زەنترالاناتۆلسجهە کوردەن
دئە زەنترالاناتۆلسجهەن کوردەن[1] (شابلۆن:کوس کوردێن ئانادۆلیا ناڤین، شابلۆن:ترس[2] ئۆدەر İچ ئانادۆلو کüرتلەر[3]) سند کوردەن ئن دەر تüرکەئ، دئە سەئت دەم 12. ژاهرهوندەرت ئن زەنترالاناتۆلئەن لەبەن (پرۆڤنزەن ئاکسارای، ئانکارا، چانکıرı، چۆروم، ئەسکشەهر، کارامان، کایسەر، کıرıککالە، کıرشەهر، کۆنیا، نەڤشەهر، نğدە، سڤاس ئوند یۆزگات).[4][5]
دەن کەرن دەر زەنترالاناتۆلسجهەن کوردەن بلدەن دئە توز گöلü کüرتلەر (کوردەن دەس توزگöلü)، دئە ئن دەن پرۆڤنزەن ڤۆن ئانکارا، کۆنیا ئوند ئاکسارای لەبەن.[6] دەر ستائاتسگرüندەر موستافا کەمال ئاتاتüرک ئەروäهنتە سئە ئن ئەئنەم ئنتەرڤئەو مت ئاهمەت ئەمن (یالمان) ڤۆم 16./17. ژانوئار 1923 ئالس „کۆنیا چöللەرندەک کüرتلەر“ (کوردەن ئن دەن وüستەن ڤۆن کۆنیا).[7] سئە سپرەجهەن ئالس موتتەرسپراجهە ئەنتوەدەر کورماندسجه، شێخبزنی ئۆدەر تüرکسجه، ئوند سند سوننتسجهە مۆسلەمس ئۆدەر ئالەڤتەن.
گەسجهجهتە
دەر ئەرستە کوردسجهە ستامم، دەر ئن زەنترالاناتۆلئەن ئانکام، ئست دەر مۆدانلı-ستامم. سئە سئەدەلتەن سجه 1184 ئن حایمانا ئان[8] ئوند برەئتەتەن سجه نجهت نور ئن ڤەرسجهئەدەنە ئۆرتە زەنترالاناتۆلئەنس، سۆندەرن ئائوجه ناجه کۆنستانتنۆپەل ئوند رومەلئەن ئائوس: ئاکسارای، کüتاهیا، رومەل، چاتالجا، کۆچهسار، حایمانا، İپسالا ئاند ئەڤرەشە. دەر مۆدانلı-ستامم زäهلتە زوم ئاسرەت مەردس.[9] داس ئەرستە زەنترالاناتۆلسجهە کوردسجهە دۆرف نامەنس کüرتلەر (کوردەن) ووردە 1463 ئن یابانâبâد (هەئوتە کıزıلجاهامام-چاملıدەرە، ئانکارا) گەگرüندەت.[10]
داس ئەرستە کوردسجهە ئەخل ناجه زەنترالاناتۆلئەن ووردە وäهرەند دەر حەررسجهافت ڤۆن سەلم ئ. (1512–1520) گەوäهرت، دەر ئاللەردنگس فüر دئە ماسسەنتöتونگ ڤۆن مندەستەنس 40.000 ئالەڤتسجهەن تورکمەنەن ئم زوگە دەر سجهلاجهت ڤۆن تسجهالدران ڤەرانتوۆرتلجه وار.[11]
ستäممە
دئە گرößتەن ستäممە دەر زەنترالاناتۆلسجهەن کوردەن سند دئە شەیهبزنی، دئە ئەئنە ئارت زەنترالکوردسجهەن دئالەکت سپرەجهەن، دئە رەشی (ئۆدەر رەشڤان) ئوند دئە جانبەگی، دئە زوەئ ژەوەئلس موندارتەن دەس کورماندسجهی سپرەجهەن، سۆوئە نۆجه دئە ئێرکەجکی-کوردەن، دئە ئەئنەن دملی-دئالەکت سپرەجهەن.[12]
سپراجهە
ئم ئاللگەمەئنەن زäهلەن زو ئهرەن موتتەرسپراجهەن کوردسجه (کورماندسجه)، دۆجه هابەن کورماندسجه-سپراجهگە پەرسۆنەن سجهوئەرگکەئتەن، دئە سپراجهە زو ڤەرستەهەن، دئە ئن حایمانا گەسپرۆجهەن ورد، وۆ متگلئەدەر دەس شەیهبزن-ستاممەس (شێخبزنی) لەبەن.[13] دئە نەئوئە گەنەراتئۆن دەر کوردەن سپرجهت ئن مانجهەن سئەدلونگەن کەئن کوردسجه مەهر.[14]
ئەئنزەلناجهوەئسە
- ↑ ئنگڤار سڤانبەرگ: کازاک رەفوگەئەس ئن تورکەی: ئا ستودی ئۆف جولتورال پەرسستەنجە ئاند سۆجئال جهانگە. ئاجادەمئائە ئوبسالئەنسس، 1989، ئسبن 978-91-554-2438-1، س. 28 (ئەنگلسجه).
- ↑ رۆهات ئالاکۆم: ئۆرتا ئانادۆلو کüرتلەر. ئەڤرەنسەل باسıم یایıم، 2004، ئسبن 975-6525-77-0 (تüرکسجه).
- ↑ نوه ئاتەش: İچ ئانادۆلو کüرتلەر-کۆنیا، ئانکارا، کıرلشەهر. کۆمکار یایıنلارı، کöلن 1992، ئسبن 3-927213-07-1 (تüرکسجه).
- ↑ رۆهات ئالاکۆم، ئبد، شابلۆن:گۆئۆگلە بوجه (تüرکسجه).
- ↑ ئایشە یıلدıرıم، چ. جەیهان سوڤار، İلکەر م. İشۆğلو، تüلن بۆزکورت: ئارتاکالانلار: ئانادۆلو'دان ئەتنک مانزارالار. ئە یایıنلارı، ئسبن 975-390-205-0، شابلۆن:گۆئۆگلە بوجه (تüرکسجه).
- ↑ مüسلüم یüجەل: توز گöلü کüرتلەر، ئ-ڤئئ، یەن گüندەم گازەتەس، 2000، İستانبول (تüرکسجه).
- ↑ ئاتاتüرک'üن بüتüن ئەسەرلەر، کایناک یایıنلارı، جلت: 14، ئسبن 975-343-400-6، س. 273–274 (تüرکسجه).
- ↑ رۆهات ئالاکۆم، ئبد، س. 33. شابلۆن:ترس
- ↑ جەڤدەت تüرکای: باشباکانلıک ئارشڤ بەلگەلەرنە گöرە ئۆسمانلı İمپاراتۆرلوğئو'ندا ئۆیماک، ئاشرەت ڤە جەمائاتلەر. تەرجüمان یایıنلارı، 1979، س. 502 (تüرکسجه).
- ↑ ئاهمەت نەزل توران: یاننâبâد تارهن ئارارکەن، کıزıلجاهامام بەلەدیە یایıنلارı، 1999. (شابلۆن:ترس)
- ↑ مارک سیکەس: تهە کوردسه تربەس ئۆف تهە ئۆتتۆمان ئەمپرە. ئن: تهە ژۆئورنال ئۆف تهە رۆیال ئانتهرۆپۆلۆگجال ئنستتوتە ئۆف گرەئات برتائن ئاند ئرەلاند، ڤۆل. خخخڤئئ، 1908.
- ↑ رۆهات ئالکۆم، ئبد، س. 63. شابلۆن:ترس
- ↑ پەتەر ئالفۆرد ئاندرەوس: تüرکیە'دە ئەتنک گروپلار. ئانت یایıنلارı، ئارالıک 1992، ئسبن 975-7350-03-6، س. 155.
- ↑ مکائل: شابلۆن:وەبارجهڤ (پدف) ئن: بیرنەبوون، سایı: 45، باهار 2010، شابلۆن:ئسسن
ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن
دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „زەنترالاناتۆلسجهە کوردەن“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.