سجهابانکارا
دئە سجهابانکارا (ئائوجه سجهاوانکارا; دمگ Šئابāنکāرا) وارەن ئم متتەلالتەر ئەئن کوردسجهەر ستامم ئائوس دەم سüدئران، وۆ ئەر ئالس رەگئۆنالەر ماجهتفاکتۆر ئەئنە وجهتگە رۆللە سپئەلتە. زوگلەئجه ئست سجهابانکارا دئە بەزەئجهنونگ دەس سئەدلونگسگەبئەتەس دئەسەس ستاممەس.
لاندسجهافت سجهابانکارا
داس گەبئەت گرەنزتە ئم سüدەن ئان دەن پەرسسجهەن گۆلف، ئم نۆردەن ئوند ئۆستەن ئان فارس ئوند کەرمان ئوند بەساß ئەئن وارمەس بس گەمäßئگتەس کلما. حەئوتە لئەگت دئەسەس گەبئەت ئن دەر ئرانسجهەن پرۆڤنز فارس، وۆ ئەس نۆجه زوەئ دöرفەر مت دەم نامەن سجهابانکارا گبت. لائوت دەم ئرانسجهەن حستۆرکەر حامداللاه موستائوف وار دئە حائوپتستادت سجهابانکاراس ئگ/ئدژ. داس لاند وار ئن سەجهس دسترکتە ئەئنگەتەئلت ئوند ڤەرفüگتە üبەر فروجهتبارە بöدەن، ئائوف دەنەن گەترەئدە، بائوموۆللە، داتتەلن ئوند وەئتەرەس ئۆبست ئانگەبائوت ووردەن. زور زەئت دەر سەلدسجهوکسجهەن حەررسجهافت زاهلتە داس لاند 2 مللئۆنەن دنارە ئان ستەئوئەرن، وäهرەند ئەس 1340 نور نۆجه 266.100 دنارە وارەن. ناجه دەم روسسسجهەن ئرانستەن منۆرسک ستەللتەن دئە کوردەن ئم متتەلالتەر ئەئنە وجهتگە ئوند گرۆßئە بەڤöلکەرونگسگروپپە ئم سüدران (دەر ئانتکەن پەرسس).
دەر ستامم سجهابانکارا
دەر ستامم دەر سجهابانکارا، دەر سجه ئائوف ئرانسجهە کöنگە وئە ئارداسجهر ئ. ئۆدەر مانوتسجهەهر، ئەئنەم میتهسجهەن کöنگ ئائوس دەم سجهāهنāمە، زورüجکفüهرتە، وار ئن فüنف ئونتەرستäممە ئونتەرتەئلت. دئەسە هئەßئەن ئسمائل، رامان، کارزوو، ماسود ئوند سجهاکان. دئە سجهابانکارا بەترئەبەن ڤئەهزوجهت، واس ئائوجه ئان ئهرەم نامەن دەئوتلجه ورد: داس وۆرت سجهابان (کوردسجه: شڤان، پەرسسجه: جوبدار، تüرکسجه: چۆبان) بەدەئوتەت „حرتە“.
دئە گەسجهجهتە دەس ستاممەس ورد ئەرست مت دەم ئونتەرگانگ دەر بویدەن متتە دەس 11. ژاهرهوندەرتس گرەئفبار. فرüهەرە ئەرەئگنسسە ئائوس ساسساندسجهەر زەئت – وئە دئە رەتتونگ یازدەگەردس ئئئ. ڤۆر دەن موسلمسجهەن ئارابەرن – دüرفتەن ئەهەر لەگەندەن سەئن. ئونتەر دەن ساسساندەن هاتتەن دئە سجهابانکارا دەن رانگ ئەئنەس ئسپاهبادهس ئننە. تەئلە دەر سجهابانکارا واندەرتەن ئائوس دەر ئومگەبونگ ئسفاهانس ئائوف دروجک دەر گهازناودەن رجهتونگ سüدەن ئوند کامەن ئن دئە ئەئنفلوسسسپهäرە دەر بویدەن، ئونتەر دەنەن ئەئنگە ستاممەسفüهرەر وجهتگە Äمتەر ئەئنناهمەن. دەر ئونتەرستامم دەر رامان گەرئەت سجهلئەßلجه مت دەن بویدەن ئن کۆنفلکت، üبەرناهم ئونتەر سەئنەم ئانفüهرەر فادلویا بس 1055 دئە حەررسجهافت üبەر گانز فارس ئوند ستüرزتە 1062 دەن لەتزتەن بویدسجهەن حەررسجهەر. کورز دارائوف گەرئەتەن دئە سجهابانکارا دانن مت دەن سەلدسجهوکەن ئن کۆنفلکت، دەرەن ئۆبەرهۆهەئت سئە ناجه ئەئنەر نئەدەرلاگە گەگەن قاوورد، دەن ئەرستەن حەررسجهەر دەر کرمان-سەلدسجهوکەن، ئانەرکەننەن موسستەن. فادلویا، دەر بەستäتگتە حەررسجهەر ڤۆن فارس، ڤەروەئگەرتە ئابەر مەهرمالس دئە ڤەرەئنبارتەن تربوتزاهلونگەن ئوند لەهنتە سجه گەگەن دئە سەلدسجهوکەن ئائوف. زوار ووردە ئەر دارائوفهن ستەتس بەسئەگت، دۆجه فۆلگتە ئائوجه ئممەر ئەئنە بەگنادگونگ. ئالس فادلویا سجه 1071/1072 زوم لەتزتەن مال ئائوفلەهنتە، ووردە ئەر ئن دەر فەستونگ ئستاجهر گەفانگەن گەهالتەن ئوند 1078 هنگەرجهتەت. ئائوجه داناجه، ز. ب. ئم ژاهر 1098، کام ئەس ئممەر وئەدەر زو کۆنفلکتەن زوسجهەن دەن سجهابانکارا ئوند دەن سەلدسجهوکسجهەن گۆئوڤەرنەئورەن، ئائوف دئە 1148 دئە سالگهوردسجهەن ئاتابەگس ڤۆن فارس فۆلگتەن.
ئالس دەر ئران ئم 12. ئوند 13. ژاهرهوندەرت ڤۆن دەن مۆنگۆلەن ئەرۆبەرت ووردە، ووردەن ئائوجه دئە سجهابانکارا ئەنتماجهتەت. ئهرە حائوپتستادت ئگ ووردە 1260 دورجه کهان حüلەگü زەرستöرت، ئهر لاند گنگ ئن دەن بەستز دەر ئلجهانە üبەر. 1312 ئەرهۆبەن سجه دئە سجهابانکارا گەگەن دەن ئلجهان Öلدسجهەئتü، دۆجه ووردە دئە رەڤۆلتە ڤۆن سجهاراف ئاد-دن موزاففار نئەدەرگەسجهلاگەن. دەسسەن سۆهن گرüندەتە 1314 دئە دیناستئە دەر موزاففاردەن، دئە ناجه دەن ئلجهانەن üبەر سüدران هەررسجهتە. 1354/55 ئەرهۆب سجه دەر فüهرەر دەر سجهابانکارا، مالک ئارداسجهر، گەگەن دئە موزاففاردەن. ئائوجه دئەسەر ئائوفستاند ووردە گەبرۆجهەن ئوند دئە سجهابانکارا ئەندگüلتگ ئەنتماجهتەت. ئاب دەم 14. ژاهرهوندەرت ڤەرلئەرەن سجه دئە سپورەن دەر سجهابانکارا.
دئە ئاتابەگس ڤۆن گرۆßلورستان ساهەن سجه ئالس ناجهفاهرەن دەس سجهابانکارا-ئانفüهرەرس فادلویا ئان.
حەررسجهەر دەر سجهابانکارا
ئەئنگە حەررسجهەر دەر سجهابانکارا وارەن:[1]
- ئابو ’ل-ئابباس فادلویا ئبن حاسانویا (1062-1069)
- نزام ئاد-دن ماهمود (1068-1080)
- موباراز ئاد-دن حازاپاسپ (جا. 1080-جا. 1110)
- حاسانویا ئ. (جا. 1110-جا. 1160)
- موباراز ئ. (جا. 1160-ج. 1190)
لتەراتور
- تهە ئەنجیجلۆپائەدئا ئۆف ئسلام. نەو ئەدتئۆن، ئارتکەل Ṣḥئابāنکāرا ڤۆن ڤ. ف. بüجهنەر
- ئەنجیجلۆپæدئا ئرانجا، ئارتکەل فارس ڤۆن ئاهماد ئاسهراف
- ئەنجیجلۆپæدئا ئرانجا، ئارتکەل فاžلūیا ڤۆن ئابداللاه ماردوک
ئەئنزەلناجهوەئسە
ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن
دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „سجهابانکارا“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.