ئورمئا

شابلۆن:دئەسەر ئارتکەل شابلۆن:ئنفۆبۆخ ئۆرت ئم ئران ئورمئا (شابلۆن:فاس; شابلۆن:ئازس-لاتن; شابلۆن:ترس; شابلۆن:کوس; شابلۆن:سیرس)، زوسجهەنزەئتلجه ئائوجه رەزائئەه (شابلۆن:فا) گەناننت، ئست ئەئنە ستادت ئم نۆردوەستەن ئرانس. دئە حائوپتستادت دەر پرۆڤنز وەست-ئاسەربائدسجهان لئەگت ئام وەستوفەر دەس ئورمئاسەئەس روند 800 کلۆمەتەر نۆردوەستلجه دەر لاندەسهائوپتستادت تەهەران.

دئە ستادت لئەگت ناهە دەر گرەنزە ئرانس زور تüرکەئ.

بەئ دەر ڤۆلکسزäهلونگ 1996 هاتتە ئورمئا 435.200 ئەئنوۆهنەر. ئم ژاهر 2006 ووردە دئە زاهل دەر ئەئنوۆهنەر ئائوف 623.143 گەسجهäتزت ئوند 2016 بەئ 736.224 وئەدەرگەگەبەن. دئە بەڤöلکەرونگ بەتراجهتەت سجه مەهرهەئتلجه ئالس ئاسەربائدسجهانەر. دانەبەن گبت ئەس نۆجه کوردەن، پەرسەر ئوند جهرستلجهە ئارمەنئەر سۆوئە جهالدۆ-ئاسسیرەر (ئائوجه ئارامäئەر گەناننت)، دئە زو ڤەرسجهئەدەنەن سیرسجهەن کرجهەن گەهöرەن، ڤۆر ئاللەم زور جهالدäئسجه-کاتهۆلسجهەن کرجهە ئوند زور ئاسسیرسجهەن کرجهە دەس ئۆستەنس.

دەر نامە ئورمئا لەئتەت سجه ڤۆن دەن سیرسجه-ئارامäئسجهەن وöرتەرن شابلۆن:لانگ ئوند شابلۆن:لانگ ئاب ئوند بەدەئوتەت ‚ستادت ئام واسسەر‘.

ئورمئا ئست ئەئن حۆجهسجهولستاندۆرت دەر ئسلامسجهەن ئازاد-ئونڤەرستäت، دەرەن ئنستتوت فüر لاندورتسجهافت ئنتەرناتئۆنال بەکاننت ئست. دئە ستادت لئەگت ئن ئەئنەر فروجهتبارەن گەگەند، ئن دەر ئۆبست وئە Äپفەل ئۆدەر تاباک ئانگەبائوت وەردەن.

گەسجهجهتە

دەر گەبورتسۆرت ڤۆن زاراتهوسترا، دەم بەگرüندەر دەر ئالتپەرسسجهەن زۆرۆئاسترسجهەن رەلگئۆن، لاگ ناجه مانجهەن بەرجهتەن ئن دەر نäهە ڤۆن ئورمئا; ئابەر داس ئست ئومسترتتەن.

Üبەر ڤئەلە ژاهرهوندەرتە ووردە ئورمئا ڤۆن ڤەرسجهئەدەنەن ئرانسجهەن دیناستئەن بەهەررسجهت، بس دئە ئۆگهوسەن ئم 11. ژاهرهوندەرت دئە گەگەند ئەرۆبەرتەن. 1184 ئەرۆبەرتەن دئە سەلدسجهوکەن دئە ستادت. ئائوجه دئە ئۆسمانەن کۆنترۆللئەرتەن دئە ستادت مەهرمالس.

سپäتەستەنس سەئت دەم 12. ژاهرهوندەرت ئست ئورمئا ستز جهرستلجهەر (ئەرز-)بسجهöفە دەر „کرجهە دەس ئۆستەنس“.

سپäتەر ئەتابلئەرتە سجه ئەئن „کهانات ئورمئا“. 1759 گرفف داس کهانات ئورمئا ئونتەر کهان فاتال داس کهانات کاراباجه ئان. مت سەئنەر 30.000 مانن ستارکەن ئارمەئە کۆننتە ئەر دئە ئارمەنسجهە فüرستەن ڤۆن ژرابەرد ئوند تالیسجه ئونتەروەرفەن. ناجه سەجهسمۆناتگەر بەلاگەرونگ ڤۆن پاناهاباد زۆگ سجه فاتال وئەدەر زورüجک.

1835 ووردە ئەئنە جهرستلجه-پرۆتەستانتسجهە مسسئۆن ڤۆن ئامەرکانەرن ئەئنگەرجهتەت، سپäتەر ئەئنە کاتهۆلسجهە دەر لازارستەن. مت ئهرەر حلفە ووردە دەر رەگئۆنالە نەئو-سیرسجهە دئالەکت زور سجهرفتسپراجهە.

دئە ستادت ووردە 1880 ڤۆم کوردسجهەن فüهرەر سجهەئجه ئوبەیداللاه ئانگەگرففەن.

دئە جهرستەن ڤەرسجهئەدەنەر کۆنفەسسئۆنەن (هائوپتسäجهلجه ئاسسیرەر ئوند ئارمەنئەر) ماجهتەن 1900 مەهر ئالس 40 % دەر بەڤöلکەرونگ ئن دەن دöرفەرن دەر گەگەند ئوم ئورمئا ئائوس. دئە ئۆستسیرسجهەن نجهتکاتهۆلکەن بەساßئەن 1913 ئم دسترکت درەئ بسجهöفە: ئەلیا ڤۆن تەرگاوار (ئن گەمەئنسجهافت مت دەر روسسسجهەن ئۆرتهۆدۆخەن کرجهە)، دنکها ڤۆن تس ئوند ئەپهرەم ڤۆن ئورمئا. ئم لائوفە دەس ئەرستەن وەلتکرئەگەس بەگنگەن تروپپەن ئائوس دەم ئۆسمانسجهەن رەئجه مت کوردسجهەر ئوند ئرانسجهەر ئونتەرستüتزونگ ماسساکەر ئان دەر جهرستلجهەن زڤلبەڤöلکەرونگ – دەن ڤöلکەرمۆرد ئان دەن ئاسسیرەرن ئوند ئارامäئەرن. دەر فüر دئە ڤۆن رۆم ئونابهäنگگە „کرجهە دەس ئۆستەنس“ ئن ئورمئا تäتگە بسجهۆف مار دنکها ڤۆن تس ڤەرلۆر سەئن لەبەن ئام 23. فەبروئار 1915. ئم ژول 1918 ووردەن دەر کاتهۆلسجهە جهالدäئەر-ئەرزبسجهۆف ڤۆن ئورمئا، تهۆماس ئائودۆ، دەر پäپستلجهە دەلەگات ژاجقوئەس-ئەملە سۆنتاگ ئوند ڤئەلە وەئتەرە گەتöتەت، ئەنتفüهرت ئۆدەر زور فلوجهت گەزوونگەن. نور وەنگە کەهرتەن زورüجک ئۆدەر کامەن هنزو، سۆ داسس دئە جهرستەن هەئوتە ئەئنە رەلگöسە مندەرهەئت بلدەن.

داس ئەرزبستوم ئورمئا-سالاماس دەر جهالدäئسجه-کاتهۆلسجهەن کرجهە مت سەئنەر کاتهەدرالە دەر حەئلگەن موتتەرگۆتتەس بەستەهت بس زور گەگەنوارت (جا. 4500 گلäئوبگە). دەر بسجهۆفسستز ئورمئا دەر مت دەر روسسسجهەن ئۆرتهۆدۆخەن کرجهە ئونئەرتەن ئاسسیرەر گنگ مت دەن ڤەرفۆلگونگەن 1918 ئونتەر. ئەس ستەهت ئابەر نۆجه دئە ڤۆر دەم 7. ژاهرهوندەرت ئەربائوتە ئوند ئانفانگ دەر 1960ەر ژاهرە ئەرنەئوئەرتە کرجهە نانە ماریام دەر ئاسسیرسجهەن کرجهە دەس ئۆستەنس. 2012 گاب ئەس ئن دەر ستادت ئەئنە رەستگەمەئندە ڤۆن ئەتوا 5000 ئاسسیرسجهەن جهرستەن. دئە ئارمەنئەر دەر ستادت وئەدەروم کۆننتەن 2002 دئە رەکۆنستروئئەرتە ست.-ستەپهانوس-کرجهە وئەدەرەرöففنەن.

ڤەرکەهر

دەر باهنهۆف ئورمئا لئەگت ئم سüدۆستەن دەر ستادت ئان دەر ستراßئە ناجه ئۆسجهناڤیەه ئوند ئست دەر نöردلجهە ئەندپونکت دەر باهنسترەجکە ماراگها–ئورمئا. پەرسۆنەنزüگە بەنöتگەن 4 ستوندەن 20 منوتەن بس ماراگها بزو. 12 ستوندەن 30 منوتەن بس تەهەران.

15 کلۆمەتەر نöردلجه دەر ستادت لئەگت دەر فلوگهافەن ئورمئا.

سöهنە ئوند تöجهتەر دەر ستادت

• لوجی ورگهت متجهەلل (1845–1888)، ئوس-ئامەرکانسجهە کلاسسسجهە ئارجهäئۆلۆگن ئوند جهرستلجهە مسسئۆنارن
• حائدار-کهان ئاموئۆگلی (1880–1921)، ئرانسجه-روسسسجهەر ئەلەکترۆئنگەنئەئور ئوند رەڤۆلوتئۆنäر
• گەئۆرگە لامسا (1892–1975)، ئارامäئسجهەر سجهرفتستەللەر، ببەلüبەرسەتزەر ئوند لەهرەر، بەسوجهتە ناجه 1900 بس ئەتوا 1910 داس ئارجهبسهۆپ ئۆف جانتەربوری'س جۆللەگە ئن ئورمئا
• ئابدول راهمان گهاسسەملۆئو (1930–1989)، ڤۆرستزەندەر دەر دەمۆکراتسجهەن پارتەئ کوردستان-ئران ڤۆن 1973 بس 1989
• سەئفۆللاه سامادئان (* 1954)، فۆتۆژۆئورنالست، دۆکومەنتارفۆتۆگراف، کامەرامانن ئوند ڤدەئۆکüنستلەر
• نەژلا پارسپۆئور (* 1964)، ئەلەکترۆتەجهنکەرن ئوند دەئوتسجهە حۆجهسجهوللەهرەرن
• ماریام پالزبان (* 1981)، فلم- ئوند تهەئاتەرسجهائوسپئەلەرن
• سائەئد مارۆئوف (* 1985)، ڤۆللەیباللناتئۆنالسپئەلەر
• کیاراسه مالەک (* 1993)، ڤۆللەیباللترائنەر ئوند -سپئەلەر

لتەراتور

• شابلۆن:لتەراتور
• شابلۆن:لتەراتور
• شابلۆن:لتەراتور
• شابلۆن:لتەراتور
• شابلۆن:لتەراتور

وەبلنکس

• شابلۆن:وەبارجهڤ

ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن

• العربية
• ئارج
• ئارز
• ئازəربایجانجا
• ئازب
• بە
• بگ
• جا
• جەب
• سۆرانی
• جره
• جس
• دا
• دق
• ئەل
• ئەنگلسه
• ئەئۆ
• ئەسپاñئۆل
• ئەت
• ئەئو
• فارسی
• ف
• فرانچائس
• فرر
• گد
• گلک
• هە
• ه
• هر
• هو
• Հայերեն
• ئد
• ئت
• ژا
• ژڤ
• کا
• کۆ
• کس
• کورمانجی
• لا
• لت
• لڤ
• مگ
• م
• مل
• مس
• مزن
• نان
• نب
• نل
• ئۆس
• پل
• پنب
• پت
• رۆ
• Русский
• سجۆ
• سە
• سه
• سمپلە
• سر
• سڤ
• سو
• تا
• تگ
• ته
• تüرکچە
• تت
• ئوک
• ئور
• ئوز
• وار
• وۆ
• ووئو
• خمف
• یوئە
• زه

---

دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „ئورمئا“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.