ئاهماد مۆفتزادەه
ئەللامەه ئاهماد مۆفتزادەه ئۆدەر ئاجهمەد مۆفت زادەه (* 1933 ئن ساناندادسجه، ئران; † 1993 ئن تەهەران، ئران; شابلۆن:کوس، شابلۆن:فاس) وار ئەئن کوردسجهەر پۆلتکەر ئوند پۆلتکوسسەنسجهافتلەر سۆوئە رەپرäسەنتانت دەر سوننتسجه-کوردسجهەن مندەرهەئت ئن دەر ئرانسجهەن پرۆڤنز کوردستان.[1] بەکاننت ووردە ئەر دورجه سەئنە فەدەرفüهرەندە رۆللە بەئ ڤەرهاندلونگەن مت دەر رەگئەرونگ ناجه دەر ئسلامسجهەن رەڤۆلوتئۆن، ئالس دئە کوردسجهە مندەرهەئت ئائوف ئەئنەن ئونابهäنگگەرەن ستاتوس هۆففتە. دئە ڤەرهاندلونگەن سجهەئتەرتەن ئوند دئە نەئوئەن ماجهتهابەر ئن تەهەران لئەßئەن مۆفتزادەه ئوند زاهلرەئجهە سەئنەر ئانهäنگەر ڤەرهافتەن.[2] ئەر ستارب کورزە زەئت ناجه سەئنەر فرەئلاسسونگ ئائوس دەم گەفäنگنس ئم ژاهر 1993، ناجهدەم ئەر سجهوەرە مسسهاندلونگەن ئوند فۆلتەر دورجهگەستاندەن هاتتە.[3]
ئانفäنگە
مۆفتزادەه وار ئەئن کوردسجهەر ناتئۆنالست. ئەر ووردە دورجه سەئنە فۆردەرونگەن ناجه ئەئنەم ئائوتۆنۆمەن کوردستان بەکاننت.[2]
ئەر وار سۆهن ئەئنەس موفتس ئائوس کوردستان. زونäجهست ستودئەرتە ئەر ئان دەر ئونڤەرستäت تەهەران. وäهرەند سەئنەس ستودئومس ستاند ئەر دەر دەمۆکراتسجهەن پارتەئ کوردستانس ناهە. ناجه ئابسجهلوسس سەئنەس ستودئومس ئن دەن 1960ەر ژاهرەن ڤەرتئەفتە ئەر سەئنە تهەئۆلۆگسجهەن کەننتنسسە ئن ڤەرسجهئەدەنەن رەلگöسەن زەنترەن وئە حالابدسجها، بیارەه ئوند جهاناقن ئم ئراک، دا دئە رەلگöسە ئائوسبلدونگ فüر سوننتەن ئم ئران بەسجهرäنکونگەن ئونتەرلاگ.[4]
ئەر بەگانن سەئنە بەروفلجهە تäتگکەئت ئالس فرەئتاگسپرەدگەر ئن ساناندادسجه، پرەدگتە گەگەن گەوالت ئوند ڤەرفۆلگونگ سەئنەر کوردسجهەن لاندسلەئوتە ئوند ئەرفوهر زونەهمەندە پۆلتسجهە ئونتەرستüتزونگ دورجه سەئنە ئممەر گرößئەرە وەردەندە زوهöرەرسجهافت.[5] ئم ژاهر 1976 ووردە ئەر زوساممەن مت ئەئنگەن ئانهäنگەرن ڤەرهافتەت، ناجه ئەئنگەن مۆناتەن ژەدۆجه وئەدەر فرەئ گەلاسسەن.[2]
پۆلتسجهەر فüهرەر وäهرەند دەر ئسلامسجهەن رەڤۆلوتئۆن 1979
ئالس ئم ژاهر 1978 دئە پۆلتسجهەن سپاننونگەن ئم ئران زوناهمەن، ساممەلتەن سجه ئوم مۆفتزادەه ئەئنە گروپپە ڤۆن کوردەن، دئە ئەئنەن کوردسجهەن ئائوتۆنۆمئەستاتوس ئننەرهالب ئەئنەس دەمۆکراتسجهەن ئرانس فۆردەرتە.[5] مۆفتزادەه گرüندەتە ئم سەلبەن ژاهر دئە ماکتابە کۆران (دت. کۆران-سجهولە دەر گەدانکەن) ئن ساناندادسجه.[6] ئالس ئانفüهرەر دەس کوردسجهەن تەئلس دەر بەڤöلکەرونگ ڤۆن ساناندادسجه گەرئەت ئەر ئن کۆنفلکت مت کۆنکوررئەرەندەن پۆلتسجهەن بەوەگونگەن، دارونتەر کۆممونستسجهەن ئوند ناتئۆنالستسجهەن گروپپەن، دئە ئهن فüر سەئنە ئونتەرستüتزونگ ئسلامسجهەر پۆستئۆنەن کرتسئەرتەن. ترۆتز دەر پۆلتسجهەن دففەرەنزەن بلئەب دەر کۆنتاکت زو دەن کۆممونستسجهەن ئوند ناتئۆنالستسجهەن سۆوئە دەر سäکولارەن دەمۆکراتسجهە پارتەئ کوردستان-ئران بەستەهەن.[7] ناجه زاهلرەئجهەن گەسپرäجهەن مت ئاژاتۆللاه جهۆمەئن ووردە ئەر مت دەر ئانکüندگونگ زتئەرت، داسس ئەر جهۆمەئنس گارانتئە فüر ئەئنە ئائوتۆنۆمئە دەر کوردەن ئن دەر تاسجهە هابە. دئە نەئوئەن ئانفüهرەر دەر ئسلامسجهەن رەپوبلک گارانتئەرتەن ئهم ئونتەر ئاندەرەم ئەئنە گەوسسە ئائوتۆنۆمئە فüر دئە کوردەن. ئم گەگەنزوگ ڤەرلانگتەن سئە دئە ئونتەرستüتزونگ دەر رەڤۆلوتئۆن دورجه ئهن ئوند سەئنە ئانهäنگەر.[5]
ڤەرهافتونگ ئوند فۆلتەر
ناجه دەر ئسلامسجهەن رەڤۆلوتئۆن ئەرکلäرتە مۆفتزادەه، داسس سەئنە Üبەرەئنکüنفتە مت دەر نەئوئەن رەگئەرونگ ڤۆن دئەسەر نجهت ئەئنگەهالتەن ئوند ڤۆللستäندگ ئگنۆرئەرت وüردەن. دەسهالب ئونتەرستüتزە ئەر نجهت لäنگەر دەن ئسلامسجهەن ستائات. دئەس فüهرتە ئم گەگەنزوگ زو ئەئنەر ملتäرسجهەن ئۆپەراتئۆنەن گەگەن دەن ئرانسجهەن تەئل کوردستانس دورجه دئە رەگئەرونگ دەر ئسلامسجهەن رەپوبلک ئران.[8]
مۆفتزادەه بەسجهلۆسس، سجه ئائوس دەم بەراتونگسگرەمئوم زورüجکزوزئەهەن. ئەر گاب دئە فüهرەرسجهافت üبەر دئە کوردسجهە گروپپئەرونگ ئائوف، دئە ئەر گەگرüندەت هاتتە. ئم ژاهر 1983 ووردە ئەر مت دەر ئانسجهولدگونگ ڤەرهافتەت، ئەر ڤەرلەتزە دئە ناتئۆنالە سجهەرهەئت ئرانس ئوند زو زەهن ژاهرەن گەفäنگنس ڤەرورتەئلت. دئە ئانکلاگەسجهرفت ئوند دئە ئورتەئلسبەگرüندونگ گەگەن ئهن ووردەن نجهت ڤەرöففەنتلجهت.[6] گۆئوڤەرنەئور (پەرسسجه: ئۆستāندāر) دەر زەنترالرەگئەرونگ ئن کۆردەستāن، دامالس نۆجه زوساممەنگەلەگت مت دەر هەئوتە ئابگەترەننتەن ئرانسجهەن پرۆڤنز وەست-ئاسەربائدسجهان، وار ئال رەزا سهەئکه ئاتتار، 2008 بس 2014 بۆتسجهافتەر ئرانس ئن دەئوتسجهلاند; ئەئنەر سەئنەر بەراتەر دەر سپäتەرە ئۆستāندāر ڤۆن وەست-ئاسەربائدسجهان ئوند نۆجه سپäتەرە ئرانسجهە پرäسدەنت ماهمود ئاهمادنەسجهاد.[9]
ئم گەفäنگنس ووردە مۆفتزادەه بروتال گەفۆلتەرت. ئەر ستارب ئم ژاهر 1993، سەجهس مۆناتە (ناجه ئاندەرەن ئنفۆرماتئۆنەن درەئ مۆناتە) ناجه سەئنەر فرەئلاسسونگ. فرەئوندە بەرجهتەتەن، داسس ئهم ئم گەفäنگنس ناهەزو ئاللە مöگلجهەن کنۆجهەن گەبرۆجهەن وۆردەن سەئئەن. سئە ماجهتەن دئە ئرانسجهە رەگئەرونگ فüر دئەسە مەنسجهەنرەجهتسڤەرلەتزونگەن ڤەرانتوۆرتلجه.[6]
ناجه سەئنەم تۆد ووردەن ئەئنگە سەئنەر ئانهäنگەر، دارونتەر سابهان ناسەر ئوند فارۆئوگه فارساد، ئنهافتئەرت ئوند ئەرمۆردەت. دئەس سۆللتە دەر ئونتەردرüجکونگ دەر کوردسجهەن ئائوتۆنۆمئەبەسترەبونگەن، سۆ وئە سئە مۆفتزادەه ڤەرترەتەن هاتتە، دئەنەن.[10]
گالەرئە
-
مۆفتزادەه ئن دەن 1950ەر ژاهرەن -
مۆفتزادەه ئن دەن 1970ەر ژاهرەن -
برئەف مۆفتزادەهس -
مۆفتئازدەه ئائوف دەم وەگ زو ئەئنەر ڤەرسامملونگ -
مۆفتزادەه ئن حۆسسەئنئە ئەرسهاد، تەهەران -
مۆفتزادەه ناجه سەئنەر ئەنتلاسسونگ ئائوس دەم گەفäنگنس ئم ژاهر 1993
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
لتەراتور
- حانس-گەئۆرگ ئەبەرت، حەننەر فüرتگ، حانس-گەئۆرگ مüللەر: دئە ئسلامسجهە رەپوبلک ئران. ئاکادەمئە-ڤەرلاگ بەرلن 1987
- حانس-پەتەر درöگەمüللەر: ئرانسجهەس تاگەبوجه. 5 ژاهرە رەڤۆلوتئۆن. حامبورگ 1983. – ئسبن 3-922611-51-6
- نۆربەرت سئەگموند: دەر میکۆنۆس-پرۆزەسس. ئەئن تەررۆرستەن-پرۆزەسس ئونتەر دەم ئەئنفلوسس ڤۆن ئائوßئەنپۆلتک ئوند گەهەئمدئەنستەن. دەئوتسجهلاندس ئونکرتسجهەر دئالۆگ مت دەم ئران. لت، مüنستەر 2001، ئسبن 3-8258-6135-خ. دەر ئنهالت دەر ڤەرöففەنتلجهونگ وار ئالس دسسەرتاتئۆن ئونتەر دەم تتەل „دەر میکۆنۆس-پرۆزەß ئم سجهاتتەن دەر دەئوتسجهەن ئرانپۆلتک“ ئام فاجهبەرەئجه پۆلتک- ئوند سۆزئالوسسەنسجهافتەن ئان دەر فرەئئەن ئونڤەرستäت بەرلن گەگەنستاند دەر دسپوتاتئۆن ئام 20. ئۆکتۆبەر 2000. دەر 175-سەئتگە ئانهانگ ئەنتهäلت زاهلرەئجهە ئۆرگنالدۆکومەنتە ئالس فاکسملە
- واهئەد واهدات-حاگه: „دئە ئسلامسجهە رەپوبلک ئران. دئە حەررسجهافت دەس پۆلتسجهەن ئسلام ئالس ئەئنە سپئەلارت دەس تۆتالتارسموس“، مت ئەئنەم ڤۆروۆرت دەس فرئەدەسفۆرسجهەرس پرۆف. در. ئولرجه ئالبرەجهت، لت-ڤەرلاگ، مüنستەر، حامبورگ، لۆندۆن، 2003، پرۆمۆتئۆنسسجهرفت زور پرۆمۆتئۆن ئان دەر فرەئئەن ئونڤەرستäت بەرلن
ئەئنزەلناجهوەئسە
- ↑ حاسسانپۆئور، ئامر. "بۆئۆک رەڤئەوس کوردسه ستودئەس: ئۆرئەنتالست، پۆستڤست، ئاند جرتجال ئاپپرۆئاجهەس". مددلە ئەئاست ژۆئورنال، 1993 مددلە ئەئاست ئنستتوتە
- ↑ 2،0 2،1 2،2 شابلۆن:وەبارجهڤ. ئرانئان حومان رگهتس ئاجتڤست گرۆئوپس ئن ئەئو ئاند نۆرته ئامەرجا.
- ↑ "سونن ئرانئان موسلم برەتهرەن تۆرتورەد ئاند ئۆپپرەسسەد بی تهە ئرانئان رەگمە". ئرانئان سونن لەئاگوئە. 28 نۆڤەمبەر 1997. حە سپەنت هس لفە سەرڤنگ هومان & هومانتی. ئاهماد مۆفتزادەه دد نۆت رەجەئڤەد نۆبەل پەئاسە پرزە بوت هس نامە ئاند هس وای ئالوایس هاس بەئەن تهە جائوسە ئۆف پەئاجە ئن تهە هومان هەئارتس (رەفەرەنجەس ئاڤائلابلە ئن لفە ئۆف هس جلئەنتەلەس ).http://www.scribd.com/doc/22635628/Sunni-Iranian-Muslim-Brethren-Tortured-and-Oppressed-by-the-Iranian-Regime
- ↑ نۆوجک، گۆران. رەپوبلج ئۆف کوردستان. دەباتنگ وۆرلد ئسسوئەس. پۆستگلۆبال. ژانوئاری 2008.
- ↑ 5،0 5،1 5،2 ئران ئافتەر تهە ڤجتۆری ئۆف 1979'س رەڤۆلوتئۆن. ئران جهامبەر سۆجئەتی.
- ↑ 6،0 6،1 6،2 ئران: فرەئەدۆم ئۆف ئەخپرەسسئۆن ئاند ئاسسۆجئاتئۆن ئن تهە کوردسه رەگئۆنس. حوماند رگهتس واتجه. ژانوئاری 9، 2009.
- ↑ نۆوجک، گۆران. رەپوبلج ئۆف کوردستان. دەباتنگ وۆرلد ئسسوئەس. پۆستگلۆبال. ژانوئاری 2008.
- ↑ نکۆئو، سەمرا ن. تمەلنە ئۆف ملتاری ئاند سەجورتی ئەڤەنتس. ئونتەد ستاتەس ئنستتوتە ئۆف پەئاجە. تهە ئران پرمەر. شابلۆن:وەبارجهڤ
- ↑ گلۆبالسەجورتی.ئۆرگ: ملتاری. ماهمۆئود ئاهمادنەژاد
- ↑ جۆپتهۆرنە، مائورجە. حەلپنگ تۆ ماکە ئا دەمۆجراتج ئران. 28 ژولی 2000. شابلۆن:وەبارجهڤ
شابلۆن:سۆرتئەرونگ:مۆفتزادەه، ئاهماد
ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن
دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „ئاهماد مۆفتزادەه“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.