسەن گەبئەت زو بەسەتزەن، ئەس سۆ دەم زوگرفف دەر یپگ زو ئەنتزئەهەن ئوند ئەئنەن کەئل زوسجهەن دئە کوردسجهەن کانتۆنە زو ترەئبەن. دئە پرۆ-تüرکسجهەن ڤەربäندە کامەن ژەدۆجه نجهت وەئتەر ناجه سüدەن ئالس بس ئال-باب، وۆ دەر ودەرستاند دەس ئس سئە بس فەبروئار 2017 ئائوفهئەلت، وäهرەند سیرسجهە رەگئەرونگستروپپەن ئائوس دەم رائوم ئالەپپۆ سüدلجه ڤۆن ئال-باب ڤۆن وەستەن ناجه ئۆستەن مارسجهئەرت وارەن ئوند سۆ دەن تüرکسجهەن برüجکەنکۆپف ناجه سüدەن ئابرئەگەلتەن. سجهارمüتزەل زوسجهەن پرۆ-تüرکسجهەن کäمپفەرن، دکس/یپگ-ئەئنهەئتەن ئوند سیرسجهەن رەگئەرونگستروپپەن بەئ مانبسجه موسستەن سجهلئەßلجه دورجه داس درەکتە ئەئنگرەئفەن دەر ئوسا ئوند روسسلاندس بەئەندەت وەردەن، ئندەم سئە ئەئگەنە تروپپەنپرäسەنزەن ئم رائوم ئال-باب – مانبسجه زور ئابسجهرەجکونگ ستاتئۆنئەرتەن.[215]

تابقا ئوند ئار-راققا 2017

مت دەر بەفرئەدونگ دەر رەگئۆن مانبسجه کۆننتەن یپگ/دکس-ئەئنهەئتەن وەئتەر ناجه سüدەن مارسجهئەرەن، ئوم دۆرت گەگەن دئە فاکتسجهە ئس-حائوپتستادت ئار-راققا ئام ئەئوپهرات ڤۆرزوگەهەن. دەن بەگنن دەر ئۆففەنسڤە ئائوف ئار-راققا کۆمماندئەرتە رۆژدا فەلات.[216] زوئەرست üبەرقوئەرتە مان ئەندە مäرز ئن ئەئنەم Üبەرراسجهونگسڤۆرستۆß دەن ئەئوپهرات،[217] ئوم تابقا ئەئنزونەهمەن. ئم مائ ووردە تابقا ئوند دەر تابقا-ستائودامم ئەرۆبەرت.[218] دئە سجهلاجهت ئوم ئار-راققا بەگانن مت دەم ئەررەئجهەن دەر ستادتگرەنزەن ئم مائ 2017. ئار-راققا ووردە ئام 17. ئۆکتۆبەر ڤۆم ئس ئەرۆبەرت.[219]

دئە سپاننونگەن زوسجهەن یپگ ئوند دەر تüرکەئ مت ئهرەن ڤەربüندەتەن ئننەرهالب سیرئەنس گنگەن 2017 ژەدۆجه وەئتەر. سپۆرادسجهە کäمپفە زوسجهەن تüرکەئناهەن گروپپئەرونگەن ئوند دەر یپگ ئننەرهالب سیرئەنس سەتزەن سجه فۆرت ئوند ووردەن وئەدەر ناهە دەر گرەنزە، ئن دەر رەگئۆن سüدلجه ڤۆن ئاʿزāز، ئم ژول فۆرتگەسەتزت.[220] ئائوجه ڤەرهافتەتە مان ئم ژول ئن دەر تüرکەئ ئەئنەن برتسجهەن ئورلائوبەر ئونتەر تەررۆرسموسڤۆروüرفەن، دەر فüر دئە یپگ ئن سیرئەن گەکäمپفت هاتتە.[221]

ئافرن 2018

ئام 20. ژانوئار 2018 بەگانن دئە تüرکەئ ئەئنە ئۆففەنسڤە گەگەن دئە یپگ ئن ئافرن.[222] ناجه ئەئنسجهäتزونگ ڤۆن ڤöلکەررەجهتلەرن وئە ئاننە پەتەرس[223] ڤۆم ماخ-پلانجک-ئنستتوت ئوند ستەفان تالمۆن[224] ڤۆم ئنستتوت فüر ڤöلکەررەجهت وار ئەس ئەئنە ڤöلکەررەجهتسودرگە ئۆففەنسڤە. داس زئەل دەر ئۆففەنسڤە وار ناجه ئائوسساگەن ڤۆن ئەردۆگان دئە ڤەرترەئبونگ دەر کوردەن ئائوس ئافرن ئوند دئە Üبەرگابە ڤۆن ئافرن ئان دئە سەئنەر مەئنونگ ناجه رەجهتمäßئگەن بەستزەر، دئە ئارابەر.[225] دئە تüرکسجهە رەگئەرونگ ساگتە زوڤۆر، داسس سئە نجهتس گەگەن کوردەن هابە، سۆندەرن نور گەگەن دئە یپگ.[226] لائوت دەم برتسجهەن ئندەپەندەنت هات دئە تüرکەئ فüر دئە ئۆففەنسڤە فرüهەرە کäمپفەر دەر ئال-قائدا ئوند دەس ئس ئانگەهەئوئەرت.[227] ئام 18. مäرز 2018 ئەرۆبەرتەن دئە تüرکەئ ئوند مت ئهنەن ڤەربüندەتە ملزەن دئە ستادت ئافرن. نۆجه ئام سەلبەن تاگ زەرستöرتەن سئە دئە فüر دئە کوردسجهە کولتور وجهتگە کاوا-ستاتوئە.[228] دئە یپگ زۆگ سجه ئن دئە سهەبا-ئەبەنە زورüجک. ژە ناجه ئانگابەن سۆللەن زوسجهەن 137’000[229] ئوند 200’000 پەرسۆنەن ئائوس ئافرن گەفلüجهتەت سەئن. دئە مەئستەن ڤۆن ئهنەن وۆهنەن ئهن فلüجهتلنگسلاگەرن ئن سهەهبا.

نۆردسیرئەن 2019

دئە زونäجهست مت دەن کوردەن ڤەربüندەتەن ئامەرکانەر هاتتەن دئە ڤۆلکسڤەرتەئدگونگسەئنهەئتەن ئەرموتگت، دئە ڤەرتەئدگونگسستەللونگەن ئان دەر تüرکسجهەن گرەنزە زو دەمۆنتئەرەن ئوند ئهنەن ئەرکلäرت، سۆ وüردە ئەئن تüرکسجهەر ئەئنمارسجه ڤەرهندەرت.[230] ئالس دەر ئامەرکانسجهە پرäسدەنت دۆنالد ترومپ ئام 6. ئۆکتۆبەر 2019 سجهلئەßلجه تەلەفۆنسجه سەئنە بللگونگ فüر دەن ئەئنمارسجه دەم تüرکسجهە پرäسدەنت ئەردۆğئان متتەئلتە[231] ئوند سجه ترومپس تروپپەن ئەنتسپرەجهەند زورüجکزۆگەن، ساهەن سجه دئە کوردەن ڤۆن دەن ئامەرکانەرن هنتەرگانگەن.[230]

ڤۆروüرفە ڤۆن مەنسجهەنرەجهتسڤەرلەتزونگەن گەگەن دئە یپگ

دئە مەنسجهەنرەجهتسۆرگانساتئۆن کوردواتجه هات رەگەلمäßئگ مەنسجهەنرەجهتسڤەرلەتزونگەن ئان گەگنەرن دەر پید جهرۆنۆلۆگسجه ئائوفگەزەئجهنەت. دئەسە ڤۆرفäللە وەئسەن دارائوف هن، داسس سجه نجهت ئاللە کوردەن مت دەر ڤۆرهەررسجهافت دەر پید ئابفندەن.[3] ئم ژون 2014 ووردەن ڤۆن حومان رگهتس واتجه (حرو) ماسسڤە ڤەرلەتزونگەن دەر مەنسجهەنرەجهتە دورجه دئە پید فەستگەستەللت. ئن دئەسەم زوساممەنهانگ ووردەن ڤۆر ئاللەم ئونڤەرهäلتنسمäßئگە گەفäنگنسسترافەن، ئونفائرە گەرجهتسڤەرفاهرەن ئوند دەر ئەئنساتز ڤۆن کندەرسۆلداتەن ئەروäهنت.[232]

ڤەرفۆلگونگ پۆلتسجهەر گەگنەر

سجهۆن زو بەگنن دەس سیرسجهەن بüرگەرکرئەگەس ووردە üبەر ڤۆن دەر پید ئوند دەر یپگ بەگانگەنە مەنسجهەنرەجهتسڤەرلەتزونگەن بەرجهتەت. ئم ژاهر 2013 ووردە بەرجهتەت، داسس دئە یپگ درەئ ئۆپپۆستئۆنەللە کوردەن بەئ ئەئنەر دەمۆنستراتئۆن ئن ئامودە[233][234] گەتöتەت هابە. ئەس ووردە ڤۆن دەر ڤەرفۆلگونگ کوردسجهەر پۆلتسجهەر گەگنەر بەرجهتەت، دئە دەر پید ئەئنە تۆتالتäرە ئاللەئنهەررسجهافت[235] ڤۆرگەوۆرفەن هäتتەن. سۆ ووردە بەئسپئەلسوەئسە دەر کوردسجهە پۆلتکەر دەرسەم ئۆمار ئم ژاهرە 2013 ئونتەر ئاررەست گەستەللت.[236]

کندەرسۆلداتەن

  حرو ئەروäهنتە ئائوجه دەن بەرەئتس ئەندە مائ 2015 ئن ئەئنەم فۆجوس-ئارتکەل[238] ئەرهۆبەنەن ڤۆروورف، داسس ئەس ئن قامسجهل زور رەکروتئەرونگ ئەئنەس 14-ژäهرگەن مäدجهەنس ئائوس دەر سجهولە هەرائوس دورجه دئە یپژ گەکۆممەن سەئن سۆلل. ئائوف ئانفراگە ڤۆن حرو ڤۆم 10. ژون 2015 ناجه ئەئنەر ئانتوۆرت ئائوف دئە ڤۆروüرفە ئانتوۆرتەتەن دئە یپگ ئام 24. ژون، دئە گروپپە ئەرکەننە ئان، ئائوفگروند دەس ئانهالتەندەن بەواففنەتەن کۆنفلکتس ڤۆر „بەدەئوتەندەن حەرائوسفۆردەرونگەن“ بەئ دەر بەئەندگونگ دەر ڤەروەندونگ ڤۆن کندەرسۆلداتەن زو ستەهەن. سئە ئەرکەننە ئان، داسس ئەس „ئەئنگە ئندڤدوئەللە فäللە“ ئم ڤەرگانگەنەن ژاهر گەگەبەن هابە.[239] متتە ژول 2015 بەرجهتەتە حرو، داسس دئە یپگ، دئە ئام 5. ژون 2015 ئەئنە ڤەرپفلجهتونگ ئونتەرزەئجهنەت هاتتەن، ئاللە ئونتەر 18-ژäهرگەن کäمپفەر زو دەمۆبلسئەرەن، زوار ناجه ئەئنەم مۆنات 149 کندەر دەمۆبلسئەرت هابە، ژەدۆجه ترۆتز ئهرەس ڤەرسپرەجهەنس وەئتەرهن کندەرسۆلداتەن کäمپفەن لئەßئەن. حرو-رەپرäسەنتانت فرەد ئابراهامس ئەرکلäرتە، دئە یپگ سۆللتەن ئهر ڤەرسپرەجهەن زور بەئەندگونگ دەس کرئەگسەئنساتزەس ڤۆن کندەرن ئەئنهالتەن. دەر ئومستاند، داسس دئە کوردسجهەن کرäفتە گەگەن داس کرئەگسرەجهت مسساجهتەندە گروپپەن وئە دەن ئس کäمپفەن، رەجهتفەرتگە نجهت دئە مسسبرäئوجهە ئن دەن ئەئگەنەن سترەئتکرäفتەن.[239]

2017 دۆکومەنتئەرتە دئە ئونۆ 224 فäللە ڤۆن رەکروتئەرونگ ڤۆن کندەرن بەئ دەن یپگ ئوند دەن فرائوئەنەئنهەئتەن. دامت ڤەرفüنففاجهتە سجه دئە زاهل ئم ڤەرگلەئجه زوم ڤۆرژاهر. ئەبەنفاللس 2017 ووردەن ئائوجه سەجهس فäللە ڤۆن کندەسەنتفüهرونگ دورجه دئە یپگ ڤۆن دەر ئونۆ دۆکومەنتئەرت.[240]

ڤەرترەئبونگەن ڤۆن زڤلستەن

ناجهدەم دئە یپگ ئم ژون 2015 دەن ڤۆرهەر ڤۆم ئس بەهەررسجهتەن کۆرردۆر زوسجهەن دەن سیرسجهەن کوردەنکانتۆنەن جزیرێ ئوند کۆبانێ ئەرۆبەرت هاتتەن، ئن دەم مەهر ئارابەر ئالس کوردەن لەبەن، ووردەن بەرجهتە üبەر ڤەرترەئبونگەن ڤۆن ئارابەرن ئوند تورکمەنەن لائوت.[241][242][243] وäهرەند ڤۆر ئاللەم تüرکسجهە ئوند ئارابسجهە مەدئەن سۆوئە بلۆگس دارüبەر بەرجهتەت هاتتەن، گرففەن وەستلجهە زەئتونگەن ئوند سەندەر دئە ڤۆروüرفە ئهرەرسەئتس کائوم ئائوف.[241] دئە یپگ بەسترتتەن دئە ئانسجهولدگونگەن ئوند سپراجهەن داگەگەن ڤۆن „ئانگەبۆتەن“، دئە مان دەن زڤلستەن ئائوس دەن کامپفگەبئەتەن گەماجهت هابە، ئوم زو ڤەرمەئدەن، داسس سئە دەر ئس ئالس لەبەندە سجهوتزسجهلدە مسسبرائوجهت.[241][244][243]

ئم ئۆکتۆبەر 2015 وارف ئامنەستی ئنتەرناتئۆنال (ئائ) دەن زو دئەسەم زەئتپونکت ڤۆن دەن ئوسا ئونتەرستüتزتەن یپگ کرئەگسڤەربرەجهەن ئن فۆرم ڤۆن ڤەرترەئبونگەن ئۆدەر زوانگسومسئەدلونگەن دەر زڤلبەڤöلکەرونگ ئوند زەرستöرونگ ئهرەر دöرفەر ڤۆر ئوند سپراجه ڤۆن ئەئنەر رەگەلرەجهتەن گەگەن داس هومانتäرە ڤöلکەررەجهت ڤەرستۆßئەندەن ڤەرترەئبونگسوەللە ئان تائوسەندەن ڤۆرنەهملجه نجهتکوردسجهەن (ڤۆر ئاللەم تورکمەنسجهەن ئوند ئارابسجهەن) بەوۆهنەرن ناجه دەر ئەئنناهمە ئهرەر دöرفەر دورجه دئە یپگ.[245][246][247][248][249][241][250] ئنسبەسۆندەرە هابە سجه داس گەسجهەهەن ئن دەر پرۆڤنز حاسساکا ئابگەسپئەلت، وۆ نەبەن کوردەن ئوند جهرستەن ئائوجه سوننتسجهە ئارابەر لەبتەن. دئە ڤەرترەئبونگ ووردە ڤۆن ئائ ئالس „گەزئەلتە ئوند کۆئۆردنئەرتە کامپاگنە زور کۆللەکتڤەن بەسترافونگ“ دەر یپگ گەگەن دöرفەر گەوەرتەت، ئن دەنەن ناجه واهرنەهمونگ دەر یپگ بەوۆهنەر مت دەم ئس ئۆدەر ئاندەرەن نجهتستائاتلجهەن بەواففنەتەن گروپپەن (وئە دەر فسا) سیمپاتهسئەرت هäتتەن.[245][248][249][251][252][253] ئائ وارف دەر کوردسجه گەفüهرتەن ڤەروالتونگ ڤۆر، ئهرە ماجهت زو مسسبرائوجهەن ئوند داس ڤöلکەررەجهت ئن ئەئنەر وەئسە زو مسساجهتەن، دئە کرئەگسڤەربرەجهەن گلەئجهکۆممە.[251] بەئ ئهرەن ڤۆروüرفەن بەرئەف سجه ئائ ئائوف ساتەللتەنبلدەر سۆوئە ئائوف ئائوگەنزەئوگەنبەرجهتە دوتزەندەر بەوۆهنەر دەر پرۆڤنزەن حاساکا ئوند راققا، ناجه دەنەن دئە یپگ دامت گەدرۆهت هäتتەن، لوفتانگرففە دەر ئوس-گەفüهرتەن ئاللئانز ئانزوفۆردەرن.[249][247][251][241]

زوسäتزلجهە برسانز ئەرهئەلتەن دئە ڤۆروüرفە ئائوجه دادورجه، داسس سئە زو ئەئنەم زەئتپونکت ئەرفۆلگتەن، ئالس دئە یپگ ڤۆن دەن ئوسا „ئانگەسجهتس دەر ماسسڤەن روسسسجهەن ئەئنمسجهونگ ئن سیرئەن“ (مارتن دورم/سور) زوم وجهتگستەن بüندنسپارتنەر دەر ئوسا گەگەن دەن ئس ئائوفگەوەرتەت ووردە، ناجهدەم دئە وەستلجهەن ستائاتەن زوڤۆر گەزöگەرت هاتتەن، سجه ئۆففزئەلل مت دەن یپگ ئالس „ڤەرلäنگەرتەم ئارم دەر کوردسجهەن پکک ئن نۆردسیرئەن“ زو ڤەربüندەن.[248][249] دئە ڤۆروüرفە دەر ئەتهنسجهەن سäئوبەرونگەن گەگەنüبەر دەر یپگ ووردەن سپäتەر ڤۆن دەر ئون ودەرلەگت.[254][255]

مەهرەرە مت دەن ئوسا ڤەربüندەتە رەگئەرونگەن بەتراجهتەتەن زو دئەسەم زەئتپونکت دئە یپگ سکەپتسجه بس فەئندلجه، دەرەن موتتەرۆرگانساتئۆن – دئە پکک – نۆجه ئممەر ئائوف دەر لستە دەر تەررۆرۆرگانساتئۆنەن مەهرەرەر ئەئورۆپäئسجهەر لäندەر ستاند ئوند سجه – ئائوسگەلöست دورجه دەن ئانسجهلاگ ڤۆن سوروچ[256][257][258] – سەئت ژول 2015 ئەرنەئوت ئم بەواففنەتەن کۆنفلکت مت دەر تüرکەئ بەفاند،[249] بەئ دەم دئە ئوسا داس ڤۆرگەهەن دەر تüرکەئ گەگەن دئە پکک ئالس ئەئندەئوتگەن ئاکت دەر سەلبستڤەرتەئدگونگ گەوەرتەت هاتتەن.[259][260]

ناجهدەم ئائ بس زور ڤەرöففەنتلجهونگ دەس بەرجهتس کەئنە ستەللونگناهمە دەر کوردسجهەن ڤەروالتونگ دەر گەبئەتە ئەرهالتەن هاتتە،[241] وئەس یپگ-سپرەجهەر رێدوور خەلیل دئە ئانسجهولدگونگەن ناجه دەر ڤەرöففەنتلجهونگ دەس بەرجهتس ئالس „فالسجهە ئانسجهولدگونگەن“ زورüجک[261] ئوند گاب ئان، دئە بەڤöلکەرونگ سەئ لەدگلجه زو ئهرەم ئەئگەنەن سجهوتز ئائوس ئەئنەم کرئەگسگەبئەت ئەڤاکوئئەرت وۆردەن.[248][249] ئەئن ئاندەرەر ڤەرترەتەر دەر کوردەن ئن نۆردسیرئەن ساگتە داگەگەن گەگەنüبەر مەدئەن، تروپپەن هäتتەن مöگلجهەروەئسە گەرنگفüگگە Üبەرگرففە ئائوف بەوۆهنەر ڤەرüبت، وەنن سئە دئەسە ڤەردäجهتگتەن، دەر ئس-ملز ناهەزوستەهەن. مت دەر ئەتهنسجهەن زوگەهöرگکەئت دەر بەوۆهنەر ستüندەن دئە ئاکتئۆنەن ژەدۆجه نجهت ئن ڤەربندونگ.[247] دەر لەئتەر دەر ئالس ئاسایسه بەکاننتەن کوردسجه-ئنتەرنەن سجهەرهەئتسکرäفتە، جوان ئبراهم، رäئومتە ئەئن، داسس ئەس زو ڤەرترەئبونگەن گەکۆممەن وار، ناننتە دئەسە ئابەر „ڤەرەئنزەلتە ڤۆرفäللە“ ئوند گاب ئان، دئەس سەئ زور ئەئگەنەن سجهەرهەئت دەر زڤلستەن گەسجهەهەن.[261]

سئەهە ئائوجه

شابلۆن:جۆممۆنسجات

لتەراتور

بەرجهتە ڤۆن ئنتەرناتئۆنالە کۆنفلکتە ئانالیسئەرەندەن نجهترەگئەرونگسۆرگانساتئۆنەن

دەر بەرجهت ستەللت دار، وئە دئە ئوس-کامپاگنە گەگەن دەن ئس ئن نۆردسیرئەن ڤۆن دەر پارتنەرسجهافت مت دەر یپگ/سدف پرۆفتئەرە، زوگلەئجه ئابەر ئائوجه دورجه دئە پارتنەرسجهافت مت دئەسەر ئان دئە پکک ئانگەسجهلۆسسەنەن گروپپئەرونگ کۆمپلزئەرت وەردە، وäهرەند دئە پکک گەگەن دئە تüرکەئ ئالس ناتۆ-ڤەربüندەتەن دەر ئوسا ئم کامپف بەفندلجه سەئ.
دەر ڤئەرتە بەرجهت دەر ئجگ üبەر دئە کوردەن ئن نۆردسیرئەن ستەللت دار، داسس تüرکەئ-ئۆرئەنتئەرتە یپگ-کۆمماندەئورە، دئە ڤۆن دەر پکک ئائوسگەبلدەت ووردەن، دئە یپگ وەنگەر ئائوف ئەئنە سیرسجهە لöسونگ دەر کوردسجهەن فراگە ئن سیرئەن ئالس ڤئەلمەهر ئائوف دەن کامپف دەر پکک گەگەن دەن تüرکسجهەن ستائات ئائوسگەرجهتەت هäتتەن.[39]

بەرجهتە ڤۆن مەنسجهەنرەجهتسۆرگانساتئۆنەن

ئەئنزەلناجهوەئسە

  1. ↑ 1،00 1،01 1،02 1،03 1،04 1،05 1،06 1،07 1،08 1،09 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، دائلیستار.جۆم.لب، 9. ئۆکتۆبەر 2014 (دروجکڤەرسئۆن: تهە دائلی ستار، 8. ئۆکتۆبەر 2014، س. 8)، ڤۆن سارا حوسسەئن (ئافپ). ئائوجه ڤەرöففەنتلجهت ئالس: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، گلۆبالپۆست، 10. ئۆکتۆبەر 2014 (ئافپ: ساه/ئال).
  2. ↑ 2،0 2،1 2،2 کهالەد یاجۆئوب ئۆوەئس: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه، شابلۆن:وەبارجهڤ)، ستفتونگ وسسەنسجهافت ئوند پۆلتک، سوپ جۆممەنتس 2015/ج 47، ئۆکتۆبەر 2015.
  3. ↑ 3،0 3،1 3،2 شابلۆن:لتەراتور
  4. ↑ „دئەسە کوردەن کäمپفەن ئم سیرئەنکۆنفلکت“ سپۆن ڤۆم 18. فەبروئار 2016
  5. ↑ 5،0 5،1 5،2 5،3 5،4 5،5 5،6 شابلۆن:وەبارجهڤ، ترۆلەر تاگەسزەئتونگ، 11. ئۆکتۆبەر 2014 (ئافپ).
  6. ↑ 6،0 6،1 6،2 مجهائەل وەرز & ماخ حۆففمان: شابلۆن:وەبارجهڤ (پدف; ئەنگلسجه)، جەنتەر فۆر ئامەرجان پرۆگرەسس، واسهنگتۆن، ژول 2014، س. 1–49، هئەر س. 6، 24، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  7. ↑ جهارلەس لستەر: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه; شابلۆن:وەبارجهڤ). پەرسپەجتڤەس ئۆن تەررۆرسم (تەررۆرسم رەسەئارجه ئنتئاتڤە، جەنتەر فۆر تەررۆرسم ئاند سەجورتی ستودئەس)، 9، (4)، (2015).
  8. ↑ 8،0 8،1 رایک حäهنلەئن، ئن: شابلۆن:وەبارجهڤ، ستفتونگ وسسەنسجهافت ئوند پۆلتک، کورز گەساگت، 16. دەزەمبەر 2016.
  9. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). ئال مۆنتۆر، 25. ئۆکتۆبەر 2013، ڤۆن ولادمر ڤان ولگەنبورگ، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال ئام 29. ئائوگوست 2014.
  10. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). رەئوتەرس ئن، 17. ئائوگوست 2014، ڤۆن یۆئوسسەف بۆئودلال، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  11. ↑ 11،0 11،1 11،2 11،3 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). رەئوتەرس ئو.س.، 12. نۆڤەمبەر 2013، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  12. ↑ „تورکەی ڤ سیرئا’س کوردس ڤ ئسلامج ستاتە“ ببج ڤۆم 23. ئائوگوست 2016
  13. ↑ دەنز یüجەل: „گوتە کوردەن، بöسە کوردەن. وەر ئست تەررۆرست؟“ وەلت ڤۆم 24. فەبروئار 2016
  14. ↑ 14،0 14،1 14،2 14،3 14،4 ئاسلı ئایدıنتاشباش، کەمال کرشج: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، تهە جەنتەر ئۆن تهە ئونتەد ستاتەس ئاند ئەئورۆپە (جوسە) ئات برۆئۆکنگس: تورکەی پرۆژەجت پۆلجی پاپەر، نر. 12، ئاپرل 2017، س. 1–27.
  15. ↑ 15،0 15،1 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، رەئوتەرس.جۆم، 22. ژول 2017، ڤۆن ژۆناتهان لاندای ئوند پهل ستەوارت (ئەدتنگ: ژۆناتهان ئۆئاتس).
  16. ↑ 16،0 16،1 16،2 باراک بارف: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه; پدف-دۆونلۆئاد)، واسهنگتۆن ئنستتوتە فۆر نەئار ئەئاست پۆلجی، فکرا فۆروم، 9. ئۆکتۆبەر 2015. دئە ئۆرگنالڤەرöففەنتلجهونگ دەس ئارتکەلس ئەرفۆلگتە ئائوف دەر حۆمەپاگە دەس فکرا فۆرومس.
  17. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  18. ↑ 18،00 18،01 18،02 18،03 18،04 18،05 18،06 18،07 18،08 18،09 18،10 18،11 18،12 18،13 18،14 18،15 18،16 18،17 18،18 18،19 18،20 18،21 18،22 18،23 18،24 18،25 18،26 18،27 18،28 18،29 18،30 18،31 18،32 18،33 18،34 18،35 باراک بارف: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه; پدف: ووو.واسهنگتۆننستتوتە.ئۆرگ/پۆلجی-ئانالیسس/پدف/ئاسجەنت-ئۆف-تهە-پید-ئاند-تهە-سدف پدف، شابلۆن:وەبارجهڤ)، تهە واسهنگتۆن ئنستتوتە فۆر نەئار ئەئاست پۆلجی، رەسەئارجه نۆتەس، 32، ئاپرل 2016.
  19. ↑ 19،0 19،1 19،2 19،3 19،4 19،5 19،6 19،7 ئنتەرناتئۆنال جرسس گرۆئوپ: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه; شابلۆن:وەبارجهڤ)، رەپۆرت نر. 151 / مددلە ئەئاست & نۆرته ئافرجا، 8. مائ 2014.
  20. ↑ 20،0 20،1 20،2 20،3 20،4 20،5 20،6 20،7 „سیرئەن: دئە کوردسجهە ئەخپانسئۆن هات ئهرەن پرەئس – ئم نۆردۆستەن سیرئەنس فüهرەن دئە کوردسجهەن یپگ-ملزەن ئەئنەن بلوتگەن کرئەگ گەگەن دەن ئسلامسجهەن ستائات. دابەئ ئەرۆبەرن سئە ئائوجه ئارابسجهە دöرفەر. دئە گرößتە حەرائوسفۆردەرونگ فüر دئە کوردسجهە سەلبستڤەروالتونگ: داس کۆمپلەخە ڤەرهäلتنس زوسجهەن کوردەن ئوند ئارابەرن – پۆلتسجه وئە ملتäرسجه“ شابلۆن:وەبارجهڤ، ئالسهارق – بلۆگ، 22. سەپتەمبەر 2014، ڤۆن نلس مەتزگەر، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  21. ↑ 21،0 21،1 21،2 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه; پدف)، ئەئورۆپەئان جەنتەر فۆر کوردسه ستودئەس، کوردواتجه، رەپۆرت 8، دەزەمبەر 2011. دەئوتسجهسپراجهگە فاسسونگ: شابلۆن:وەبارجهڤ، ئەئورۆپäئسجهەس زەنتروم فüر کوردسجهە ستودئەن، کوردواتجه، بەرجهت 8، دەزەمبەر 2011.
  22. ↑ رانا مارجەل کهالاف: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، جهاتهامهۆئوسە.ئۆرگ، 8. دەزەمبەر 2016. ڤۆللستäندگەس وەرک (پدف; ئەنگلسجه): رانا کهالاف: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، جهاتهام حۆئوسە، مددلە ئەئاست ئاند نۆرته ئافرجا پرۆگراممە، رەسەئارجه پاپەر، دەزەمبەر 2016، ئسبن 978-1-78413-184-5.
  23. ↑ 23،0 23،1 23،2 ئنتەرناتئۆنال جرسس گرۆئوپ: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه); شابلۆن:وەبارجهڤ، رەپۆرت نر. 219 / ئەئورۆپە & جەنترال ئاسئا، 11. سەپتەمبەر 2012.
  24. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، فۆرەئگنپۆلجی.جۆم، 10. ئاپرل 2012، ڤۆن گöنüل تۆل.
  25. ↑ 25،00 25،01 25،02 25،03 25،04 25،05 25،06 25،07 25،08 25،09 شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  26. ↑ 26،00 26،01 26،02 26،03 26،04 26،05 26،06 26،07 26،08 26،09 26،10 26،11 26،12 26،13 26،14 کوردەن ئن سیرئەن – دئە فرائو، دئە ئال-کائدا داس فüرجهتەن لەهرت (شابلۆن:وەبارجهڤ، شابلۆن:وەبارجهڤ)، فر-ئۆنلنە.دە، 28. فەبروئار 2014، ڤۆن فرانک نۆردهائوسەن، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال ([1]) ئام 4. سەپتەمبەر 2014.
  27. ↑ 27،0 27،1 27،2 27،3 27،4 27،5 27،6 شابلۆن:لتەراتور ئائوجه ڤەرöففەنتلجهت ئالس: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، نەوس دەئەپلی – سیرئا دەئەپلی، 27. ژانوئار 2016، ڤۆن ئائارۆن ستەئن ئوند مجهەللە فۆلەی.
  28. ↑ 28،0 28،1 ئنتەرناتئۆنال جرسس گرۆئوپ: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه); شابلۆن:وەبارجهڤ، رەپۆرت نر. 136 / مددلە ئەئاست & نۆرته ئافرجا، 22. ژانوئار 2013.
  29. ↑ 29،0 29،1 29،2 29،3 29،4 29،5 شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  30. ↑ ئەئن وەئتەرەر فالسجهەر کرئەگ، نزز، 23. ژانوئار 2018، سەئتە 11
  31. ↑ ئانکاراس ئانگست ڤۆر «رۆژاڤا»، نزز، 30. ئۆکتۆبەر 2015
  32. ↑ 32،00 32،01 32،02 32،03 32،04 32،05 32،06 32،07 32،08 32،09 32،10 32،11 32،12 32،13 32،14 32،15 32،16 32،17 32،18 32،19 32،20 32،21 کیلە ئۆرتۆن: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، حەنری ژاجکسۆن سۆجئەتی، 17. ئائوگوست 2017. ڤۆللستäندگەر بەرجهت: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، تهە حەنری ژاجکسۆن سۆجئەتی، 2017، ئسبن 978-1-909035-32-4.
  33. ↑ 33،0 33،1 33،2 مجهائەل وەرز & ماخ حۆففمان: شابلۆن:وەبارجهڤ (پدف; ئەنگلسجه)، جەنتەر فۆر ئامەرجان پرۆگرەسس، واسهنگتۆن، ژول 2014، س. 1–49، هئەر س. 24، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال ئام 4. ئۆکتۆبەر 2014.
  34. ↑ 34،0 34،1 34،2 34،3 34،4 ئۆنور بورچاک بەلل: شابلۆن:وەبارجهڤ، دئە زەئت، نº 12/2014، 22. مäرز 2014.
  35. ↑ 35،0 35،1 35،2 واففەن فüر دئە پکک؟ – ئەئن گەسپرäجه مت دەر لنکسپارتەئپۆلتکەرن ئوللا ژەلپکە، دئە زوەئ وۆجهەن لانگ دئە کوردسجهەن گەبئەتە دەر تüرکەئ، سیرئەنس ئوند ئراکس بەرەئستە (شابلۆن:وەبارجهڤ، شابلۆن:وەبارجهڤ)، تەلەپۆلس، 26. ئائوگوست 2014، ڤۆن تۆماسز کۆنجز، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال (سەئتە 1، سەئتە 2) ئام 4. سەپتەمبەر 2014.
  36. ↑ 36،0 36،1 مجهائەل وەرز & ماخ حۆففمان: شابلۆن:وەبارجهڤ (پدف; ئەنگلسجه)، جەنتەر فۆر ئامەرجان پرۆگرەسس، واسهنگتۆن، ژول 2014، س. 1–49، هئەر س. 25، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال ئام 4. ئۆکتۆبەر 2014.
  37. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). ئو.س. دەپارتمەنت ئۆف ستاتە – پرەسس ستاتەمەنت، پاترجک ڤەنترەلل، 1. ژول 2013، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال ئام 6. ئۆکتۆبەر 2014.
  38. ↑ 38،0 38،1 شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  39. ↑ 39،0 39،1 39،2 39،3 39،4 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، شابلۆن:وەبارجهڤ، رەپۆرت ن°176 / مددلە ئەئاست & نۆرته ئافرجا، 4. مائ 2017.
  40. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). دائلی نەوس ئەگیپت، 21. ژول 2012، ڤۆن ماریام ئسهان ئوند جۆننۆر مۆللۆی، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  41. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). ئال ژازەئەرا، 19. نۆڤەمبەر 2012، ڤۆن ژۆسە مگوئەل جالاتایود، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  42. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). ڤجە نەوس، 14. ئائوگوست 2014، ڤۆن موتلو چڤرۆğلو، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال ئام 3. سەپتەمبەر 2014.
  43. ↑ 43،0 43،1 43،2 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، والل سترەئەت ژۆئورنال، 24. ژول 2015، ڤۆن ماتت برادلەی ئوند ژۆئە پارکنسۆن.
  44. ↑ 44،0 44،1 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، تهەگوئاردئان.جۆم، 20. ئائوگوست 2017، ڤۆن ماتت بلاکە.
  45. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه; شابلۆن:وەبارجهڤ)، ئەئورۆپۆل.ئەئورۆپا.ئەئو، ئەئورۆپەئان پۆلجە ئۆففجە، 2016، ئسبن 978-92-95200-68-5، دۆئ:10.2813/525171، هئەر س. 35.
  46. ↑ 46،0 46،1 46،2 46،3 46،4 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، نەوس دەئەپلی – سیرئا دەئەپلی، 15. مائ 2017، ڤۆن ئالەسساندرئا ماس ئوند کم بۆدە. ئنتەرڤئەوس مت نجهۆلاس ئا. حەراس، رۆبەرت لۆوە، گۆکهان باجک ئوند ئەڤا ساڤەلسبەرگ.
  47. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  48. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  49. ↑ 49،0 49،1 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، ئنتەرناتئۆنال جرسس گرۆئوپ، [ئوپداتە ڤۆن نۆڤەمبەر 2017].
  50. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  51. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  52. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  53. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  54. ↑ 54،0 54،1 54،2 شابلۆن:لتەراتور (ئۆنلنە ڤەرöففەنتلجهت ئام 10. فەبروئار 2017، س. 1–25).
  55. ↑ 55،0 55،1 55،2 55،3 55،4 55،5 55،6 55،7 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه; شابلۆن:وەبارجهڤ)، ئنتەرناتئۆنال جرسس گرۆئوپ، برئەفنگ ن° 53 / مددلە ئەئاست & نۆرته ئافرجا، 28. ئاپرل 2017.
  56. ↑ 56،00 56،01 56،02 56،03 56،04 56،05 56،06 56،07 56،08 56،09 56،10 56،11 56،12 56،13 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، ڤۆئانەوس.جۆم، 17. ئائوگوست 2017، ڤۆن ژامئە دەتتمەر.
  57. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، نیتمەس.جۆم، 24. فەبروئار 2016، ڤۆن جهارلەس لستەر.
  58. ↑ 58،0 58،1 58،2 جالە ساله: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه; شابلۆن:وەبارجهڤ)، ئەئورۆپەئان جۆئونجل ئۆن فۆرەئگن رەلاتئۆنس، 14. سەپتەمبەر 2015.
  59. ↑ 59،0 59،1 شابلۆن:وەبارجهڤ، ن-تڤ، 15. ئۆکتۆبەر 2014، ئنتەرڤئەو ڤۆن حوبەرتوس ڤۆلمەر مت فەرهاد سەیدەر، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  60. ↑ 60،0 60،1 60،2 60،3 60،4 60،5 60،6 گهاد ساری: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، جهاتهامهۆئوسە.ئۆرگ، 15. سەپتەمبەر 2016. ڤۆللستäندگەس وەرک (پدف; ئەنگلسجه): گهاد ساری: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، جهاتهام حۆئوسە رەسەئارجه پاپەر، پرۆژەکت: مددلە ئەئاست ئاند نۆرته ئافرجا پرۆگراممە، رەسەئارجه پاپەر، سەپتەمبەر 2016، ئسبن 978-1-78413-167-8.
  61. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه; شابلۆن:وەبارجهڤ)، ئنتەرناتئۆنال جرسس گرۆئوپ، رەپۆرت نر. 234 / ئەئورۆپە & جەنترال ئاسئا، 6. نۆڤەمبەر 2014.
  62. ↑ جەنگز گونەس & رۆبەرت لۆوە: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، جهاتهامهۆئوسە.ئۆرگ، 23. ژول 2015; ڤۆللستäندگەس وەرک: جەنگز گونەس & رۆبەرت لۆوە: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه; پدف)، جهاتهام حۆئوسە رەسەئارجه پاپەر، پرۆژەکت: مددلە ئەئاست ئاند نۆرته ئافرجا پرۆگراممە، سیرئا ئاند ئتس نەئگهبۆئورس، ژول 2015، ئسبن 978-1-78413-063-3.
  63. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  64. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  65. ↑ 65،0 65،1 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، واسهنگتۆنپۆست.جۆم، 7. ژانوئار 2017، ڤۆن لز سلی.
  66. ↑ سەنئۆر ئادمنستراتئۆن ئۆففجئالس ئۆن جۆئونتەر-ئسل جۆئالتئۆن ئەففۆرتس (ئەنگلسجه)، ئو.س. دەپارتمەنت ئۆف ستاتە، 28. ژول 2015.
  67. ↑ دائلی پرەسس برئەفنگ – فەبروئاری 10، 2016 (ئەنگلسجه)، ئو.س. دەپارتمەنت ئۆف ستاتە، دائلی پرەسس برئەفنگ، 10. فەبروئار 2016.
  68. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه; پدف)، حۆئوسە جۆممتتەئە ئۆن فۆرەئگن ئاففائرس، حەئارنگ بەفۆرە تهە جۆممتتەئە ئۆن فۆرەئگن ئاففائرس – حۆئوسە ئۆف رەپرەسەنتاتڤەس، 114. کۆنگرەسس، سەجۆند سەسسئۆن، سەرئال نۆ. 114-141، 10. فەبروئار 2016، س. 44.
  69. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، برەئتبارت.جۆم، 4. مائ 2016، ڤۆن ئەدون مۆرا.
  70. ↑ ستەنۆگراپهج ترانسجرپت بەفۆرە تهە جۆممتتەئە ئۆن ئارمەد سەرڤجەس ئونتەد ستاتەس سەناتە حەئارنگ تۆ رەجەئڤە تەستمۆنی ئۆن جۆئونتەر-ئسل (ئسلامج ستاتە ئۆف ئراق ئاند تهە لەڤانت) ئۆپەراتئۆنس ئاند مددلە ئەئاست ستراتەگی (ئەنگلسجه; پدف)، ئارمەد-سەرڤجەس.سەناتە.گۆڤ، ئالدەرسۆن جۆئورت رەپۆرتنگ، واسهنگتۆن، 28. ئاپرل 2016.
  71. ↑ ژامەس ژەففرەی: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه; پدف: ووو.واسهنگتۆننستتوتە.ئۆرگ/پۆلجی-ئانالیسس/پدف/ترومپس-پلان-تۆ-ئارم-کوردس-لایس-بارە-تهە-ستراتەگج-ڤاجوئوم-ئن-سیرئا)، تهە واسهنگتۆن ئنستتوتە فۆر نەئار ئەئاست پۆلجی، پۆلجی ئانالیسس، 9. مائ 2017. ئائوجه ڤەرöففەنتلجهت ئالس: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، فۆرەئگن پۆلجی، 9. مائ 2017، ڤۆن ژامەس ژەففرەی.
  72. ↑ باراک بارف: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه; پدف)، ئسسوئە برئەف، نر. 02.16.17. رجە ئونڤەرستی’س باکەر ئنستتوتە فۆر پوبلج پۆلجی، حۆئوستۆن، تەخاس.
  73. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، تهەئاتلانتج.جۆم، 25. فەبروئار 2016، ڤۆن ستەڤەن ئا. جۆئۆک. ئۆرگنالڤەرöففەنتلجهونگ: تهنکنگ ئابۆئوت “تهە کوردس” - تهە میرئاد ئاللئانجەس ئاند رڤالرئەس بەتوەئەن تورکەی، تهە ئونتەد ستاتەس، ئاند تهە کوردس ئۆف ئراق، سیرئا، ئاند تورکەی ئارە جۆمپلجاتنگ ئو.س.-تورکسه فۆرەئگن پۆلجی ئن تهە مددلە ئەئاست (ئەنگلسجه)، تهە جۆئونجل ئۆن فۆرەئگن رەلاتئۆنس، ڤۆم فرۆم تهە پۆتۆماج تۆ تهە ئەئوپهراتەس ئوند ڤۆم مددلە ئەئاست پرۆگرام، 23. فەبروئار 2016، ڤۆن ستەڤەن ئا. جۆئۆک.
  74. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، ببج.جۆم، 25. نۆڤەمبەر 2017.
  75. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، جهجاگۆتربونە.جۆم، 24. نۆڤەمبەر 2017، ڤۆن جارۆل مۆرەللۆ ئوند ئەرن جونننگهام (واسهنگتۆن پۆست).
  76. ↑ ئال ئوسلو: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه; شابلۆن:وەبارجهڤ)، جەنتەر فۆر ستراتەگج ئاند ئنتەرناتئۆنال ستودئەس (جسس)، 1. ئاپرل 2016.
  77. ↑ شابلۆن:لتەراتور ئائوجه ڤەرöففەنتلجهت ئالس: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، نەوس دەئەپلی – سیرئا دەئەپلی، 27. ژانوئار 2016، ڤۆن ئائارۆن ستەئن ئوند مجهەللە فۆلەی. دۆرت مت ڤەروەئس ئائوف: کوردستان، مددلە ئەئاست – دتک: دەجلاراتئۆن ئۆف پۆلتجال رەسۆلوتئۆن رەگاردنگ سەلف-رولە (ئەنگلسجه)، سیرئا360.وۆردپرەسس.جۆم، 27. دەزەمبەر 2015، ڤۆن ئالەخاندرا ڤالئەنتە.
  78. ↑ ژۆئۆست حلتەرمانن: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه); ئنتەرناتئۆنال جرسس گرۆئوپ (ئۆپ-ئەد)، مددلە ئەئاست & نۆرته ئافرجا، 19. مائ 2016. ئۆرگنالڤەرöففەنتلجهونگ: شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، تهە نەو یۆرک رەڤئەو ئۆف بۆئۆکس، 19. مائ 2016، ڤۆن ژۆئۆست حلتەرمانن.
  79. ↑ 79،0 79،1 شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  80. ↑ جهرستۆپهەر پهللپس: تهە باتتلە فۆر سیرئا – ئنتەرناتئۆنال رڤالری ئن تهە نەو مددلە ئەئاست، یالە ئونڤەرستی پرەسس، 2016، ئسبن 978-0-300-21717-9.
  81. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  82. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  83. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  84. ↑ 84،0 84،1 شابلۆن:وەبارجهڤ، دتژ ئۆنلنە، 22. ژول 2013، ڤۆن جاسپار سجهلئەپهاجک، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  85. ↑ 85،0 85،1 پید هاس ئائوتهۆرتی ئۆنلی ئۆن رەگئۆنس ‘گڤەن بی تهە ئال-ئاسساد رەگمە’: ئراق کوردسه لەئادەر بارزان (ئەنگلسجه). حüرریەت دائلی نەوس، 15. نۆڤەمبەر 2013.
  86. ↑ 86،0 86،1 86،2 86،3 86،4 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). ڤۆئجە ئۆف ئامەرجا، 7. ژون 2014، ڤۆن ژامئە دەتتمەر، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال ئام 3. سەپتەمبەر 2014.
  87. ↑ 87،0 87،1 „کوردسه-ژهادست جلاسهەس فراجتورە سیرئا ئۆپپۆستئۆن“ ببج ڤۆم 18. ئائوگوست 2013
  88. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). تۆدای’س زامان، 18. ئائوگوست 2013، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال ئام 11. ئۆکتۆبەر 2014.
  89. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، دتژ ئۆنلنە، 26. ئائوگوست 2013، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال ئام 11. ئۆکتۆبەر 2014.
  90. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، دتژ ئۆنلنە، 10. ئۆکتۆبەر 2014، ڤۆن جاسپار سجهلئەپهاجک، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال ئام 11. ئۆکتۆبەر 2014.
  91. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، تهە ناتئۆنال، 30. ژول 2015 (ئافپ).
  92. ↑ 92،0 92،1 92،2 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). ببج نەوس، گونەی یلدز، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال ئام 2. سەپتەمبەر 2014.
  93. ↑ 93،0 93،1 شابلۆن:وەبارجهڤ، تەلەپۆلس، 11. دەزەمبەر 2012، ڤۆن مۆنا سارکس، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال ئام 9. سەپتەمبەر 2014.
  94. ↑ 94،0 94،1 94،2 94،3 شابلۆن:وەبارجهڤ، تەلەپۆلس، 14. ئائوگوست 2013، ڤۆن مارتن حۆففمانن، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال ئام 9. سەپتەمبەر 2014.
  95. ↑ 95،0 95،1 95،2 95،3 95،4 95،5 95،6 شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  96. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (تüرکسجه). ببج تüرکچە، 10. سەپتەمبەر 2014، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال ئام 12. سەپتەمبەر 2014.
  97. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). ڤجە نەوس، 12. سەپتەمبەر 2014، ڤۆن ژۆهن بەجک، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال ئام 12. سەپتەمبەر 2014.
  98. ↑ 98،0 98،1 شابلۆن:وەبارجهڤ، ژونگە وەلت، نر. 216 / ئائوسلاند / سەئتە 6، 17. سەپتەمبەر 2014، ڤۆن نجک برائونس، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال ئام 16. سەپتەمبەر 2014.
  99. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  100. ↑ ئاپ. „کوردسه فۆرجەس سەئزە بۆردەر تۆون ئۆف تال ئابیاد، جوتتنگ ئۆفف کەی ئسس سوپپلی لنە“ تهە گوئاردئان ڤۆم 16. ژون 2015
  101. ↑ ئادمنستراتئۆن سەئارجهەس فۆر نەو ئاپپرۆئاجه تۆ ئائدنگ رەبەلس ئن سیرئا (ئەنگلسجه)، واسهنگتۆنپۆست.جۆم، 16. سەپتەمبەر 2015، ڤۆن کارەن دەیۆئونگ.
  102. ↑ رڤالس ئۆف ئسس ئاتتاجک ئو.س.-باجکەد سیرئان رەبەل گرۆئوپ (ئەنگلسجه)، نیتمەس.جۆم، 31. ژول 2015، ڤۆن ئاننە بارنارد ئوند ئەرج سجهمتت.
  103. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  104. ↑ 104،0 104،1 104،2 104،3 104،4 سیرئان ئاراب ملتئاس دسپوتە تهەی رەجەئڤەد ئو.س. ئائردرۆپ ئۆف ئاممونتئۆن (ئەنگلسجه)، مئامهەرالد.جۆم، 20. ئۆکتۆبەر 2015، ڤۆن رۆی گوتمان (مججلاتجهی).
  105. ↑ دائلی پرەسس برئەفنگ – ئۆجتۆبەر 14، 2015 (ئەنگلسجه)، ئو.س. دەپارتمەنت ئۆف ستاتە، دائلی پرەسس برئەفنگ، 14. ئۆکتۆبەر 2015.
  106. ↑ 106،0 106،1 ئارۆن لوند: سیرئا’س کوردس ئات تهە جەنتەر ئۆف ئامەرجا’س ئانت-ژهاد ستراتەگی – تهە سەلف-پرۆجلائمەد ئسلامج ستاتە هاس رەجەنتلی ئەخپەرئەنجەد سگنفجانت سەتباجکس ئات تهە هاندس ئۆف تهە سیرئان دەمۆجراتج فۆرجەس، ئا کوردسه-ماژۆرتی ئاللئانجە باجکەد بی تهە ئونتەد ستاتەس (ئەنگلسجه)، جارنەگئە مددلە ئەئاست جەنتەر، دوان، 2. دەزەمبەر 2015.
  107. ↑ ئەخپەرت ڤئەو: ئو.س. دەجسئۆن تۆ ئارم سیرئان کوردس ولل بۆئۆست فگهت ئاگائنست ئسس – ئەخپەرتس سای تهە ئو.س. دەجسئۆن تۆ ئارم کوردسه فۆرجەس ئن سیرئا ولل سترەنگتهەن ئو.س.-باجکەد فۆرجەس فگهتنگ ئسس ئاند رەسولت ئن پۆسسبلە تاجت ئاگرەئەمەنتس بەتوەئەن تهە ئو.س. ئاند ئونلکەلی پارتنەرس (ئەنگلسجه)، نەوس دەئەپلی – سیرئا دەئەپلی، 12. مائ 2017، ڤۆن ئالەسساندرئا ماس ئوند کم بۆدە. ئنتەرڤئەوس مت نجهۆلاس ئا. حەراس، رۆبەرت لۆوە، گۆکهان باجک ئوند ئەڤا ساڤەلسبەرگ.
  108. ↑ نەو سیرئان رەبەل ئاللئانجە فۆرمەد، سایس وەئاپۆنس ئۆن تهە وای (ئەنگلسجه)، رەئوتەرس.جۆم، 12. ئۆکتۆبەر 2015، ڤۆن سولەئمان ئال-کهالد ئوند تۆم پەرری.
  109. ↑ پرەسس برئەفنگ بی پرەسس سەجرەتاری ژۆسه ئەئارنەست ئاند سپەجئال پرەسدەنتئال ئەنڤۆی فۆر تهە گلۆبال جۆئالتئۆن تۆ جۆئونتەر ئسل برەتت مجگورک (ئەنگلسجه)، وهتە حۆئوسە، 23. فەبروئار 2016.
  110. ↑ یپگ گەنەرال جۆمماندەر حەمۆ ئۆن سیرئان دەمۆجراتج فۆرجە، ئوس وەئاپۆنس & ئامنەستی رەپۆرت (ئەنگلسجه)، پرڤاتە حۆمەپاگە ڤۆن موتلو جڤرۆگلو، 15. ئۆکتۆبەر 2015، ڤۆن موتلو جڤرۆگلو (Üبەرسەتزونگ ئائوس دەم کوردسجهەن ڤۆن ئێ دن).
  111. ↑ 111،0 111،1 111،2 111،3 شابلۆن:وەبارجهڤ، دتژ ئۆنلنە، 20. ژول 2014، ڤۆن جاسپار سجهلئەپهاجک، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال ئام 2. سەپتەمبەر 2014.
  112. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، دتژ ئۆنلنە، 22. ژانوئار 2014، ڤۆن جاسپار سجهلئەپهاجک، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال ئام 2. سەپتەمبەر 2014.
  113. ↑ 113،0 113،1 شابلۆن:وەبارجهڤ، فۆجوس ئۆنلنە، 12. ئۆکتۆبەر 2014، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  114. ↑ 114،0 114،1 114،2 114،3 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). ئحس ژانە’س دەفەنجە وەئەکلی (ژدو)، 11. سەپتەمبەر 2014، ڤۆن مجهائەل ستەپهەنس، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  115. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). ڤجە نەوس، 22. ئائوگوست 2014، ڤۆن ژۆهن بەجک، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  116. ↑ 116،0 116،1 کهادژان فارقوئن :شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). ڤۆئجە ئۆف ئامەرجا، 2. فەبروئار 2015
  117. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  118. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  119. ↑ 119،0 119،1 شابلۆن:وەبارجهڤ، ژونگە وەلت، 11. سەپتەمبەر 2014، ڤۆن ئوللا ژەلپکە، شüکریە دۆğئان ئوند نەزر سولەئمان، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  120. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، فۆجوس ئۆنلنە، 30. سەپتەمبەر 2014.
  121. ↑ 121،0 121،1 شابلۆن:لتەراتور
  122. ↑ دئە ڤەرگەسسەنە فرۆنت ئن سیرئەن وەبستە دەس ڤجە-ماگازنس. ئابگەروفەن ئام 20. نۆڤەمبەر 2012
  123. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ وەبستە دەس ناجهرجهتەنسەندەرس ئال-ئارابیا. ئابگەروفەن ئام 20. نۆڤەمبەر 2012
  124. ↑ ئەس گاب کەئنەن دەئال دەر کوردەن مت دەم رەگمە وەبستە دەر زەئتونگ فرانکفورتەر روندسجهائو. ئابگەروفەن ئام 1. دەزەمبەر 2012
  125. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  126. ↑ دئە سائات گەهت ئائوف وەبسەئتە دەر زەئتونگ ژونگە وەلت. ئابگەروفەن ئام 6. نۆڤەمبەر 2013
  127. ↑ دئە جهرستەن ئن سیرئەن زئەهەن ئن دئە سجهلاجهت ئن: دئە وەلت. ئابگەروفەن ئام 23. ئۆکتۆبەر 2013.
  128. ↑ کوردسه ملتئا ئائمس تۆ جۆننەجت کوردسه ئەنجلاڤەس ئن سیرئا ئن: ئال-مۆنتۆر. ئابگەروفەن ئام 15. دەزەمبەر 2013
  129. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ
  130. ↑ مارگرەت ژۆهاننسەن، برونۆ سجهۆجه، ماخ م. موتسجهلەر، جۆرننا حائوسوەدەلل، ژۆجهەن حپپلەر: فرئەدەنسگوتاجهتەن 2016، ئنستتوت فüر فرئەدەنسفۆرسجهونگ ئوند سجهەرهەئتسپۆلتک، لت، 2016، ئسبن 978-3-643-13370-0، س. 145
  131. ↑ تۆم پەرری: „ئەخجلوسڤە: سیرئان کوردسه یپگ ئائمس تۆ ئەخپاند فۆرجە تۆ ئۆڤەر 100،000“ رەئوتەرس ڤۆم 30. مäرز 2017
  132. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، بەرلنەر زەئتونگ، 22. ژانوئار 2014، ڤۆن فرانک نۆردهائوسەن، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  133. ↑ فرانک نۆردهائوسەن: شابلۆن:وەبارجهڤ، ڤەرöففەنتلجهت ئام 28. ژانوئار 2014
  134. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، ئۆرف.ئات، 7. ئۆکتۆبەر 2014.
  135. ↑ ئس-تەررۆر – ڤەرزوەئفەلتەر کامپف ئوم کۆبانە، رپ ئۆنلنە، 9. ئۆکتۆبەر 2014.
  136. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، تاگەسسجهائو.دە، 13. ئۆکتۆبەر 2014
  137. ↑ 137،0 137،1 137،2 137،3 شابلۆن:وەبارجهڤ، کورئەر.ئات، 22. ئائوگوست 2014، ڤۆن ئەڤەلین پەتەرنەل ئوند لەئلا ئال-سەرۆر، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  138. ↑ 138،0 138،1 شابلۆن:وەبارجهڤ، کورئەر.ئات، 8. ئۆکتۆبەر 2014
  139. ↑ 139،0 139،1 139،2 139،3 وەنن فرائوئەن ئن دەن کرئەگ گەگەن ژهادستەن زئەهەن، دئەپرەسسە.جۆم، 6. ئۆکتۆبەر 2014 (پرنت-ئائوسگابە: دئە پرەسسە، 7. ئۆکتۆبەر 2014).
  140. ↑ 140،0 140،1 140،2 140،3 140،4 شابلۆن:وەبارجهڤ، دەئوتسجهە وەللە، 4. ئۆکتۆبەر 2014، ڤۆن سۆپهئە جۆئوسنس / مل (ئال-یاروبیاه)، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  141. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، ستەرن.دە، 9. مäرز 2015، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  142. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ڤدەئۆ: 00:06:34)، بر – رەپۆرت مüنجهەن، 9. سەپتەمبەر 2014، ڤۆن ئاهمەت شەنیورت. شابلۆن:یۆئوتوبە
  143. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). ڤجە، 29. ئۆکتۆبەر 2013، ڤۆن گلەن ژۆهنسۆن، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  144. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). مامامئا، 29. سەپتەمبەر 2014، ڤۆن ئاپارنا بالاکومار، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  145. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، زەئت.دە، 12. ئۆکتۆبەر 2014.
  146. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  147. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، ن-تڤ، 23. ئائوگوست 2014، ڤۆن ژüرگەن وەئجهەرت، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  148. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). تهە والل سترەئەت ژۆئورنال، 18. ئائوگوست 2014، ڤۆن ژۆئە پارکنسۆن، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  149. ↑ 149،0 149،1 شابلۆن:وەبارجهڤ، بلجک.جه، 6. ئۆکتۆبەر 2014، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  150. ↑ 150،0 150،1 شابلۆن:وەبارجهڤ، ن-تڤ، 6. ئۆکتۆبەر 2014، ڤۆن ئسسئۆ ئەهرجه، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  151. ↑ 151،0 151،1 151،2 151،3 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). تهە تەلەگراپه، 4. مäرز 2015، ڤۆن لۆئوئسا لۆڤەلوجک ئوند ژۆسئە ئەنسۆر، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  152. ↑ 152،0 152،1 152،2 152،3 152،4 رائنەر حەرمانن: شابلۆن:وەبارجهڤ، فاز.نەت، 9. مäرز 2015.
  153. ↑ 153،0 153،1 153،2 153،3 153،4 153،5 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). رەئوتەرس ئو.س.، 9. مäرز 2015، ڤۆن تۆم پەرری ئوند سیلڤئا وەستالل، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  154. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). ببج نەوس، 10. مäرز 2015، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  155. ↑ 155،0 155،1 155،2 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). تهە دائلی بەئاست، 13. مäرز 2015، ڤۆن مات وۆلف، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  156. ↑ 156،0 156،1 شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  157. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، ببج نەوس، 17. ئائوگوست 2017، مت ئەئنەر ئانالیسە ڤۆن ئەمما ڤاردی.
  158. ↑ 158،0 158،1 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). ڤجە نەوس، 22. ئۆکتۆبەر 2014، ڤۆن کارلۆس زوروتوزا، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  159. ↑ 159،0 159،1 159،2 159،3 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). ببج نەوس، 21. ئۆکتۆبەر 2014، ڤۆن ژم موئر، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  160. ↑ 160،0 160،1 160،2 شابلۆن:وەبارجهڤ، 20 منوتەن، 7. فەبروئار 2015، ڤۆن ڤڤئان سالاما ئوند برام ژانسسەن، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  161. ↑ 161،0 161،1 شابلۆن:وەبارجهڤ، وەلت.دە، 6. ئائوگوست 2015، ڤۆن ئالفرەد حاجکەنسبەرگەر.
  162. ↑ 162،0 162،1 162،2 162،3 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). ئابج نەوس، 4. مäرز 2015، ڤۆن سەئان روبنسزتەئن-دونلۆپ ئوند دیلان وەلجه، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  163. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، تهەگوئاردئان.جۆم، 2. ژون 2015.
  164. ↑ 164،0 164،1 شابلۆن:وەبارجهڤ (کوردسجه; ڤدەئۆ ئن ئەنگلسجهەر سپراجهە: 4:45 من.)، دەنگەئامەرکا.جۆم (ڤۆئجە ئۆف ئامەرجا ئن کوردسجهەر ئائوسگابە)، 14. ژول 2015.
  165. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، واسهنگتۆنپۆست.جۆم، 1. ژون 2015، ڤۆن ئاببی پهللپ.
  166. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، ئابجنەوس.گۆ.جۆم، 1. ژون 2015، ڤۆن لۆئوئسە دەواس.
  167. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، ئابج.نەت.ئائو، 17. ژون 2015، ڤۆن پاترجک ورگهت.
  168. ↑ 168،0 168،1 168،2 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). تهە گوئاردئان، 2. مäرز 2015، ڤۆن مجهائەل ساف، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  169. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). تهە سیدنەی مۆرننگ حەرالد، 3. مäرز 2015، ڤۆن حەئاته ئاستۆن، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  170. ↑ یۆئونگ ئائوسترالئانس ئارە دینگ فگهتنگ ئسلامج ستاتە بوت جان ئت بە ستۆپپەد؟، ئابگەروفەن ئام 7. ژون 2017
  171. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). تهە گوئاردئان، 4. مäرز 2015، ڤۆن ماتتهەو تایلۆر، نگەل بونیان ئوند فازەل حاورامی، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  172. ↑ 172،0 172،1 شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). تهە سیدنەی مۆرننگ حەرالد، 5. مäرز 2015، ڤۆن حەئاته ئاستۆن، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  173. ↑ 173،0 173،1 شابلۆن:وەبارجهڤ (کوردسجه). یپگرۆژاڤا.جۆم (ناڤەندا راگهاندنا یپگ)، 4. مäرز 2015.
  174. ↑ 174،0 174،1 174،2 174،3 شابلۆن:وەبارجهڤ، تاز.دە، 9. مäرز 2015، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  175. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  176. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه). دەئوتسجهە وەللە، 12. مäرز 2015، ئارجهڤئەرت ڤۆم ئۆرگنال.
  177. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، تهەگوئاردئان.جۆم، 17. ژون 2015.
  178. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (کوردسجه)، یپگرۆژاڤا.جۆم، 11. ژون 2015.
  179. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، یپگرۆژاڤا.جۆم، 11. ژون 2015.
  180. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (کوردسجه)، دەنگەئامەرکا.جۆم (ڤۆئجە ئۆف ئامەرجا ئن کوردسجهەر ئائوسگابە)، 23. ژول 2015. ئائوجه ڤەرöففەنتلجهت ئالس: شابلۆن:وەبارجهڤ، دەنگەئامەرکا.جۆم.
  181. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، ژونگەوەلت.دە، 15. ژول 2015، ڤۆن نجک (نکۆلائوس) برائونس.
  182. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (کوردسجه)، یپگرۆژاڤا.جۆم، 13. ژول 2015.
  183. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، یپگرۆژاڤا.جۆم، 13. ژول 2015.
  184. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، بلد.دە، 14. ژول 2015.
  185. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  186. ↑ ئان ئامەرجان جڤلئان فگهتنگ وته تهە یپگ، لەڤ ژۆناتهان سهرلەی، دئەد ئۆن ژولی 14 ئن مانبژ، تهە یپگ رەپۆرتەد
  187. ↑ نجۆلا سلاوسۆن: „برتسه مان کللەد فگهتنگ ئسس ئن سیرئا“ تهە گوئاردئان ڤۆم 2. ئائوگوست 2016
  188. ↑ „توۆ وەستەرن یپگ ڤۆلونتەئەرس کللەد ئن مانبژ“ روداو.نەت ڤۆم 2. ئائوگوست 2016
  189. ↑ برتتنی مەژئا ئوند نابه بولۆس: "جالفۆرنئان کللەد ئن سیرئا ئس رەمەمبەرەد ئاس هومبلە، دەدجاتەد تۆ کوردسه جائوسە " لا تمەس ڤۆم 1. دەزەمبەر 2016
  190. ↑ ماتت بلاکە: "برتۆن کللەد وهلە فگهتنگ ئاگائنست ئسس ئن سیرئا " تهە گوئاردئان ڤۆم 2. ژانوئار 2016
  191. ↑ „توۆ فۆرەئگن یپگ ڤۆلونتەئەرس دئەد ئن سیرئا فۆئور دایس بەفۆرە جهرستماس“ روداو.نەت ڤۆم 3. ژانوئار 2017
  192. ↑ ئارا نەوس: شابلۆن:وەبارجهڤ ڤۆم 28. ژانوئار 2017
  193. ↑ راف سانجهەز: „برتسه مان لوکە روتتەر کللەد فگهتنگ ئسل ئن سیرئا“ تهە دائلی تەلەگراپه ڤۆم 11. ژول 2017
  194. ↑ ماتت بلاکە: „برتسه مان ئاند توۆ ئامەرجانس کللەد فگهتنگ ئسس ئن سیرئا“ تهە گوئاردئان ڤۆم 11. ژول 2017
  195. ↑ ماتت بلاکە: „برتسه فلم-ماکەر کللەد بی ئسس ملتانتس ئن سیرئا“ تهە گوئاردئان ڤۆم 27. سەپتەمبەر 2017
  196. ↑ „ژاج حۆلمەس: برتسه مان وهۆ ڤۆلونتەئەرەد تۆ فگهت ئاگائنست ئسس کللەد ئن سیرئا“ تهە ئندەپەندەنت ڤۆم 24. ئۆکتۆبەر 2017
  197. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (ئەنگلسجه)، تهەدائلیبەئاست.جۆم، 7. نۆڤەمبەر 2017، ڤۆن ولادمر ڤان ولگەنبورگ.
  198. ↑ 198،0 198،1 198،2 سپر: „ئارمامەنتس، دسارمامەنت ئاند ئنتەرناتئۆنال سەجورتی“، ئۆخفۆرد ئونڤەرستی پرەسس، 2015، ئسبن 978-0-19-873781-0، س. 29، 30
  199. ↑ ویرە داڤئەس: „جرسس ئن سیرئا ئەمبۆلدەنس جۆئونتری’س کوردس“ ببج.جۆم ڤۆم 28. ژول 2012
  200. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ ئن روداو ڤۆم 10. سەپتەمبەر 2012
  201. ↑ ئڤان واتسۆن، سهیار سایەد مۆهاممەد ئوند ئاممار جهەئکه ئۆمار: „سیرئا رەبەلس، کوردسه ملتئا دسجوسس جەئاسە-فرە“ جنن ڤۆم 30. ئۆکتۆبەر 2012
  202. ↑ داڤد ل. پهللپس: „تهە کوردسه سپرنگ: ئا نەو ماپ ئۆف تهە مددلە ئەئاست“، رۆئوتلەدگە، 2016، ئسبن 978-1-4128-5576-1، س. 162 فف.
  203. ↑ 203،0 203،1 203،2 203،3 203،4 203،5 ئائارۆن ستەئن: تورکەی’س نەو فۆرەئگن پۆلجی: „داڤوتۆگلو، تهە ئاکپ ئاند تهە پورسوئت ئۆف رەگئۆنال ئۆردەر“، رۆئوتلەدگە، 2014، ئسبن 978-1-138-90723-2 کاپتەل: „تورکەیس حۆستاگە جرسس“ س. 78 ئوند فۆلگەندە
  204. ↑ „ئراک : لا ڤللە دە سنژار تۆمبە ئائوخ مائنس دە ل’ئەتات ئسلامقوئە“ لەمۆندە.فر ڤۆم 3. ئائوگوست 2014
  205. ↑ 205،0 205،1 تراجەی سهەلتۆن: „'ئف ئت واسن’ت فۆر تهە کوردسه فگهتەرس، وە وۆئولد هاڤە دئەد ئوپ تهەرە'“ پر.ئۆرگ ڤۆم 29. ئائوگوست 2014
  206. ↑ 206،0 206،1 ئسهائان تهارۆئۆر : „ئا ئو.س.-دەسگناتەد تەررۆرست گرۆئوپ ئس ساڤنگ یازدس ئاند باتتلنگ تهە ئسلامج ستاتە“ واسهنگتۆن پۆست ڤۆم 11. ئائوگوست 2014
  207. ↑ „ئسلامج ستاتە تگهتەنس گرپ ئۆن سیرئان بۆردەر تۆون; سهەللس هت تورکەی“ رەئوتەرس ڤۆم 26. سەپتەمبەر 2014
  208. ↑ „باتتلە فۆر کۆبانە: کەی ئەڤەنتس“ ببج ڤۆم 25. ژون 2015
  209. ↑ 209،0 209،1 209،2 بوددهکا ژایاماها: ئا دائونتنگ ترئانگلە: تورکەی، تهە کوردس، ئاند تهە ئسل تهرەئات. جتج سەنتنەل 2014 ڤۆل 7 ئسسوئە 11. ئابگەروفەن ئام 21. نۆڤەمبەر 2017.
  210. ↑ „سیرئان رەبەلس ژۆئن باتتلە تۆ پرۆتەجت کۆبانە“ ئالژازەئەرا.جۆم ڤۆم 29. ئۆکتۆبەر 2014
  211. ↑ „ئراق پەسهمەرگا فگهتەرس جرۆسس ئنتۆ کۆبانە“ ئالژازەئەرا.جۆم ڤۆم 31. ئۆکتۆبەر 2014
  212. ↑ „سیرئا ئسلامج ستاتە: کوردس 'جلائم جۆنترۆل ئۆڤەر کۆبانە'“ ببج ڤۆم 27. ژون 2015
  213. ↑ جهرستۆپهەر پهللپس: تهە باتتلە فۆر سیرئا: ئنتەرناتئۆنال رڤالری ئن تهە نەو مددلە ئەئاست. یالە ئونڤەرستی پرەسس، 2016، ئسبن 978-0-300-21717-9، س. 211
  214. ↑ رەئوتەرس: „تورکسه پم جۆنفرمس سهەللنگ ئۆف کوردسه فۆرجەس ئن سیرئا“ تهە گوئاردئان ڤۆم 13. فەبروئار 2017
  215. ↑ ساراه ئەل دەئەپ: „تورکەی، کوردس، روسسئا، ئو.س. فۆرجەس ماکە ئوپ ئا جۆنفوسنگ، ڤئۆلەنت پاگەئانت ئن سیرئا“ جهجاگۆ تربونە ڤۆم 11. مäرز 2017
  216. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  217. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  218. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  219. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  220. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ واسهنگتۆن پۆست ڤۆم 18. ژول 2017
  221. ↑ „برتسه مان وهۆ فۆئوگهت ئاگائنست ئسس ئن سیرئا ئس ئاررەستەد بی تورکسه ئائوتهۆرتئەس ئۆڤەر 'تەررۆرسم'“ تهە ئندەپەندەنت ڤۆم 28. ژول 2017
  222. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  223. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  224. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  225. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  226. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  227. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  228. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  229. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  230. ↑ 230،0 230،1 „ئەردۆگانس ئارمەئە ساممەلت سجه ئان گرەنزە زو سیرئەن“ تاگەسسپئەگەل.دە ڤۆم 7. ئۆکتۆبەر 2019
  231. ↑ „ترومپ ئەندۆرسەس تورکسه ملتاری ئۆپەراتئۆن ئن سیرئا، سهفتنگ ئو.س. پۆلجی“ نەو یۆرک تمەس ڤۆم 7. ئۆکتۆبەر 2019
  232. ↑ سیرئا: ئابوسەس ئن کوردسه-رون ئەنجلاڤەس، حومان رگهتس واتجه، 29. ژون 2015.
  233. ↑ کورد ملتئا کللس 3 پرۆتەستەرس ئن سیرئا تۆون: ئاجتڤستس، ئاهرامۆنلنە، 29. ژون 2015.
  234. ↑ کوردسه پید ملتئا کللس 3 پرۆتەستەرس ئن سیرئان کوردستان: ئاجتڤستس، ئەکورد دائلی، 29. ژون 2015.
  235. ↑ وهات ئس بەهند تهە پید’س ئاتتاجک ئۆن بارزان’س پارتی؟، تهە واسهنگتۆن ئنستتوتە، 29. ژون 2015، ڤۆن بارزان سهەئکهمۆئوس.
  236. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، ئال-مۆنتۆر، 29. ژون 2015، ڤۆن ئاندرەئا گلئۆت.
  237. ↑ یپگ ب داخویانییەکێ بەرسیڤا رەخنەیێن حرو ددە (کوردسجه)، دەنگەئامەرکا.جۆم (ڤۆئجە ئۆف ئامەرجا ئن کوردسجهەر ئائوسگابە)، 24. ژول 2015.
  238. ↑ کۆپفسجهوسس فüر دئە کلەئنەن ئونگەهۆرسامەن، فۆجوس ماگازن، نر. 23، 30. مائ 2015، ڤۆن ئاندرەئا-جلائودئا حۆففمانن.
  239. ↑ 239،0 239،1 سیرئا: کوردسه فۆرجەس ڤئۆلاتنگ جهلد سۆلدئەر بان – دەسپتە پرۆمسەس، جهلدرەن ستلل فگهت (ئەنگلسجه)، حومان رگهتس واتجه، 15. ژول 2015.
  240. ↑ http://undocs.org/s/2018/465
  241. ↑ 241،0 241،1 241،2 241،3 241،4 241،5 ئامنەستی ئنتەرناتئۆنال ورفت کوردەن ڤەرترەئبونگ ڤۆن ئارابەرن ڤۆر، تەلەپۆلس، 13. ئۆکتۆبەر 2015، ڤۆن پەتەر مüهلبائوئەر.
  242. ↑ ئەتهنج جلەئانسنگ جهارگەد ئاس کوردس مۆڤە ئۆن ئسلامج ستاتە تۆون ئن سیرئا، مججلاتجهیدج.جۆم، 13. ژون 2015، ڤۆن مۆئوساب ئالهامادەئە ئوند رۆی گوتمان.
  243. ↑ 243،0 243،1 کوردسه فۆرجەس دەنی جلائمس ئۆف ئابوسە ئن تۆونس تهەی لبەراتە فرۆم ئس (ئەنگلسجه)، تهە سیدنەی مۆرننگ حەرالد، 19. ژون 2015، ڤۆن روته پۆللارد.
  244. ↑ ئەردۆگان فەئارس فالل ئۆف سیرئا’س تەلل ئابیاد (ئەنگلسجه)، ئال-مۆنتۆر.جۆم، 14. ژون 2015، ڤۆن فەهم تاشتەکن.
  245. ↑ 245،0 245،1 ‘وە هاد نۆوهەرە تۆ گۆ’ – فۆرجەد دسپلاجەمەنت ئاند دەمۆلتئۆنس ئن نۆرتهەرن سیرئا (ئەنگلسجه)، ئامنەستی ئنتەرناتئۆنال، ئندەخ نومبەر: مدە 24/2503/2015، 12. ئۆکتۆبەر 2015. سئەهە ئائوجه: „وە هاد نۆوهەرە ئەلسە تۆ گۆ“: فۆرجەد دسپلاجەمەنت ئاند دەمۆلتئۆنس ئن نۆرتهەرن سیرئا (ئەنگلسجه; ڤدەئۆ: 7:43 من.)، یۆئوتوبە، ڤەرöففەنتلجهت ڤۆم یۆئوتوبە-کانال ئامنەستی ئنتەرناتئۆنال ئام 13. ئۆکتۆبەر 2015.
  246. ↑ سیرئا: ئوس ئاللی’س رازنگ ئۆف ڤللاگەس ئامۆئونتس تۆ وار جرمەس (ئەنگلسجه)، ئامنەستی.ئۆرگ، 13. ئۆکتۆبەر 2015.
  247. ↑ 247،0 247،1 247،2 سیرئەن: ئامنەستی ئنتەرناتئۆنال ورفت کوردەن ڤەرترەئبونگ ڤۆر – ڤۆن دەن ئوسا ئونتەرستüتزتە پید-کäمپفەر سۆللەن ئن نۆردسیرئەن تائوسەندە زڤلستەن زور فلوجهت گەزوونگەن ئوند دöرفەر زەرستöرت هابەن. ئامنەستی سپرجهت ڤۆن ئەئنەم کرئەگسڤەربرەجهەن، زەئت.دە، 13. ئۆکتۆبەر 2015 (زەئت ئۆنلنە، رەئوتەرس، ئاپ، جەس).
  248. ↑ 248،0 248،1 248،2 248،3 بەرجهتە ئائوس نۆردسیرئەن – ئامنەستی ورفت کوردەنملز کرئەگسڤەربرەجهەن ڤۆر، تاگەسسجهائو.دە، 13. ئۆکتۆبەر 2015، ڤۆن مارتن دورم.
  249. ↑ 249،0 249،1 249،2 249،3 249،4 249،5 سیرئەن: ئامنەستی ورفت کوردەنملز ڤەرترەئبونگەن ڤۆر، سپئەگەل.دە، 13. ئۆکتۆبەر 2015 (ئانر/رەئوتەرس/دپا).
  250. ↑ ئامنەستی ئنتەرناتئۆنال ئاججوسەس کوردسه یپگ ئۆف وار جرمەس (ئەنگلسجه)، ئال-مۆنتۆر.جۆم، 13. ئۆکتۆبەر 2015، ڤۆن ئامبەرن زامان.
  251. ↑ 251،0 251،1 251،2 بەرجهت ڤۆن ئامنەستی ئنتەرناتئۆنال – ساتەللتەنبلدەر بەلاستەن کوردەنملز – ئن سیرئەن وەردەن ئائوف ئاللەن سەئتەن ڤەربرەجهەن ڤەرüبت. ژەتزت وەرفەن مەنسجهەنرەجهتلەر ئائوجه کوردەن سجهوەرە ڤەرگەهەن ڤۆر. ئائوگەنزەئوگەن هäتتەن بەرجهتەت، وئە دئە پارتەئ پید ئهرە ماجهت مسسبرائوجهت ئوند گەگەن ڤöلکەررەجهت ڤەرستößت، ن-تڤ.دە، 13. ئۆکتۆبەر 2015 (ن-تڤ.دە، کپ/دپا).
  252. ↑ راجهە فüر ڤەرمەئنتلجهە ئس-ئونتەرستüتزونگ؟ – دئە مەنسجهەنرەجهتسۆرگانساتئۆن ئامنەستی ئنتەرناتئۆنال (ئائ) ئەرهەبت هەفتگە ڤۆروüرفە گەگەن دئە سیرسجهە کوردەنملز یپگ. گانزە دöرفەر ئوند ستäدتە سەئئەن سیستەماتسجه زەرستöرت وۆردەن. ئەس هاندلە سجه ئوم ئەئنە „گەزئەلتە ئوند کۆئۆردنئەرتە کامپاگنە زور کۆللەکتڤەن بەسترافونگ“ دەر ئەئنوۆهنەر دەر زوڤۆر ڤۆن دەر تەررۆرملز ئسلامسجهەر ستائات (ئس) کۆنترۆللئەرتەن دöرفەر، ئۆرف.ئات، 13. ئۆکتۆبەر 2015.
  253. ↑ ئامنەستی: ئوس-باجکەد سیرئان کوردس مای حاڤە جۆممتتەد وار جرمەس (ئەنگلسجه)، ڤۆئانەوس.جۆم، 13. ئۆکتۆبەر 2015.
  254. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  255. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  256. ↑ ئەئو بەسۆرگت ئوم دەمۆکراتسجهەن دئالۆگ ئن دەر تüرکەئ، ئافپ، 4. ئائوگوست 2015.
  257. ↑ درەئ تüرکسجهە سۆلداتەن بەئ نەئوئەم پکک-ئانگرفف گەتöتەت، ئۆرف.ئات، 4. ئائوگوست 2015.
  258. ↑ زوەئ سۆلداتەن بەئ نەئوئەم پکک-ئانگرفف گەتöتەت، دەرستاندارد.ئات، 4. ئائوگوست 2015 (ئاپا).
  259. ↑ ئوسا: تüرکسجهە لوفتانگرففە ئائوف پکک سند „سەلبستڤەرتەئدگونگ“، دئەپرەسسە.جۆم، 29. ژول 2015 (ئاپا/دپا/ئافپ).
  260. ↑ تüرکسجهە لوفتواففە گرەئفت ئس-زئەلە ئن سیرئەن ئان، پهۆئەنخ.دە، 24. ژول 2015.
  261. ↑ 261،0 261،1 ئامنەستی ئاججوسەس ئو.س.-باجکەد سیرئان کوردسه گرۆئوپ ئۆف دەمۆلسهنگ هۆمەس (ئەنگلسجه)، رەئوتەرس.جۆم، 12. ئۆکتۆبەر 2015، ڤۆن ژۆهن داڤسۆن.

ئانمەرکونگەن

  1. ↑ ئۆبوۆهل مەدئەن ئم وەستەن ئوند ئەئنگە ئم متتلەرەن ئۆستەن دازو نەئگەن، بلدەر ڤۆن وەئبلجهەن کäمپفەرن زو زەئگەن، وەنن ستەللڤەرترەتەندە فۆتۆس زور دارستەللونگ ڤۆن پید ئۆدەر یپگ گەبرائوجهت وەردەن، وەردەن دئە یپژ هäئوفگ ئونتەر دەم بەگرفف „یپگ“ ئن دەن مەدئەن زوساممەنگەفاسست. (قوئەللەن: شابلۆن:لتەراتور)
  2. ↑ ئن دەر لتەراتور کانن دئە بەزەئجهنونگ „پید/یپگ“ گەزئەلت فüر دەن دامت بەزەئجهنەتەن پۆلتسجهەن ئوند ملتäرسجهەن فاکتۆر ئالس گانزەس ڤەروەندەت وەردەن، وäهرەند سجه دئە بەزەئجهنونگ „پید“ دانن ئاللەئن ئائوف دئە پۆلتسجهەن ئوند دئە بەزەئجهنونگ „یپگ“ ئاللەئن ئائوف دئە ملتäرسجهەن ئاکتڤتäتەن دەس ئاکتەئورس بەزئەهت. ئۆبوۆهل دەر ملتäرسجهە ئارم دەر پۆلتسجهەن ئۆرگانساتئۆن پکک دەن نامەن „حپگ“ فüهرت، کانن ئن دەر گلەئجهەن لتەراتور، دئە دئە بەسجهرئەبەنە ئائوفگلئەدەرونگ ئن „پید/یپگ“، „پید“ ئوند „یپگ“ ڤۆرنممت، ئەئنە دەمەنتسپرەجهەندە بەگرففلجهە ئائوفگلئەدەرونگ فüر دئە پکک ئونتەرلاسسەن وەردەن، سۆ داسس سجه دئە بەزەئجهنونگ „پکک“ دانن سۆوۆهل ئائوف دئە پۆلتسجهەن ئالس ئائوجه ئائوف دئە ملتäرسجهەن ئاکتڤتäتەن دەس ئاکتەئورس بەزئەهت. (قوئەللە: جالە ساله: تورکەی، تهە کوردس ئاند تهە فگهت ئاگائنست ئسلامج ستاتە، ئەئورۆپەئان جۆئونجل ئۆن فۆرەئگن رەلاتئۆنس، 14. سەپتەمبەر 2015.)
  3. ↑ ئن زوساممەنهانگ مت دەم کۆنفلکت ئن سیرئەن ستەللت دئە دەفنتئۆن ئەئنەر تەررۆرۆرگانساتئۆن ئەئنە حەرائوسفۆردەرونگ دار، وەئل دئەسە دەفنتئۆن ئن هۆهەم ماßئە گەگەنستاند گەئۆپۆلتسجهەر ئنتەرەسسەن دەر ڤەرسجهئەدەنەن پارتەئئەن دەس سیرسجهەن کۆنفلکتس ئست. بەئسپئەلسوەئسە کۆننتە ئەئنە لستە مت 160 ئالس تەررۆرۆرگانساتئۆن دەسگنئەرتەن گروپپەن، دئە ناجه دەر ئم نۆڤەمبەر 2015 ئابگەهالتەنەن وئەنەر کۆنفەرەنز دەر ئنتەرناتئۆنال سیرئا سوپپۆرت گرۆئوپ (ئسسگ) ڤۆن روسسلاند ئەرستەللت ئوند ڤۆن ژۆردانئەن ڤۆرگەلەگت وۆردەن وار، بەئم ئسسگ-ترەففەن ئن نەو یۆرک نجهت ئانگەنۆممەن وەردەن. داس زئەل وار ئەس گەوەسەن، ئالس مۆدەرات ئەئنگەستوفتە سیرسجهە گروپپەن ڤۆن تەررۆرۆرگانساتئۆنەن زو ئونتەرسجهەئدەن، ئوم لەتزتەرە ڤۆن زوکüنفتگەن فرئەدەنسڤەرهاندلونگەن زوسجهەن دەم سیرسجهەن رەگمە ئوند دەر ئۆپپۆستئۆن ئائوسزوسجهلئەßئەن. دئە لستە وار ژەدۆجه ڤۆن دەن مەئستەن دەر 17 ئسسگ-متگلئەدستائاتەن ئانگەگرففەن ئوند کرتسئەرت وۆردەن، ئۆهنە داسس ئەس زو ئەئنەم کۆنسەنس گەکۆممەن وäرە. ئائوجه دئە تüرکەئ هاتتە سجه گەگەن دئە لستە ئائوسگەسپرۆجهەن، وەئل نور ئەئن ئەئنزگەر ستائات دەر تüرکەئ دارن زوگەستممت هاتتە، دئە پکک ئالس تەررۆرۆرگانساتئۆن زو بەتراجهتەن. (قوئەللەن: ئۆسمان باهادıر دنچەر & مەهمەت حەجان: تهە جهانگنگ گەئۆ-ستراتەگی ئۆف تورکەی’س فۆرەئگن پۆلجی ئالۆنگ ئتس سۆئوتهەرن بۆردەر – فرۆم ئاسپراتئۆنس فۆر رەگئۆنال ئنتەگراتئۆن تۆ تهە نەئەد فۆر جرسس ماناگەمەنت (ئەنگلسجه، پدف)، ئنستتوتە فۆر ستراتەگج دئالۆگوئە، 2016; ئۆساما ئال سهارف: ژۆردان’س سیرئا بلاجکلست بلاستەد بی کەی پلایەرس، ئال-مۆنتۆر.جۆم، 28. دەزەمبەر 2015)

شابلۆن:نۆرمداتەن

ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن

دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „ڤۆلکسڤەرتەئدگونگسەئنهەئتەن“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.

وەرگیراو لە «https://kurdipedia.shiwan.online/index.php?title=Volksverteidigungseinheiten&oldid=904»