ئەدوارد وللئام جهارلەس نۆئەل
ئەدوارد وللئام جهارلەس نۆئەل (* 14. ئاپرل 1886; † 10. دەزەمبەر 1974[1]) وار ئەئن برتسجهەر سپئۆناگەئۆففزئەر، دەر ناجه دەم واففەنستللستاند ڤۆن مۆئودرۆس ئن ئۆستئاناتۆلئەن ئاکتڤ وار.
نۆئەل ترات 1908 ئن دئە برتسه ئندئان ئارمی ئەئن. ئەر دئەنتە ئالس ئۆففزئەر ئوند سپئۆن ئن گەئۆرگئەن، ئاسەربائدسجهان ئوند متتەلاسئەن. 1915 ووردە ئەر زوم کۆنسول ئن دەر ئرانسجهەن ستادت ئاهڤاز ئەرناننت. ئن سەئنەر ڤئەرژäهرگەن دئەنستزەئت دۆرت فاند ئەر گەلەگەنهەئت فۆرسجهونگەن üبەر دئە ئەتهنسجهەن وورزەل دەر بەڤöلکەرونگ دەر گەگەند ئانزوستەللەن. ئم ئران لەرنتە ئەر ئائوجه دئە کوردسجهە سپراجهە. ناجه دەم واففەنستللستاند ڤۆن مۆئودرۆس ووردە زوم برتسجهەن سپئۆناگەکۆممسسار ئن باگداد ئەرناننت. ئام 12. مäرز 1919 ئەرهئەلت ئەر دەن ئائوفتراگ، ئن دەن کوردسجهەن گەبئەتەن ئونتەرسوجهونگەن ئانزوستەللەن. ئەر تراف سجه مت دەن کوردسجهەن ستاممەسفüهرەرن ئن دەن öستلجهەن ئۆسمانسجهەن ڤلایەتس. ئام 13. ژون 1919 سجهلوگ دەر برتسجهە کۆممسسار ئن باگداد، ئۆبەرست ئارنۆلد ولسۆن، لۆندۆن ڤۆر، ئاکتئۆنەن زو ئونتەرنەهمەن، ئوم ئەئن کوردستان ئونتەر برتسجهەر سجهرمهەررسجهافت زو گرüندەن.
ماژۆر نۆئەل رەئستە ئام 3. ژول 1919 ڤۆن باگداد ناجه ئستانبول ئوند تراف سجه مت دەم برتسجهەن ستائاتسسەکرەتäر دەس حۆجهکۆممسسارس تهۆماس حۆهلەر ئوند کوردسجه-ناتئۆنالستسجهەن فüهرەرن دەر کüردستان تەئال جەمیەت. نۆئەل بەکام ڤۆم ئۆسمانسجهەن ئننەنمنستەر Âدل بەی ئەئن دۆکومەنت، داس ئهم ئەرلائوبتە ئائوس ئاللەن ئۆسمانسجهەن پۆستستاتئۆنەن ڤەرسجهلüسسەلتە تەلەگراممە زو ڤەرسجهجکەن.[2] نۆئەل هاتتە دەن ئائوفتراگ، ناجه سڤاس زو رەئسەن ئوند دۆرت موستافا کەمال فەستزونەهمەن ئوند سۆ دەن کۆنگرەسس ڤۆن سڤاس زو سپرەنگەن. سۆ وüردە ئەر دەن برتسجهەن ئنتەرەسسەن دئەنەن.
حۆهلەر سجهرئەب ئام 21. ژول 1919 ئن ئەئنەم برئەف ئان سەئنەن کۆللەگەن تەللەی ئم ئائوßئەنمنستەرئوم، داسس ئەر سجه مت نۆئەل ئن ئستانبول گەترۆففەن هابە، داسس نۆئەل ئەئن کوردسجهەر لاورەنجە سەئن وۆللە، داسس ئەئنە برتسجهە حەررسجهافت ئن مەسۆپۆتامئەن سجهەر سەئ ئوند داسس وەگەن دەر öستلجهەن گرەنزە ئەئن گوتەس ئائوسکۆممەن مت دەن کوردسجهەن ستäممەن ئەرفۆردەرلجه سەئ. ئائوßئەردەم ساگتە حۆهلەر وەئتەر، داسس نۆئەل ترۆتز دەر ئەنتسجهەئدونگ، ئاللەئنە ئوند گەترەننت ڤۆن دەن کوردەن ئنس کوردسجهە گەبئەت زو رەئسەن، مت سەئنەر ئونفۆرم زو ئەئنەر ستزونگ دەس کوردسجهەن جلوبس گەگانگەن سەئ ئوند سۆ نجهت ڤەرانتوۆرتونگسڤۆلل هاندەلە.[3]
ئادمرال سۆمەرسەت گۆئوگه-جالتهۆرپە سجهرئەب ئام 10. ژون ئان لۆرد جورزۆن، داسس نۆئەل ئاللەئنە ئوند گەترەننت ڤۆن دەن ئاندەرەن کوردەن ئنس گەبئەت رەئسەن وەردە، ئوم کەئنە ئائوفمەرکسامکەئت زو ئەررەگەن، ئوند داسس ئەر داس ڤۆلک گەگەن موستافا کەمال پاسجها ئائوفوئەگەلن وەردە.[4] نۆئەل تراف سجه مت دەن کوردسجهەن ئائوفستäندسجهەن ئن ئالەپپۆ، ساممەلتە دۆرت بەواففنەتە ستاممەسلەئوتە ئوم سجه ئوند گنگ ناجه مالاتیا. دۆرت بەگەگنەتە ئەر دەر گروپپە دەس موتاساررıف (ڤەروالتەر ئەئنەس ساندسجهاکس) ڤۆن مالاتیا، حالل بەی، ئوند دەم گۆئوڤەرنەئور (تüرک.: وال) ڤۆن حارپوت ئال گالپ بەی. دۆجه ئهر ڤۆرهابەن ووردە ئائوفگەدەجکت، سۆ داسس سئە دانن ئائوف بەفەهل موستافا کەمالس ڤۆن تüرکسجهەن سۆلداتەن، دئە سەئنەر بەوەگونگ ترەئو وارەن، ڤەرفۆلگت ووردەن. نۆئەل، ئال گالپ ئوند دئە üبرگەن فلۆهەن رجهتونگ کâهتا.
ئن ئەئنەم تەلەگرامم، داس ئەر ئام 19. سەپتەمبەر 1919 ڤۆن ئورفا ئان دەن برتسجهەن حۆجهکۆممسسار ئن ئستانبول سەندەتە، ساگتە ئەر، داسس دئە کوردسجهەن ستäممە ئەئنە برتسجهە بەساتزونگ بەگرüßئەن وüردەن، داسس دئە بەڤöلکەرونگ زو حäلفتە ئائوس کوردەن بەستەهە ئوند داسس دئە کوردەن، وەنن ئن ئهرەن گەبئەتەن ئەئنەن کوردسجهەن وال ئەرناننت وüردە، دئەسەم گەهۆرجهەن وüردەن ئوند فرەئوندە دەر رەگئەرونگ ئهرەر ماژەستäت وەردەن وüردەن.[2] ئام 21. دەزەمبەر 1919 ئەرهئەلت ئەر دەن رانگ ئەئنەس ماژۆرس. نۆئەل بلئەب نۆجه بس 1938 ئم گەبئەت. ئەر ستارب 1974.
نۆئەل وار سەئت 1919 ترäگەر دەس دستنگوئسهەد سەرڤجە ئۆردەر.[1]
پرڤاتەس
نۆئەل وار زوەئمال ڤەرهەئراتەت. 1923 هەئراتەتە ئەر کاتهەرنە فلۆرەنجە رۆسس ئوند 1954 سمۆنە جۆربئائو.[1]
وەرکە
- کüردستان 1919 – بنباشı نۆئەل’ئن گüنلüğü (کوردستان 1919 – ماژۆر نۆئەلس تاگەبوجه)، ڤەرلاگ ئاڤەستا، 1. ئائوفل. 1999، ئسبن 975-7112-60-7
ئەئنزەلناجهوەئسە
- ↑ 1،0 1،1 1،2 شابلۆن:تهەپەئەراگە
- ↑ 2،0 2،1 سنا ئاکشن: İستانبول حüکüمەتلەر ڤە ملل مüجادەلە، ڤەرلاگ تüرکیە İش بانکاسı ئسبن 975-458124-خ
- ↑ بلال شمشر: کüرتچüلüک، س. 326–327، بلگ، ئسبن 978-975-22-0215-3
- ↑ ئەرۆل ئولوبەرەن: İنگلز گزل بەلگەلەرندە تüرکیە، جومهوریەت کتاپلارı، 1970 ئن İستانبول، ئسبن 978-975-6747-81-0
شابلۆن:سۆرتئەرونگ:نۆئەل، ئەدوارد وللئام جهارلەس
ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن
دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „ئەدوارد وللئام جهارلەس نۆئەل“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.