نەزام ئابگەبلدەت ئائوف ئەئنەم تەپپجه ئائوس دەر ئاسەربائدسجهانسجهەن سۆزئالستسجهەن سۆوژەترەپوبلک (1939)

نەزام (ڤۆن گاندسجها)، گەناننت ئائوجه نزام (شابلۆن:فاس; ڤۆللستäندگەر نامە: شابلۆن:فا[1]; گەبۆرەن ئوم 1141 ئن گاندسجها (شابلۆن:فاس، هەئوتە ئن ئاسەربائدسجهان); گەستۆربەن ئام 12. مäرز 1209)، وار ئەئن پەرسسجهەر دجهتەر ئوند دەر بەدەئوتەندستە ڤەرترەتەر دەس „رۆمانتسجهەن ئەپۆس ئن دەر پەرسسجهەن لتەراتور“.[2]

لەبەن

   

نەزامس موتتەر را'ئسا وار کوردن.[3][4] ئەس ورد ئانگەنۆممەن، داسس دئە فاملئە سەئنەس ڤاتەرس یوسūف ئائوس قۆم[4] ستاممتە. نەزāم ڤەروائستە فرüه ئوند ووردە ڤۆن سەئنەم ئۆنکەل مüتتەرلجهەرسەئتس، جهوادسجها ئومار، ئائوفگەزۆگەن. نەزام هەئراتەتە درەئمال.

ئەر وار ئەئن گüنستلنگ دەر هەررسجهەندەن سەلدسجهوکەنفüرستەن. Üبەر سەئن لەبەن، داس ئەر بس ئائوف ئەئنە رەئسە ئن سەئنەر گەبورتسستادت گاندسجها ڤەربراجهتە، ئست وەنگ بەکاننت. نەبەن دەر لتەراتور وار نەزāم ئائوجه ئن دەر ماتهەماتک، ئاسترۆنۆمئە، مەدزن، رەجهتسپرەجهونگ، گەسجهجهتە، پهلۆسۆپهئە، موسک ئوند دەن کüنستەن بەواندەرت. سەئنە سجهüلەر ڤەرلئەهەن ئهم دەن بەئنامەن حاکīم („وەئسەر، ئارزت“).

وەرکە

نەزāمس حائوپتوەرک ئست داس جهامسا (شابلۆن:ئارس، ئن ئەنگلسجهەر ئومسجهرفت ئائوجه کهامسا) ئۆدەر „دئە فüنف سجهäتزە“ (شابلۆن:فاس)، داس ئائوس فüنف ڤۆنەئناندەر ئونابهäنگگەن ئەپەن بەستەهت:

  • ماجهزان ئۆل-ئاسرāر (شابلۆن:ئارس)، ئەئن دداکتسجهەس گەدجهت مت ڤئەلەن بەئسپئەلگەسجهجهتەن.[5]
  • جهۆسرائو ئوند سجهرن (شابلۆن:فاس)
    ئەئن رۆمانتسجهەس ئەپۆس، داس دئە لئەبە دەس پەرسسجهەن کöنگس جهۆسرائو ئئ. زو سجهرن زوم گەگەنستاند هات. مان ڤەرموتەت، داسس نەزāم ئن سجهرن سەئنەر ئەئگەنەن، فرüه ڤەرستۆربەنەن فرائو Āفāق ئەئن دەنکمال گەسەتزت هات.[6]
  • لائل ئوند مادسجهنون (شابلۆن:فاس)
    رۆمانتسجهەس ئەپۆس، دئە لئەبە دەس مادسجهنون زور سجهöنەن لائلا بەسنگەند. دابەئ ورد مادسجهنون ڤەررüجکت،[7] فلئەهت ئن دئە وüستە ئوند کولتڤئەرت ئەئنە ئونگلüجکلجهە لئەبە، دئە ئام ئەندە زوم سەلبستزوەجک ورد، بەئ دەم دئە رەئالە لائلا نجهت مەهر بەنöتگت ورد.
  • حافت پەیکار (شابلۆن:فاس، ئائوجه „دئە سئەبەن سجهöنهەئتەن“)، ئەئنە سامملونگ ڤۆن سئەبەن نۆڤەللەن، وەلجهە دئە لەبەنسگەسجهجهتە دەس ساسساندەنهەررسجهەرس باهرāم گور ئن پۆئەتسجهەر فۆرم دارستەللەن، دارونتەر دئە دورجه گۆزز ئوند سجهللەر بەکاننتە ئەرزäهلونگ ڤۆن توراندۆت. دئەسە دئەنەن دەر ئەرزئەهونگ باهرāمس زو ئەئنەم گەرەجهتەن حەررسجهەر، وئە دئە راهمەنەرزäهلونگ زەئگت.[8]
  • ئسکاندەرنāمە (شابلۆن:فاس)
    „داس ئالەخاندەر-بوجه“، ئەئنە لەگەندەنهافتە گەسجهجهتە ئالەخاندەرس دەس گرۆßئەن ئن زوەئ تەئلەن، ئەئنەم ئەهەر ئەپسجهەن ئوند ئەئنەم ئەهەر دداکتسجهەن، ئن دەر ئو. ئا. ئائوجه دئە وەئسهەئت دەس ئەرۆبەرەرس گەپرئەسەن ورد. ئالەخاندەر ئەرۆبەرت ئم ئەرستەن تەئل دئە پهیسسجهە وەلت ئالس کرئەگەر ئوند ئم زوەئتەن تەئل دئە گەئستگە وەلت ئالس پهلۆسۆپه.

دانەبەن ڤەرفاسستە نەزāم ئەئنەن دوان مت ئۆدەن ئوند گەدجهتەن، دەر 28000 دستجهەن ئەنتهالتەن سۆلل.[9]

ستل

نەزāم üبەرتراف دئە بەرەئتس ئەخستئەرەندەن رۆمانتسجهەن ئەپەن، وارقا ئوند گولسجهاه ئوند وس ئوند رامن، بەئ وەئتەم ئوند سجهوف ئەئنەن ستاندارد فüر داس رۆمانتسجهە ئەپۆس، ئان دەم سجه ئاللە سپäتەرەن دجهتەر ئۆرئەنتئەرتەن. ڤۆرهەر وارەن رۆمانتسجهە ئەپەن ئەئنفاجهە لئەبەس- ئۆدەر حەلدەنگەسجهجهتەن. نەزāم ژەدۆجه

  • ستەللت دئە ئەنتوجکلونگ سەئنەر فگورەن ئن دەن ڤۆردەرگروند ئوند گەستالتەت دئە فگورەن رەئجههالتگەر. ز. ب. لäسست دەر ئونترەئوئە حەلد جهۆسرۆئو سەئنەن رڤالەن، دەن ترەئوئەن فارهāد، ئومبرنگەن ئوند کۆممت ئونگەسترافت داڤۆن.
  • لەگت دئە لتەرارسجهە کۆمپۆستئۆن دەر حاندلونگەن ڤئەل دففەرەنزئەرتەر ئان. بەئسپئەلسوەئسە بەگەگنەن سجه جهۆسرۆئو ئوند سجهرن زوفäللگ ئائوف دەر رەئسە زوم ژەوەئلس ئاندەرەن ئوند ڤەرلئەبەن سجه، ئەرکەننەن سجه ئابەر نجهت; ئەئن رەئجهەر فرەئوند مادسجهنونس ولل لائلاس ستامم دورجه کرئەگ زونگەن، مادسجهنون ئوند لائلا زو ڤەرەئنەن، ئابەر مادسجهنون هاسست دەن کرئەگ ئوند ڤەربئەتەت ئەس; دئە گەسجهجهتەن دەر سئەبەن پرنزەسسننەن ئەرزئەهەن کöنگ باهرāم زور ڤەرانتوۆرتونگ ئالس کöنگ.
  • ڤەربندەت سەئنە گەسجهجهتەن مت پهلۆسۆپهسجهەن تهەمەن، ز. ب. سجهرن = دئە لئەبە ئان سجه; مادسجهنون = دەر گۆتتسوجهەر; 7 پرنزەسسننەن = 7 پلانەتەن = 7 سەئەلەنزوستäندە; ئالەخاندەر سوجهت ڤەرگەبلجه داس واسسەر دەس لەبەنس ئوند دسکوتئەرت مت پلاتۆن ئوند ئارستۆتەلەس
  • فüهرت لتەرارسجهە سیمبۆلە ئەئن، دئە دئە حاندلونگ ودەرسپئەگەلن، وئە سەئنە بەرüهمتەن سۆننەنائوف- ئوند -ئونتەرگäنگە، دئە ئائوف داس فۆلگەندە گەسجهەهەن ڤەروەئسەن;[10] دەن سئەبەن پرنزەسسننەن ئەنتسپرجهت ئائوجه ژە ئەئنە فاربە ئوند ئەئنە وەلتگەگەند، دئە دئە بەهاندەلتە ئەمۆتئۆن سیمبۆلسئەرەن ئوند ئن ئهرەن گەسجهجهتەن وئەدەر ئائوفتائوجهەن.

نەزāمس وجهتگستە ئەررونگەنسجهافت ئست، داسس سجه سەئنە ئەپەن ئاللە ئائوف ئەئنەر پهلۆسۆپهسجهەن ئەبەنە لەسەن لاسسەن، وۆبەئ ماجهزان ئۆل-ئاسرāر ئوند دەر زوەئتە تەئل دەس ئالەخاندەربوجهەس ڤۆن ڤۆرنهەرەئن پهلۆسۆپهسجه ئائوسگەرجهتەت سند. ئائوف دئەسەر ئەبەنە بەهاندەلت جهۆسرائو ئوند سجهرن داس وەسەن دەر ئردسجهەن لئەبە ئوند دئە ئەنتوجکلونگ جهۆسرائوس زوم ترەئوئەن لئەبهابەر. لەئلا ئوند مادسجهنون بەسجهرەئبت داس وەسەن دەر همملسجهەن لئەبە ئوند دئە ئەنتوجکلونگ مادسجهنونس زوم واهرەن میستکەر، دەر دەر سجهöنهەئت دەر وەلت نجهت مەهر بەدارف. دئە سئەبەن سجهöنهەئتەن سپئەگەلن ئن دەن سئەبەن گەسجهجهتەن دئە ئەنتوجکلونگ ئەئنەس ڤەرگنüگونگسسüجهتگەن پرنزەن زوم گەرەجهتەن کöنگ، دەر ئام ئەندە سەئنەن تیراننسجهەن وەسر (د. ه. داس ئەگۆ) هنرجهتەن لäسست. داس ئالەخاندەربوجه زەئگت ناجه نەزāمس ئەئنلەئتونگ دئە ئەنتوجکلونگ ئەئنەس ئسلامسجهەن پرۆپهەتەن (ئالس دەر ئالەخاندەر گلت) ئائوف دەم وەگ زوئەرست پهیسسجهەر ئوند دانن مۆرالسجهەر وەلتهەررسجهافت.  

رەزەپتئۆن

ئەرستüبەرسەتزونگەن ئن ئەئورۆپäئسجهە سپراجهەن

دەر نامە نەزāمس ووردە ئن ئەئورۆپäئسجهەن سپراجهەن دورجه دەن فرانزöسسجهەن ئۆرئەنتالستەن بارتهéلەمی د’حەربەلۆت دە مۆلائنڤللە بەکاننت گەماجهت، مت دەم بئۆگرافسجهەن ئەئنتراگ ‹نازام› ئن سەئنەم لەبەنسوەرک ببلئۆتهèقوئە ئۆرئەنتالە ئۆدەر دجتئۆننائرە ئونڤەرسەل جۆنتەنانت تۆئوت جە قوئ رەگاردە لا جۆننۆئسسانجە دەس پەئوپلەس دە ل’ئۆرئەنت، داس 1697 پۆستوم دورجه ئانتۆئنە گاللاند ئن پارس ڤەرöففەنتلجهت ووردە.[11]

ئەرست 1786 ئاللەردنگس ئەرسجهئەنەن 20 ئەرزäهلونگەن ئائوس نەزāمس ماẖزان ئول-ئاسرāر (سجهاتزکاممەر دەر گەهەئمنسسە)، ئائوف ئەنگلسجه، دورجه وللئام ژۆنەس،[11] دەر سەئت 1783 رجهتەر ئام ئۆبەرستەن گەرجهت ئن کالکوتتا وار.

درەکت ئائوس دەم پەرسسجهەن ئنس دەئوتسجهە üبەرتراگەن ئەرسجهئەنەن 1798 دئە ئەرستەن ناجهدجهتونگەن ڤۆن نەزāمس جهۆسرائو ئوند سجهرن ئن جهرستۆپه مارتن وئەلاندس زەئتسجهرفت نەئوئەر تەئوتسجهەر مەرکور، دئە ئهر Üبەرسەتزەر ژۆسەپه ڤۆن حاممەر-پورگستالل، ئابسۆلڤەنت دەر وئەنەر ئۆرئەنتالسجهەن ئاکادەمئە، 1809 ئن لەئپزگ ئالس بوجه هەرائوسگاب.[12] وەئتەرە ئالس بوجه ئەرسجهئەنەنە (تەئل)ئائوسگابەن ڤۆن نەزāمس وەرکەن ئن ئەئورۆپäئسجهەن سپراجهەن سند: لایل ئاند ماژنúن: ئا پۆئەم (لۆندۆن 1836) ڤۆن ژامەس ئاتکنسۆن، بەهرام-گور ئوند دئە روسسسجهە فüرستەنتۆجهتەر (ئەئنە تەئلائوسگابە دەر سئەبەن سجهöنهەئتەن) ئن ئەئنەر زوەئسپراجهگەن پەرسسجه-دەئوتسجهەن ئائوسگابە ڤۆن فرانز ڤۆن ئەردمانن (کاسان 1843) سۆوئە ئالەخاندەرس زوگ زوم لەبەنسقوئەلل ئم لاند دەر فنستەرنسس ڤۆن حەرمانن ئەتهە، پوبلزئەرت 1871 ئن مüنجهەن.[11]

حەئوتگە رەزەپتئۆن وەلتوەئت

سەئت 1939 بەستەهت ئن باکو داس ناتئۆنالە نزام-موسەئوم فüر ئاسەربائدسجهانسجهە لتەراتور.   ئن سەئنەر گەبورتسستادت گاندسجها بەفندەت سجه داس 1991 نەئو ئەرöففنەتە مائوسۆلەئوم سۆوئە ئەئن موسەئوم مت مانوسکرپتەن، بüجهەرن ئو. ڤ. م.[13]

مت سکولپتورەن، دئە نەزام ئاببلدەن، ورد دەم دجهتەر ئن ڤئەلەن لäندەرن دەر وەلت گەداجهت، ئن ئران ئوند ئن ئاسەربائدسجهان ئن ڤئەلەن ستäدتەن سۆوئە ئن مۆسکائو، ئن سانکت پەتەرسبورگ، ئن کئەو، ئن پەکنگ، ئن تاسجهکەنت، ئن مارنەئول، ئن جهșئنăئو، ئن دەر وۆلگا-رەپوبلک ئودمورتئەن سۆوئە ئن رۆم، وۆ 2012 ئن دەر ڤللا بۆرگهەسە فüر دەن پەرسسجهسپراجهگەن دجهتەر ئەئن دەنکمال ئەنتهüللت ووردە.[14]

دئە ئونەسجۆ ئەرکلäرتە داس ژاهر 1991 زوم نەزāم-ژاهر.

حنسجهتلجه دەر „سپاننوەئتە سەئنەر پهانتاسئە“ هات رودۆلف گەلپکە نەزام مت ژەئان پائول ڤەرگلجهەن. ئەئنگە کرتکەر سەهەن ئائوجه Äهنلجهکەئتەن مت ئە. ت. ئا. حۆففمانن.[15]

موسک

تهەئاتەر

فلم

  • ئسا گوسەئنۆو ئوند ئەلدار کولژەو (درەهبوجه) / ئەلدار کولژەو (رەگئە): نزام. سپئەلفلم (ئاسەربائدسجهان 1982; مت مüسلüم ماقۆمایەڤ ئن دەر تتەلرۆللە)

ئاکتوئەللە ئائوسگابەن

  • دئە سئەبەن گەسجهجهتەن دەر سئەبەن پرنزەسسننەن. ئائوس دەم پەرسسجهەن üبەرسەتزت ئوند مت ئەئنەم ناجهوۆرت ڤۆن رودۆلف گەلپکە (1959). مانەسسە، زüرجه 2007، ئسبن 978-3-7175-1316-2.
  • دئە ئابەنتەئوئەر دەس کöنگس باهرام ئوند سەئنەر سئەبەن پرنزەسسننەن. ئائوس دەم پەرسسجهەن üبەرتراگەن ئوند هەرائوسگەگەبەن ڤۆن ژ.ج. بüرگەل. بەجک، مüنجهەن 1997، ئسبن 3-4064-2780-4.
  • لەئلا ئوند مادسجهنون. Üبەرتراگونگ دورجه رودۆلف گەلپکە. مانەسسە، زüرجه 1963; 7. ئائوفلاگە ئەبەندا 1996، ئسبن 3-7175-1314-1.
  • داس ئالەخاندەربوجه. ئسکاندارنامە. مانەسسە، زüرجه 1991، ئسبن 3-7175-1810-0.
  • جهۆسرائو ئوند سجهرن. Üبەرس. ڤ. ژۆهانن جهرستۆپه بüرگەل; مانەسسە، زüرجه 1980، ئسبن 3-7175-1590-خ.
    • نەئوئائوفلاگە، üبەراربەئتەت ئوند مت 12 پەرسسجهەن منئاتورەن ڤەرسەهەن، مانەسسە، زüرجه 2010، ئسبن 978-3-7175-2204-1[16]
  • پەتەر ژ. جهەلکۆوسک: مررۆر ئۆف تهە ئنڤسبلە وۆرلد. تالەس فرۆم تهە کهامسەه ئۆف نزام. تهە مەترۆپۆلتان موسەئوم ئۆف ئارت، نەو یۆرک نی 1975، ئسبن 0-87099-142-6.
  • رۆسەمارئە سوزاننە کئەفەر: نزام گانژاڤ، دئە گەسجهجهتە ڤۆن دەن حەئمسوجهونگەن دەر لئەبەندەن. سپرنگەر، باسەل 1977. رەپرنت ئسبن 978-3-0348-6509-8، ئسبن 978-3-0348-6508-1 (ئە-بۆئۆک)، دۆئ:10.1007/978-3-0348-6508-1

سەکوندäرلتەراتور

  • رەناتە وüرسجه: نẓāمīس سجهاتزکاممەر دەر گەهەئمنسسە. ئەئنە ئونتەرسوجهونگ زو ‹ماẖزان ئول-ئاسرāر›. رەئجهەرت، وئەسبادەن 2005، ئسبن 3-89500-462-6.
  • ژۆهانن-جهرستۆپه بüرگەل، جهرستنا ڤان رویمبەکە (حرسگ.): ئا کەی تۆ تهە ترەئاسورە ئۆف تهە حاکم: ئارتستج ئاند حومانستج ئاسپەجتس ئۆف نزام گانژاڤ’س کهامسا. لەئدەن ئونڤەرستی پرەسس، لەئدەن 2011، ئسبن 978-90-8728-097-0.
  • رەناتە وüرسجه: نزāمīس رەئسە ئنس ئەئگەنە حەرز ئالس ئەرفاهرونگ میستسجهەر ورکلجهکەئت، دۆئ:10.5169/سەئالس-147268. ئۆدەر دۆئ:10.5169/سەئالس-147268 (ئۆپەن ئاججەسس) ئن: ئاسئاتسجهە ستودئەن: زەئتسجهرفت دەر سجهوەئزەرسجهەن ئاسئەنگەسەللسجهافت = Éتودەس ئاسئاتقوئەس: رەڤوئە دە لا سۆجéتé سوئسسە – ئاسئە. 50/2(1996)، س. 547–561.
  • ستوئارت جاری وەلجه: پەرسسجهە بوجهمالەرەئ ئائوس فüنف کöنگلجهەن حاندسجهرفتەن دەس سەجهزەهنتەن ژاهرهوندەرتس. 2. ئائوفلاگە. پرەستەل-ڤەرلاگ، مüنجهەن 1978، ئسبن 3-7913-0388-0، س. 70–97 (جهامسا دەس نزام)

شابلۆن:جۆممۆنسجات

ئەئنزەلناجهوەئسە

  1. ئن دەر لتەراتور ئائوجه شابلۆن:فا.
  2. ژان ریپکا، ئۆتاکار کلíما، ڤěرا کوبíčکۆڤا ئو. ئا.: ئرانسجهە لتەراتورگەسجهجهتە. حارراسسۆوتز، لەئپزگ 1959، س. 201; ستوئارت جاری وەلجه: پەرسسجهە بوجهمالەرەئ ئائوس فüنف کöنگلجهەن حاندسجهرفتەن دەس سەجهزەهنتەن ژاهرهوندەرتس. 2. ئائوفلاگە. پرەستەل-ڤەرلاگ، مüنجهەن 1978، س. 71 (زت.)
  3. ڤ. منۆرسکی: ستودئەس ئن جائوجاسئان حستۆری. جامبردگە ئونڤەرستی پرەسس، 1957، س. 34: “تهە ئائوتهۆر ئۆف تهە جۆللەجتئۆن ئۆف دۆجومەنتس رەلاتنگ تۆ ئارران ماس’ئود ب. نامدار (ج. 1100) جلائمس کوردسه ناتئۆنالتی. تهە مۆتهەر ئۆف تهە پۆئەت نزام ئۆف گانژا واس کوردسه (سەئە ئائوتۆبئۆگراپهجال دگرەسسئۆن ئن تهە ئنترۆدوجتئۆن ئۆف لایل وا ماژنون). ئن تهە 16ته جەنتوری تهەرە واس ئا گرۆئوپ ئۆف 24 سەپتس ئۆف کوردس ئن قاراباگه، سەئە سهاراف-ناما، ئ، 323. ئەڤەن نۆو تهە کوردس ئۆف تهە ئوسسر ئارە جهئەفلی گرۆئوپەد سۆئوته ئۆف گانژا. مانی پلاجە-نامەس جۆمپۆسەد وته کورد ئارە فۆئوند ئۆن بۆته بانکس ئۆف تهە کور”
  4. 4،0 4،1 ڤ. منۆرسکی: رەڤئەو ئۆف گ. ح. داراب ترانسلاتئۆن ئۆف ماکهزان ئال-ئاسرار. 1945 منۆرسکی، بسۆئاس 1948، خئ/2، س. 441–445: “وهەتهەر نزام واس بۆرن ئن قۆم ئۆر ئن گانژا ئس نۆت قوئتە جلەئار. تهە ڤەرسە (قوئۆتەد ئۆن پ. 14): ‘ئ ئام لۆست ئاس ئا پەئارل ئن تهە سەئا ئۆف گانژا، یەت ئ ئام فرۆم تهە قۆهەستان ئۆف تهە جتی ئۆف قۆم’، دۆئەس نۆت ئەخپرەسسلی مەئان تهات هە واس بۆرن ئن قۆم. ئۆن تهە ئۆتهەر هاند، نزام’س مۆتهەر واس ئۆف کوردسه ئۆرگن، ئاند تهس مگهت پۆئنت تۆ گانژا وهەرە تهە کوردسه دیناستی ئۆف سهادداد رولەد دۆون تۆ ئاح. 468; ئەڤەن نۆو کوردس ئارە فۆئوند تۆ تهە سۆئوته ئۆف گانژا.”
  5. ژان ریپکا، ئۆتاکار کلíما، ڤěرا کوبíčکۆڤا ئو. ئا.: ئرانسجهە لتەراتورگەسجهجهتە. حارراسسۆوتز، لەئپزگ 1959، س. 202 ف.
  6. ژان ریپکا، ئۆتاکار کلíما، ڤěرا کوبíčکۆڤا ئو. ئا.: ئرانسجهە لتەراتورگەسجهجهتە. حارراسسۆوتز، لەئپزگ 1959، س. 203.
  7. ح. وەهر: ئارابسجهەس وöرتەربوجه، وئەسبادەن 1968، س. 125: شابلۆن:ئارس.
  8. ژان ریپکا، ئۆتاکار کلíما، ڤěرا کوبíčکۆڤا ئو. ئا.: ئرانسجهە لتەراتورگەسجهجهتە. حارراسسۆوتز، لەئپزگ 1959، س. 204.
  9. ژان ریپکا، ئۆتاکار کلíما، ڤěرا کوبíčکۆڤا ئو. ئا.: ئرانسجهە لتەراتورگەسجهجهتە. حارراسسۆوتز، لەئپزگ 1959، س. 205.
  10. حەللموت رتتەر: Üبەر دئە بلدەرسپراجهە نزامس. دە گرویتەر، بەرلن / لەئپزگ 1927، س. 23–25.
  11. 11،0 11،1 11،2 رەناتە وüرسجه: نẓāمīس سجهاتزکاممەر دەر گەهەئمنسسە. ئەئنە ئونتەرسوجهونگ زو ‹ماẖزان ئول-ئاسرāر›. رەئجهەرت، وئەسبادەن 2005، ئسبن 3-89500-462-6، س. 25–29 ئوند ڤۆر ئاللەم فوßنۆتە 159.
  12. تهە جۆنڤەرگەنجە: ئەئورۆپەئان ئەنلگهتەنمەنت ئاند پەرسئان پۆئەتری. جهاپتەر 4 ئن: سهافق سهامەل: گۆئەتهە ئاند حافز. پۆئەتری ئاند ‹وەست-öستلجهەر دڤان›. پەتەر لانگ، ئۆخفۆرد ئو. ئا. 2013، ئسبن 978-3-0343-0881-6، س. 129–157.
  13. شابلۆن:لتەراتور
  14. شابلۆن:وەبارجهڤ ئائوف: نەوس.ئاز، 21. ئاپرل 2012.
  15. ناجهوۆرت زو: نزام: دئە سئەبەن گەسجهجهتەن دەر سئەبەن پرنزەسسنەن (Üبەرسەتزونگ ئوند ناجهوۆرت ڤۆن رودۆلف گەلپکە). مانەسسە ڤەرلاگ، زüرجه 1959، س. 287.
  16. ژەسوس، مارئا ئوند ژۆسەپه! ئۆدەر دئە پەرسسجهە کلاسسک ئالس گلüجکسفالل. ئن: فاز. 20. دەزەمبەر 2010، س. 26.

شابلۆن:نۆرمداتەن

شابلۆن:سۆرتئەرونگ:نەزام

شابلۆن:پەرسۆنەنداتەن

ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن


دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „نەزام“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.