تارıک زیا ئەکنج
تارıک زیا ئەکنج (* 18. فەبروئار 1925 ئن لجە، پرۆڤنز دیارباکıر; † 14. ئائوگوست 2024 ئن ئستانبول) وار ئەئن کوردسجهەر مەدزنەر، پۆلتکەر ئوند ئائوتۆر ئائوس دەر تüرکەئ.[1]
لەبەن ئوند وەرک
تارıک زیا ئەکنج بەسوجهتە داس گیمناسئوم ئن دیارباکıر ئوند گنگ دانن ناجه ئستانبول، ئوم دۆرت مەدزن زو ستودئەرەن. 1949 سجهلۆسس ئەر سەئن ستودئوم ئاب. ئالس ئارزت ئاربەئتەتە ئەر ئن سڤەرەک، دیارباکıر ئوند لجە. 1957 سجهلۆسس ئەر سەئنە فاجهارزتائوسبلدونگ فüر ئننەرە مەدزن ئاب ئوند لئەß سجه ئن دیارباکıر نئەدەر. ئەر وار مەهرەرە ژاهرە ڤۆرستزەندەر دەر Äرزتەکاممەر ڤۆن دیارباکıر، ماردن ئوند سئرت. ئەر پوبلزئەرتە مەهرەرە مەدزنسجهە فاجهارتکەل ئوند ڤەرانستالتەتە ڤەرسجهئەدەنە مەدزنەرکۆنگرەسسە.
نەبەن دەر مەدزن وار تارıک زیا ئەکنج ئائوجه ئن دەر پۆلتک ئاکتڤ. ئەر سەتزتە سجه فüر ئەئنە دەمۆکراتسجهە لöسونگ دەر کوردسجهەن فراگە ئەئن. سۆ وار ئەر ڤۆن 1957 بس 1960 متگلئەد دەر جومهوریەت حالک پارتس. داناجه وەجهسەلتە ئەر زور تüرکیە İشچ پارتس (تİپ). ئەر گرüندەتە دەن سۆزئالستسجهەن کولتورڤەرەئن (سۆسیالست کüلتüر دەرنەğئ) مت ئوند وار دەر ڤۆرستزەندە دەر فلئالە ئن دیارباکıر.
ڤۆن 1965 بس 1969 وار ئەر ئابگەئۆردنەتەر دەر تİپ فüر دیارباکıر ئم تüرکسجهەن پارلامەنت. ئننەرهالب دەر تİپ üبەرناهم ئەر مەهرەرە پۆستەن ئوند وار ئائوجه دەر گەنەرالسەکرەتäر. ئم پارلامەنت وار ئەر دەر فراکتئۆنسڤۆرستزەندە دەر تİپ. ئام 16. سەپتەمبەر 1967 پرانگەرتەن کوردسجهە متگلئەدەر دەر تİپ داس ئونگلەئجهگەوجهت زوسجهەن وەست ئوند ئۆست ئم لاندە ئان. دئەس گەسجهاه ئن فۆرم ڤۆن سۆگەناننتەن ئۆست-ترەففەن. دئەسە ترەففەن بەرەئتەتەن دئە باسس فüر دئە گرüندونگ دەر دەڤرمج دۆğئو کüلتüر ئۆجاکلارı (ددکۆ). ئان دەر گرüندونگ دەس ددکۆ وار تارıک زیا ئەکنج ئاکتڤ بەتەئلگت.
ئن دەن 1970ەر ژاهرەن ووردە ئەر وەگەن کوردسجهەر پرۆپاگاندا گەمäß ئارت. 142 دەس سترافگەسەتزبوجهەس زو درەئ ژاهرەن حافت ڤەرورتەئلت، ڤۆن دەنەن ئەر زوەئ ژاهرە ئابساß. ناجه دەم ملتäرپوتسجه ئن دەر تüرکەئ 1980 ووردە ئەر مەهرەرە مالە ڤەرهافتەت. 1982 فلۆه ئەر ناجه فرانکرەئجه، وۆ ئەر بس 1989 ئالس ئارزت ئاربەئتەتە. ئام 30. ژون 1989 کەهرتە ئەر ئن دئە تüرکەئ زورüجک، ڤەربüßتە سەئنە رەستلجهە حافتسترافە ئوند لئەß سجه ئن ئستانبول نئەدەر. ئەر وار دەر گرüندەر دەر ئۆرگانساتئۆن دەمۆکراتسجهە ڤەرسöهنونگ ئوند ئنتئاتڤە زو لöسونگ دەر کوردسجهەن فراگە کورز دەمۆس (دەمۆکراتک ئوزلاشما ڤە کüرت سۆرونوندا چöزüم گرشم).
تارıک زیا ئەکنج ڤەرفاسستە مەهرەرە بüجهەر ئوند سجهرئەب ئن مەهرەرەن زەئتونگەن ئوند زەئتسجهرفتەن.
بüجهەر
- 1966: دۆğئو درامı
- 1995: دەڤلەت ڤە بەن
- 1995: فائل مەچهول بر جنایەت
- 1997: ڤاتانداشلıک ئاچıسıندان کüرت سۆرونو ڤە بر چöزüم Öنەرس
- 1999: دەمۆکراس، چۆککüلتüرلüلüک ڤە بر یارگıسال سەرüڤەن
- 2001: ئاڤروپا برلğئ’ندە ئازıنلıکلارıن کۆرونماسı سۆرونو تüرکیە ڤە کüرتلەر
- 2004: سۆل سیاسەت سۆرونلارı تüرکیە İشچ پارتس ڤە کüرت ئایدıنلانماسı
- 2004: مللەت مللیەتچلک، دەڤلەت ڤە ئانایاسا سۆرونلارı
- 2004: تüرکیە’دە دەمۆکراس ڤە İنسان حاکلارı سۆرونلارı
- 2004: تüرکیە’نن کüرت سیاسەتنە ئەلەشترەل یاکلاشıملار
- 2006: تüرکیە’نن چاğداشلاشماسı ڤە کüرتلەر
وەبلنکس
ئەئنزەلناجهوەئسە
ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن
دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „تارıک زیا ئەکنج“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.