بنگöل
شابلۆن:بەگرففسکلäرونگسهنوەئس شابلۆن:ئنفۆبۆخ ئۆرت ئن دەر تüرکەئ بنگöل (شابلۆن:کوس چەولگ، زازائسجه چۆلگ، شابلۆن:حیس) ئست ئەئنە ستادت ئن دەر تüرکەئ ئوند گلەئجهزەئتگ پرۆڤنزهائوپتستادت دەر گلەئجهنامگەن پرۆڤنز بنگöل. دەر نامە دەس لاندکرەئسەس لائوتەت ئەبەنفاللس بنگöل. دئە ستادت لئەگت ئن ئەئنەر ئەبەنە ئام باجه ساğیەر، دەر üبەر دەن مورات ئن دەن ئەئوپهرات فلئەßت. دەر لاندکرەئس ئست هنسجهتلجه فلäجهە (جا. 23 %) ئوند ئەئنوۆهنەرزاهل (58،8 %) دەر گرößتە دەر پرۆڤنز. زودەم ئست ئەس دەر ئەئنزگە لاندکرەئس، دەر ئن دەر بەڤöلکەرونگسدجهتە (91،4 ئەئنو. پرۆ کم²) üبەر دەم پرۆڤنزدورجهسجهنتت لئەگت.
گەسجهجهتە
دئە گەسجهجهتە دەر ستادت رەئجهت وەئت زورüجک، سئە کام مت ئهرەر رەگئۆن ئونتەر دئە حەررسجهافت ڤەرسجهئەدەنەر رەئجهە. سۆ وارەن ستادت ئوند رەگئۆن تەئل دەس رەئجهەس ڤۆن ئورارتو. دەر ئاسسیرسجهە کöنگ ئاسسوربانپال ئەرۆبەرتە بنگöل 660 ڤ. جهر. ئم 7. ژاهرهوندەرت ڤ. جهر. ووردە بنگöل تەئل دەس ئەرستەن پەرسسجهەن گرۆßرەئجهس. دئە پەرسەر ووردەن ڤۆن دەن سەلەئوکدەن ئابگەلöست. 60 ڤ. جهر. ئەرۆبەرتەن دئە رöمەر داس گەبئەت ڤۆن دەن ئارساکدەن. ئم ژاهر 395 ووردە بنگöل تەئل دەس بیزانتنسجهەن رەئجهەس، داس هئەر مت ئونتەربرەجهونگەن بس زوم ئەئنفالل دەر ئارابەر ئم ژاهر 651 هەررسجهتە.
ناجه دەر ئسلامسئەرونگ دەر رەگئۆن ئەتابلئەرتەن سجه ئم 13. ژاهرهوندەرت تüرکسجهە بەیلکس. ئەئنەس داڤۆن وارەن دئە روم-سەلدسجهوکەن، دئە بنگöل 1230 ئەئنناهمەن. 1243 ئەرۆبەرتەن دئە ئلجهانە داس گەبئەت، ناجهدەم سئە دئە روم-سەلدسجهوکەن بەسئەگت هاتتەن. دەن ئلجهانەن فۆلگتەن دئە ئاق قۆیونلو ئوند ئهنەن دئە سافاودەن. دئە سافاودەن ووردەن 1515 ڤۆن دەن ئۆسمانەن بەسئەگت. 1844 ووردە دئە ستادت بنگöل ئونتەر دەم نامەن چەولک ئەئن ڤەروالتونگسزەنتروم ئننەرهالب دەس لاندکرەئسەس پالو. دۆجه ئەئن ژاهر سپäتەر ووردە بنگöل ئان دئە پرۆڤنز ئەرزوروم ئانگەسجهلۆسسەن. 1848 ووردە بنگöل ئانلäسسلجه ئەئنەر ڤەروالتونگسرەفۆرم ئەئنەر ئاندەرەن پرۆڤنز، دئەسمال دیارباکıر، زوگەسجهلاگەن. بس زوم ئەرستەن وەلتکرئەگ بلئەب بنگöل ئۆسمانسجه، گەرئەت ژەدۆجه ئم ژون 1916 ئونتەر روسسسجهە بەساتزونگ. دئە روسسەن زۆگەن سجه 1917 زورüجک. بنگöل ووردە ئالس تەئل دەس ڤلâیەتس گەنچ تەئل دەر تüرکەئ. ئن دەن ئانفانگسژاهرەن دەر تüرکسجهەن رەپوبلک لاگ بنگöل ئم بەرەئجه دەر کوردسجهەن ئائوفستäندە، ز. ب. دەس سجهەئجه-سائد-ئائوفستاندس 1925. پەر گەسەتز ووردەن بنگöل ئم ژانوئار 1936 پرۆڤنزهائوپتستادت ئوند گەنچ کرەئسهائوپتستادت.
بنگöل ووردە وئەدەرهۆلت ڤۆن سجهوەرەن ئەردبەبەن هەئمگەسوجهت. بەئ ئەئنەم بەبەن ئام 22. مائ 1971 ووردە ئەئن گرۆßتەئل دەر ستادت زەرستöرت، مەهرەرە حوندەرت مەنسجهەن کامەن ئومس لەبەن. ئالس رەئاکتئۆن ووردەن ئن دەر تüرکەئ سترەنگەرە بائوڤۆرسجهرفتەن فüر ئەردبەبەنسجهەرەس بائوئەن ئەرلاسسەن.[1] بەئ ئەئنەم بەبەن ئام 1. مائ 2003 کامەن 176 مەنسجهەن ئومس لەبەن ئوند زاهلرەئجهە گەبäئودە ووردەن بەسجهäدگت.[2]
ئەتیمۆلۆگئە
دئە ستادت هئەß بس 1950 چاپاکچور. دئەسەر نامە ئست سەئت دەم 4. ژاهرهوندەرت بەکاننت ئوند واهرسجهەئنلجه ئارمەنسجهەن ئورسپرونگس.[3] دەر ئارمەنسجهە نامە لەئتەت سجه ڤۆن ئەئنەم باجه ئاب، دەر ئن دەن مورات فلئەßت.[4] لائوت ئەئنەر ئاندەرەن پۆپولäرەن ئەرکلäرونگ بەئ ئەڤلیا چەلەب ستاممت دەر نامە ڤۆن ئالەخاندەر دەم گرۆßئەن ئاب، دەر دورجه داس واسسەر دەس فلوسسەس ئان دئەسەم ئۆرت ڤۆن ئەئنەر کرانکهەئت گەهەئلت ووردە. دارائوفهن هابە ئەر دەن ئۆرت ئن دەر ماکەدۆنسجهەن سپراجهە (بەئ چەلەب ماکدس لسانı) واسسەر دەس پارادئەسەس گەناننت.[5] ئن ئسلامسجهەن قوئەللەن دەس متتەلالتەرس ورد چاپاکچور ئائوجه ژابال ژور گەناننت، واس ڤۆلکسەتیمۆلۆگسجه مت دسجهابال فüر بەرگ ئوند دسجهور فüر فلئەßئەن ئەرکلäرت ووردە. دەر ئاندەرە ترادتئۆنەللە نامە چەولک/چۆلگ بەزەئجهنەت ئەئنەن ئاجکەر ئۆدەر گارتەن ئان ئەئنەم فلوسس.[6]
گەئۆگراپهئە
گەئۆلۆگئە
دئە ستادت بنگöل ئست ڤۆن بەرگەن مت گلەتسجهەرن ئومگەبەن. گەئۆلۆگسجه گەسەهەن لئەگت بنگöل ئن ئەئنەم ئەردبەبەنگەبئەت.
دئە ستادت بنگöل ئست دئە گرößتە دەر پرۆڤنز ئوند بەهەربەرگت 73،4 پرۆزەنت دەر لاندکرەئسبەڤöلکەرونگ (ستاند: ئەندە 2018). سئە گلئەدەرت سجه ئن 15 ستادتڤئەرتەل (ماهاللە)، ڤۆن دەنەن کüلتüر مت 18.214 ئەئنوۆهنەرن داس گرößتە ئست
دەر لاندکرەئس بەستەهت نەبەن دەر کرەئسستادت ئائوس زوەئ وەئتەرەن گەمەئندەن (بەلەدیە): ئلıجالار (3036) ئوند سانجاک (2449 ئەئنو.). دانەبەن گبت ئەس نۆجه 88 دöرفەر (کöی)، دئە دöرفەر هابەن ئەئنە دورجهسجهنتتسبەڤöلکەرونگ ڤۆن 398 ئەئنوۆهنەرن. 30 دöرفەر هابەن مەهر ئەئنوۆهنەر ئالس دئەسەر دورجهسجهنتت. دئە زەهن گرößتەن دöرفەر ناجه دەر ئەئنوۆهنەرزاهل سند: شابلۆن:مەهرسپالتگە لستە
کلماتابەللە
بەڤöلکەرونگ
بەڤöلکەرونگسەنتوجکلونگ
ناجهفۆلگەندە تابەللە زەئگت دەن ڤەرگلەئجهەندەن بەڤöلکەرونگسستاند ئام ژاهرەسەندە فüر دئە پرۆڤنز، دەن زەنترالەن لاندکرەئس ئوند دئە ستادت بنگöل سۆوئە دەن ژەوەئلگەن ئانتەئل ئان دەر üبەرگەئۆردنەتەن ڤەروالتونگسەبەنە. دئە زاهلەن باسئەرەن ئائوف دەم 2007 ئەئنگەفüهرتەن ئادرەسسباسئەرتەن ئەئنوۆهنەررەگستەر (ئادنکس).[7] شابلۆن:تابەللەنستلە
| ژاهر | پرۆڤنز | لاندکرەئس | ستادت | ||
|---|---|---|---|---|---|
| ئابس. | % | ئابس. | % | ئابس. | |
| 2020 | 281.768 | 58،87 | 165.867 | 75،59 | 125.375 |
| 2019 | 279.812 | 58،91 | 164.835 | 75،20 | 123.958 |
| 2018 | 281.205 | 56،96 | 160.165 | 73،40 | 117.556 |
| 2017 | 273.354 | 57،77 | 157.921 | 74،10 | 117.014 |
| 2016 | 269.560 | 56،76 | 153.011 | 72،78 | 111.364 |
| 2015 | 267.184 | 56،38 | 150.626 | 71،88 | 108.267 |
| 2014 | 266.019 | 55،29 | 147.087 | 70،33 | 103.441 |
| 2013 | 265.514 | 54،09 | 143.624 | 69،11 | 99.260 |
| 2012 | 262.507 | 54،27 | 142.455 | 69،09 | 98.424 |
| 2011 | 262.263 | 53،67 | 140.753 | 67،97 | 95.669 |
| 2010 | 255.170 | 52،48 | 133.916 | 65،65 | 87.918 |
| 2009 | 255.745 | 52،73 | 134.854 | 66،16 | 89.224 |
| 2008 | 256.091 | 51،41 | 131.666 | 65،40 | 86.113 |
| 2007 | 251.552 | 51،63 | 129.885 | 66،61 | 86.511 |
ستادتەنتوجکلونگ
ناجهفۆلگەندە تابەللە گبت ئائوسکونفت üبەر دئە ئەنتوجکلونگ دەر ئەئنوۆهنەرزاهلەن ڤۆن ستادت (شەهر)، کرەئس (İلچە) ئوند پرۆڤنز (İل) بنگöل. دئە زاهلەن ووردەن دەن ئالس پدف-داتەئئەن ڤەرöففەنتلجهتەن ئەرگەبنسسە دەر ڤۆلکسزäهلونگەن دەر ئانگەگەبەنەن ژاهرە ئەنتنۆممەن، ئابروفبار üبەر دئە ببلئۆتهەک دەس تورکستات (تÜİک)[8]
| ژاهر | 2000 | 1990 | 1985 | 1980 | 1975 | 1970 | 1965 | 1960 | 1955 | 1950 | 1945 | 1940 | 1935 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ستادت | 68.876 | 41.590 | 34.024 | 28.146 | 22.047 | 17.220 | 11.727 | 8.526 | 6.866 | 3.877 | 1.616 | 1.418 | 337 |
| لاندکرەئس | 116.411 | 95.445 | 86.988 | 75.520 | 64.810 | 53.808 | 43.883 | 36.190 | 30.096 | 24.430 | 16.429 | 15.214 | 5.345 |
| پرۆڤنز | 253.739 | 250.966 | 241.548 | 228.702 | 210.804 | 177.951 | 150.521 | 131.634 | 113.341 | 97.328 | 75.510 | 70.184 | – * |
* ئالس تەئل دەر پرۆڤنز موش
بلدونگ
ئن بنگöل بەفندەت سجه دئە ستائاتلجهە بنگöل-ئونڤەرستäت (شابلۆن:ترس).
ئنفراستروکتور
2013 ووردە دەر فلوگهافەن بنگöل ئەرöففنەت. دەر فلوگهافەن ورد نور فüر ئنلاندسفلüگە ئائوس ئستانبول ئوند ئانکارا گەنوتزت ئوند ئست زوانزگ کلۆمەتەر سüدوەستلجه ڤۆن دەر ئننەنستادت ئەنتفەرنت.
وەبلنکس
ئەئنزەلناجهوەئسە
- ↑ İسرافل کاراتاش: 1971 بنگöل دەپرەم ئن: حستۆری ستودئەس. ئنتەرناتئۆنال ژۆئورنال ئۆف حستۆری. باند 12، حەفت 5. ئۆکتۆبەر 2020، شابلۆن:ئسسن، س. 2797–2820، دۆئ:10.9737/هست.2020.943 (تüرکسجه).
- ↑ ژاپان سۆجئەتی ئۆف جڤل ئەنگنەئەرس (حرسگ.): تهە بنگöل ئەئارتهقوئاکە ئۆف مای 1، 2003. (پدف; 4،17 مب) ئن: ژسجە.ئۆر.ژپ. ژول 2003، ئابگەروفەن ئام 22. مائ 2021 (ئەنگلسجه)
- ↑ سەڤان نشانیان: ئادıنı ئونوتان Üلکە. تüرکیە’دە ئادı دەğئشترلەن یەرلەر سöزلüğü، ئستانبول 2010، س. 66
- ↑ بلگە ئومار: تüرکیە’دەک تارهسەل ئادلار، ئستانبول 1993، س. 186
- ↑ ئەڤلیا چەلەب: سەیاهاتنامە ئئئ، 1648
- ↑ بلگەهان پاموک: خخ. یüزیıلدا چاپاکچور ڤە یöرەسندە ئەکۆنۆمک فائالیەتلەر: مادەنجلک ڤە یایگıن İش کۆللارı / تهە ئەجۆنۆمجال ئاجتڤتئەس ئۆف چاپاکجور (بنگöل) ئاند ئتس رەگئۆن ئن تهە 19ته جەنتوری:مننگ ئاند جۆممۆن ژۆب برانجهەس، 2011، س. 105
- ↑ جەنترال دسسەمناتئۆن سیستەم/مەرکەز داğıتıم سستەم (مەداس) دەس تÜئک، ئابگەروفەن ئام 18. مائ 2019
- ↑ ببلئۆتهەک دەس تÜİک
ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن
- العربية
- ئارز
- ئاست
- ئازəربایجانجا
- ئازب
- با
- بن
- بر
- جا
- جە
- جەب
- سۆرانی
- جره
- جس
- دا
- دق
- ئەل
- ئەنگلسه
- ئەئۆ
- ئەسپاñئۆل
- ئەت
- فارسی
- ف
- فرانچائس
- گاگ
- گلک
- هە
- هو
- Հայերեն
- هیو
- ئئە
- ئت
- ژا
- کا
- کۆ
- کورمانجی
- لت
- لڤ
- من
- مرژ
- مس
- مزن
- نان
- نب
- نل
- نن
- ئۆج
- ئۆس
- پا
- پل
- پنب
- پت
- رۆ
- Русский
- رو
- سجن
- سه
- سمپلە
- سر
- سڤ
- سو
- سزل
- تگ
- تلی
- تüرکچە
- تت
- تو
- ئودم
- ئوک
- ئور
- ئوز
- ڤ
- ڤۆ
- وار
- زه
دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „بنگöل“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.