سجههاب ئاد-دن یاهیا سوهراوارد

سجههاب ئاد-دن یاهیا سوهراوارد (شابلۆن:فاس; * 1154 ئن سوهراوارد ئن دەر پەرسسجهەن پرۆڤنز زاندسجهان; † 1191 ئن ئالەپپۆ)، (ئارابسجه) ئائوجه ئاس-سوهراواردī، کورز سوهراوارد ئۆدەر سۆهراڤارد گەناننت، وار ئەئن پەرسسجهەر پهلۆسۆپه ئوند میستکەر. ئەر ورد ئۆفت „دەر گەتöتەتە“ (ئال-ماقتول) ئۆدەر ڤۆن سەئنەن ئانهäنگەرن سجهەئجه ئال-ئسجهراق (شابلۆن:ئارس) گەناننت، ئوم ئهن نجهت مت دەن بەئدەن ئاندەرەن سوهراواردس زو ڤەروەجهسەلن، دئە بەئ دەر بلدونگ دەر سوف-ئۆردەن ئوند دەر سیستەماتسئەرونگ ڤۆن سوف-لەهرەن ئەئنە ئەنتسجهەئدەندە رۆللە سپئەلتەن.

لەبەن

ناجه ئانفäنگلجهەن ستودئەن زۆگ سوهراوارد دورجه دئە زەنترالەن گەبئەتە دەر ئسلامسجهەن وەلت. ئانگەزۆگەن دورجه دەن ئاییوبدەن-حەررسجهەر ئاز-زاهر گهاز، دەر سوفس ئوند گەلەهرتە فöردەرتە، لئەß ئەر سجه سجهلئەßلجه ئن ئالەپپۆ نئەدەر. دۆرت ئەررەئجهتە ئەر سجهۆن ئن ژونگەن ژاهرەن ئەئنەن هۆهەن بەکاننتهەئتسگراد دورجه سەئنە گەدانکەن، دئە ئەر ئن ئونونتەربرۆجهەنەر فۆلگە ئائوف ئارابسجه ئوند پەرسسجه نئەدەرسجهرئەب. دابەئ واندتە ئەر ئن سەئنەن مەهرهەئتلجه پهلۆسۆپهسجهەن لەهرسجهرفتەن ئوند ئابهاندلونگەن زومەئست ئەئنەن وسسەنسجهافتلجهەن ستل ئان، ڤەرفاسستە ئابەر ئائوجه ئەئنە ڤئەلزاهل ئان ئاللەگۆرسجه-سیمبۆلسجهەن ئەرزäهلونگەن ئن لتەرارسجهەم ستل سۆوئە ئەئنگە گەبەتە ئوند لتانەئئەن.

دئە زاهلرەئجهەن زووەئلەن هاگئۆگراپهسجه ئائوسگەسجهمüجکتەن بەرجهتە üبەر سەئنەن تۆد سند ودەرسپرüجهلجه، سۆداسس دئە گەنائوئەن تۆدەسومستäندە نجهت ئەئندەئوتگ رەکۆنستروئئەرت وەردەن کöننەن. ڤۆن دەن رەجهتسگەلەهرتەن ئن ئالەپپۆ ووردە سوهراوارد ژەدەنفاللس مت ئارگوۆهن بەتراجهتەت، وۆبەئ سەئن ئەنگەس ڤەرهäلتنس زوم تهرۆنەربەن ئاز-زاهر گهاز ئەئنە رۆللە سپئەلتە.

لائوت پەتەر کنگسلەی بەرئەف ئەر سجه دارائوف، داسس ئەر سەئنە لنئە نۆجه وەئتەر زورüجکڤەرفۆلگەن زو کöننەن، ئالس دئە دەس پرۆپهەتەن مۆهامەد رەئجهە.^[1]

سجهلئەßلجه کۆننتەن سەئنە گەگنەر دەن سولتان سالادن داڤۆن üبەرزەئوگەن، ئن سوهراوارد ئەئنەن سجهäدلجهەن ئەئنفلوسس ئوند فەرنەر ئەئنە بەدرۆهونگ فüر دئە ستابلتäت ئوند رەجهتگلäئوبگکەئت دەس حۆفەس ئوند رەئجهەس زو سەهەن. مت سەئنەر سجهلوسسفۆلگەرونگ، داسس نەئوئە پرۆپهەتسجهە ئۆففەنبارونگەن دورجه میستسجهەن کۆنتاکت مت ئەئنەم „ئاکتڤەن ئنتەللەکت“^[2] هەرابکۆممەن وüردەن، ڤەرستئەß ئەر گەگەن داس ئسلامسجهە دۆگما ڤۆن دەر ئابسجهلئەßئەندەن سەندونگ دەس پرۆپهەتەن مۆهاممەد. ناجهدەم ئەر ئنفۆلگەدەسسەن ڤەرهافتەت ئوند سەئن تۆدەسورتەئل ئونتەرزەئجهنەت وۆردەن وار، ووردە ئەر ئم ئالتەر ڤۆن 37 ژاهرەن هنگەرجهتەت.

لەهرە

سوهراوارد گلت ئالس دەر „مەئستەر دەر پهلۆسۆپهئە دەر ئەرلەئوجهتونگ“. سەئنە لەهرەن üبەر دئە لجهتتهەئۆلۆگئە دسکوتئەرت ئەر ئن کناپپ فüنفزگ ڤەرسجهئەدەنەن وەرکەن; دابەئ بەسجهرەئبت ئەر داس وەسەن گۆتتەس ئالس داس üبەرالل ئن سەئنەر سجهöپفونگ ڤەرسترەئوتە لجهت. ئن سەئنەر فاربەنسیمبۆلک ئست رۆت ئەئن ئائوس ماتەرئەللەر دونکەلهەئت (سجهوارز) ئوند گەئستگەم لجهت (وەئß) گەمسجهتەس پهäنۆمەن.^[3] ئەس لاسسەن سجه بەئ دئەسەر لەهرە ئەئنفلüسسە ڤۆن ئوند گلەئجهزەئتگ کرتک ئان دەر پەرپاتەتسجهەن پهلۆسۆپهئە ئوند ئان ئاڤجەننا، دەم سوهراوارد مانگەلندە کۆنسەقوئەنز^[4] ئن دەسسەن ئائوسفüهرونگەن زور ئسلامسجهەن تهەئۆلۆگئە ئوند میستک ڤۆروارف، ئەرکەننەن. ئائوجه لاسسەن سجه ئەلەمەنتە دەر ئانتکەن پهلۆسۆپهئە، دەر هەرمەتسجهەن پهلۆسۆپهئە، دەر وەئسهەئت دەس ئالتەن Äگیپتەنس ئوند ئرانس ئائوسماجهەن. ئائوجه دئە فüر داس کۆنزەپت دەر سپهäرەنموسک بەدەئوتسامەن کلانگەرزەئوگەندەن میستسجهەن حممەلسسپهäرەن^[5] سند ئن سەئنەم وەرک ئەروäهنت.

رەزەپتئۆن

دئە پهلۆسۆپهئە سوهراواردس ووردە سپäتەر هائوپتسäجهلجه ڤۆن سجهئا-پهلۆسۆپهەن üبەرنۆممەن. ئائوف دئەسە وەئسە ستەللت سئە ئم سپäتەن متتەلالتەر ئەئن وجهتگەس ئەلەمەنت ئن دەر پەرسسجه-پهلۆسۆپهسجهەن ترادتئۆن دار. موللاه سادرا ڤۆن سجهراس ئست بەئسپئەلسوەئسە تئەف ڤۆن سوهراواردس گەدانکەنگوت بەئەئنفلوسست.

پەرسەر، دئە سپäتەر ناجه ئندئەن ئائوسواندەرتەن، ناهمەن دئە پهلۆسۆپهئە دەر ئەرلەئوجهتونگ مت ئوند لەهرتەن سئە دۆرت ئن میستسجهەن، ئنسبەسۆندەرە ئائوجه زۆرۆئاسترسجهەن کرەئسەن. گرۆßئە ئانتەئلە دئەسەس ئەئنفلوسسەس ئەرکەننت مان دارüبەر هنائوس زوم بەئسپئەل بەئ مر داماد ئم 17. ژاهرهوندەرت، ئەئنەم دەر بەدەئوتەندستەن دەنکەر ئوند میستکەر دەر سافاودەن-زەئت، دەر گۆتت مت لجهت گلەئجهسەتزت.

وەرکە

سوهراواردس Œئوڤرە ئومفاسست ئنسگەسامت üبەر 50 سجهرفتەن، دئە گرößتەنتەئلس ئەرهالتەن سند. ئەئنە ئائوسواهل سەئنەر پۆپولäرەن سجهرفتەن:

پەرسسجهە سجهرفتەن (ئائوسواهل)

بوجه دەس لجهتگلانزەس، شابلۆن:فاس
گۆتتەسلەهرە، شابلۆن:فاس
ئماد ئاد-دنس سجهرەئبتافەل، شابلۆن:فاس
لجهتگەستالتەن، شابلۆن:ئارس
دئە سپراجهە دەر ئامەئسەن، شابلۆن:فاس
دەر پففف دەس سمورگه، شابلۆن:فاس
ئەئن تاگ ئن دەر گەسەللسجهافت دەر سوفس، شابلۆن:فاس
Üبەر داس ئەمپفندەن دەر کندهەئت، شابلۆن:ئارس
دەر کلانگ دەس فلüگەلسجهلاگس گابرئەلس، شابلۆن:فاس
دەر رۆتە ئنتەللەکت، شابلۆن:فاس
Üبەر دئە ورکلجهکەئت دەر لئەبە، شابلۆن:ئارس، ئۆدەر دەر گەفäهرتە دەر لئەبەندەن، شابلۆن:ئارس
دەر [دوفت-]گارتەن دەر حەرزەن، شابلۆن:ئارس
داس سەندسجهرەئبەن دەر ڤöگەل (سوهراواردس Üبەرسەتزونگ دەر گلەئجهنامگەن، ئارابسجهسپراجهگەن سجهرفت ڤۆن ئاڤجەننا)، شابلۆن:ئارس

ئارابسجهە سجهرفتەن (ئائوسواهل)

دئە وەئسهەئت (پهلۆسۆپهئە) دەر ئەرلەئوجهتونگ (سەئن ماگنوم ئۆپوس)، شابلۆن:ئارس
ئەئنگەبونگەن ئوند حەئلگونگەن (گەبەتستەختە ئوند لتانەئئەن)، شابلۆن:ئارس
داس بوجه دەر ئاندەئوتونگەن، شابلۆن:ئارس
داس بوجه دەر ودەرستäندە، شابلۆن:ئارس
داس بوجه دەر پفادە ئوند گەسپرäجهە (سەئن ئومفانگرەئجهستەس وەرک)، شابلۆن:ئارس
زوم گلائوبەن دەر وەئسەن، شابلۆن:ئارس
لجهتبلتزە، شابلۆن:ئارس
دئە ئەرزäهلونگ ڤۆم وەستلجهەن ئەخل (لئەگت ئەبەنفاللس ئن وۆمöگلجه ئەئگەنەر پەرسسجهەر Üبەرسەتزونگ ڤۆر)، شابلۆن:ئارس

سئەهە ئائوجه

ئللومناتئۆنسپهلۆسۆپهئە

لتەراتور

تۆسون بایراک: دئە گەستالت دەس لجهتس، حایاکال ئال-نور، (دەئوتەندە Üبەرسەتزونگ ئائوس دەر تüرکسجهەن Üبەرسەتزونگ، ئانگەرەئجهەرت مت ئەئنەم برئەف ڤۆن ئال-ژلان ئوند ئەئنەر سوفگەسجهجهتە ڤۆن ئەرزنژان)، ئەدتئۆن سهەرسهر 2013، ئسبن 978-3906005119
بەتتنا لöبەر: داس رائوسجهەن دەر فلüگەل گابرئەلس – درەئ ئەرزäهلونگەن دەس "مەئستەرس دەر ئەرلەئوجهتونگ" سوهراوارد. درپ رۆسەنکرەئوز ڤەرلاگ، برنباجه 2006
حەنری جۆربن: دئە سماراگدەنە ڤسئۆن. دەر لجهتمەنسجه ئم پەرسسجهەن سوفسموس. دئەدەرجهس ڤەرلاگ 1989، کاپتەل ئئئ (سۆننە زور متتەرناجهت ئوند حممەلسپۆل)
حەنری جۆربن: ئەن ئسلام ئرانئەن. سۆهراوارد ئەت لەس پلاتۆنجئەنس دە پەرسە. Éدتئۆنس گاللمارد 1971
حەنری جۆربن: سۆهراڤارد. لە لڤرە دە لا ساگەسسە ئۆرئەنتالە. Éدتئۆنس ڤەردئەر، جۆللەجتئۆن "ئسلام سپرتوئەللە" 1986.
ئاننەمارئە سجهممەل: میستسجهە دمەنسئۆنەن دەس ئسلام. دئە گەسجهجهتە دەس سوفسموس. دئەدەرجهس ڤەرلاگ 1992، کاپتەل تهەئۆسۆپهسجهەر سوفسموس
مەهد ئامن رازاڤ: سوهراوارد ئاند تهە سجهۆئۆل ئۆف ئللومناتئۆن. جورزۆن پرەسس 1997.
حەنری جۆربن: موندوس ئماگنالس; ئۆر تهە ئماگناری ئاند تهە ئماگنال
مەهد ئامن رازاڤ: سوهراوارد ئاند تهە سجهۆئۆل ئۆف ئللومناتئۆن. رجهمۆند، سوررەی (ئەنگلاند) 1997.
نجۆلائ سنائ: سههāب ئاد-دīن ئاس-سوهراواردī: Ḥئکمات ئال-ئسهرāق، بەرلن 2011.
شهāباددīن یاهỵā ئاس-سوهراواردī: ئۆپەرا مەتاپهیسجا ئەت میستجا. ئۆئەئوڤرەس پهلۆسۆپهقوئەس ئەت میستقوئەس. حرسگ. ڤۆن حەنری جۆربن، ئستانبول 1945 (باند 2 ئست 1954 ئن تەهران ئەرسجهئەنەن، باند 3 1970 ئن تەهران).
ئۆتتۆ سپئەس: تهرەئە ترەئاتسەس ئۆن میستجسم بی سههابوددن سوهراوارد ماقتول. ستوتتگارت 1935.
وهەئەلەر م. تهاجکستۆن: تهە میستجال & ڤسئۆناری ترەئاتسەس ئۆف سههابوددن یاهیا سوهراوارد. جۆستا مەسس، کالفۆرنئەن، 1999.
ژۆهن والبردگە: 'سوهراواردī’س (د. 1191) ئنتماتئۆنس ئۆف تهە تابلەت ئاند تهە تهرۆنە: تهە رەلاتئۆنسهپ ئۆف ئللومناتئۆنسم ئاند تهە پەرپاتەتج پهلۆسۆپهی'، ئن کهالەد ئەل-رۆئوئایهەب، ئاند سابنە سجهمدتکە (ئەدس)، تهە ئۆخفۆرد حاندبۆئۆک ئۆف ئسلامج پهلۆسۆپهی، ئۆخفۆرد حاندبۆئۆکس (2016; ئۆنلنە ئەدن، ئۆخفۆرد ئاجادەمج، 2 نۆڤ. 2016)

وەبلنکس

شابلۆن:جۆممۆنسجات

شابلۆن:دنب-پۆرتال
شابلۆن:سەپ
ئەسفاندئار تابار: ئەئنە مەتهۆدسجهە ئونتەرسوجهونگ زور کرتک ئوند راتئۆنالتäت بەئ سوهراوارد ئم کۆنتەخت دەر ئەئورۆپäئسجهەن پهلۆسۆپهئە، ئونڤەرستäت ستوتتگارت 2007.

ئەئنزەلناجهوەئسە

↑ شابلۆن:لتەراتور
↑ گۆتتهارد سترۆهمائئەر: ئاڤجەننا. بەجک، مüنجهەن 1999، ئسبن 3-406-41946-1، س. 130 ف.
↑ کارل سجهلاممنگەر: ئەئنلەئتونگ. ئن: کارل سجهلاممنگەر، پەتەر لامبۆرن ولسۆن: وەئاڤەر ئۆف تالەس. پەرسئان پجتورە روگس / پەرسسجهە بلدتەپپجهە. گەکنüپفتە میتهەن. جاللوەی، مüنجهەن 1980، ئسبن 3-7667-0532-6، س. 9–13، هئەر: س. 11.
↑ گۆتتهارد سترۆهمائئەر: ئاڤجەننا. 1999، س. 130.
↑ ژەئان دورنگ، زئا مرابدۆلباگه، دارئوسه سافڤات: تهە ئارت ئۆف پەرسئان موسج. ماگە پوبلسهەرس، واسهنگتۆن دج 1991، ئسبن 0-934211-22-1، س. 179–181.

شابلۆن:نۆرمداتەن

شابلۆن:سۆرتئەرونگ:سوهراوارد، سجههاب ئاددن یاهیا

شابلۆن:پەرسۆنەنداتەن

ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن

دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „سجههاب ئاد-دن یاهیا سوهراوارد“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.

[1] شابلۆن:لتەراتور

[2] گۆتتهارد سترۆهمائئەر: ئاڤجەننا. بەجک، مüنجهەن 1999، ئسبن 3-406-41946-1، س. 130 ف.

[3] کارل سجهلاممنگەر: ئەئنلەئتونگ. ئن: کارل سجهلاممنگەر، پەتەر لامبۆرن ولسۆن: وەئاڤەر ئۆف تالەس. پەرسئان پجتورە روگس / پەرسسجهە بلدتەپپجهە. گەکنüپفتە میتهەن. جاللوەی، مüنجهەن 1980، ئسبن 3-7667-0532-6، س. 9–13، هئەر: س. 11.

[4] گۆتتهارد سترۆهمائئەر: ئاڤجەننا. 1999، س. 130.

[5] ژەئان دورنگ، زئا مرابدۆلباگه، دارئوسه سافڤات: تهە ئارت ئۆف پەرسئان موسج. ماگە پوبلسهەرس، واسهنگتۆن دج 1991، ئسبن 0-934211-22-1، س. 179–181.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]