بۆ ناوەڕۆک بازبدە

سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن

لە KurdiPedia

شابلۆن:ئنفۆبۆخ دە-فاجتۆ-رەگمە دئە دەمۆکراتسجهە سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن، بەکاننتەر ئونتەر دەم کوردسجهەن نامەن رۆژاڤا (ئائوسسپراجهە شابلۆن:ئپا)، ئست ئەئن دە فاجتۆ ئائوتۆنۆمەس گەبئەت ئن دەر رەگئۆن رۆژاڤا ئم نۆردۆستەن ڤۆن سیرئەن. سئە ئەنتستاند ئاب 2012 ئنفۆلگە دەر گەسجهەهنسسە دەس سیرسجهەن بüرگەرکرئەگس. دئە رەگئۆن ئست ئەتهنسجه ڤئەلفäلتگ، بەوۆهنت ڤۆر ئاللەم ڤۆن کوردەن، ئاسسیرەرن ئوند ئارابەرن. 2016 رئەف ئەئنە گەمەئنسامە ڤەرسامملونگ کوردسجهەر، ئاسسیرسجهەر، ئارابسجهەر ئوند تورکمەنسجهەر دەلەگئەرتەر دئە دەمۆکراتسجهە فöدەراتئۆن نۆردسیرئەن ئائوس، دامالس بەستەهەند ئائوس دەن کانتۆنەن ئەفرین، کۆبانێ ئوند جزیرێ.

دئە دەمۆکراتسجهە سەلبستڤەروالتونگ نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن گەنئەßت زوسپروجه ئائوفگروند دەر فونکتئۆنئەرەندەن درەکتەن دەمۆکراتئە، دەر گلەئجهبەرەجهتگونگ دەر مەنسجهەن ئونابهäنگگ ڤۆن رەلگئۆن ئۆدەر گەسجهلەجهت، رەجهتسستائاتلجهکەئت ئوند öکۆلۆگسجهەر ناجههالتگکەئت. ئممەر وئەدەر ووردەن دەر رەگئەرونگ ئابەر ڤەربرەجهەن گەگەن ئەتهنسجهە مندەرهەئتەن ڤۆرگەوۆرفەن. ئم ئاللگەمەئنەن هات سجه دئە ستوئاتئۆن ئوم دەمۆکراتئە ئوند مەنسجهەنرەجهتە ئن دئەسەم تەئل سیرئەنس دەئوتلجه ڤەربەسسەرت، ڤۆر ئاللەم ئم ڤەرگلەئجه زوم 2024 گەستüرزتەن ئاسساد-رەگمە.

دئە ڤەرتەئدگونگ دەر دەمۆکراتسجهەن سەلبستڤەروالتونگ نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن ئەرفۆلگت دورجه دئە سۆگەناننتەن دەمۆکراتسجهەن کرäفتە سیرئەنس (سدف). سەئت 2016 ورد دئە دەمۆکراتسجهە سەلبستڤەروالتونگ نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن ڤۆن دەر تüرکەئ ئانگەگرففەن ئوند تەئلوەئسە بەسەتزت. دئە تüرکسجهە بەسەتزونگ وەندەت سجه ڤۆر ئاللەم گەگەن دئە کوردەن ئوند فüهرتە زو سجهوەروئەگەندەن مەنسجهەنرەجهتسڤەرلەتزونگەن وئە ئەتهنسجهەر سäئوبەرونگ گەگەن دئە کوردەن. بەئۆباجهتەر وەرتەن دئە تüرکسجهەن ملتäراکتئۆنەن ئالس ڤöلکەررەجهتسودرگەن ئانگرففسکرئەگ. ئاب ژانوئار 2026 ووردە دئە رەگئۆن زودەم ڤۆن دەر سیرسجهەن ئارمەئە ئونتەر ئال-سجهارائا ئانگەگرففەن ئوند تەئلوەئسە بەسەتزت، واس دۆرت ئەئنە هومانتäرە کرسە ئائوسلöستە. ئەندە ژانوئار 2026 ڤەرکüندگتە دئە سیرسجهە رەگئەرونگ ئەئنە ئومفاسسەندە ئەئنگونگ مت دەن کوردەن، دئە دئە ئنتەگراتئۆن دەر کوردسجهەن کرäفتە ئن دئە ئنستتوتئۆنەن دەس سیرسجهەن ستائاتەس ڤۆرسئەهت.

نامە

دەر بەگرفف رۆژاڤا سەتزت سجه ئن دەر کوردسجهەن سپراجهە کورماندسجه ئائوس دەن کوردسجهەن وöرتەرن شابلۆن:لانگ ئوند شابلۆن:لانگ زوساممەن ئوند بەدەئوتەت وöرتلجه ‚سۆننەنونتەرگانگ‘.[1] دەر بەگرفف بەدەئوتەت ئائوجه „وەستەن“ ئوند کانن ئالس دئە وەستلجهە تەئلرەگئۆن دەر هستۆرسجهەن سئەدلونگسرەگئۆن دەر کوردەن ڤەرستاندەن وەردەن، ڤۆن کوردەن „وەستکوردستان“ گەناننت. ئەئنە ڤەرەئنزەلت ئانزوترەففەندە ئالتەرناتڤە دەئوتسجهە بەزەئجهنونگ فüر دئە رەپوبلک ئست داهەر وەستکوردستان (شابلۆن:کوس، شابلۆن:ئارس).

دەر ئۆففزئەللە نامە ئائوتۆنۆمە ڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن هنگەگەن سجهلئەßت ئاللە ئەتهنئەن دەر رەگئۆن مت ئەئن. ئائوجه سۆلل دامت دئە ئەئنهەئت دەس گەمەئنسامەن ستائاتەس سیرئەن ئونتەرسترجهەن وەردەن، دا سجه دئە رەگئۆن ئالس ئونابدنگبارەن تەئل دەس لاندەس ڤەرستەهت. دئە رەپوبلک ورد لەئجهت ئابوەئجهەند ئائوجه ئائوتۆنۆمە ئادمنستراتئۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن (شابلۆن:سیرس) گەناننت.

گەئۆگراپهئە ئوند ئادمنستراتئۆن

شابلۆن:مەهرەرە بلدەر دئە دەمۆکراتسجهە سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن ئەنتسپرجهت ئن ئەتوا دەن üبەروئەگەند کوردسجه بەوۆهنتەن رەگئۆنەن ئم نۆردەن سیرئەنس ئەنتلانگ دەر گرەنزە زور تüرکەئ، دئە دورجه ئارابسجه بەسئەدەلتە گەبئەتە ڤۆنەئناندەر گەترەننت سند. ئائوفگروند دئەسەر تەررتۆرئالەن ترەننونگ سپراجهەن äلتەرە کوردسجهە ئائوتۆرەن نجهت ڤۆن ئەئنەم „سیرسجه-کوردستان“، سۆندەرن لەدگلجه ڤۆن „کوردسجهەن گەبئەتەن ئن سیرئەن“.[2] دئە رەگئۆن ئست ئم وەستەن ئوم ئافرن گەبرگگ، وäهرەند دەر رەست ئائوس ئەبەنەن بەستەهت، دئە وەئتەر ئم ئۆستەن دورجه ڤەرسجهئەدەنە فلüسسە وئە دەن ئەئوپهرات ئوند دەن جهابور بەوäسسەرت وەردەن. دئە گەگەند ئوم حاساکا، ئائوجه بەکاننت ئالس دسجهازīرا، بەستەهت ئائوس فروجهتبارەن ئەبەنەن. سüدلجه دەر دەمۆکراتسجهەن سەلبستڤەروالتونگ نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن بەگننت دئە سیرسجهە وüستە.

ڤەروالتونگسگلئەدەرونگ

ئادمنستراتڤ گەسەهەن بەستەهت بزو. بەستاند دئە دەمۆکراتسجهە سەلبستڤەروالتونگ نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن ئائوس تەئلەن دەر سیرسجهەن گۆئوڤەرنەمەنتس ئالەپپۆ، ئال-حاساکا ئوند ئار-راققا. ناجه دەم وەئتەستگەهەندەن رüجکزوگ دەر سیرسجهەن ئارمەئە 2012 ئائوس دەم نۆردەن ووردەن درەئ کانتۆنە (ئافرن، کۆبان ئوند جزرە) ڤۆن دەن کوردسجهەن ماجهتهابەرن دەکلارئەرت. ژەدۆجه äندەرتەن سجه ئم لائوفە دەس سیرسجهەن بüرگەرکرئەگەس دئە گرەنزەن دەر دەمۆکراتسجهەن سەلبستڤەروالتونگ نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن، سۆ داسس سۆوۆهل دەر نامە (وەگ ڤۆن رۆژاڤا هن زو دەمۆکراتسجهە فöدەراتئۆن نۆردسیرئەن) ئالس ئائوجه دئە ئادمنستراتئۆن ئەئنە ئەڤۆلوتئۆن دورجهماجهتەن. مت ستäدتەن وئە مانبدسجه، ئاته-تهائورا، ئار-راققا ئوند ئاسجه-سجهادداد کامەن ئائوجه گرۆßئە نجهتکوردسجهە گەبئەتە ئونتەر دئە ئادمنستراتئۆن. مت دەم فالل دەس کانتۆنس ئافرن ئم فەبروئار 2018 ئان دئە تüرکەئ ئوند دئە مت ئهر ڤەربüندەتەن سیرسجهەن کرäفتە ئەرلتت دئە ئائوتۆنۆمە ڤەروالتونگ ئەئنەن ئەمپفندلجهەن ڤەرلوست.

زو بەدەنکەن ئست ئائوجه دەر ئونتەرسجهئەد زوسجهەن دەم ئانسپروجه دەر کوردسجهەن پارتەئئەن ئائوف ئەئن نۆردسیرسجهەس ئائوتۆنۆمەس گەبئەت ئوند دەم دە-فاجتۆ-زوستاند (ملتäرسجه ئوند پۆلتسجه). دورجه ئەئنە ئومستروکتورئەرونگ 2017 ووردەن دئە کانتۆنە ئن رەگئۆنەن ئومبەناننت، دئە دانن ئن وەئتەرە کلەئنەرە ئەئنهەئتەن ئائوفگەتەئلت سند.

ستäدتە

دئە گرößتەن ستäدتە ئم گەبئەت سند ئار-راققا، ئال-حاساکا ئوند قامسجهل، دئەسە سند زوسجهەنزەئتلجه ئاللەردنگس ئاللە وئەدەر ئونتەر دەر کۆنترۆللە دەر سیرسجهەن زەنترالرەگئەرونگ، وئە ئن قامسجهل دەر فلوگهافەن ئوند دەر گرەنزüبەرگانگ زور تüرکەئ. دورجه دئە تüرکسجهە بەسەتزونگ نۆردسیرئەنس گەلانگتەن زودەم ئەئنگە ستäدتە ئونتەر دئە کۆنترۆللە دەر تüرکەئ، دارونتەر ئافرن سەئت 17. مäرز 2018 سۆوئە تالل ئابیاد. ئانفانگ فەبروئار 2026 ئەرلانگتە دئە سیرسجهە زەنترالرەگئەرونگ دە فاکتۆ کۆنترۆللە üبەر داس گەسامتە گەبئەت.

گەسجهجهتە

ئەنتستەهونگ

دئە کوردسجهە مندەرهەئت ئن سیرئەن ووردە ئونتەر دەم ئارابسجه-ناتئۆنالستسجهەن بائاته-رەگمە ژاهرزەهنتەلانگ دسکرمنئەرت.[3][4] ئم ڤەرلائوف دەس بüرگەرکرئەگس ئن سیرئەن گاب دئە سیرسجهە رەگئەرونگ گەگەن ئەندە دەس ژاهرەس 2013 دئە کۆنترۆللە üبەر دئە رەگئۆنەن ئان دەر نۆردگرەنزە ئائوف. لۆکالە کوردسجهە کرäفتە üبەرناهمەن ڤئەلەرۆرتس دئە کۆنترۆللە. بەگüنستگت ووردە دئەسەر ڤۆرگانگ دورجه دەن رüجکگرفف ئائوف بەرەئتس ئەتابلئەرتە ڤەروالتونگسستروکتورەن ئم ئونتەرگروند. ئام 12. نۆڤەمبەر 2013 بەسجهلۆسس دئە „پارتەئ دەر دەمۆکراتسجهەن ئونئۆن“ (پارتیا یەکتییا دەمۆکرات، پید) گەمەئنسام مت دەر جهرستلجهەن-سیرسجهە ئەئنهەئتسپارتەئ (ئەئنەر ئاسسیرسجه/ئارامäئسجهەن پارتەئ) ئوند وەئتەرەن کلەئنپارتەئئەن ئم نۆردەن سیرئەنس ئەئنە Üبەرگانگسڤەروالتونگ ئائوفزوستەللەن، ئوم دەن دورجه دەن کرئەگ ئەنتستاندەنەن مسسستäندەن ئن ڤەروالتونگ ئوند ڤەرسۆرگونگ دەر بەڤöلکەرونگ زو بەگەگنەن.[5] ئام 21. ژانوئار 2014 فۆلگتە دئە ئەتابلئەرونگ دەر ڤەروالتونگ ئن جزیرێ، ئام 27. ژانوئار ئن کۆبانێ ئوند ئەئنگە تاگە سپäتەر ئائوجه ئن ئەفرین.

ئام 17. مäرز 2016 رئەف ئەئنە ڤەرسامملونگ کوردسجهەر، ئاسسیرسجهەر، ئارابسجهەر ئوند تورکمەنسجهەر دەلەگئەرتەر ئن رومایلان ئەئنە ئائوتۆنۆمە فöدەراتئۆن نۆردسیرئەن – رۆژاڤا ئائوس، بەستەهەند ئائوس دەن درەئ کانتۆنەن.[6][7] وەدەر دئە ئوسا ئوند روسسلاند، نۆجه داس ئاسساد-رەگمە ئوند دئە سیرسجهە ئۆپپۆستئۆن ئونتەرستüتزەن دئە ئائوتۆنۆمئەبەسترەبونگەن.[8]

دئە ئائوتۆنۆمە ڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن ئونتەرهäلت ڤەرترەتونگەن ئن مۆسکائو،[9] ئن ستۆجکهۆلم[10] ئوند سەئت مائ 2016 ئائوجه ئن پارس[11] ئوند بەرلن.[12] زئەل دەر ڤەرترەتونگ سەئ ئەس، دپلۆماتسجهە بەزئەهونگەن مت دەئوتسجهلاند ئائوفزونەهمەن ئوند دئە Öففەنتلجهکەئت üبەر دئە ئەنتوجکلونگەن ئن دەر ئائوتۆنۆمەن ڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن زو ئنفۆرمئەرەن، ئەرکلäرتە دەر رەپرäسەنتانت دەر ئائوتۆنۆمئەرەگئۆن، سپان ئبراهم. „ور وۆللەن دەن مەنسجهەن ئن دەئوتسجهلاند دەئوتلجه ماجهەن، داسس ئن رۆژاڤا کوردەن، ئارابەر ئوند ئاندەرە بەڤöلکەرونگسگروپپەن گەسجهوستەرلجه زوساممەنلەبەن.“[13] فەرنەر گبت ئەس ئن پراگ[14] ئەئنە ڤەرترەتونگ دەر ڤۆلکسڤەرتەئدگونگسەئنهەئتەن.

کرئەگسڤەرلائوف

کوردسجه کۆنترۆللئەرتە گەبئەتە ئم بüرگەرکرئەگ ئن سیرئەن (ستاند نۆڤەمبەر 2024) شابلۆن:فاربلەگەندەشابلۆن:فاربلەگەندەشابلۆن:فاربلەگەندەشابلۆن:فاربلەگەندە دەر متتلەرە کانتۆن ووردە ئم لائوفە دەر سجهلاجهت ئوم کۆبانێ ئم سەپتەمبەر 2014 دورجه دئە تەررۆرۆرگانساتئۆن ئسلامسجهەر ستائات (ئس) فاست کۆمپلەتت زەرسجهلاگەن، ووردە ئابەر ناجه مۆناتەلانگەن کäمپفەن دۆجه گەهالتەن ئوند دەر ئس ووردە زورüجکگەدرäنگت. ئم فەبروئار 2015 بەگاننەن دئە یپگ مت ئهرەن ڤەربüندەتەن ئونتەرستüتزت دورجه لوفتانگرففە دەر ئوس-گەفüهرتەن ئنتەرناتئۆنالەن کۆئالتئۆن ئەئنە گەگەنۆففەنسڤە مت دەم زئەل، دئە ستادت تالل ئابیاد ئەئنزونەهمەن، ئوم دئە ڤەرسۆرگونگسرۆئوتە دەس ئس ئائوس دەر تüرکسجهەن گرەنزستادت ئاکچاکالە ئن دئە سیرسجهە ئس-حائوپتستادت راککا زو ئونتەربرەجهەن سۆوئە دئە بەئدەن کانتۆنە کۆبانێ ئوند جزیرێ متەئناندەر زو ڤەربندەن.[15] ئام 16. ژون 2015 مەلدەتەن دئە یپگ دئە Üبەرناهمە دەر کۆنترۆللە ئن تالل ئابیاد.[16][17] ئائوفگروند دەر ئم ژون 2015 ئائوسگەبرۆجهەنەن کäمپفە ئن نۆردسیرئەن وارەن لائوت ئونحجر üبەر 23.000 مەنسجهەن ئائوس دەم سیرسجهەن گۆئوڤەرنەمەنت ئار-راققا ئن دئە تüرکەئ گەفلۆهەن، وۆڤۆن üبەر 70 % فرائوئەن ئوند کندەر سەئئەن.[18] کورز ناجه دەر ڤۆللستäندگەن ڤەرترەئبونگ دەس ئس ئائوس تالل ئابیاد ئوند ئومگەبونگ وارەن تائوسەندە فلüجهتلنگە زورüجکگەکەهرت.[19][20] ئەندە دەزەمبەر 2015 بەفرەئتەن دئە سدف، ئەئن بüندنس دەر کوردسجهەن یپگ مت ئارابسجهەن ملزەن، دئە تسجهرن-تالسپەررە ڤۆم ئس ئوند üبەرناهمەن دئە کۆنترۆللە ئم ڤۆرلاند دەس داممەس ئام وەستوفەر دەس ئەئوپهرات.[21]

ئام 13. فەبروئار 2016 فنگ دئە تüرکەئ ئان، کوردسجهە ستەللونگەن ناهە دەر ستادت ئازاز سۆوئە دئە کانتۆنسهائوپتستادت ئەفرین مت سجهوەرەر ئارتللەرئە زو بەسجهئەßئەن، ناجهدەم دئە سدف ئائوجه گەگەن ڤۆن دەر تüرکەئ ئونتەرستüتزتە ئارابسجهە رەبەللەنگروپپەن زو کäمپفەن بەگانن ئوند گەلäندەگەوننە ڤەربوجهتە (ئەئنناهمە ڤۆن تالل رفائات ئوند دەم ملتäرفلوگپلاتز مەناگه).[22][23] دئە ئوس-رەگئەرونگ فۆردەرتە سۆوۆهل دئە تüرکەئ ئالس ئائوجه دئە کوردەن مەهرفاجه زور ئەئنستەللونگ دەر فەئندسەلگکەئتەن ئائوف.[24] ئم نۆردۆستەن سیرئەنس بەفرەئتەن دئە سدف ئونتەرستüتزت دورجه لوفتانگرففە دەر ئوس-گەفüهرتەن کۆئالتئۆن ئام 19. فەبروئار 2016 دئە ستادت ئاسجه-سجهادداد مت ئوملاند سüدلجه ڤۆن ئال-حاساکا ڤۆن دەر بەساتزونگ دورجه دەن ئس.[25] ئام 31. مائ 2016 ستارتەتەن دئە سدف، ئونتەرستüتزت ڤۆن ئەئنەر کلەئنەن زاهل ڤۆن ئوس-سپەزئالکرäفتەن سۆوئە دورجه لوفتانگرففە دەر ئوس-گەفüهرتەن کۆئالتئۆن، ئەئنە ئۆففەنسڤە مت دەم زئەل دەر بەفرەئئونگ دەر ستادت مانبدسجه ئوند ئهرەر ئومگەبونگ ڤۆم ئس. ئوم تüرکسجهە گەگەنماßناهمەن زو ڤەرهندەرن، ووردە ئەرکلäرت، داسس سەئتەنس دەس سدف دئە مەهرزاهل دەر بەتەئلگتەن کäمپفەر ئارابەر ئوند نجهت کوردەن سەئئەن. ئم زوگە دەر ئۆففەنسڤە ووردە ئام 10. ژون ئەئن بەلاگەرونگسرنگ ئوم دئە ستادت گەسجهلۆسسەن ئوند بس زوم 17. ژون داس ئوملاند گەسجهەرت. ئن لانگوئەرگەم حäئوسەرکامپف ڤەرترئەبەن دئە سدف دئە ئس-کäمپفەر[26] ئوند üبەرناهمەن ئام 12. ئائوگوست دئە ڤۆللستäندگە کۆنترۆللە üبەر دئە ستادت.[27] سجهۆن ئام نäجهستەن تاگ کەهرتەن تائوسەندە فلüجهتلنگە زورüجک.[28] درەکت ناجه دەر مانبدسجهۆففەنسڤە مارسجهئەرتە دئە سدف ناجه وەستەن ئوند نۆردەن، ئوم سجه مت دەم کانتۆن ئافرن زو ڤەربندەن. دۆجه دئە تüرکەئ ستارتەتە ئم ئائوگوست 2016 مت ڤەربüندەتەن فسا-گروپپئەرونگەن ئەئنە ملتäرۆففەنسڤە گەگەن دەن ئس ئوند سدف، واس مت دەر ئەئنناهمە دەر ستادت ئال-باب ئم فەبروئار 2017 ئەندەتە. دئە تüرکسجهە بەسەتزونگ وەندەتە سجه ڤۆر ئاللەم گەگەن دئە کوردەن[29][30] ئوند فüهرتە زو مەنسجهەنرەجهتسڤەرلەتزونگەن وئە ئەتهنسجهەر سäئوبەرونگ گەگەن دئە کوردەن.[31][32][33] بەئۆباجهتەر وەرتەن دئە تüرکسجهەن ملتäراکتئۆنەن ئالس ڤöلکەررەجهتسودرگەن ئانگرففسکرئەگ.[34][35][36]

ناجه لانگوئەرگەن ئۆپەراتئۆنەن کۆننتە دئە سدف متهلفە دەر ئنتەرناتئۆنالەن کۆئالتئۆن ئن دەر سجهلاجهت ئوم ئار-راققا متتە ئۆکتۆبەر 2017 دەن ئس ئائوس سەئنەر سەلبستدەکلارئەرتەن حائوپتستادت ئار-راققا ڤەرترەئبەن. پاراللەل زور سیرسجهەن ئارمەئە ووردە دەر ئس ئەنتلانگ دەس ئەئوپهراتس ڤەردرäنگت ئوند دئە لانگە بەلاگەرتە ستادت دەئر ئەز-زۆر دورجه دئە سیرسجهە ئارمەئە ئەندە نۆڤەمبەر 2017 بەفرەئت. سەئتدەم گلت دەر ئەئوپهرات ئالس دەمارکاتئۆنسلنئە زوسجهەن دەر سیرسجهەن ئارمەئە ئوند دەر سدف. متتە ژول 2017 ووردە بەکاننت، داسس دئە تüرکسجهە رەگئەرونگ ئۆففەنبار تروپپەن ئان دەر گرەنزە زو سیرئەن زوساممەنزئەهت، ئوم سئە مöگلجهەروەئسە گەگەن داس کانتۆن ئافرن ئەئنزوسەتزەن. حنتەرگروند سۆلل ئەئنە ڤەرەئنبارونگ مت روسسلاند سەئن، ناجه دەر دئە روسسەن ئوند ئهرە ڤەربüندەتەن داس گەبئەت نجهت مەهر گەگەن ئەئنەن تüرکسجهەن ئانگرفف ڤەرتەئدگەن وüردەن.[37] ئام 20. ژانوئار 2018 بەگاننەن تüرکسجهە سترەئتکرäفتە ئونتەرستüتزت ڤۆن فسا-رەبەللەن ئهرە ملتäرۆففەنسڤە ئائوف ئافرن ئوند ئەرۆبەرتەن ئام 18. مäرز 2018 دئە ستادت ئافرن، ناجهدەم دئە رەگئەرونگ دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن دئە ستادت ئەڤاکوئئەرت هاتتە.[38]

ئام 28. ئۆکتۆبەر 2018، ئەئنەن تاگ ناجه ئەئنەم ڤئەرەرترەففەن دەر رەگئەرونگسجهەفس دەئوتسجهلاندس، روسسلاندس، فرانکرەئجهس ئوند دەر تüرکەئ، بەگانن دئە تüرکەئ مت دەر بۆمباردئەرونگ وەئتەرەر زئەلە ئن نۆردسیرئەن،[39] وۆرائوفهن دئە سدف ئهرە ئۆففەنسڤە گەگەن دەن ئس ڤۆرüبەرگەهەند ئەئنستەللتە ئوند دئە ئوسا دئە ئەئنرجهتونگ ڤۆن بەئۆباجهتونگسپۆستەن ئان دەر سیرسجه-تüرکسجهەن گرەنزە ئانکüندگتە.[40] دەننۆجه گاب دئە تüرکەئ ئام 12. دەزەمبەر بەکاننت، ئونتەر ئنکائوفناهمە ئوس-ئامەرکانسجهەر ڤەرلوستە öستلجه دەس ئەئوپهرات ئن سیرئەن ئەئنمارسجهئەرەن زو وۆللەن. ئان دەر گرەنزە ووردەن باررئەرەن ئابگەبائوت ئوند کرئەگسگەرäت ئن ستەللونگ گەبراجهت.[41] ناجهدەم دئە ئوسا وەنگە تاگە سپäتەر ئانگەکüندگت هاتتەن، ئهرە تروپپەن ئننەرهالب ڤۆن 60 بس 100 تاگەن ئائوس سیرئەن ئابزوزئەهەن، ڤەرسجهۆب دئە تüرکەئ دەن ئانگرفف ئائوف دئە زەئت ناجه دەم ئابزوگ.[42] دەننۆجه زۆگ دئە تüرکەئ ئان دەر گرەنزە وەئتەر تروپپەن زوساممەن،[43] ئوند روسسلاند بۆت ئان، سۆلداتەن دەر سیرسجهەن رەگئەرونگ ئان دەر گرەنزە زور تüرکەئ زو ستاتئۆنئەرەن.[44] ئام 25. دەزەمبەر üبەرگابەن دئە سدف ئانگەسجهتس دەس ئانگەکüندگتەن تüرکسجهەن ئانگرففس دئە ستادت ئارما وەستلجه ڤۆن مانبدسجه ئان تروپپەن دەر سیرسجهەن رەگئەرونگ.[45] ئام 6. ژانوئار 2019 کüندگتەن دئە ئوسا ئان، دەن تروپپەنابزوگ ڤۆن ئەئنەر تüرکسجهەن سجهەرهەئتسگارانتئە فüر دئە کوردسجهەن کäمپفەر ئابهäنگگ زو ماجهەن.[46] ئم مäرز ئەرۆبەرتەن سدف-تروپپەن دئە لەتزتەن ڤۆم ئس گەهالتەنەن گەبئەتە ئن سیرئەن.[47] ئەندە ژول 2019 درۆهتە دئە تüرکسجهە رەگئەرونگ ئەرنەئوت مت ئەئنەم ئەئنمارسجه، ناجهدەم زوڤۆر گەسپرäجهە مت دەن ئوسا üبەر دئە ئەئنرجهتونگ ئەئنەر پوففەرزۆنە گەسجهەئتەرت وارەن.[48] دئەسە سۆللە، سۆ دەر وونسجه دەر تüرکسجهەن رەگئەرونگ، 30 بس 40 کلۆمەتەر برەئت سەئن; دئە ئوسا وئەسەن دئە ئەئنمارسجهپلäنە زورüجک[49] ئوند بەسجهلۆسسەن زوساممەن مت دەر تüرکەئ ناجه وەئتەرەن ڤەرهاندلونگەن دئە سجهاففونگ ئەئنەس کۆئۆردنئەرونگسزەنترومس زوم ئائوفبائو ئەئنەر سجهەرهەئتسزۆنە نۆجه ئونبەکاننتەر گرößئە،[50] واس ڤۆن دەر سیرسجهەن رەگئەرونگ ئالس ڤەرلەتزونگ دەر سیرسجهەن سۆئوڤەرäنتäت کرتسئەرت ووردە. ناجه ئانگابەن دەس تüرکسجهەن ڤەرتەئدگونگسمنستەرئومس سۆللە دئە زۆنە ئائوجه دئە رüجککەهر سیرسجهەر فلüجهتلنگە ئائوس دەر تüرکەئ ئەرمöگلجهەن،[51] وەسهالب ئن دەر زەئت ڤۆر دەر مöگلجهکەئت ڤۆن ڤەرترەئبونگەن ئوند „ئەتهنسجهەر فلوربەرەئنگونگ“ گەوارنت ووردە، وئە سئە سجهۆن ئن ئافرن ستاتتگەفوندەن هäتتەن.[52] ئاب سەپتەمبەر فüهرتەن تüرکسجهە ئوند ئوس-تروپپەن گەمەئنسامە پاترۆئوئللەن ئم سیرسجهەن گرەنزگەبئەت زور تüرکەئ دورجه.[53][54] ناجهدەم ئەس ئابەر نجهت زور ئەئنرجهتونگ ئەئنەر سجهەرهەئتسزۆنە گەکۆممەن وار، کüندگتە دەر تüرکسجهە پرäسدەنت ئەردۆğئان ئام 5. ئۆکتۆبەر ئەرنەئوت ئەئنەن ئەئنمارسجه ئان،[55] ئوند ئام 7. ئۆکتۆبەر زۆگەن دئە ئوسا ئهرە ئەئگەنەن تروپپەن ئاب ئوند کüندگتەن ئان، دئە گەپلانتە ملتäرۆففەنسڤە نجهت زو ئونتەرستüتزەن ئۆدەر سجه داران زو بەتەئلگەن.[56] دئە ئۆففەنسڤە بەگانن ئام 9. ئۆکتۆبەر.[57]

ناجه دەر ئەئنناهمە دەر حائوپتستادت داماسکوس دورجه رەبەللەن ئوند دەر فلوجهت ڤۆن ستائاتسپرäسدەنت باسجهار ئال-ئاسساد ئم دەزەمبەر 2024 ئەرۆبەرتە دئە ڤۆن دەر تüرکەئ ئونتەرستüتزتە سنا ناجه سجهوەرەن گەفەجهتەن مت دەر کوردسجه-دۆمنئەرتەن سدف دئە ستادت مانبدسجه ئن دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن.[58][59]

پلäنە ئوم ئائوتۆنۆمئە ئوند سیرسجهە ئنتەگراتئۆن ئونتەر ئاسساد

ناجه ئانگابەن ڤۆن ئەلهام ئاهماد (کوردسجهە ئائوßئەنپۆلتکەرن ئوند گرüندونگسمتگلئەد دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن) ئست دئە پرäسەنز دەر روند 800 ئوس-سۆلداتەن ئم نۆردۆستەن سیرئەنس ڤۆن زەنترالەر بەدەئوتونگ فüر دئە زوکونفت دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن. بەئ ئەئنەم ئابزوگ دەر ئوس-تروپپەن سäهە دئە ئائوتۆنۆمە ڤەروالتونگ ئهرە ئەخستەنز ڤۆر ئاللەم دورجه دئە تüرکەئ بەدرۆهت، ئۆبوۆهل دئە تüرکسجهە رەگئەرونگ ناجه ئانگابەن ڤۆن ئاهماد بەرەئتس وäهرەند دەر ئانوەسەنهەئت دەر ئوس-تروپپەن تäگلجه لوفتانگرففە گەگەن ملتäرسجهەن ئانلاگەن دەر ئائوتۆنۆمەن ڤەروالتونگ فلئەگەن لäسست. ئائوجه ئاندەرە ستائاتلجهە ئاکتەئورە (داس ڤۆن روسسلاند ئونتەرستüتزتە سیرسجهە ئاسساد-رەگمە ئوند ئران) وüردەن ڤەرسوجهەن، داس دورجه ئەئنەن ئوس-ئامەرکانسجهەن رüجکزوگ ئەنتستاندەنە ماجهتڤاکوئوم زو ئهرەم ڤۆرتەئل زو نوتزەن بزو. ئهر ئەئنفلوسسگەبئەت زو ڤەرگرößئەرن ئوند سۆمت دئە ئائوتۆنۆمە ڤەروالتونگ زو بەکäمپفەن. ئەئگەنەن ئانگابەن زوفۆلگە ولل دئە ئائوتۆنۆمە ڤەروالتونگ فرئەدەنس- ئۆدەر واففەنستللستاندسابکۆممەن مت سیرئەن ئوند دەر تüرکەئ. ژەدۆجه ئەرکلäرتە دەر سیرسجهە ستائاتسپرäسدەنت باسجهار ئال-ئاسساد، وئەدەر ڤۆللە کۆنترۆللە üبەر داس سیرسجهە ستائاتسگەبئەت هابەن زو وۆللەن.[60]

ڤۆن ئانفانگ ئان وار، ترۆتز دەر ئونتەرستüتزونگ دەر سیرسجهەن کوردەن دورجه دئە ئوسا، دەر بەستاند دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن گەفäهردەت. ئاکوت ووردە دئەسە گەفäهردونگ دورجه دئە ئانکüندگونگ ئوند دورجهفüهرونگ دەس ئابزوگس ڤۆن ئوس-تروپپەن ئائوس سیرئەن 2018/2019 (وäهرەند دەر پرäسدەنتسجهافت دۆنالد ترومپس). ئانگەسجهتس دئەسەر لاگە گاب ئەس 2018/2019 ڤەرهاندلونگەن زوسجهەن دەر سەلبستڤەروالتونگ نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن ئوند دەر زەنترالرەگئەرونگ ئن داماسکوس üبەر دئە گەستالتونگ دەر ناجهکرئەگسۆردنونگ ئم نۆردۆستەن دەس لاندەس. ئەئنگە پونکتە دەس کوردسجهەن ئانگەبۆتس ئان دئە زەنترالرەگئەرونگ ئن داماسکوس ووردەن متتە ژانوئار 2019 بەکاننتگەگەبەن. سئە ئومفاسسەن ئونتەر ئاندەرەم دەن „سجهوتز دەر سۆئوڤەرäنتäت دەس ستائاتەس سیرئەن“ ئوند دئە بلدونگ ئەئنەر „دەمۆکراتسجهەن رەپوبلک“، زو دەر دەم کوردسجهەن پلان زوفۆلگە دئە ئائوتۆنۆمە ئادمنستراتئۆن ئالس ئەئن تەئل گەهöرت.[61]

دارüبەر هنائوس ساه داس کوردسجهە ئانگەبۆت ڤۆم ژانوئار 2019 ڤۆر:[61]

  • دئە رەپرäسەنتانتەن دەر ئائوتۆنۆمەن ئادمنستراتئۆن سۆللەن تەئل دەر ناتئۆنالڤەرسامملونگ وەردەن.
  • دئە فلاگگە دەر ئائوتۆنۆمەن ئادمنستراتئۆن سۆلل گەمەئنسام مت دەر ناتئۆنالفلاگگە سیرئەنس گەهسست وەردەن.
  • دەر ئائوتۆنۆمەن ئادمنستراتئۆن سۆلل ئەس گەستاتتەت سەئن، ئەئگەنە دپلۆماتسجهە بەزئەهونگەن زو هالتەن، سۆلانگە سئە ئم ئەئنکلانگ مت دەن ئنتەرەسسەن دەس ناتئۆنالستائاتس سیرئەنس ئوند دەر ڤەرفاسسونگ ستەهەن.
  • دئە سیرسجهەن دەمۆکراتسجهەن کرäفتە (سدف) سۆللەن ئن داس ناتئۆنالە حەئەر سیرئەنس ئنتەگرئەرت وەردەن ئوند ئەئنەن تەئل دەس گرەنزسجهوتزەس بلدەن.
  • ئنتەرنە سجهەرهەئتسکرäفتە سۆللەن ئونتەر دەر کۆنترۆللە دەر رەگئۆنالڤەرسامملونگەن ئم ئائوتۆنۆمەن گەبئەت ستەهەن.
  • ئن دەن سیرسجهەن رەگئۆنەن دەر ئائوتۆنۆمەن ئادمنستراتئۆن سۆلل دئە موتتەرسپراجهە ئالس بلدونگسسپراجهە ئەتابلئەرت وەردەن، وäهرەند ئارابسجه ئالس ئامتسسپراجهە بەئبەهالتەن وەردەن سۆلل.
  • ئەس سۆللەن فاکولتäتەن فüر گەسجهجهتە، کولتور، سپراجهە، لتەراتور ئوند وەئتەرە فاجهرجهتونگەن ئەئنگەرجهتەت وەردەن، ئان دەنەن ئن دەر ژەوەئلگەن رەگئۆنالسپراجهە ئونتەررجهتەت وەردەن سۆلل.
  • ئاللە ناتüرلجهەن رەسسۆئورجەن سۆللەن „گەرەجهت ئوند گلەئجه“ üبەر داس گانزە لاند ڤەرتەئلت وەردەن.

روسسلاند رەگتە ئام 23. ژانوئار 2019 ئان، داس ئادانا-ئابکۆممەن ئائوف دئە گەبئەتە öستلجه دەس ئەئوپهراتس ئانزووەندەن، واس ئالس ئەرمäجهتگونگ دەر تüرکەئ زو ئەئنەم گرەنزüبەرسجهرەئتەندەن ڤۆرگەهەن گەگەن „کوردسجهە تەررۆرستەن“ ئم نۆردۆستەن سیرئەنس ئونتەر تۆلەرئەرونگ دەر ئاکتئۆن دورجه سیرئەن ئنتەرپرەتئەرت وەردەن کانن. دئە رۆسا-لوخەمبورگ-ستفتونگ ڤەرترات بەرەئتس ئم ئاپرل 2019 دئە ئانسجهت، داسس روسسلاند „ئەئنە ئەرهەبلجهە ئندرەکتە دەفنتئۆنسماجهت üبەر دئە راهمەنبەدنگونگەن کوردسجهەر ئائوتۆنۆمئە ئننەرهالب دەس سیرسجهەن ناتئۆنالستائاتەس“ بەستزە.[61]

ئەنتوجکلونگ ئونتەر دەر نەئوئەن سیرسجهەن رەگئەرونگ ئاب 2025

ناجه دەم ستورز ڤۆن ئاسساد ئم نۆڤەمبەر 2024 ڤەرسوجهتە دئە نەئوئە سیرسجهە Üبەرگانگسرەگئەرونگ ئونتەر ئاهمەد ئال-سجهارائا، ئەئنەن ئائوسگلەئجه مت دەن ڤۆن کوردەن گەفüهرتەن گەبئەتەن زو فندەن. ئم مäرز 2025 ئەئنگتەن سجه بەئدە سەئتەن ئائوف ئەئنەن پلان زور ئنتەگراتئۆن، دەر بس ئەندە 2025 ئابگەسجهلۆسسەن سەئن سۆللتە.[62] ئالس ئابزوسەهەن وار، داسس دئە ئنتەگراتئۆن نجهت زوستاندە کۆممەن وüردە، بەگاننەن کäمپفە زوسجهەن بەئدەن سەئتەن، ئن دەرەن ڤەرلائوف دئە سدف ئەرست ئائوس ئالەپپۆ ئوند دانن ئائوس ئاللەن گەبئەتەن وەستلجه دەس ئەئوپهراتس وئە دائر حافر، ماسکاناه ئوند تابقا ڤەرترئەبەن ووردە. مت دەر سدف ئن دەر دەفەنسڤە ووردەن دئە ڤەرهاندلونگەن سەئتەنس دەر رەگئەرونگ هäرتەر گەفüهرت.[63] ئم ژانوئار 2026 üبەرسجهرتتەن سیرسجهە ئەئنهەئتەن دەن ئەئوپهرات ئوند کۆننتەن ئار-راققا ئەئننەهمەن. دئە ئارابسجهەن کۆمپۆنەنتەن دەر سدف وئە دئە قوووات ئاس-سانادد تراتەن ئائوس دەر سدف ئائوس ئوند سجهلۆسسەن سجه دەر رەگئەرونگ ئان. دئە نون فاست نور نۆجه ئائوس کوردسجهەن ئەئنهەئتەن بەستەهەندە سدف ووردە وەئتەر زورüجکگەدرäنگت. وäهرەند دئە بەوۆهنەر دەر ئارابسجهسپرەجهەندەن ئۆرتسجهافتەن دئە بەسەتزونگ دورجه دئە سیرسجهە ئارمەئە بەگرüßتەن،[63] فüهرتە دئە بەلاگەرونگ دەر ستادت کۆبانێ زو ئەئنەر دەئوتلجهەن ڤەرسجهلەجهتەرونگ دەر هومانتäرەن لاگە. دئە لئەفەرونگ ڤۆن لەبەنسمتتەلن ئوند گروندلەگەندەن گüتەرن ووردە لائوت دەر سیرسجهەن بەئۆباجهتونگسستەللە فüر مەنسجهەنرەجهتە ناهەزو ڤۆللستäندگ گەستۆپپت.[64][65][66] بەوۆهنەرن دەر ستادت زوفۆلگە ئست ئائوجه دئە واسسەر- ئوند سترۆمڤەرسۆرگونگ گرößتەنتەئلس ئائوسگەفاللەن.[67] ئم زوگە دەر ئانگرففە کام ئەس ئائوجه زو ماسسەنائوسبرüجهەن ئس-ئانگەهöرگەر ئائوس دەن زوڤۆر ڤۆن کوردەن بەواجهتەن گەفانگەنەنلاگەرن.[68] مت دەم ئانگرفف دەر سیرسجهەن رەگئەرونگ ئوند تüرکسجه ئونتەرستüتزتەر ڤەربüندەتەر ئوند وئەدەرهۆلت گەبرۆجهەنەر واففەنستللستاندسپهاسەن سجهئەن دئە سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن سەئت متتە ژانوئار 2026 گەفäهردەت.[69]

گلەئجهزەئتگ زوم ڤۆرمارسجه دەر رەگئەرونگستروپپەن ئەرلئەß ئال-سهارائا ئەئن دەکرەت، مت دەم ئەر کوردسجه زو ئەئنەر ناتئۆنالسپراجهە ئەرکلäرتە ئوند دەر مندەرهەئتەنگروپپە ئۆففزئەللە ئانەرکەننونگ گەوäهرتە; دەس وەئتەرەن سۆللتەن ئاللە 1962 ئائوسگەبüرگەرتەن کوردەن وئەدەر دئە سیرسجهە ستائاتسانگەهöرگکەئت ئەرلانگەن.[63] دئە رەگئەرونگ ڤەرکüندەتە ئەئنەن 14-پونکتە-پلان، دەر دئە وەئترەئجهەندە ئونتەرۆردنونگ دەر کوردسجهەن سەلبستڤەروالتونگ ئوند ئەتوا دئە Üبەرستەللونگ ئنهافتئەرتەر ئس-ئانگەهöرگەر ئوند دەس کوردسجهەن واجهپەرسۆنالس ڤۆرساه، ئوند بۆت دەن کوردسجهەن کäمپفەرن ئەئنەن واففەنستللستاند ئان.[70] ناجه وۆجهەنلانگەن کäمپفەن ڤەرکüندەتە دئە سیرسجهە رەگئەرونگ ئام 30. ژانوئار 2026، سئە هابە مت دەن کوردەن ئەئن ئومفاسسەندەس واففەنستللستاندسابکۆممەن ئەرزئەلت. بسهەر سترتتگە پونکتە وئە ئەتوا دئە ئنتەگراتئۆن دەر کوردسجهەن سترەئتکرäفتە سەئئەن دابەئ بەسەئتگت وۆردەن. دئە ئەئنگونگ ووردە ئونتەر ئاندەرەم ڤۆن دەن ئوسا ئوند ڤۆن فرانکرەئجه ڤەرمتتەلت – ڤەرترەتەرننەن دەر کوردسجه-دۆمنئەرتەن سەلبستڤەروالتونگ äئوßئەرتەن دئە حۆففنونگ، داسس دئە بەئدەن ستائاتەن ئالس گارانتئەمäجهتە دەن ئنتەگراتئۆنسپرۆزەسس üبەرواجهەن.[71] سیرسجهە رەگئەرونگستروپپەن سند گەمäß دەم ئابکۆممەن مت دەن کوردسجه ئانگەفüهرتەن سیرسجهەن دەمۆکراتسجهەن کرäفتەن (سدف) ئانفانگ فەبروئار 2026 ئن دئە کوردەنهۆجهبورگ ئال-حاساکا، دئە ئالس زەنتروم دەر سەلبست ئائوفگەبائوتەن کوردسجهەن ڤەروالتونگ گالت، ئەئنگەرüجکت ئوند هابەن دامت فاکتسجه دئە کوردسجهە سەلبستڤەروالتونگ بەئەندەت.[72]

بەڤöلکەرونگ

دئە ئم فرüهژاهر 2016 ڤۆن دەر دەمۆکراتسجهەن سەلبستڤەروالتونگ نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن کۆنترۆللئەرتەن گەبئەتە ئەنتسپراجهەن ئەتوا دەن سیرسجهەن ڤەروالتونگسەئنهەئتەن دسترکت ئافرن، دسترکت ئائن ئال-ئاراب ئوند دسترکت تالل ئابیاد سۆوئە دەم گۆئوڤەرنەمەنت ئال-حاساکا. دئەسە ڤئەر ڤەروالتونگسەئنهەئتەن هاتتەن ناجه دەر ڤۆلکسزäهلونگ ئائوس دەم ژاهر 2004 ئەئنە ئەئنوۆهنەرزاهل ڤۆن روند 1.900.000 مەنسجهەن. دئە بەڤöلکەرونگ بەستاند üبەروئەگەند ئائوس کوردەن، ئارابەرن ئوند ئاسسیرەرن-ئارامäئەرن. دورجه دەن بüرگەرکرئەگ گاب ئەس سۆوۆهل ئابواندەرونگ ئالس ئائوجه زوواندەرونگ ڤۆن فلüجهتلنگەن. ئم ژاهر 2014 ووردە دئە بەڤöلکەرونگ ئائوف روند 4،6 مللئۆنەن گەسجهäتزت.[73]

پۆلتسجهەس سیستەم

شابلۆن:سئەهە ئائوجه دئە پۆلتسجهە ئۆردنونگ ئن دەر دەمۆکراتسجهەن سەلبستڤەروالتونگ نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن ئست ئان دەن پرنزپئەن دەس دەمۆکراتسجهەن کۆنفöدەرالسموس ناجه ئاربەئتەن ڤۆن ئابدوللاه Öجالان ئۆرئەنتئەرت.[74][75] گەسەتزە سیرئەنس گەلتەن نور، سۆوەئت سئە دەن گروندسäتزەن دەس گەسەللسجهافتسڤەرتراگەس ڤۆن رۆژاڤا، دەر ئەئنە ئارت ڤەرفاسسونگ دارستەللت، نجهت ودەرسپرەجهەن.[76][74]

ڤەروالتونگ

ئائوفگروند دەر دۆمنانز دەر رەگئەرەندەن پید ئست دەرەن ئەئنفلوسس ئائوف دئە ڤەروالتونگ – ترۆتز دەر ئۆپپۆستئۆنسپارتەئئەن، دئە سجه ئم کوردسجهەن ناتئۆنالرات ڤەرساممەلن – äئوßئەرست بەترäجهتلجه.[74]

فüهرونگسپۆستئۆنەن ئن دەر ئائوتۆنۆمەن ڤەروالتونگ وەردەن ستەتس مت ئەئنەر فرائو ئوند ئەئنەم مانن بەسەتزت، ئائوßئەردەم ورد دارائوف گەئاجهتەت، داسس سäمتلجهە ئەتهنئەن ئوند کۆنفەسسئۆنەن – ئارابەر ئوند کوردەن، ئاسسیرەر، جهالدäئەر، ئارمەنئەر، تسجهەرکەسسەن ئوند ژەسدەن – ئن فüهرونگسپۆستئۆنەن ڤەرترەتەن سند. دئە ڤەروالتونگ سۆلل دئە مولتئەتهنسجهە ئوند -رەلگöسە ستوئاتئۆن ئن نۆردسیرئەن ودەرسپئەگەلن ئوند بەستەهت ژەوەئلس ئائوس ئەئنەم کوردسجهەن، ئارابسجهەن ئوند جهرستلجهەن-ئاسسیرسجهەن منستەر پرۆ رەسسۆرت.[74] سجهەماتسجهە دارستەللونگ دەس رäتەسیستەمس ئن رۆژاڤا

گلئەدەرونگ

لائوت دەر پارتەئ دەر دەمۆکراتسجهەن ئونئۆن (پی) ئست دەر لäنگەرفرستگە پلان، ئاللە درەئ کانتۆنە ئونتەر ئەئنەر ڤەروالتونگ زو ڤەرەئنەن.[77] ئام 27. ئوند 28. ژول 2017 بەسجهلۆسس دەر کۆنستتوئئەرەندە رات دەر فöدەراتئۆن نۆردسیرئەن ئەئنە نەئوگلئەدەرونگ دەر ڤەروالتونگسرەگئۆنەن. دئە فöدەراتئۆن بەستەهت دەمناجه دەرزەئت ئائوس دەن درەئ فöدەرالەن رەگئۆنەن جزیرێ، فرات (دەئوتسجه: „ئەئوپهرات“) ئوند ئافرن. دئە فöدەرالەن رەگئۆنەن گلئەدەرن سجه ئن سەجهس کانتۆنە، ئوند زوار جزیرێ ئن دئە کانتۆنە حەسەکێ ئوند قامشلۆ، فرات ئن دئە کانتۆنە کۆبانێ ئوند گرێ سپی سۆوئە ئافرن ئن دئە کانتۆنە ئەفرین ئوند شەهبا.[78]

دئە پید ستئەß مت دئەسەم سجهرتت ژەدۆجه سۆوۆهل ئننەرهالب سیرئەنس ئالس ئائوجه ئنتەرناتئۆنال ئائوف کرتک. ئەئن کرتکپونکت ئست، داسس دئە پید فüر دەن ئانگەسترەبتەن زوساممەنهäنگەندەن لاندسترجه ئن نۆرد-سیرئەن ئائوجه üبەروئەگەند نجهت-کوردسجه بەسئەدەلتە گەبئەتە بەئانسپروجهت، واس ڤ. ئا. بەئ دەر ئارابسجه-سوننتسجهەن مەهرهەئت ئن دئەسەن گەبئەتەن ئائوف ودەرستاند ستößت.[79][80]

واهلەن

کۆممونالواهلەن سەپتەمبەر 2017

ئام 22. سەپتەمبەر 2017 فاندەن کۆممونالواهلەن، بەئ دەنەن دئە جۆ-ڤۆرستزەندەن دەر 3.732 کۆممونەن گەوäهلت ووردەن، ستاتت.[81][82] فüر ژەدە کۆممونە وەردەن ژەوەئلس ئەئن مانن ئوند ئەئنە فرائو زو جۆ-ڤۆرستزەندەن گەوäهلت.[82] فüر ڤئەلە وار ئەس داس ئەرستە مال، داسس سئە وäهلەن دورفتەن.[81]

رەگئۆنالراتسواهلەن دەزەمبەر 2017

ئام 1. دەزەمبەر 2017 فاندەن رەگئۆنالراتسواهلەن ستاتت.[83] ئەس ناهمەن زوەئ واهلبüندنسسە تەئل. دئە „لستە دەر دەمۆکراتسجهەن ناتئۆن“ (لیستەیا حەڤگرتنا نەتەوەیا دەمۆکراتیک، لند) بەستەهت ئائوس 17 پارتەئئەن، وەلجهە دەر پید ناهەستەهەن. ئوند دئە کوردسجهە ناتئۆنالە ئاللئانز (لیستەیا کۆئالیسیۆنا نەتەوەیی یا کورد ئا سووریەیێ، لکنکس) ئن سیرئەن، وەلجهە ئائوس فüنف پارتەئئەن بەستەهت، ڤۆن دەنەن زوڤۆر ڤئەر پارتەئئەن دەم دئە واهلەن بۆیکۆتتئەرەندەن کوردسجهەن ناتئۆنالرات (ئەنکس) ناهەستاندەن. دئە ئەنکس سجهلۆسس دئە ڤئەر پارتەئئەن ئابەر ئائوس، وەئل سئە مت دەر پید زوساممەناربەئتەن.[83]

رەسولتاتە دەر رەگئۆنالراتسواهلەن دەزەمبەر 2017

دسجهاسرا-رەگئۆن

گەسامتزاهل دەر ستزە ئن ئاللەن رäتەن، دئە زور واهل ستاندەن: 2902

  • لند: 2718 ستزە
  • لکنکس: 40 ستزە
  • ئونابهäنگگە: 144 ستزە
ئەئوپهرات-رەگئۆن

گەسامتزاهل دەر ستزە ئن ئاللەن رäتەن، دئە زور واهل ستاندەن: 954

  • لند: 847 ستزە
  • لکنکس: 40 ستزە
  • ئونابهäنگگە: 67 ستزە
ئافرن-رەگئۆن

گەسامتزاهل دەر ستزە ئن ئاللەن رäتەن، دئە زور واهل ستاندەن: 1175 ستزە

  • لند: 1056 ستزە
  • لکنکس: 72 ستزە
  • ئونابهäنگگە: 40 ستزە
  • لستە دەر سیرسجهەن ئاللئانز: 8 ستزە

ورتسجهافت

دئە ورتسجهافتسۆردنونگ ئن دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن ئست ئان دەن پرنزپئەن دەس دەمۆکراتسجهەن کۆنفöدەرالسموس ناجه ئاربەئتەن ڤۆن ئابدوللاه Öجالان ئۆرئەنتئەرت. پرڤاتەئگەنتوم ئوند ئونتەرنەهمەرتوم سند گەسجهüتزت ناجه دەم پرنزپ دەس „ئەئگەنتوم دورجه گەبرائوجه“. دارا کورداخ، ئەئن Öکۆنۆم ئائوس دەر رەگئۆن، فۆرمولئەرتە داس پرنزپ سۆ: „دئە مەتهۆدە ئن رۆژاڤا ئست وەنگەر گەگەن پرڤاتەئگەنتوم گەرجهتەت، هات ڤئەلمەهر داس زئەل، پرڤاتەئگەنتوم ئن دەن دئەنست ئاللەر بüرگەر ڤۆن رۆژاڤا زو ستەللەن.“[84] دەر فۆکوس دەر ورتسجهافتسپۆلتک ئست ئائوف ئەئنەر ئائوسوەئتونگ گەمەئنورتسجهافتلجهەر ئوند گەنۆسسەنسجهافتلجهەر ورتسجهافتساکتڤتäت; مەهرەرە هوندەرت گەنۆسسەنسجهافتەن مت مەئست زوسجهەن 20 ئوند 35 متگلئەدەرن ووردەن سەئت 2012 گەگرüندەت.[85] ناجه ئائوسکونفت دەس ورتسجهافتسمنستەرئومس ستاندەن ئانفانگ 2015 روند درەئ ڤئەرتەل دەس گروند ئوند بۆدەنس ئونتەر گەمەئنورتسجهافتلجهەر ڤەروالتونگ ئوند ئەئن درتتەل دەر ئندوسترئەپرۆدوکتئۆن ووردە دورجه بەترئەبە ئەربراجهت، دئە ڤۆن ئاربەئتەررäتەن ڤەروالتەت وەردەن.[86] ئەس وەردەن ئن دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن کەئنە ستەئوئەرن ئەرهۆبەن; دئە ئەئنناهمەن دەر ڤەروالتونگ ئەرفۆلگەن ئائوس زöللەن سۆوئە دەم ڤەرکائوف گەفöردەرتەن ئەردöلس ئوند ئاندەرەر ناتüرلجهەر رەسسۆئورجەن.[87] ئانگەستەللتە دەر öففەنتلجهەن ڤەروالتونگ وەردەن تەئلوەئسە ڤۆن دەر سیرسجهەن زەنترالرەگئەرونگ بەزاهلت.[88][89]

دئە ورتسجهافت ئن دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن هات ڤەرگلەئجهسوەئسە وەنگەر زەرستöرونگ ئم بüرگەرکرئەگ ئەرلەبت ئالس ئاندەرە تەئلە سیرئەنس ئوند هات دئە ئومستäندە ڤەرگلەئجهسوەئسە گوت گەمەئستەرت. ئم مائ 2016 سجهäتزتە ئاهمەد یۆئوسەف، ورتسجهافتسمنستەر ئوند پرäسدەنت دەر ئونڤەرستäت ئافرن، دئە ورتسجهافتسلەئستونگ دەر رەگئۆن زو ژەنەم زەئتپونکت ئائوف 55 پرۆزەنت دەس بروتتۆئنلاندپرۆدوکتس ڤۆن سیرئەن.[90]

دئە سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن ئست بەئ ئنتەرناتئۆنالەر حلفە دەر ڤەرەئنتەن ناتئۆنەن (ئون) ڤۆن دەر پۆلتسجهەن فüهرونگ سیرئەنس ئابهäنگگ، دا دئە ئون ناجه دەم ڤöلکەررەجهت نور مت بەهöردەن ئانەرکاننتەر ستائاتەن کۆئۆپەرئەرەن دارف.[74]

ڤەرسۆرگونگسەنگپäسسە بەئ واسسەر ئوند سترۆم

دئە بەڤöلکەرونگ دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن لەئدەت ستاند 2021 ئونتەر واسسەرکناپپهەئت، سترۆمائوسفäللەن، سجهموتزگەر لوفت ئوند هۆهەن ئائوسگابەن. بەئ دەر واسسەر- ئوند سترۆمڤەرسۆرگونگ ئست دئە رەگئۆن تەئلوەئسە ڤۆن دەر تüرکەئ ئابهäنگگ. سۆ هäلت دئە تüرکەئ ئۆفتمالس واسسەر دەس ئەئوپهرات زورüجک، سۆداسس ئن سیرئەن ڤئەل وەنگەر ئانکۆممت، ئالس دئە بەئدەن ناجهبارستائاتەن 1987 ئۆففزئەلل ڤەرەئنبارت هاتتەن. سەئت دئە تüرکەئ دئە پومپستاتئۆن ئالوک ئونتەر ئهرە کۆنترۆللە براجهتە، ستەهت وەنگەر ترنکواسسەر زور ڤەرفüگونگ. ئوم دئە سترۆمەنگپäسسە زو ئومگەهەن، کۆممەن ڤئەلەرۆرتس دئەسەلگەنەراتۆرەن زوم ئەئنساتز، دئە ژەدۆجه فüر ئەئنە گەروجهس- ئوند لäرمبەلäستگونگ سۆرگەن.[74]

حاندەل ئوند ئنڤەستتئۆنەن

دئە پرۆدوکتئۆن ڤۆن ئەردöل ئوند ئاگرارگüتەرن ئن دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن üبەرستەئگت دەن بەدارف،[91] ئەخپۆرتگüتەر سند ئنسبەسۆندەرە ئەردöل، بائوموۆللە ئوند ناهرونگسمتتەل (وەئزەن، سجهافپرۆدوکتە); ئمپۆرتگüتەر سند ئنسبەسۆندەرە ئندوسترئەللە کۆنسومارتکەل ئوند ئائوتۆتەئلە.[92] ئائوßئەنهاندەل ئوند هومانتäرە ئونتەرستüتزونگ ڤۆن ئائوßئەن ئست ئەرسجهوەرت دورجه داس تۆتالە ئەمبارگۆ دەر تüرکەئ گەگەن دئە سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن.[93] ئاللگەمەئن وربت دئە سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن ئوم ئنتەرناتئۆنالە ئنڤەستتئۆنەن، سۆوۆهل ئالس سپەندەن فüر دەن ئائوفبائو گەمەئنورتسجهافتلجهەر پرۆژەکتە وئە ئائوجه ئالس کلاسسسجهە ئنڤەستتئۆنەن.

ئەردöلپرۆدوکتئۆن ئن دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن

دئە ئەردöلپرۆدوکتئۆن ئست دئە حائوپتەئنناهمەقوئەللە دەر ئائوتۆنۆمەن ڤەروالتونگ. ئاللەردنگس گبت ئەس دۆرت کەئنە راففنەرئەن، ئوم ئەس زو ڤەراربەئتەن. داس رۆهöل ورد ئن حوندەرتەن پرمتڤەن Öفەن ئەرهتزت، ئوم دئەسەلکرافتستۆفف ئوند بەنزن زو گەوننەن:[74]

Öل- ئوند ئەردگاسڤۆرکۆممەن (گرائو) ئن سیرئەن

ئن کۆئۆپەراتئۆن مت دەر سیرسجهەن رەگئەرونگ ئاسسادس گەهöرتە زور ستراتەگئە دەر پید ئائوجه، دئە کۆنترۆللە üبەر دئە Öلفەلدەر ئم äئوßئەرستەن نۆردۆستەن سیرئەنس زو بەهالتەن،[94][95] دئە ڤۆر ئاللەم ئن دەر کلەئنستادت رمەئلان، ناهە دەر پید-حۆجهبورگ ئال-مالکیا (دێرک)، ئەرگئەبگ ئوند ئن بەترئەب وارەن. دئە گرۆßئەن Öلفەلدەر ئم نۆردۆستەن سیرئەنس بلئەبەن سۆمت ئونتەر کۆنترۆللە ئەئنەر دە-فاجتۆ-ئاللئانز دەس ئاسساد-رەگمەس ئوند دەر پید-گەفüهرتەن ئائوتۆنۆمەن کوردسجهەن ڤەروالتونگ. دەر والل سترەئەت ژۆئورنال-کۆررەسپۆندەنت سام داگهەر زتئەرتە ڤەرترەتەر دەس ڤۆن دەر پید کۆنترۆللئەرتەن تەئلس ڤۆن حاساکا، لائوت دەنەن دئە Öلفەلدەر دئەسەر رەگئۆن ئەندە 2014 ئونتەر دەر ئائوفسجهت دەر یپگ 40.000 باررەل پرۆ تاگ پرۆدوزئەرتەن. دئەسەس ئەردöل ووردە فüر ئەتوا 15 دۆللار پرۆ باررەل ئان لۆکالە ئارابسجهە ستاممەسڤەربäندە ڤەرکائوفت. داس رۆهöل ووردە دانن üبەر ئانگەبلجه روند 3000 ئن دەر رەگئۆن بەفندلجهە پرۆڤسۆرسجهە Öفەن زو دئەسەلکرافتستۆفف ئوند بەنزن ڤەراربەئتەت، داس فüر جا. 40 دۆللار پرۆ باررەل ئان حäندلەر ڤەرکائوفت ووردە. ئەئن بەترەئبەر ووردە مت دەر ئائوسساگە زتئەرت، ئائوف دئەسەم پرۆدوکتئۆنسوەگ وüردەن ئاجهت باررەل رۆهöل سەجهس باررەل پرۆدوکتە لئەفەرن.[95] لائوت ژهاد یازگ، حەرائوسگەبەر دەس سیرسجهەن ورتسجهافتسبلاتتس تهە سیرئا رەپۆرت، کۆننتە بەرەئتس مت ئەئنەر تäگلجهەن ڤەرکائوفسمەنگە ڤۆن 50.000 باررەل ئەردöل دئە ئەخستەنز ڤۆن روند زوەئ مللئۆنەن مەنسجهەن گەسجهەرت وەردەن. دا دەر پید ئن دەر پرۆڤنز ئال-حاساکا دئە ڤەرتەئلونگ سäمتلجهەر برەننستۆففە ئۆبلاگ، کۆننتە سئە دەن سجهوارزمارکت ئونتەربندەن ئوند گاس ئۆدەر حەئزöل زو دەن ستائاتلجه فەستگەسەتزتەن – ئالسۆ فüر دئە بەڤöلکەرونگ ئن دەر رەگئۆن رەلاتڤ گüنستگەن – پرەئسەن ڤەرکائوفەن.[94] ئۆبوۆهل دئە Öلفەلدەر ئن سیرئەن ئن دەم ژاهرەلانگەن بüرگەرکرئەگ هäئوفگەر ئومکäمپفت ووردەن، ووردە دئە Öلفöردەرونگ ستەتس سجهنەلل وئەدەر وەئتەرگەفüهرت. دئەس ووردە ئەرمöگلجهت، دا دئە ئاربەئتەر ڤۆر ئۆرت مەئست دئەسەلبەن بلئەبەن ئوند زونäجهست ئالس سیرسجهە ستائاتسانگەستەللتە، زوسجهەنزەئتلجه ئالس ڤۆن دەر رادکالسلامستسجهەن نوسرا-فرۆنت ئوند سپäتەر ئونتەر ئاندەرەم ڤۆم ئس بەزاهلتە متاربەئتەر ئاربەئتەتەن. سۆوۆهل ئن سیرئەن ئالس ئائوجه ئم ئراک فونکتئۆنئەرتە دەر Öلسجهموگگەل üبەر ئدەئۆلۆگسجهە ئوند ملتäرسجهە گرەنزەن هنوەگ.[96]

ئنفراستروکتور ئوند ڤەرکەهر

دئە öففەنتلجهە ئنفراستروکتور ئم گەبئەت دەر هەئوتگەن سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن وار ڤۆر دەم بüرگەرکرئەگ دورجه داس ئارابسجه-ناتئۆنالستسجهە بائاته-رەگمە بەووسست ڤەرناجهلäسسگت وۆردەن. ئم کانتۆن کۆبانێ هات دەر بüرگەرکرئەگ ئائوجه زو ئەرهەبلجهەن زەرستöرونگەن ئم کامپف ئوم کۆبانێ گەفüهرت. دەر ئائوفبائو öففەنتلجهەر ئنفراستروکتور قوئەر دورجه ئاللە بەرەئجهە ئست دئە پرئۆرتäت دەر ڤەروالتونگ دەر رەگئۆن، ئەخەمپلارسجهە پرۆژەکتە وەردەن سەئت 2016 ئائوف دەر وەبسەئتە „رۆژاڤاپلان“ دارگەستەللت.[97]

داس ستراßئەننەتز ئم گەبئەت دەر هەئوتگەن سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن وار ئم گەگەنساتز زو سۆنستگەر öففەنتلجهەر ئنفراستروکتور گوت ئائوسگەبائوت.

دەر ئەئنزگە زڤلە فلوگهافەن ئائوف دەم گەبئەت دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن ئست دەر فلوگهافەن قامسجهل، ئەر ورد ڤۆن دەر سیرسجهەن زەنترالرەگئەرونگ کۆنترۆللئەرت ئوند بەترئەبەن.[74] ئونتەر کوردسجهەر کۆنترۆللە بەفندەن سجه دئە ملتäرفلوگپلäتزە رمەلان ئوند مناکه.

مەدئەن

ئن دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن وارەن ئونابهäنگگە وئە ئائوجه کوردسجهسپراجهگە مەدئەن بس زو بەگنن دەس بüرگەرکرئەگەس ڤەربۆتەن. ناجهدەم دئە سیرسجهەن تروپپەن ئائوس دەر رەگئۆن ئابزۆگەن ئوند دئە کوردەن دئە رەگئەرونگسفونکتئۆن üبەرناهمەن، گەستالتەتە سجه داس ئاربەئتسومفەلد فüر دئە مەدئەن فرەئئەر. سۆ هابەن دئە مەدئەن ئن دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن مەهر رەجهتە ئالس ئن دەن ئاندەرەن تەئلەن سیرئەنس ئوند دئە ئنتەرناتئۆنالە پرەسسە ئست وللکۆممەن.[29] ئم ئائوگوست 2013 ووردە دئە فرەئئە مەدئەنونئۆن (یرا) گەگرüندەت، بەئ وەلجهەر دئە مەدئەن ئەئنە لزەنز بەئانتراگەن مüسسەن، ئوم ئهرە ئاربەئت ئائوفنەهمەن زو دüرفەن.[29] دەر گرۆßتەئل دەر مەدئەن سند ئابەر سەهر پۆلتسئەرت، ئوند دابەئ گبت ئەس ئەئنە سپالتونگ ئن مەدئەن، وەلجهە دەر پید ناهەستەهەن، ئوند مەدئەن، وەلجهە دەر گرößتەن کوردسجهەن پارتەئ ئم ئراک، دەر کدپ، ناهە ستەهەن. ئەس گبت ئائوجه بەرجهتە üبەر فەستناهمەن ئوند ئائوسوەئسونگەن ڤۆر ئاللەم ڤۆن ژۆئورنالستەن، دئە دەر ئۆپپۆستئۆن زوگەرەجهنەت وەردەن، دئە دائوئەر دەر فەستناهمەن سەئ ئابەر کورز ئوند بس ئەندە 2015 سەئ نئەماند ئن گەفانگەنسجهافت گەبلئەبەن.[29]

فۆلگەند ئەئنە ئائوسواهل دەر ئن دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن ڤۆرهاندەنەن مەدئەن:

  • رۆناه تڤ[98][99] ئوند رۆناه زەئتونگ مت ئەئنەر ئائوفلاگە ڤۆن 10.000[100]
  • زاگرۆس تڤ[100]
  • بوویەرپرەسس، ئەئنە زەئتونگ دئە ئن دەن سپراجهەن کوردسجه ئوند ئارابسجه ئەرسجهەئنت ئوند ئام 15. مائ 2015 گەگرüندەت ووردە.[101]
  • ئارتا فم رادئۆ[29]
  • روداو ووردە ئم ئائوگوست 2015 دئە لزەنز ئەنتزۆگەن، ئوم ئائوس دەم کانتۆن جزرە ئن دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن زو بەرجهتەن.[102]

سجهولەن

ئونتەر دەم بائاته-رەگمە وار داس سجهولوەسەن ڤۆن رەئن ئارابسجهسپراجهگەن öففەنتلجهەن سجهولەن گەپرäگت، ئەرگäنزت ڤۆن ئاسسیرسجهەن کرجهلجهەن پرڤاتسجهولەن.[103] دئە سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن هات ئم سۆممەر 2015 ئان دەن öففەنتلجهەن سجهولەن ئەئنە زوەئسپراجهگە ئونتەررجهتونگ ئن کوردسجه[104] ئوند ئارابسجه ئەئنگەفüهرت.[105][106][107] داس بەسترەبەن، سجهرتتوەئسە دئە ڤۆن بائاته-ئدەئۆلۆگئە گەپرäگتەن لەهرپلäنە ئان دەن öففەنتلجهەن سجهولەن زو üبەراربەئتەن، ئست گەپرäگت ڤۆن کۆمپلەخەن ڤەرهاندلونگەن زوسجهەن دەر سیرسجهەن زەنترالرەگئەرونگ، وەلجهە گروندسäتزلجه وەئتەرهن داس گەهالت دەر لەهرەر بەزاهلت، دەر دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن ڤەروالتونگ، وەلجهە دئە بائاته-ئدەئۆلۆگئە ڤەردرäنگەن ولل، ئوند دەر ئاسسیرسجهەن گەمەئنسجهافت، ئائوف دەرەن کرجهلجهە پرڤاتسجهولەن ژەتزت ئائوجه کوردسجهە ئوند ئارابسجهە ئەلتەرن ئهرە کندەر سجهجکەن وۆللەن.[108]

کەئنە دەر بەئ بەگنن دەس بüرگەرکرئەگەس ئم ژاهرە 2011 بەستەهەندەن حۆجهسجهولەن ئن سیرئەن بەفندەت سجه ئائوف دەم تەررتۆرئوم دەر هەئوتگەن سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن. ئم سەپتەمبەر 2014 ناهم ئالس نەئوئە حۆجهسجهولە دئە مەسۆپۆتامسجهە ئاکادەمئە فüر سۆزئالوسسەنسجهافتەن ئن قامسجهل ئهرەن لەهربەترئەب ئائوف.[109] وەئتەرە دەرارتگە ئاکادەمئەن مت ئونتەرسجهئەدلجهەر فاجهلجهەر ئائوسرجهتونگ بەفندەن سجه ئم ستادئوم دەر گرüندونگ ئۆدەر پلانونگ. ئم ئائوگوست 2015 ناهم دئە ئالس کلاسسسجهە ئونڤەرستäت کۆنزپئەرتە ئونڤەرستäت ڤۆن ئافرن ئن ئافرن دەن لەهربەترئەب ئائوف.[110]

ئم ژول 2016 ووردە ئن قامسجهل مت دەر ئونڤەرستی ئۆف رۆژاڤا دئە مەسۆپۆتامئەن-ئاکادەمئە ئالس ئەئنە وەئتەرە ئونڤەرستäت ئەرöففنەت. دئەسە ئومفاسست دئە فاکولتäتەن مەدزن، ئنگەنئەئوروەسەن، کلاسسسجهە وسسەنسجهافتەن ئوند کونست ئوند حومانوسسەنسجهافتەن.[111] دئە ئونڤەرستäت رۆژاڤا کۆئۆپەرئەرتە ئن فۆلگە مت ئنتەرناتئۆنالەن ئونڤەرستäتەن; ئم دەئوتسجهسپراجهگەن رائوم ووردە ئەئنە لەهرڤەرانستالتونگ مت دەر ئونڤەرستäت برەمەن دورجهگەفüهرت.[112]

ملزەن

یپژ-کäمپفەرن ئم کامپف گەگەن ئسس سترەئتکرäفتە دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن سند دئە پید-ناهەن ڤۆلکسڤەرتەئدگونگسەئنهەئتەن (یپگ / یپژ). ئم گەسەللسجهافتسڤەرتراگ وەردەن سئە ئالس ناتئۆنالە ئنستتوتئۆن ئاللەر درەئ کانتۆنە بەزەئجهنەت. ئهر ڤەرهäلتنس زور ئارمەئە دەر زەنترالرەگئەرونگ سیرئەنس سۆلل دەمناجه دورجه گەسەتزە دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن بەستممت وەردەن. ئەنگ ئونتەرستüتزت وەردەن سئە ڤۆن دەن ڤەربüندەتەن جهرستلجهەن سیرسجه-ئارامäئسجهەن سوتۆرۆ-ملزەن ئوند فسا-برگادەن وئە ئو. ئا. لوا تهوووار ئال-راققا ئم راهمەن دەس بüندنسسەس بورکāن ئال-فورāت سۆوئە دورجه دئە پکک ئوند ملکپ. وجهتگستەر گەگنەر وار لانگە زەئت دئە تەررۆرۆرگانساتئۆن ئسلامسجهەر ستائات (ئس)، سەئت دەر ئافرن ئۆففەنسڤە ئەنتوجکەلتە سجه ئابەر ڤۆر ئاللەم دئە تüرکەئ زو ئەئنەم گەگنەر فüر دئە دۆرت ڤەرترەتەنەن ملزەن. سەئت دەر ڤەرتەئدگونگ ڤۆن کۆبانێ ئم سەپتەمبەر 2014 وەردەن دئە یپگ ئونتەرستüتزت دورجه لوفتانگرففە دەر ئوس-گەفüهرتەن ئنتەرناتئۆنالەن کۆئالتئۆن. دئە ئوسا هابەن سەئت دەم کامپف ئوم کۆبانە بەگۆننەن، دئە ملزەن دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن، وەلجهە ئام کامپف گەگەن دەن ئس بەتەئلگت سند، مت واففەن زو بەلئەفەرن.[113] وäهرەند دەس کامپفەس ئوم کۆبانە ووردەن سئە دورجه پەسجهمەرگا ئائوس دەر ئائوتۆنۆمەن رەگئۆن کوردستان ئم ئراک ئونتەرستüتزت.[114]

ئام 10. ئۆکتۆبەر 2015 بلدەتەن دئە یپگ مت دەر سوننتسجه-ئارابسجهەن ئارمەئە دەر رەڤۆلوتئۆنäرە (دسجهائسجه ئاته-تهوووار)، دەر سوننتسجه-ئارابسجهەن سجهاممار-ستاممەسملز قووات ئاس-سانادد ئوند دەم ئاسسیرسجه-ئارامäئسجهەن ملتäررات دەر ئاسسیرەر (مفس) ئەئن ملتäربüندنس، داس ئونتەر دەم نامەن دەمۆکراتسجهە کرäفتە سیرئەنس (سدف) گەمەئنسام مت دەر ئوس-گەفüهرتەن ئنتەرناتئۆنالەن کۆئالتئۆن گەگەن دەن ئس ئن سیرئەن ڤۆرگەهت.[115][116] دئە ئانت-ئس کۆئالتئۆن ئونتەرستüتزت دئە ئن دەر سیرئان دەمۆجراتج فۆرجەس ڤەرترەتەنەن ملزەن ئائوجه مت واففەنلئەفەرونگەن.[117]

ژوستزسیستەم

ئن دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن بەمüهتە سجه دئە ڤەروالتونگ ئائوجه ئائوفگروند دەسسەن، داسس سئە ڤئەلە ئائوسلäندسجهە ئس-کäمپفەر ئالس گەفانگەنە هئەلت، ئوم دئە ئنتەرناتئۆنالە ئانەرکەننونگ ئهرەر گەرجهتە. وەئل ئهرە گەرجهتە بس ژەتزت نجهت ئنتەرناتئۆنال ئانەرکاننت سند، گەستالتەتە سجه دئە Üبەرگابە ڤۆن ئەهەمالگەن ئس-کäمپفەرن ئان ئهرە حەرکونفتسلäندەر سجهوئەرگ بس ئونمöگلجه (ستاند ژول 2018).[118][119] سۆ هات دئە پید دئە تۆدەسسترافە ئابگەسجهاففت ئوند دئە لäنگستە حافتسترافە ئست لەبەنسلäنگلجه، واس ئەئنە 20-ژäهرگە حافتسترافە بەدەئوتەت.[119] ئائوجه ئوم دئە گلەئجهبەرەجهتگونگ دەر رەلگئۆنەن ڤۆر گەرجهت ئست سئە بەمüهت ئوند سۆ کöننەن ڤۆر گەرجهت جهرستەن ئائوف دئە ببەل ئوند موسلمە ئائوف دەن کۆران سجهوöرەن.[120]

ئم ژاهرە 2015 بەگانن دئە سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن مت ئنتەرناتئۆنالەن ئۆرگانساتئۆن وئە گەنەڤا جالل زوساممەنزوئاربەئتەن، ئوم ئهرە حافتانستالتەن بەسسەر زو فüهرەن. دئە گەفäنگنسوäرتەر سۆللەن ڤۆن گەنەڤا جالل سجهولونگەن بەکۆممەن هابەن.[121] دئە حافتانستالتەن وەردەن ئاکادەمئەن گەناننت، دا مان دەن فۆکوس ئائوف دئە وئەدەرەئنگلئەدەرونگ ئن دئە گەسەللسجهافت سەتزت.[119]

بەئ دەن پرۆزەسسەن مت ئس-کäمپفەرن بەمüهتەن سجه دئە رجهتەر ئوم ڤەرسöهنونگ. سۆ ووردەن ئەتوا ئامنەستئەن فüر 80 ئس-کäمپفەر ئائوسگەهاندەلت، دامت سئە ئاندەرە ئس-کäمپفەر دازو ئەرموتگەن، سجه دەر سدف زو ئەرگەبەن. سۆ کۆننتەن دئە سترافەن فüر ئەخ-ئس-کäمپفەر سەهر گەرنگ ئائوسفاللەن، وەنن سئە سجه سەلبست ئەرگەبەن هابەن ئوند ئەتوا مندەرژäهرگ وارەن، ئالس سئە سجه دەم ئس ئانگەسجهلۆسسەن هابەن.[119] ئەئن کرتکپونکت ئست، داسس ئەس کەئنە ئانوäلتە دەر ڤەرتەئدگونگ ئوند کەئنە بەروفونگسگەرجهتە ئاب; زودەم بلئەبەن دئە رجهتەر ئانۆنیم.[119]

مەنسجهەنرەجهتسلاگە

ئن دەم گەسەللسجهافتسڤەرتراگ ڤۆن رۆژاڤا[76] ڤەرپفلجهتەت سجه دئە ڤەروالتونگ دەر دە فاجتۆ ئائوتۆنۆمەن گەبئەتە زور ئەئنهالتونگ دەر مەنسجهەنرەجهتە، دارونتەر زور ئەئنهالتونگ دەر رەلگئۆنسفرەئهەئت ئوند دەر گلەئجهبەرەجهتگونگ ڤۆن فرائوئەن. ئائوßئەردەم بەئنهالتەت دەر ڤەرتراگ داس ڤەربۆت دەر تۆدەسسترافە.

پۆستڤە بەرجهتە

فüر دەن گرۆßتەئل دەر بەڤöلکەرونگ ئن دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن هات سجه دئە مەنسجهەنرەجهتسلاگە ناجه دەر Üبەرناهمە دەر رەگئەرونگستäتگکەئت دەئوتلجه ڤەربەسسەرت. دئە دەمۆکراتسجهە سەلبستڤەروالتونگ نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن گەنئەßت وەلتوەئت زوسپروجه ئائوفگروند دەر فونکتئۆنئەرەندەن درەکتەن دەمۆکراتئە،[122][123][124][125][126] دەر دۆرت ئاللگەمەئنگüلتگەن پلورالستسجهەن پرنزپئەن، دئە فüر دئە گلەئجهبەرەجهتگونگ ئاللەر مەنسجهەن ئونابهäنگگ ڤۆن ئەتهنئە، رەلگئۆن ئۆدەر گەسجهلەجهت سۆرگە تراگەن، ئائوßئەردەم فüر بەئسپئەلهافتە رەجهتسستائاتلجهکەئت ئوند öکۆلۆگسجهە ناجههالتگکەئت.[123][127][128]

فرائوئەن سۆوئە ئەتهنسجهە مندەرهەئتەن وەردەن نون مەهر ئن دئە پۆلتک ئەئنگەبوندەن.[120] ئائوجه ورد ئونتەررجهت ئن دەر ژەوەئلگەن موتتەرسپراجهە گەفöردەرت. دەر ئونتەررجهت ووردە وäهرەند دەر رەگئەرونگ ئونتەر ئاسساد ڤۆم ستائات نور ئائوف ئارابسجه ئانگەبۆتەن.[129] ئائوجه دئە ڤەرهەئراتونگ ڤۆن مندەرژäهرگەن ئوند پۆلیگامئە، وئە ئەس وäهرەند دەر رەگئەرونگ ئونتەر ئاسساد üبلجه وار، ووردە ڤەربۆتەن. ژەدەر، دەر ئەئنە زوەئتفرائو هەئراتەت، کانن فüر ئەئن ژاهر ئن حافت گەنۆممەن وەردەن ئوند موسس ئەئنە بوßئە زاهلەن.[130]

بەرجهتە ڤۆن مەنسجهەنرەجهتسڤەرلەتزونگەن

ئەس گبت ئائوجه بەرجهتە üبەر مەنسجهەنرەجهتسڤەرلەتزونگەن ئن دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن.

دئە مەنسجهەنرەجهتسۆرگانساتئۆن حومان رگهتس واتجه ئەرهەبت ئن ئەئنەم بەرجهت ئائوس دەم ژاهر 2014 گەگەن دئە ئن دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن هەررسجهەندەن پید ئوند دئە یپگ سجهوەرە ڤۆروüرفە وئە وللکüرلجهە فەستناهمەن پۆلتسجهەر گەگنەر، مسسهاندلونگ ڤۆن حäفتلنگەن، ئونگەکلäرتە ئەنتفüهرونگس- ئوند مۆردفäللە، سۆوئە دەن ئەئنساتز ڤۆن کندەرسۆلداتەن ئالس کرئەگسڤەربرەجهەن.[131] ئاللەردنگس ستەللت حرو ئن دەم بەرجهت ئائوجه کلار، داسس دئە دەر پید ناجهگەوئەسەنەن مەنسجهەنرەجهتسڤەرلەتزونگەن وەئتائوس وەنگەر ئەکلاتانت ئوند ڤەربرەئتەت سەئئەن ئالس دئە سەئت 2011 دەر سیرسجهەن رەگئەرونگ ئوند دەن üبرگەن رەبەللەنگروپپەن ناجهگەوئەسەنەن. ئم ئائوگوست 2015 ماهنتە دەر کوردسجهە فەرنسەهسەندەر روداو مەدئا نەتوۆرک ڤۆن دەر پید دئە ئونتەرلاسسونگ ڤۆن ئەئنسجهرäنکونگەن دەر پرەسسەفرەئهەئت ئان، ناجهدەم ئهم دەر کانتۆن جزیرێ دئە لزەنز ئەنتزۆگەن هاتتە.[132]

ناجهدەم دئە یپگ ئم ژون 2015 دەن ڤۆرهەر ڤۆم ئس بەهەررسجهتەن کۆرردۆر زوسجهەن دەن مەهرهەئتلجه ڤۆن کوردەن بەوۆهنتەن سیرسجهەن کانتۆنەن جزیرێ ئوند کۆبانێ ئەرۆبەرت هاتتەن، ئن دەم مەهر ئارابەر ئالس کوردەن لەبەن، ووردەن بەرجهتە üبەر ڤەرترەئبونگەن ڤۆن ئارابەرن ئوند تورکمەنەن لائوت.[133][134] وäهرەند ڤۆر ئاللەم تüرکسجهە ئوند ئارابسجهە مەدئەن سۆوئە بلۆگس دارüبەر بەرجهتەت هاتتەن، گرففەن وەستلجهە زەئتونگەن ئوند سەندەر دئە ڤۆروüرفە کائوم ئائوف.[133] دئە یپگ بەسترتتەن دئە ئانسجهولدگونگەن ئوند سپراجهەن داگەگەن ڤۆن ئانگەبۆتەن، دئە مان دەن زڤلستەن ئائوس دەن کامپفگەبئەتەن گەماجهت هابە، ئوم زو ڤەرمەئدەن، داسس سئە دەر ئس ئالس لەبەندە سجهوتزسجهلدە مسسبرائوجهت.[133][135][136]

ئم ئۆکتۆبەر 2015 وارف ئامنەستی ئنتەرناتئۆنال (ئائ) دەن زو دئەسەم زەئتپونکت ڤۆن دەن ئوسا ئونتەرستüتزتەن یپگ کرئەگسڤەربرەجهەن ئن فۆرم ڤۆن ڤەرترەئبونگەن ئۆدەر زوانگسومسئەدلونگەن دەر زڤلبەڤöلکەرونگ ئوند زەرستöرونگ ئهرەر دöرفەر ڤۆر ئوند سپراجه ڤۆن ئەئنەر رەگەلرەجهتەن گەگەن داس هومانتäرە ڤöلکەررەجهت ڤەرستۆßئەندەن ڤەرترەئبونگسوەللە ئان تائوسەندەن ڤۆرنەهملجه نجهتکوردسجهەن (ڤۆر ئاللەم تورکمەنسجهەن ئوند ئارابسجهەن) بەوۆهنەرن ناجه دەر ئەئنناهمە ئهرەر دöرفەر دورجه دئە یپگ.[137][138][139][140] ئنسبەسۆندەرە هابە سجه داس گەسجهەهەن ئن دەر پرۆڤنز حاسساکا ئابگەسپئەلت، وۆ نەبەن کوردەن ئوند جهرستەن ئائوجه سوننتسجهە ئارابەر لەبتەن. دئە ڤەرترەئبونگ ووردە ڤۆن ئائ ئالس „گەزئەلتە ئوند کۆئۆردنئەرتە کامپاگنە زور کۆللەکتڤەن بەسترافونگ“ دەر یپگ گەگەن دöرفەر گەوەرتەت، ئن دەنەن ناجه واهرنەهمونگ دەر یپگ بەوۆهنەر مت دەم ئس ئۆدەر ئاندەرەن نجهتستائاتلجهەن بەواففنەتەن گروپپەن (وئە دەر فسا) سیمپاتهسئەرت هäتتەن.[138][141][142][143] ئائ وارف دەر کوردسجه گەفüهرتەن ڤەروالتونگ ڤۆر، ئهرە ماجهت زو مسسبرائوجهەن ئوند داس ڤöلکەررەجهت ئن ئەئنەر وەئسە زو مسساجهتەن، دئە کرئەگسڤەربرەجهەن گلەئجهکۆممە.[141] بەئ ئهرەن ڤۆروüرفەن بەرئەف سجه ئائ ئائوف ساتەللتەنبلدەر سۆوئە ئائوف ئائوگەنزەئوگەنبەرجهتە دوتزەندەر بەوۆهنەر دەر پرۆڤنزەن حاساکا ئوند راققا، ناجه دەنەن دئە یپگ دامت گەدرۆهت هäتتەن، لوفتانگرففە دەر ئوس-گەفüهرتەن ئاللئانز ئانزوفۆردەرن.[138][137][141][133] ئەئن یپگ-سپرەجهەر هات دئە ڤۆروüرفە زورüجکگەوئەسەن ئوند سئە ئالس „وللکüرلجه“، „پارتەئئسجه“ ئوند „ئونپرۆفەسسئۆنەلل“ بەزەئجهنەت ئوند ئامنەستی ئنتەرناتئۆنال فەرنەر ڤۆرگەوۆرفەن، ئەتهنسجهە سپاننونگەن زوسجهەن کوردەن ئوند ئارابەرن زو سجهüرەن. ئەر بەهائوپتەتە، داسس ڤئەلە دەر ئونتەرسوجهتەن ئۆرتسجهافتەن ڤۆم ئس ئوند ئاندەرەن تەررۆرستسجهەن ئۆرگانساتئۆنەن مت منەن ئوند سپرەنگفاللەن زەرستöرت ووردەن. زودەم ڤەردäجهتگتە ئەر ئامنەستیس زەئوگەن کۆمپلزەن دەس ئس زو سەئن. سجهلئەßلجه وئەس ئەر ئائوف ئاللئانزەن مت ئارابسجهەن ملزەن ئن دەن ئۆرتسجهافتەن هن.[144] ئائوجه دەر ئون-مەنسجهەنرەجهتسرات وەئست ئن ئەئنەم رەپۆرت ئائوس دەم مäرز 2017 دئە ڤۆروüرفە دەر ئەتهنسجهەن سäئوبەرونگ زورüجک.[145] زوار سەئئەن ڤەرەئنزەلتە (تەئلس تەمپۆرäرە) ئومسئەدلونگەن ئائوفگروند ڤۆن منەن ئوند سەلبستگەبائوتەن سپرەنگسäتزەن نۆتوەندگ گەوەسەن، ئاللەردنگس گäبە ئەس کەئنە حنوەئسە دارائوف، داسس دئە کانتۆنالەن رەگئەرونگەن گەزئەلت گەگەن ئارابسجهە گەمەئنسجهافتەن ڤۆرگەگانگەن وäرەن، نۆجه داسس دئە „دەمۆگرافسجهە زوساممەنسەتزونگ دەر ڤۆن ئهنەن کۆنترۆللئەرتەن گەبئەتە دورجه گەوالتتاتەن گەگەن بەستممتە ئەتهنسجهە گروپپەن سیستەماتسجه ڤەرäندەرت“ هäتتە وەردەن سۆللەن.[146]

ئابلەهنونگ ئوند بەکäمپفونگ دورجه دئە تüرکەئ

ئم سیرسجهەن بüرگەرکرئەگ وار دئە تüرکسجهە رەگئەرونگ زوار کەئنە درەکتە کرئەگسپارتەئ، بەترئەب ئابەر ئالس وجهتگستەس پۆلتسجهەس زئەل دەن ستورز دەر سیرسجهەن رەگئەرونگ. دئە سیرسجهە بەئۆباجهتونگسستەللە فüر مەنسجهەنرەجهتە ورفت دەر تüرکەئ ڤۆر، ئسلامستسجهە گروپپەن زو ئونتەرستüتزەن، دئە نەبەن دەر سیرسجهەن رەگئەرونگ ئائوجه دئە ڤۆن دەر پید ئەئنگەرجهتەتە سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن بەکäمپفەن.[147]

دەر تüرکسجهە پرäسدەنت ئەردۆğئان ورفت دەر ئن دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن هەررسجهەندەن پید ئەتهنسجهە سäئوبەرونگەن ئان ئارابەرن ئوند تورکمەنەن ڤۆر.[148] ئەر گرەئفت دامت ڤۆروüرفە سیرسجهەر (ئونتەر ئاندەرەم ئسلامستسجهەر) رەبەللەنگروپپەن ئائوف.[149] دئەسە ڤۆروüرفە ووردەن ڤۆن رام ئابدولراهمان، دەم لەئتەر دەر سیرسجهەن بەئۆباجهتونگسستەللە فüر مەنسجهەنرەجهتە، بەئ ئەئنەم ڤۆن دەر گەسەللسجهافت فüر بەدرۆهتە ڤöلکەر گەفüهرتەن ئنتەرڤئەو ئالس هالتلۆس ئەئنگەستوفت،[150] وäهرەند ئامنەستی ئنتەرناتئۆنال دۆکومەنتئەرتە، داسس دئە یپگ کرئەگسڤەربرەجهەن ئان ئوند ڤەرترەئبونگەن دەر نجهت-کوردسجهەن بەڤöلکەرونگ ئائوسگەüبت هäتتەن.[140]

حنتەرگروند دەر ڤۆروüرفە سەئ ڤۆر ئاللەم دەر کۆنفلکت زوسجهەن دەر رەپوبلک تüرکەئ ئوند دەر ئاربەئتەرپارتەئ کوردستانس (پکک)، ئن دەم دئە تüرکەئ سەئت ژاهرزەهنتەن گەگەن دئە مت دەر پید ڤەربüندەتە پکک کäمپفت. دئە تüرکەئ بەفüرجهتە ئەئنە ستäرکونگ دەر پکک ئن دەر رەگئۆن. تاتسäجهلجه گەهت ئەس دەر تüرکەئ ئەهەر داروم، دئە بلدونگ ئەئنەر ئائوتۆنۆمەن کوردسجهەن رەگئۆن زو ڤەرهندەرن.[151]

دئە تüرکەئ فۆردەرت سەئت لäنگەرەم دئە بلدونگ ئەئنەر „سجهوتززۆنە“ ئن دەن سیرسجهەن گرەنزگەبئەتەن ئوند ستەهت دامت ئم درەکتەن ئنتەرەسسەنکۆنفلکت زور پید ئوند ئهرەن ئالس „رۆژاڤا“ بەزەئجهنەتەن گەبئەتسانسپرüجهەن ئن نۆرد-سیرئەن.[152] زوەئ وۆجهەن ناجه دەر ئەئنناهمە ڤۆن تالل ئابیاد دورجه دئە کوردەن ڤەرستäرکتە دئە تüرکەئ ئهرە ملتäرسجهە پرäسەنز ئەنتلانگ دەر گرەنزە.[153] سپەکولاتئۆنەن، دئە تüرکەئ وەردە ئەئنە بس زو 40 کلۆمەتەر تئەفە پوففەرزۆنە ئن دەن بسهەر ڤۆم ئس گەهالتەنەن گەبئەتەن زوسجهەن دسجهارابولوس ئوند ئازاز ئەئنرجهتەن، ووردەن ڤۆن پرäسدەنت ئەردۆğئان ئائوسگەلöست، ئالس دئەسەر ئونمتتەلبار زوڤۆر داس زئەل ئائوسگاب، ئەئنەن کوردسجهەن ستائات ئن نۆرد-سیرئەن ڤەرهندەرن زو وۆللەن، „کۆستە ئەس واس ئەس وۆللە“. دەر ئس بەگانن دارائوفهن، سەئنە گرەنزە زور تüرکەئ زو ڤەرمنەن ئوند سجهüتزەنگرäبەن زو گرابەن. ئۆبوۆهل ئن دەم فراگلجهەن گەبئەت نجهت کوردەن، سۆندەرن ئارابەر ئوند تورکمەنەن دئە گرößتەن ئەتهنسجهەن گروپپەن دارستەللەن،[154] کüندگتە دئە پید ئان، تüرکسجهە تروپپەن ئائوجه ئن دئەسەن بسهەر ڤۆم ئس گەهالتەنەن گەبئەتەن ئالس بەساتزونگستروپپەن زو بەتراجهتەن ئوند بەکäمپفەن زو وۆللەن، سۆفەرن دئەسە ئۆهنە ئون-ماندات ئەئنگرەئفەن.[155] فەرنەر درۆهتە دئە پکک-فüهرونگ دەر تüرکەئ، ئائوف ئهرەم گەسامتەن ستائاتسگەبئەت کرئەگ زو فüهرەن، سۆللتە دئە تüرکەئ ئن دئە سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن ئنتەرڤەنئەرەن.[156][157] دەر ئوس-بۆتسجهافتەر ئن ئانکارا ژۆهن باسس ستەللتە دئە پۆستئۆن دەر ئوسا کلار، وۆناجه دەر ئس دەر گەمەئنسامە فەئند سەئ ئوند ژەدەر، دەر ئەئنە گرەنزە زوم ئس هات، گەگەن دئەسە کäمپفەن مüسسە.[158]

مت ئهرەن بەئدەن ملتäرۆففەنسڤەن (سجهوتزسجهلد ئەئوپهرات ئوند ئۆپەراتئۆن ئۆلڤەنزوەئگ) ئن نۆردسیرئەن گرفف دئە تüرکەئ گەبئەتە دەس ئس ئوند دەر یپگ ئان. ناجه دەر ئەئنناهمە ئافرنس بەتۆنتە پرäسدەنت ئەردۆğئان، داسس مان ئانگەفانگەن ڤۆن مانبدسجه ئائوس دئە کۆمپلەتتە گرەنزە ڤۆن دەر یپگ بزو. سدف سäئوبەرن وەردە بزو. دورجه دئە ئۆپەراتئۆن فرئەدەنسقوئەللە ئەئنەن کۆرردۆر هەرستەللەن وۆللە. لائوت دەر ببج گرفف دئە تüرکەئ زوسجهەن ئۆکتۆبەر 2019 ئوند ژانوئار 2024 مەهر ئالس 100 مال Öلفەلدەر، گاسانلاگەن ئوند کرافتوەرکە ئن دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن ئان. دورجه دئە زەرستöرونگ ڤۆن کرافتوەرکەن موسستە ئەئن واسسەروەرک، داس ئەئنە مللئۆن مەنسجهەن ڤەرسۆرگتە، ئابگەسجهالتەت وەردەن. دئە تüرکەئ ئەرکلäرتە، سئە هابە دئە „ئەئنناهمەقوئەللەن ئوند کاپازتäتەن“ کوردسجهەر سەپاراتستەنگروپپەن ئنس ڤسئەر گەنۆممەن، دئە سئە ئالس تەررۆرستەن بەتراجهتەت.[159][160] ناجه ئانگابەن ڤۆن ئەلهام ئاهماد (کوردسجهە ئائوßئەنپۆلتکەرن ئوند گرüندونگسمتگلئەد دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن) لئەß دئە تüرکسجهە رەگئەرونگ ئم حەربست 2024 تäگلجه لوفتانگرففە ئائوف دئە سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن فلئەگەن. زئەل سەئئەن سۆوۆهل ملتäرسجهە ستەللونگەن ئالس ئائوجه گەفانگەنەنلاگەر، ئن دەنەن سجه متگلئەدەر دەس ئسلامسجهەن ستائاتس ئائوفهالتەن (وئە بسپو. بەئ ئال-حائول). دامت ڤەرسوجهە ئەردۆğئان، ئس-کäمپفەر „زو بەفرەئئەن، دامت سئە جهائۆس ڤەرورساجهەن“ بزو. دئە ئۆردنونگ ئوند سجهەرهەئت ئن دەر سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن دەستابلسئەرەن. بەرەئتس ئم سیرسجهەن بüرگەرکرئەگ هابە ئەردۆğئان ئس-کäمپفەر üبەر دئە تüرکەئ ناجه سیرئەن ئەئنرەئسەن لاسسەن.[60]

لتەراتور

  • ئسمائل کüپەل (حرسگ.): کامپف ئوم کۆبانێ – کامپف ئوم دئە زوکونفت دەس ناهەن ئۆستەنس. ئەدتئۆن ئاسسەمبلاگە، مüنستەر 2015، ئسبن 978-3-942885-89-8.
  • وەس ئەنزننا: ئوتۆپئا ئم کرئەگ. پهلۆسۆپهئە ماگازن 3/2016.
  • ئانژا فلاجه، ئەرجان ئایبۆğئا، مجهائەل کناپپ: رەڤۆلوتئۆن ئن رۆژاڤا. فرائوئەنبەوەگونگ ئوند کۆممونالسموس زوسجهەن کرئەگ ئوند ئەمبارگۆ. 3. ئاکتوئالسئەرتە ئائوفلاگە. ڤسا ڤەرلاگ، حامبورگ 2016، ئسبن 978-3-89965-736-4.
  • ئۆسۆ سابئۆ: رۆژاڤا. دئە ئالتەرناتڤە زو ئمپەرئالسموس، ناتئۆنالسموس ئوند ئسلامسموس ئم ناهەن ئۆستەن. ئونراست ڤەرلاگ، مüنستەر 2016، ئسبن 978-3-89771-058-0.
  • دۆج سپۆرتەللۆ (حرسگ.): رۆژاڤا – ئست دەر ئائوفستاند گەکۆممەن؟ درەئ تەختە ڤۆن گللەس دائوڤé، ئل لاتۆ جاتتڤۆ ئوند بەجکی; ئائوس دەم فرانزöسسجهەن ڤۆن دۆج سپۆرتەللۆ. 2. ئاکتوئالسئەرتە ئائوفلاگە. باهۆئە بۆئۆکس، وئەن 2016، ئسبن 978-3-903022-14-0.
  • باوار باممارنی: تهە لەگال ستاتوس ئۆف تهە کوردس ئن ئراق ئاند سیرئا. ئن: جۆنستتوتئۆنالسم، حومان رگهتس، ئاند ئسلام ئافتەر تهە ئاراب سپرنگ. ئۆخفۆرد ئونڤەرستی پرەسس، 2016، ئسبن 978-0-19-062764-5، س. 475–495.
  • تهۆماس سجهمدنگەر: کرئەگ ئوند رەڤۆلوتئۆن ئن سیرسجه-کوردستان. ئانالیسەن ئوند ستممەن ئائوس رۆژاڤا. 4. ئەروەئتەرتە ئوند ئاکتوئالسئەرتە ئائوفلاگە. ماندەلبائوم ڤەرلاگ، وئەن 2017 (زوئەرست 2014)، ئسبن 978-3-85476-636-0.
  • تهۆماس سجهمدنگەر: کامپف ئوم دەن بەرگ دەر کوردەن – گەسجهجهتە ئوند گەگەنوارت دەر رەگئۆن ئافرن. باهۆئە بۆئۆکس، وئەن 2018. ئسبن 978-3-903022-84-3.
  • ماتتهئاس حۆفمانن: کوردستان ڤۆن ئانفانگ ئان. سالادن ڤەرلاگ، بەرلن 2019، ئسبن 978-3-947765-00-3.
  • مجهائەل ولک (حرسگ.): ئەرفاهرونگ رۆژاڤا – بەرجهتە ئائوس دەر سۆلدارتäتساربەئت ئن نۆرد-ئۆستسیرئەن. ئەدتئۆن ئاڤ، لجه 2022، ئسبن 978-3-86841-283-3.
  • جهرستۆپهەر وممەر: لاند دەر ئوتۆپئە؟ ئاللتاگ ئن رۆژاڤا. ئەدتئۆن نائوتلوس، حامبورگ 2023، ئسبن 978-3-96054-333-6.

دۆکومەنتارفلمە

شابلۆن:جۆممۆنسجات

ئەئنزەلناجهوەئسە

  1. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  2. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  3. ↑ سیرئا: تهە سلەنجەد کوردس بەرجهت دەر حرو ڤۆم ئۆکتۆبەر 2006
  4. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ ئارتکەل ڤۆم 7. دەزەمبەر 2004 ڤۆن دەر سەئتە ئامنەستیوسا.ئۆرگ
  5. ↑ کوردس دەجلارە ئان ئنتەرم ئادمنستراتئۆن ئن سیرئا. ووو.رەئوتەرس.جۆم، 12. نۆڤەمبەر 2013.
  6. ↑ „کوردسجهە ئائوتۆنۆمئەپلäنە“، نەئوئە زüرجهەر زەئتونگ، 17. مäرز 2016.
  7. ↑ رۆژاڤا: ئائوسروفونگ ئەئنەر کوردسجه-سیرسجهەن „دەمۆکراتسجهەن فöدەراتئۆن“، تەلەپۆلس، 20. مäرز 2016.
  8. ↑ „ئائوتۆنۆمئەپلäنە ئسۆلئەرەن کوردەن“، تاگەسسجهائو.دە، 17. مäرز 2016.
  9. ↑ سیرئان کوردس ئۆپەن دپلۆماتج مسسئۆن ئن مۆسجۆو. تهە تەلەگراپه، 10. فەبروئار 2016.
  10. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، ئارا نەوس، 18. ئاپرل 2016
  11. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  12. ↑ [1]، ئەڤرەنسەل، 7. مائ 2016.
  13. ↑ رۆژاڤا-ڤەرترەتونگ ئن دەئوتسجهلاند. ژونگە وەلت، 9. مائ 2016.
  14. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، پراگوئە مۆنتۆر، 3. ئاپرل 2016.
  15. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  16. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  17. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ. لبéراتئۆن، 16. ژون 2015، ئابگەروفەن ئام 16. ژون 2015
  18. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ: بەرجهت ڤۆم ئونحجر، 16. ژون 2015. ئابگەروفەن ئام 18. ژون 2015.
  19. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  20. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  21. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  22. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  23. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  24. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ. دەئوتسجهلاندفونک، 20. فەبروئار 2016، ئابگەروفەن ئام 21. فەبروئار 2016.
  25. ↑ یپگ ئەرۆبەرت ئس-باستئۆن ئن سیرئەن. ئەئورۆنەوس، 19. فەبروئار 2016، ئابگەروفەن ئام 21. فەبروئار 2016.
  26. ↑ سدف تاکە جۆنترۆل ئۆن مەنبەژ جتی. سیرسجهە بەئۆباجهتونگسستەللە فüر مەنسجهەنرەجهتە ئائوف فاجەبۆئۆک، ئابگەروفەن ئام 7. ئائوگوست 2016.
  27. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  28. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  29. ↑ 29،0 29،1 29،2 29،3 29،4 شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  30. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  31. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  32. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  33. ↑ شابلۆن:جتە نەوس
  34. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  35. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  36. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  37. ↑ حاننەس حەئنە، موهاماد ئابد: تüرکەئ ولل ئۆففەنبار کوردەنگەبئەت بەسەتزەن. ئن: تاگەسسپئەگەل، 20. ژول 2017.
  38. ↑ ئافرن: دئە ئەئنناهمە ئەئنەر ڤەرلاسسەنەن ستادت. هەئسە.دە، 18. مäرز 2018.
  39. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  40. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  41. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  42. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  43. ↑ شابلۆن:جتە نەوس
  44. ↑ شابلۆن:جتە نەوس
  45. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  46. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  47. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  48. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  49. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  50. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  51. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  52. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  53. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  54. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  55. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  56. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  57. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  58. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  59. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  60. ↑ 60،0 60،1 شابلۆن:لتەراتور
  61. ↑ 61،0 61،1 61،2 شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  62. ↑ سیرئەنس فüهرونگ ئەئنگت سجه مت کوردەن
  63. ↑ 63،0 63،1 63،2 شابلۆن:لتەراتور
  64. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  65. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  66. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  67. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  68. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  69. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  70. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  71. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  72. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  73. ↑ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی نادروستی <ref>؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری auto نەدراوە
  74. ↑ 74،0 74،1 74،2 74،3 74،4 74،5 74،6 74،7 شابلۆن:لتەراتور
  75. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  76. ↑ 76،0 76،1 https://civaka-azad.org/wp-content/uploads/2014/03/info7.pdf گەسەللسجهافتسڤەرتراگ ڤۆن رۆژاڤا
  77. ↑ رۆژاڤا ئارتıک öزەرک، ئارتکەل دەر رادکال ڤۆم 31. ژانوئار 2014 (تüرکسجه)
  78. ↑ نەئوستروکتورئەرونگ دەر دەمۆکراتسجهەن فöدەراتئۆن نۆردسیرئەن، جڤاکا ئاواد ڤۆم 11. ئائوگوست 2017
  79. ↑ تهە سئەگە ئۆف کۆبان: ئۆباما’س سیرئان فئاسجۆ ئن مۆتئۆن، ئانالیسە ڤۆن ئوس-پۆلتۆلۆگە داڤد ستۆجکمان ڤۆم 11. ئۆکتۆبەر 2014 (ئەنگلسجه)
  80. ↑ ولل سیرئا’س کوردس بەنەفت فرۆم تهە جرسس؟، ببج-ئانالیسە ڤۆم دپلۆماتسجهەن کۆررەسپۆندەنتەن ژۆناتهان مارجوس ڤۆم 10. ئائوگوست 2012 (ئەنگلسجه)
  81. ↑ 81،0 81،1 شابلۆن:لتەراتور
  82. ↑ 82،0 82،1 شابلۆن:لتەراتور
  83. ↑ 83،0 83،1 شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  84. ↑ مجهائەل کناپپ: شابلۆن:وەبارجهڤ.
  85. ↑ http://sange.fi/kvsolidaarisuustyo/wp-content/uploads/Dr.-Ahmad-Yousef-Social-economy-in-Rojava.pdf
  86. ↑ شابلۆن:جتە بۆئۆک
  87. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  88. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  89. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  90. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  91. ↑ شابلۆن:جتە نەوس
  92. ↑ شابلۆن:جتە نەوس
  93. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  94. ↑ 94،0 94،1 شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  95. ↑ 95،0 95،1 شابلۆن:لتەراتور
  96. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  97. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  98. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  99. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  100. ↑ 100،0 100،1 شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  101. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  102. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  103. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  104. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  105. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  106. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  107. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  108. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  109. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  110. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  111. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  112. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  113. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  114. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  115. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  116. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  117. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  118. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  119. ↑ 119،0 119،1 119،2 119،3 119،4 شابلۆن:لتەراتور
  120. ↑ 120،0 120،1 شابلۆن:لتەراتور
  121. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  122. ↑ شابلۆن:جتە ژۆئورنال
  123. ↑ 123،0 123،1 شابلۆن:جتە ژۆئورنال
  124. ↑ شابلۆن:جتە ژۆئورنال
  125. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  126. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  127. ↑ شابلۆن:جتە ژۆئورنال
  128. ↑ شابلۆن:جتە ژۆئورنال
  129. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  130. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  131. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  132. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  133. ↑ 133،0 133،1 133،2 133،3 پەتەر مüهلبائوئەر: شابلۆن:وەبارجهڤ. تەلەپۆلس، 13. ئۆکتۆبەر 2015.
  134. ↑ مۆئوساب ئالهامادەئە، رۆی گوتمان: شابلۆن:وەبارجهڤ. مججلاتجهیدج.جۆم، 13. ژون 2015.
  135. ↑ فەهم تاشتەکن: شابلۆن:وەبارجهڤ. ئال-مۆنتۆر.جۆم، 14. ژون 2015 (ئەنگلسجه).
  136. ↑ روته پۆللارد: شابلۆن:وەبارجهڤ. تهە سیدنەی مۆرننگ حەرالد، 19. ژون 2015 (ئەنگلسجه).
  137. ↑ 137،0 137،1 شابلۆن:وەبارجهڤ، زەئت.دە، 13. ئۆکتۆبەر 2015 (زەئت ئۆنلنە، رەئوتەرس، ئاپ، جەس).
  138. ↑ 138،0 138،1 138،2 شابلۆن:وەبارجهڤ، سپئەگەل.دە، 13. ئۆکتۆبەر 2015 (ئانر/رەئوتەرس/دپا).
  139. ↑ ئامبەرن زامان: شابلۆن:وەبارجهڤ. ئال-مۆنتۆر.جۆم، 13. ئۆکتۆبەر 2015 (ئەنگلسجه).
  140. ↑ 140،0 140،1 شابلۆن:وەبارجهڤ. ئامنەستی ئنتەرناتئۆنال، ئندەخ نومبەر: مدە 24/2503/2015، 12. ئۆکتۆبەر 2015 (ئەنگلسجه، شابلۆن:وەبارجهڤ). سئەهە ئائوجه: “وە هاد نۆوهەرە ئەلسە تۆ گۆ”: فۆرجەد دسپلاجەمەنت ئاند دەمۆلتئۆنس ئن نۆرتهەرن سیرئا (ئەنگلسجه; ڤدەئۆ: 7:43 من.)، یۆئوتوبە، ڤەرöففەنتلجهت ڤۆم یۆئوتوبە-کانال ئامنەستی ئنتەرناتئۆنال ئام 13. ئۆکتۆبەر 2015.
  141. ↑ 141،0 141،1 141،2 شابلۆن:وەبارجهڤ. ن-تڤ.دە، 13. ئۆکتۆبەر 2015 (ن-تڤ.دە، کپ/دپا).
  142. ↑ راجهە فüر ڤەرمەئنتلجهە ئس-ئونتەرستüتزونگ؟ – دئە مەنسجهەنرەجهتسۆرگانساتئۆن ئامنەستی ئنتەرناتئۆنال (ئائ) ئەرهەبت هەفتگە ڤۆروüرفە گەگەن دئە سیرسجهە کوردەنملز یپگ. گانزە دöرفەر ئوند ستäدتە سەئئەن سیستەماتسجه زەرستöرت وۆردەن. ئەس هاندلە سجه ئوم ئەئنە „گەزئەلتە ئوند کۆئۆردنئەرتە کامپاگنە زور کۆللەکتڤەن بەسترافونگ“ دەر ئەئنوۆهنەر دەر زوڤۆر ڤۆن دەر تەررۆرملز ئسلامسجهەر ستائات (ئس) کۆنترۆللئەرتەن دöرفەر. ئۆرف.ئات، 13. ئۆکتۆبەر 2015.
  143. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ. ڤۆئانەوس.جۆم، 13. ئۆکتۆبەر 2015 (ئەنگلسجه).
  144. ↑ شابلۆن:جتە وەب
  145. ↑ حومان رگهتس ئابوسەس ئاند ئنتەرناتئۆنال هومانتارئان لاو ڤئۆلاتئۆنس ئن تهە سیرئان ئاراب رەپوبلج، 21 ژولی 2016–28 فەبروئاری 2017.
  146. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  147. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  148. ↑ ئەتهنج جلەئانسنگ جلائمس ئاس کوردس تاکە فگهت تۆ ئسلامج ستاتە ئن سیرئا. ئن: تهە سیدنەی مۆرننگ حەرالد، 14. ژون 2015 (ئەنگلسجه)، ئابگەروفەن ئام 7. ژول 2015.
  149. ↑ سیرئا: کوردسه یپگ ئاججوسەد ئۆف ‘ئەتهنج جلەئانسنگ’ ئۆف ئارابس ئن باتتلە فۆر تەل ئابیاد. ئنتەرناتئۆنال بوسنەسس تمەس، 15. ژون 2015 (ئەنگلسجه).
  150. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، گەسەللسجهافت فüر بەدرۆهتە ڤöلکەر، 26. ژون 2015.
  151. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  152. ↑ تüرکەئ ئوند ئوسا ئونەئنس üبەر سجهوتززۆنەن ئان دەر گرەنزە، تاگەسسپئەگەل، 23. نۆڤەمبەر 2014، ئابگەروفەن ئام 7. ژول 2015
  153. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  154. ↑ شابلۆن:جتە بۆئۆک
  155. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  156. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  157. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ یüکسەکۆڤا حابەر، 3. ژول 2015، ئابگەروفەن ئام 8. ژول 2015
  158. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  159. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  160. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  161. ↑ شابلۆن:ئمدب
  162. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  163. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە

شابلۆن:نۆرمداتەن

ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن

دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „سەلبستڤەروالتونگ ڤۆن نۆرد- ئوند ئۆستسیرئەن“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.

وەرگیراو لە «https://kurdipedia.shiwan.online/index.php?title=Selbstverwaltung_von_Nord-_und_Ostsyrien&oldid=825»