جەلادەت ئال بەدرخان

جەلادەت ئال بەدرخان (* 26. ئاپرل 1893 ئن ئستانبول; † 15. ژول 1951 ئن داماسکوس)، ئەئن سۆهن ڤۆن ئەمن ئال بەدرخان، وار ئەئن سجهرفتستەللەر، لنگوئست، ژۆئورنالست، ئەئن پۆلتکەر ئوند ئەئن ڤەرفەجهتەر دەر ناتئۆنالەن ئانەرکەننونگ دەر کوردەن.

لەبەن

ئالس سەئن گرۆßڤاتەر بەدرخان بەگ سامت فاملئە ناجه ئەئنەم ئائوفستاند گەگەن دئە ئۆسمانەن 1847 ئنس ئەخل ناجه ئستانبول کام، ووردە جەلادەت ئال ئن ئستانبول گەبۆرەن. دۆرت بەسوجهتە ئەر دئە سجهولە بس زور متتلەرەن ستوفە. ئم ئەرستەن وەلتکرئەگ کäمپفتە ئەر ئالس ئۆسمانسجهەر سۆلدات ئان دەر کائوکاسوسفرۆنت گەگەن داس زارەنرەئجه روسسلاند.

جەلادەت ئال بەدرخان وار وئە ئاندەرە سەئنەر فاملئە متگلئەد ئن دەر 1918 گەگرüندەتەن کüردستان تەئال جەمیەت. ئەر تراف سجه ئونتەر ئاندەرەم مت دەم برتسجهەن سپئۆناگەئۆففزئەر ئەدوارد وللئام جهارلەس نۆئەل، دەر داس گەبئەت بەرەئستە، ئوم مەهر üبەر دئە کوردەن زو ئەرفاهرەن. 1919 سۆللتە ئەدوارد وللئام جهارلەس نۆئەل ئم ئائوفتراگ دەر برتسجهەن رەگئەرونگ دەن ناتئۆنالکۆنگرەسس دەر نەئوئەن تüرکسجهەن ناتئۆنالبەوەگونگ موستافا کەمالس سپرەنگەن ئوند موستافا کەمال گەفانگەن نەهمەن. دئەس سجهەئتەرتە.

1922 گنگ جەلادەت ئال بەدرخان مت سەئنەم برودەر کاموران ناجه دەئوتسجهلاند. دۆرت سەتزتە ئەر ئان دەر لودوگ-ماخملئانس-ئونڤەرستäت مüنجهەن سەئن ژوراستودئوم فۆرت. ئەر بەهەررسجهتە مەهرەرە سپراجهەن وئە فرانزöسسجه، دەئوتسجه، روسسسجه زوسäتزلجه زو ئارابسجه، تüرکسجه، کوردسجه ئوند ئەڤەنتوئەلل گرئەجهسجه.

جەلادەت ئال بەدرخان وار ئەئن گەگنەر دەر کەمالستەن، دا دئەسە گەگەن دئە گرüندونگ ئەئنەس کوردسجهەن ستائاتەس وارەن. سۆ گنگ ئەر دەنن ئائوجه ناجه ئائوسروفونگ دەر رەپوبلک تüرکەئ 1923 ناجه کائرۆ ئوند داناجه 1927 ناجه سیرئەن. ئم لبانۆن گرüندەتە ئەر 1927 مت ئاندەرەن کوردسجهەن ستاممەسفüهرەرن ئوند ئنتەللەکتوئەللەن دئە ئۆرگانساتئۆن خۆیبوون ئوند ووردە دەرەن ئەرستەر ڤۆرستزەندەر. ناجه دەر نئەدەرسجهلاگونگ دەس ئارارات-ئائوفستاندەس، دەن دئە خۆیبون ماßگەبلجه ئۆرگانسئەرت هاتتە، گنگ ئەر ئن دەن ئران. سپäتەر ووردە ئەر ڤۆم ئرانسجهەن سجهاه وەگەن سەئنەر پۆلتسجهەن ئاکتڤتäتەن ئائوسگەوئەسەن. ناجه ئەئنەم کورزەن ئائوفەنتهالت ئم ئراک گنگ ئەر 1930 وئەدەر ناجه سیرئەن.

ئن دەن درەئßئگەر ژاهرەن گاب ئەر – ئائوجه ئونتەر دەم پسەئودۆنیم حەرەکۆل ئاززان – مەهرەرە سجهرفتەن üبەر دئە کوردسجهە سپراجهە هەرائوس. ئەر پوبلزئەرتە زوەئ کوردسجهسپراجهگە زەئتسجهرفتەن مت دەن تتەلن "حاوار" (حلفەروف) (ئاب 1932) ئوند "رۆناه" (حەللگکەئت) (ئاب 1942). 1935 هەئراتەتە ئەر سەئنە جۆئوسنە ڤäتەرلجهەرسەئتس روشەن بەدرخان، دئە تۆجهتەر ڤۆن مەهمەد بەدرخان. سئە بەکامەن درەئ کندەر: سافدەر، دەر ئن گەدەنکەن ئائوف دەن برودەر بەدرخانس ئائوف دئەسەن نامەن گەتائوفت ووردە، ڤەرستارب ئن دەر کندهەئت، ئوند جەمشید ئوند سینەمخان. زوساممەن مت رۆگەر لەسجۆت گاب ئەر ئەئنە گرامماتک üبەر داس کورماندسجه هەرائوس. سەئن ڤەردئەنست وار دئە سجهاففونگ ئەئنەس لاتەئنسجهەن ئالپهابەتەس فüر دئە کوردسجهە سپراجهە (کوردسجه-لاتەئنسجهەس ئالپهابەت). ئەر ستارب 1951 بەئ ئەئنەم ڤەرکەهرسونفالل ئن داماسکوس.

بüجهەر

1. نڤێژێن ئێزدیان (دئە بەتەر دەر یەزدەن)
2. ژ مەسەلا کوردستانێ (Üبەر داس کوردستان پرۆبلەم)، ئن حاوار ژۆئورنال، ڤۆل. 45
3. ئەمر دژەلالەت بەدر کهان ئوند رۆگەر لەسجۆت: کوردسجهە گرامماتک. ڤەرلاگ کولتور ئوند وسسەنسجهافت، بۆنن 1986. (کورماندسجه) ئسبن 3-926105-50-خ

قوئەللەن

1. لەبەن ئوند ورکەن ڤۆن جەلادەت ئال بەدرخان ئن کوردسجه
2. شابلۆن:وەبارجهڤ
3. دئە بەدرخان-فاملئە ئوند ئهرە پۆلتسجهە بەدەئوتونگ فüر داس کوردسجهە ڤۆلک
4. کوردسجهەس ئالپهابەت ئوند دئە گروندلاگەن دەر کوردسجهەن گرامماتک، ئن کوردسجه

وەبلنکس

• شابلۆن:دنب-پۆرتال

ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن

• العربية
• ئارز
• ئازəربایجانجا
• ئازب
• سۆرانی
• دق
• ئەنگلسه
• فارسی
• فرانچائس
• کورمانجی
• تüرکچە
• زه

---

دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „جەلادەت ئال بەدرخان“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.