موğلالı-ڤۆرفالل
دەر موğلالı-ڤۆرفالل بەزەئجهنەت دئە ئەرسجهئەßئونگ ڤۆن 33 مöگلجهەن کوردسجهەن سجهموگگلەرن ئام 28. ژول 1943 ئائوف بەفەهل دەس بەفەهلسهابەرس دەر تüرکسجهەن 3. ئارمەئە گەنەرال موستافا موğلالı ئن Öزالپ (پرۆڤنز ڤان). دەر بەفەهل ووردە ئۆهنە ڤۆرهەرگە ڤەرهاندلونگ گەگەبەن. ڤۆن دەن 33 مäننەرن üبەرلەبتە نور ئەئنەر.
دئە مت دەم زوەئتەن وەلتکرئەگ ئەئنهەرگەهەندە لەبەنسمتتەلکناپپهەئت ئن دەر تüرکەئ فüهرتە زو ڤەرستäرکتەم سجهموگگەل ئان دەر تüرکسجه-ئرانسجهەن گرەنزە. زوسجهەن ئەئنهەئمسجهەن ستäممەن ئوند سجهەرهەئتسکرäفتەن کام ئەس داهەر ڤەرمەهرت زو کۆنفلکتەن. ئم ژول 1943 سجهموگگەلتە دەر ستامم دەر ملان، دەر ئائوف بەئدەن سەئتەن دەر گرەنزە لەبت، گرۆßئە ڤئەههەردەن üبەر دئە گرەنزە. دئە بەناجهرجهتگتە ئارمەئە کۆننتە دئەس نجهت ڤەرهندەرن ئوند ناهم دارائوفهن 40 ستاممەسمتگلئەدەر ئائوس دەم دۆرف کۆچکıران ئن Öزالپ فەست. ئۆبوۆهل داس گەرجهت نور گەگەن فüنف مäننەر حافتبەفەهل ئەرلئەß، ووردەن دئە üبرگەن ئائوف بەفەهل ڤۆن گەنەرال موğلالı فüر ئەئنە بەفراگونگ ئان دئە ئارمەئە ئائوسگەلئەفەرت. دئە 33 مäننەر ووردەن دانن ئن دەر نäهە دەر گرەنزە ئەرسجهۆسسەن. ئن ئەئنەم ڤۆرهەر سجهۆن گەپلانتەن پرۆتۆکۆلل ووردە ڤەرمەرکت، داسس دئە مäننەر ئائوف دەر فلوجهت ئەرسجهۆسسەن وۆردەن سەئئەن. ئۆبوۆهل دەر ئەئنزگە Üبەرلەبەندە دئە بەهöردەن بەناجهرجهتگت هاتتە، گاب ئەس کەئنە کۆنسەقوئەنزەن.
مت دەم ئەئنزوگ دەر دەمۆکرات پارت ئنس تüرکسجهە پارلامەنت ووردە دەر فالل ئەرنەئوت ئائوفگەرۆللت. ئائوف ئانتراگ دەر دەمۆکرات پارت ووردە ئەئن ڤەرفاهرەن گەگەن دئە ڤەرانتوۆرتلجهەن زڤلستەن ئوند ملتäرس ئەئنگەلەئتەت. ئام 2. مäرز 1950 ووردە گەنەرال موğلالı وەگەن سەئنەس تöتونگسبەفەهلس زوم تۆدە ڤەرورتەئلت. ئائوفگروند سەئنەس هۆهەن ئالتەرس ئوند ملدەرندەر ئومستäندە ووردە دئە سترافە ئن 20 ژاهرە حافت ئومگەواندەلت. سپäتەر ووردە داس ئورتەئل دورجه دەن ملتäرکاسساتئۆنسهۆف ئائوفگەهۆبەن. بەڤۆر دەر فالل نۆجهمالس ڤەرهاندەلت وەردەن کۆننتە، ڤەرستارب موğلالı ئام 11. دەزەمبەر 1951 ئم ئالتەر ڤۆن 71 ژاهرەن ئم گەفäنگنس.
ناجه دەم پۆگرۆم ڤۆن ئستانبول 1955 بەسجهولدگتە دئە جومهوریەت حالک پارتس دئە رەگئەرەندە دەمۆکرات پارت دەس سەپاراتسموس. ئالس رەئاکتئۆن ووردە دەر موğلالı-ڤۆرفالل ئەرنەئوت ئم پارلامەنت دسکوتئەرت. دئەسمال سۆللتەن سۆگار دئە دامالگەن ئابگەئۆردنەتەن دەر جحپ ئوند İسمەت İنöنü، دەر دامالس پرäسدەنت وار، ئانگەکلاگت وەردەن. 1943 هەررسجهتە داس ئەئنپارتەئئەنسیستەم. ئام 12. ئوند 25. فەبروئار 1956 ووردە داس تهەما ئم پارلامەنت بەهاندەلت، دەر فالل ووردە ژەدۆجه ئونتەر ئاندەرەم وەگەن ڤەرژäهرونگ ئابگەسجهلۆسسەن.
پۆلتسجهە دسکوسسئۆنەن
ناجه دەم ملتäرپوتسجه ڤۆن 1960 گەگەن دئە دەمۆکرات پارت بەئورتەئلتە داس متگلئەد دەس کۆمتەئەس دەر ناتئۆنالەن ئەئنهەئت ماژۆر ئۆرهان ئەرکانلı دەن ڤۆرفالل وئە فۆلگت: شابلۆن:زتات
سۆنستگەس
دەر ڤۆرفالل ووردە سپäتەر ئن دەر لتەراتور ئوند موسک ڤەراربەئتەت. سۆ سجهرئەب دەر دجهتەر ئاهمەد ئارف ئەئن وەرک نامەنس 33 کورشون (دت.: 33 کوگەلن).
ئن Öزالپ ووردە ئم مائ 2004 ئەئنە گرەنزکاسەرنە ناجه گەنەرال موğلالı بەناننت. ئم ئائوگوست 2009 äئوßئەرتە ستائاتسمنستەر حüسەین چەلک، داسس دەر نامە دەر کاسەرنە ئائوفگروند دەس ڤۆرفاللەس گەäندەرت وەردەن سۆللتە. ئم نۆڤەمبەر 2011 ووردە دانن دەر نامە دورجه دئە ئارمەئە ئابگەäندەرت.
گەنەرال موğلالı وار ئائوجه ڤۆرستزەندەر دەس ئونابهäنگگکەئتسگەرجهتس، داسس ناجه دەم کوبلای-ئەرەئگنس 1930 ئن مەنەمەن ئن ئزمر ئائوفگەستەللت ووردە.
وەئتەرفüهرەندە لتەراتور
- ئاهمەد ئارف: حاسرەتندەن پرانگالار ئەسکتتم. جەم یای İستانبول 2001
- ئۆرهان تüرکدۆğئان: گüنەیدۆğئو کملğئ. ئالفا یای.، 1998
- کەنان ئەسەنگن: ئۆرگەنەرال موğلالı ئۆلایı' ڤە 33 کشنن Öلüمü. یەنلک باسıمەڤ، İستانبول 1974
- کازم کارابەکر: کüرت مەسەلەس. ئەمرە یای، 1995
ئەئنزەلناجهوەئسە
ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن
دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „موğلالı-ڤۆرفالل“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.