ئونتەرنەهمەن مامموت
داس ئونتەرنەهمەن مامموت (مامموت ئست دئە ئەئنگەدەئوتسجهتە فۆرم ڤۆن ماهمود، ناجه ماهمود بارزاندسجه) وار دەر دەجکنامە ئەئنەر دەئوتسجهەن ملتäرۆپەراتئۆن فüر ئەئن دەئوتسجهەس کۆمماندۆئونتەرنەهمەن ئائوس دەم ژاهر 1943 دەر ئابتەئلونگ ئابوەهر ئئ (سابۆتاگە ئوند زەرسەتزونگ) دەس ئامتەس ئائوسلاند/ئابوەهر دەر وەهرماجهت وäهرەند دەس زوەئتەن وەلتکرئەگەس.
زوەجک
زئەل وار دئە ئنسترومەنتالسئەرونگ دەر کوردەن گەگەن دئە برتسجهە حەررسجهافت.[1] لەئوتنانت گۆتتفرئەد مüللەر، ئونتەرستüتزت ڤۆن زوەئ سۆلداتەن مت ئۆرئەنتەرفاهرونگ، فرئەدرجه ولهەلم حۆففمانن ئوند گەئۆرگ حەئنرجه ئادالبەرت کۆنئەجزنی، سۆوئە دەم ئراکسجهەن کوردەن رامز ناف ئاگها، وار دامت بەئائوفتراگت، ڤەربندونگ زو مەهموود بەرزنجی[2] ئم رائوم کرکوک هەرزوستەللەن، سابۆتاگەئاکتە ئم Öلگەبئەت ئائوسزوفüهرەن ئوند ئەئنەن ئانتبرتسجهەن ئائوفستاند ئم نۆردراک ڤۆرزوبەرەئتەن. زوەئ وەئتەرە گروپپەن، بەستەهەند ئائوس سپەزئالستەن فüر ئاسترۆنۆمئە ئوند وüستەنکوندە، سپراجهکوندلەر فüر پەرسسجه، ئارابسجه ئوند تüرکسجه سۆوئە مەدزنەرن زوم ئائوفبائو ئەئنەر زڤلەن ڤەرسۆرگونگ سۆللتەن ناجه ئەتابلئەرونگ دەر ئەرستەن گروپپە فۆلگەن[3] ئوند نەبەن پرۆپاگاندا ئوند مەنتالەر گەوننونگ ئائوجه ئەئنە ئارت ناتئۆن بوئلدنگ بەگننەن.[4] بەتەئلگت ووردەن داهەر ئائوجه دەئوتسجهە ئۆرئەنتوسسەنسجهافتلەر، هئەر ڤۆر ئاللەم کارل حادانک، دەر وسسەنسجهافتلجهە ناجهلاسسڤەروالتەر دەس ئم کائسەررەئجه رەجهت پرۆمنەنتەن سپراجهفۆرسجهەرس ئۆسکار مانن (گەست. 1917)، ئوند ئنسبەسۆندەرە وەرنەر جاسکەل، ئەئن متاربەئتەر ماخ ڤۆن ئۆپپەنهەئمس. رامز ناف ئاگها، دەر ئائوف سەئنەم وەگ ناجه دەئوتسجهلاند üبەر دەن بۆسپۆروس ئوند دەن بالکان ئەتلجهە کۆنتاکتە زو ئەنگلاندفەئندلجهەن پۆلتکەرن دەر ناتئۆنالستسجهەن رەگئەرونگ ڤۆن راسهد ئال-گائلان سۆوئە دەئوتسجهەن ئاگەنتەن ئن ئستانبول هاتتە، تراف بەئ دەر ڤۆربەرەئتونگ دەس ئونتەرنەهمەنس سۆوۆهل حادانک ئالس ئائوجه جاسکەل.
دئەسەر ئائوفتراگ ستاند بەرەئتس ئن ئادۆلف حتلەرس وەئسونگ نر. 30 فüر دئە کرئەگفüهرونگ ڤۆم 23. مائ 1941: „دئە ئارابسجهە فرەئهەئتسبەوەگونگ ئست ئم متتلەرەن ئۆرئەنت ئونسەر ناتüرلجهەر بوندەسگەنۆسسە گەگەن ئەنگلاند. ئن دئەسەم زوساممەنهانگ کۆممت دەر ئەرهەبونگ دەس ئراک بەسۆندەرە بەدەئوتونگ زو. سئە ستäرکت üبەر دئە ئراکسجهەن گرەنزەن هنائوس دئە ئەنگلاند فەئندلجهەن کرäفتە ئم متتلەرەن ئۆرئەنت، ستöرت دئە ئەنگلسجهەن ڤەربندونگەن ئوند بندەت ئەنگلسجهە تروپپەن سۆوئە ئەنگلسجهەن سجهففسرائوم ئائوف کۆستەن ئاندەرەر کرئەگسسجهائوپلäتزە.“[5]
دورجهفüهرونگ ئوند فۆلگەن
دئە مسسئۆن سجهەئتەرتە بەرەئتس ئام ئەرستەن تاگ. دئە واففەن- ئوند ئائوسرüستونگسبەهäلتەر گنگەن بەئم فاللسجهرمابسپرونگ ڤەرلۆرەن ئوند دئە گروپپە لاندەتە 300 کم ئەنتفەرنت ڤۆن دەم بەئابسجهتگتەن زئەل. 12 تاگە سپäتەر ڤەرهافتەتەن دئە برتەن دئە ئاکتەئورە. رامز ئوند دئە دەئوتسجهەن ئۆففزئەرە کامەن ئن برتسجه-ئراکسجهە گەفانگەنسجهافت، ووردەن گەفۆلتەرت ئوند زوم تۆدە ڤەرورتەئلت. دئە دەئوتسجهەن تەئلنەهمەر ووردەن 1947 ئن برتسجهە ملتäرلاگەر ئن دەئوتسجهلاند ڤەربراجهت ئوند سپäتەر ئەنتلاسسەن. رامز ئەرهئەلت لەبەنسلانگە حافت، ووردە وەگەن گەئستگەر ئەرکرانکونگ ئابەر 1947 ئائوس دەر گەفانگەنسجهافت ئەنتلاسسەن; ئەر ستارب 1949 ئن سەئنەر حەئماتستادت ئەربل.
حستۆرسجهە بەدەئوتونگ
داس ئونتەرنەهمەن مامموت هاتتە کەئنە هەرائوسراگەندە ملتäرسجهە بەدەئوتونگ فüر دەن زوەئتەن وەلتکرئەگ، ئائوجه وەئل ئم ئراک زو دەر زەئت کەئنە کرئەگسفرۆنت ڤەرلئەف. ئندەس ئست رامز ناف، دەسسەن فاملئە ئن دەر حائوپتستادت دەر ئائوتۆنۆمەن رەگئۆن کوردستان (ئەربل) هۆهەس سۆزئالەس پرەستگە زوکۆممت، فüر داس کوردسجهە سەلبستڤەرستäندنس ئن دئەسەر رەگئۆن بەدەئوتسام. ئن ئەربل ووردە زوم بەئسپئەل ئەئنە ستراßئە ناجه ئهم بەناننت ئوند لەهرڤەرانستالتونگەن ئان دەر ئەربلەر سالاهاددن-ئونڤەرستäت ئابگەهالتەن. ئن رامزس فاملئە هەررسجهت بس ئن دئە گەگەنوارت ئەئنە سپüربار ئەنگلاندکرتسجهە ئەئنستەللونگ.
لتەراتور
- وەرنەر برۆجکدۆرفف: گەهەئمکۆمماندۆس دەس زوەئتەن وەلتکرئەگەس. وەلس 1967، ئسبن 3-88102-059-4.
- گۆتتفرئەد ژۆهاننەس مüللەر: ئم برەننەندەن ئۆرئەنت. 3. ئائوفل.، سالەم، ستادتستەئناجه 2007 (زوئەرست 1937; ئەئنەر دەر سپäتەرەن ئاکتەئورە).
- پهەرسەت زوبەر مۆهاممەد رۆسبەئئان: داس ئونتەرنەهمەن „مامموت“. ئەئن پۆلتسجه-ملتäرسجهەس گەهەئمدئەنستونتەرنەهمەن ئن سüدکوردستان ئن دەن ژاهرەن 1942/1943 ئوند سەئنە ڤۆرگەسجهجهتە. دسس. پهل. حومبۆلدت-ئونڤەرستäت بەرلن، 2012.
- بەرند لەمکە، پهەرسەد رۆسبەئئان (حرسگ.): ئونتەرنەهمەن مامموت. ئەئن کۆمماندۆئەئنساتز دەر وەهرماجهت ئم نۆردراک 1943. برەمەن 2018 (قوئەللەنسامملونگ. فüر ئەئنە دگتالە، ئەرو. ئوند ئنس ئەنگلسجهە üبەرس. ئائوسگابە، س. ئارجهڤە.ئۆرگ).
- رەزەنسئۆن، ژۆبست ج. کنگگە. ح-سۆز-کولت، 7. دەزەمبەر 2018.
وەبلنکس
- ئۆپەراتئۆن مامموت، ئا وەهرماجهت جۆمماندۆ ئۆپەراتئۆن ئن تهە کوردستان رەگئۆن ئۆف ئراق 1943، ئارجهڤە.ئۆرگ (ئەروەئتەرتە ئوند ئنس ئەنگلسجهە üبەرس. ئائوسگابە ڤۆن: بەرند لەمکە / پهەرسەت رۆسبەئئان (حرسگ.)، ئونتەرنەهمەن مامموت، ئەئن کۆمماندۆئەئنساتز دەر وەهرماجهت ئم نۆردراک 1943، برەمەن 2018).
- دسسەرتاتئۆن زوم تهەما (ئالس پدف لەسبار)
- „ئۆپەراتئۆن مامموته: پەترۆلە کارشıلıک کüردستان!“ رۆژەڤ، 9. مائ 2012. (تüرکسجه).
- „دئە براندەنبورگەر“ کۆمماندۆتروپپە ئوند فرۆنتڤەرباند. بوندەسارجهڤ
ئەئنزەلناجهوەئسە
- ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (پدف-داتەئ; 178 کب)، س. 26
- ↑ رۆسبەئئان، پهەرسەت داس ئونتەرنەهمەن „مامموت“ – ئەئن پۆلتسجه-ملتäرسجهەس گەهەئمدئەنستونتەرنەهمەن ئن سüدکوردستان ئن دەن ژاهرەن 1942/43 ئوند سەئنە ڤۆرگەسجهجهتە; دسسەرتاتئۆن، حومبۆلدت-ئونڤەرستäت زو بەرلن، پوبلزئەرت ئام 3. ژول 2012 (پدف-داتەئ; 2،8 مب)، س. 23
- ↑ رۆسبەئئان س. 208.
- ↑ لەمکە س. 12.
- ↑ حوباتسجه، والتهەر: حتلەرس وەئسونگەن فüر دئە کرئەگفüهرونگ 1939-1945. دۆکومەنتە دەس ئۆبەرکۆمماندۆس دەر وەهرماجهت، ئەرلانگەن ئۆ. ژ.، س. 120–122.
ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن
دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „ئونتەرنەهمەن مامموت“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.