دەمۆکراتک حالک پارتس
شابلۆن:ئنفۆبۆخ پۆلتسجهە پارتەئ
دئە دەمۆکراتک حالک پارتس (شابلۆن:دەس; دەحاپ) وار ئەئنە پۆلتسجهە پارتەئ دەر تüرکەئ، دئە ڤۆن 1997 بس 2005 بەستاند ئوند دئە پۆلتک دەر حەپ، دەپ ئوند حادەپ فۆرتفüهرتە. سئە سجهلۆسس سجه دەر دتپ ئان.
گەسجهجهتە
لانگە زەئت، بەڤۆر دئە حادەپ ڤەربۆتەن ووردە، گرüندەتە سجه دئە دەحاپ ئالس پۆتەنتئەللە ئالتەرناتڤە ئام 24. ئۆکتۆبەر 1997. ئائوف دەم 1. کۆنگرەسس ووردە ئام 11. ژانوئار 1998 ڤەیس ئایدıن زوم ڤۆرستزەندەن گەوäهلت.[1] ئەر ووردە ئام 9. مائ 1998 دورجه مەهمەت ئابباسۆğلو ئابگەلöست. ئام 13. مäرز 2003 ووردە دئە حادەپ ڤەربۆتەن ئوند ئەئن ڤەربۆتسڤەرفاهرەن گەگەن دئە دەحاپ ئەرöففنەت. ئام 26. مäرز 2003 تراتەن 35 بüرگەرمەئستەر، دئە دەر حادەپ ئانگەهöرت هاتتەن، دەر دەحاپ بەئ. ئائوف دەم 2. ئائوßئەرۆردەنتلجهەن کۆنگرەسس دەر پارتەئ ووردە تونجەر باکıرهان ئام 8. ژون 2003 زوم ڤۆرستزەندەن گەوäهلت. ئام 29. ژانوئار 2004 گنگەن دەحاپ، سحپ، Öدپ، ئەمەپ، دئە سۆسیالست دەمۆکراس پارتس (سۆزئالستسجهە دەمۆکراتئەپارتەئ = سدپ) ئوند دئە Öزگüر پارت (فرەئئە پارتەئ) ئەئن واهلبüندنس فüر دئە رەگئۆنالەن واهلەن ئونتەر دەر بەزەئجهنونگ „ئەئنهەئت دەر دەمۆکراتسجهەن کرäفتە“ (شابلۆن:ترس) ئەئن. داس بüندنس ستەللتە ئن 5 پرۆڤنزهائوپتستäدتەن ئوند 33 کرەئسستäدتەن دەن بüرگەرمەئستەر.[2] دئە دەمۆکراتسجهە ڤۆلکسپارتەئ (دەحاپ) لöستە سجه ئائوف دەم 3. کۆنگرەسس ئام 19. نۆڤەمبەر 2005 ئائوف ئوند بەسجهلۆسس، دەر پارتەئ دەر دەمۆکراتسجهەن گەسەللسجهافت دتپ بەئزوترەتەن. دئە پارتەئزەنترالە ئن بالگات (ئانکارا) ووردە دەر دتپ üبەرلاسسەن.[3]
پرۆگرامم
داس پرۆگرامم دەر دەحاپ زئەلتە ئائوف دئە دەمۆکراتسئەرونگ دەس لاندەس، ئائوف مەنسجهەنرەجهتە، فرئەدەن ئوند ئەئن زوساممەنلەبەن ڤۆن مەنسجهەن ئونتەرسجهئەدلجهەر ناتئۆنالتäت. دئە پارتەئ ڤەرستاند سجه ئائوجه ئالس ڤەرترەتەر دەر ئاربەئتەربەوەگونگ ئوند ترات فüر ئەئنە گەنەرالامنەستئە ئاللەر پۆلتسجهەن گەفانگەنەن ئەئن.[4] زور بەئەندگونگ دەر رەپرەسسئۆنەن گەگەن کوردەن ئوند ئاندەرە مندەرهەئتەن دورجه دەن تüرکسجهەن ستائات فۆردەرتە دئە دەحاپ نەبەن دەر ئائوفهەبونگ دەس ئائوسناهمەزوستاندس ئن ئەئنگەن کوردسجهەن رەگئۆنەن دئە ئابسجهاففونگ دەس سپراجهڤەربۆتس ئوند دەس لەهرەنس دەر کوردسجهەن سپراجهە.[5]
واهلەرگەبنسسە
ناجهدەم دئە حادەپ بەئ دەر پارلامەنتسواهل ئن دەر تüرکەئ 1999 لاندەسوەئت 4،8 % دەر ستممەن ئەررەئجهت ئوند دامت ئونتەر دەر سپەررکلائوسەل ڤۆن 10 % گەبلئەبەن وار، ئەررەئجهتە دئە دەحاپ بەئ دەر پارلامەنتسواهل ئن دەر تüرکەئ 2002 ئممەرهن üبەر 6 % دەر ستممەن، کۆننتە ئابەر ئەبەنفاللس کەئنە ئابگەئۆردنەتەن ئن دئە گرۆßئە ناتئۆنالڤەرسامملونگ دەر تüرکەئ ئەنتسەندەن. ئۆهنە دئە سپەررکلائوسەل وäرەن ئەس 50 دەر 550 ئابگەئۆردنەتەن گەوەسەن.[2] ئن 13 دەر 81 پرۆڤنزەن هاتتە دئە دەحاپ دئە مەئستەن ستممەن ئەرهالتەن ئوند لاگ دەئوتلجه ڤۆر دەم واهلگەوننەر، دەر ئاکپ.[6] ناجه دەم ڤەربۆت دەر حادەپ ئم مäرز 2003 تراتەن 35 بüرگەرمەئستەر دەر دەحاپ بەئ. بەئ دەن کۆممونالواهلەن ئن دەر تüرکەئ 2004 گەلانگ ئەس دەم بلۆجک „ئەئنهەئت دەر دەمۆکراتسجهەن کرäفتە“، ئن دەم دئە سحپ ئالس فüهرەندە کرافت گەفüهرت ووردە، ئابەر ئن دەم دئە دەحاپ فüر دئە مەئستەن ستممەن سۆرگتە، دئە واهلەن زوم ئامت دەس بüرگەرمەئستەرس ئن 5 پرۆڤنزهائوپتستäدتەن، 33 کرەئسستäدتەن ئوند وەئتەرەن 31 ستادتڤەروالتونگەن زو گەوننەن.[2]
ڤەرفۆلگونگسستوئاتئۆن
ئم زوساممەنهانگ مت دەن واهلەن ڤۆم نۆڤەمبەر 2002 ووردەن دەر ڤۆرستزەندە دەر دەحاپ، مەهمەت ئابباسۆğلو ئوند ئەئنگە فونکتئۆنäرە وەگەن واهلبەتروگس ئانگەکلاگت. ئام 26. ژون 2003 ووردەن ئەر، نورەتتن سöنمەز، ئەهەمالگەر گەنەرالسەکرەتäر دەر دەحاپ، ڤەیس ئایدıن، ئەهەمالگەر ڤۆرستزەندەر دەر دەحاپ ئوند ئایهان دەمر، ئەهەمالگەر گەنەرالسەکرەتäر دەر دەحاپ ڤۆن ئەئنەم گەرجهت ئن ئانکارا زو 23 مۆناتەن ئوند 11 تاگەن حافت ناجه ئارتکەل 342 دەس سترافگەسەتزەس ڤەرورتەئلت.[7] داس ئورتەئل ووردە ئم سەپتەمبەر 2003 بەستäتگت.[8] مەهمەت ئابباسۆğلو ئوند نورەتتن سöنمەز کامەن ئم ئۆکتۆبەر 2003 ئن حافت. سئە ووردەن ئم ئائوگوست 2004 وئەدەر فرەئگەلاسسەن.[2] زوسجهەن 2005 ئوند 2007 گاب ئەس ئەئنە گانزە رەئهە ڤۆن ڤەرفاهرەن گەگەن متگلئەدەر ئوند فونکتئۆنäرە دەر دەحاپ وەگەن ڤەروەندونگ دەر کوردسجهەن سپراجهە ئۆدەر وەئل سئە ڤۆم پکک-جهەف ئابدوللاه Öجالان مت دەم زوساتز „سەهر گەئەهرتەر“ (تر: سایıن) گەسپرۆجهەن هاتتەن. ڤئەلە ڤەرفاهرەن ئەندەتەن مت کورزەن حافتسترافەن.[9]
داس ئم ژاهرە 2003 ئەئنگەلەئتەتە ڤەرفاهرەن زوم ڤەربۆت دەر دەحاپ ووردە ئم ژاهرە 2011 ئەئنگەستەللت، ناجهدەم داس ڤەرفاسسونگسگەرجهت دئە بەستممونگ دەس ئارتکەل 108 دەس پارتەئئەنگەسەتزەس، ناجه دەم ئەئنە پارتەئ ئائوجه دانن نۆجه ڤەربۆتەن وەردەن کانن، وەنن سئە سجه زوڤۆر ئائوفگەلöست هات، فüر ڤەرفاسسونگسودرگ ئەرکلäرت هاتتە.[10]
ئەئنزەلناجهوەئسە
- ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ ئن: جومهوریەت، 12. ژانوئار 1998; ئابگەروفەن ئام 10. ژول 2015
- ↑ 2،0 2،1 2،2 2،3 1990’دان بوگüنە، حەپ'تەن دتپ'یە کüرتلەرن زۆرلو سیاسەت مüجادەلەس. بئانەت، 12. دەزەمبەر 2009; ئابگەروفەن ئام 10. ژول 2015
- ↑ وۆجهەنبەرجهت 47/2005. دەمۆکراتسجهەس تüرکەئفۆروم (دتف); ئابگەروفەن ئام 10. ژول 2015، دەر ئەئنە مەلدونگ ئائوس رادکال، 20. نۆڤەمبەر 2005 زتئەرت.
- ↑ سئەهە هئەرزو ئەئنەن بەرجهت دەر دامالگەن ئابگەئۆردنەتەن دەر فراکتئۆن دئە لنکە ئم ئەئورۆپاپارلامەنت فەلەکناس ئوجا: واهلەن ئن دەر تüرکەئ دئەلنکە-ئەئورۆپا.ئەئو، 1. دەزەمبەر 2002; ئابگەروفەن ئام 10. ژول 2015
- ↑ سئەهە دەن بەرجهت ئەئنەر مüنجهنەر دەلەگاتئۆن واهلەن ئن دەر تüرکەئ. نادر.ئۆرگ، 12. نۆڤەمبەر 2002; ئابگەروفەن ئام 10. ژول 2015
- ↑ حıزلا یüکسەلەن کüرت ئۆیلارı نە زامان کıرıلدı. ت24، 23. سەپتەمبەر 2001; ئابگەروفەن ئام 10. ژول 2015
- ↑ سئەهە دەن ژاهرەسبەرجهت دەر تحڤ 2003 رەپۆرت فۆر 2003. (پدف; 2،1 مب) س. 273 (ئەنگلسجه); ئابگەروفەن ئام 10. ژول 2015
- ↑ وۆجهەنبەرجهت 40/2003. دەمۆکراتسجهەس تüرکەئفۆروم (دتف); ئابگەروفەن ئام 10. ژول 2015
- ↑ سئەهە ئەئنە ئائوفستەللونگ: حەلموت ئۆبەردئەک: ڤەرفاهرەن وەگەن کوردسجه ئوند ئەهرەربئەتونگ فüر Öجالان. ئۆب.نوبات.نەت، 17. ژانوئار 2008; ئابگەروفەن ئام 10. ژول 2015
- ↑ سئەهە ئەئنە ناجهرجهت بەئ گازەتەڤاتان ڤۆم 13. مäرز 2011 پارت کاپاتماک ئارتıک تارهە کارıشتı.; دەمۆکراتک حالک پارتس; ئابگەروفەن ئام 10. ژول 2015. دئە ئەنتسجهەئدونگ دەس ڤەرفاسسونگسگەرجهتس ووردە ئم ئامتسبلاتت ڤۆم 5. فەبروئار 2001 ڤەرöففەنتلجهت.
شابلۆن:ناڤگاتئۆنسلەئستە پرۆکوردسجهە پارتەئئەن دەر تüرکەئ شابلۆن:نۆرمداتەن
ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن
دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „دەمۆکراتک حالک پارتس“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.