یارم تەپە
شابلۆن:دئەسەر ئارتکەل شابلۆن:جۆئۆردناتە یارم تەپە ئست ئەئنە ئارجهäئۆلۆگسجهە ستäتتە ئەئنەر فرüهەن لاندورتسجهافتلجهەن سئەدلونگ، دئە ئائوف ئەتوا 6000 ڤ. جهر. زورüجکگەهت. ئەس لئەگت ئم سندسجهار-تال ئەتوا 7 کم سüدوەستلجه دەر ستادت تال ئافار ئم نۆردراک. دئە ستäتتە بەستەهت ئائوس مەهرەرەن حüگەلن، دئە دئە ئەنتوجکلونگ دەر حاسسونا-کولتور ئوند دانن دەر حالاف- ئوند ئۆبەد-کولتورەن ودەرسپئەگەلن.
دئە سئەدلونگ ووردە زوسجهەن 1969 ئوند 1976 ئوند سپäتەر ڤۆن دەر سۆوژەتسجهەن ئارجهäئۆلۆگسجهەن ئەخپەدتئۆن ئونتەر دەر لەئتونگ ڤۆن رائوف مونجهائەڤ ئوند نکۆلائ مەرپەرت ئونتەرسوجهت.[1]
ئائوسگرابونگەن
یارم تەپە ئ
دەر ئالس یارم-تەپە ئ بەکاننتە حüگەل گەهöرت زور حاسسونا-کولتور. دەر هۆهە زەنترالە، ئۆڤالە کەرن ئست 80 مەتەر لانگ ئوند 30 مەتەر برەئت. ئەئنگە هئەر گەفوندەنە ئۆبژەکتە ئەرننەرن ئان ژەنە ڤۆن تورەنگ تەپە ئم ئران. 13 گەبäئودەسجهجهتەن سند هئەر زو فندەن ئوند سپئەگەلن دئە حائوپتستادئەن دئەسەر کولتور ودەر. دئە کولتورستوفە ئست 6،5 م دجک. ئەس گبت مەهر ئالس 1500 رەجهتەجکگە Öفەن ئوند کەرامکöفەن، دئە زوم کۆجهەن ڤەروەندەت وۆردەن سند. حئەر ووردە دەر فرüهەستە بەکاننتە برەننۆفەن ئائوس دەر زەئت ئوم 6000 ڤ. جهر. گەفوندەن.[2]
دئە سئەدلونگ هاتتە حöفە ئوند کلەئنە ستراßئەن مت رەجهتەجکگەن لەهمزئەگەلگەبäئودەن. ئەس گاب ئائوجه öففەنتلجهە گەترەئدەسپەئجهەر. ئەس ووردەن بەستاتتونگەن ڤۆن کندەرن ئن گەفäßئەن سۆوئە ڤەرسجهئەدەنە ستەئنوتەنسلئەن وئە ستەئنبرەجهەر ئوند بüگەلسäگەن گەفوندەن. زو دەن فوندەن گەهöرەن ئائوجه کەرامکڤاسەن، وەئبلجهە تۆنفگورەن ئوند ئاندەرە گەگەنستäندە. ئەس ووردەن ئائوجه مەتاللگەگەنستäندە گەفوندەن، وئە ئەئن بلەئئارمباند، کوپفەرپەرلەن سۆوئە کوپفەرەرز، داس ئەئنگە دەر äلتەستەن بەئسپئەلە فüر مەتاللورگئە ئن مەسۆپۆتامئەن دارستەللت.[3] ئائوجه رندەرکنۆجهەن ووردەن گەفوندەن.
یارم تەپە ئئ
یارم تەپە ئئ ئست ئەئنە سئەدلونگ دەر هالافسجهەن کولتور، دئە دەم فüنفتەن ژاهرتائوسەند ڤ. جهر. ئانگەهöرت. ئەر لئەگت 250 م وەستلجه ڤۆن یارم تەپە ئ ئوند ورد تەئلوەئسە ڤۆم ناهەگەلەگەنەن باجه ژۆئوبارا دئارئاس ئەرۆدئەرت.[4] فاست ئاللە بەهائوسونگەن سند کلەئنە لەهمزئەگەلهäئوسەر مت ئەئنەم رائوم ناجه دەم تهۆلۆس-سجهەما. دئە کولتورستوفە ئست 7 م دجک ئوند بەستەهت ئائوس زەهن ئەبەنەن. ئەس ووردەن کنۆجهەن ڤۆن حائوس- ئوند ولدتئەرەن گەفوندەن، دارونتەر کنۆجهەن ڤۆن سجهافەن، ئۆجهسەن، زئەگەن ئوند سجهوەئنەن.
کەرامکگەفäßئە ئن فۆرم ڤۆن ئەلەفانتەن ئوند فرائوئەن ووردەن ئونتەر ئاندەرەم گەفوندەن. ئائوف ئەئنگەن کەرامکبەهäلتەرن سند فسجهە، ڤöگەل، گازەللەن ئوند ئاندەرە تئەرە ئابگەبلدەت. ئەس ووردەن ئائوجه ئەئنگە ئانهäنگەرسئەگەل ئەنتدەجکت، دارونتەر ئەئن سەهر ئالتەس کوپفەرسئەگەل. زو دەن بەستاتتونگسبرäئوجهەن گەهöرتەن فەئوئەربەستاتتونگەن ئوند دئە بەستاتتونگ ڤۆن سجهäدەلن.[3]
یارم تەپە ئئئ
یارم تەپە ئئئ بەفندەت سجه درەکت نەبەن یارم تەپە ئئ. دەر حüگەل ئست 10 م هۆجه. دئە کەرامک ئست تیپسجه فüر نۆرد-ئۆبەد- ئوند حالاف-کولتورەن. ئەس ووردە 1978–79 ئائوسگەگرابەن.[5]
مندەستەنس درەئ ئۆبەد-گەبäئودەئەبەنەن بەفندەن سجه هئەر üبەر مەهرەرەن حالاف-ئەبەنەن. دئە ئۆبەرستەن ئەبەنەن دەر حالاف-کولتورابلاگەرونگەن سند ئانالۆگ زو دەن تەلل-ئارپاجهیاه-ئەبەنەن تت-6 بس تت-8 ئوند دەن تاپپا-گائورا-ئەبەنەن خڤئئ-خخ. ئەس ووردەن ئائوجه درەئ ستەئنەرنە سئەگەلانهäنگەر گەفوندەن.
مەتاللورگئە
مەتالل وار بەئ یارم تەپە سجهۆن وەئت ڤەربرەئتەت; نجهت وەنگەر ئالس 21 بەئسپئەلە ڤۆن بەئاربەئتەتەم کوپفەر ئۆدەر کوپفەرەرز ووردەن ئن دەن ئونتەرەن ئەبەنەن دەر سئەدلونگ گەفوندەن.[6] نۆجه بەمەرکەنسوەرتەر ئست، داسس ئائوجه دئە فرüهەستە ڤەروەندونگ ڤۆن بلەئ دۆکومەنتئەرت ئست.
کول تەپە
کول تەپە ئم ئراک ئست ئەئن ڤەرواندتەر ئۆرت، دەر ئەتوا 6 کم گەنائو وەستلجه ڤۆن یارم تەپە لئەگت. دۆرت ووردەن زوەئ حüگەل (کول تەپە ئ ئوند ئئ) ئائوسگەگرابەن. دئە ئونتەرستە ئەبەنە ڤۆن کول تەپە ئ ئەنتهäلت ماتەرئال ڤۆم سۆتتۆ-تیپ (ئائوس دەم ناهە گەلەگەنەن تەلل سۆتتۆ)، ئوند دارüبەر بەفندەن سجه ئارجهائسجهە حاسسونا-ماتەرئالئەن.[7] دئە ئونتەرستە ئەبەنە ئەنتهäلت ئائوجه درەئ هۆجهوەرتگە مارمۆرگەفäßئە مت پاراللەلەن زو فوندەن ئائوس تەلل ئەس-ساووان ئوند ئومم داباگهیاه.
گالەرئە
-
بەمالتە گەفäßفگور ئەئنەر ناجکتەن فرائو ئائوس دەر سئەدلونگ یارم تەپە ئئ. حالاف-کولتور، 5. ژاهرتائوسەند ڤ. جهر. (ئراکسجهەس ناتئۆنالموسەئوم) -
بەمالتەس تۆنگەفäß ڤۆن یارم تەپە، حالاف-کولتور، 5. ژاهرتائوسەند ڤ. جهر. (ئراکسجهەس ناتئۆنالموسەئوم) -
بەمالتەر کەرامککەلجه ڤۆن یارم تەپە، حالاف-کولتور، 5. ژاهرتائوسەند ڤ. جهر. (ئراکسجهەس ناتئۆنالموسەئوم)
سئەهە ئائوجه
لتەراتور
- شابلۆن:لتەراتور
- ناتالئا پەترۆڤا: ئا تەجهنۆلۆگجال ستودی ئۆف حاسسونا جولتورە جەرامجس (یارم تەپە ئ سەتتلەمەنت). ئن: دۆجومەنتا پرائەهستۆرجا. باند 39، 2012، س. 75–82 (دگتالسات)
- نکۆلائ ئ. مەرپەرت، رائوف م. مونجهائەڤ: ئەئارلی ئاگرجولتورال سەتتلەمەنت ئن تهە سنژار پلائن، نۆرتهەرن ئراق. ئن: ئراق. باند 35، 1973، س. 97–113 (دگتالسات)
- نکۆلائ ئ. مەرپەرت، رائوف م. مونجهائەڤ: تهە ئەئارلئەست لەڤەلس ئات یارم تەپە ئ ئاند یارم تەپە ئئ ئن نۆرتهەرن ئراق. ئن: ئراق. باند 49، 1987، س. 1–37 (دگتالسات)
ئەئنزەلناجهوەئسە
- ↑ کاپتەل 7 ئائوس ئەئارلی ستاگەس ئن تهە ئەڤۆلوتئۆن ئۆف مەسۆپۆتامئان جڤلزاتئۆن. سۆڤئەت ئەخجاڤاتئۆنس ئن نۆرتهەرن ئراق
- ↑ شابلۆن:لتەراتور
- ↑ 3،0 3،1 یارم تەپە تهەفرەئەدجتئۆناری.جۆم.
- ↑ کاپتەل 8 ئائوس ئەئارلی ستاگەس ئن تهە ئەڤۆلوتئۆن ئۆف مەسۆپۆتامئان جڤلزاتئۆن. سۆڤئەت ئەخجاڤاتئۆنس ئن نۆرتهەرن ئراق
- ↑ کاپتەل 9 ئائوس ئەئارلی ستاگەس ئن تهە ئەڤۆلوتئۆن ئۆف مەسۆپۆتامئان جڤلزاتئۆن. سۆڤئەت ئەخجاڤاتئۆنس ئن نۆرتهەرن ئراق
- ↑ جهارلەس کەئته مائسەلس، ئەئارلی جڤلزاتئۆنس ئۆف تهە ئۆلد وۆرلد: تهە فۆرماتڤە حستۆرئەس ئۆف ئەگیپت، تهە لەڤانت، مەسۆپۆتامئا، ئندئا ئاند جهنا. رۆئوتلەدگە، 2003، ئسبن 1-134-83731-3، س. 104.
- ↑ جهارلەس کەئته مائسەلس، ئەئارلی جڤلزاتئۆنس ئۆف تهە ئۆلد وۆرلد: تهە فۆرماتڤە حستۆرئەس ئۆف ئەگیپت، تهە لەڤانت، مەسۆپۆتامئا، ئندئا ئاند جهنا. رۆئوتلەدگە، 2003، ئسبن 1-134-83731-3، س. 128.
ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن
دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „یارم تەپە“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.