نورجولوک
نورجولوک ئست ئەئنە بەزەئجهنونگ فüر دئە ئائوف سائد نورسی زورüجکگەهەندە رەلگöسە رەفۆرمبەوەگونگ ئن دەر تüرکەئ.[1] دەر بەگرفف نورجو (ئن ئەتوا „ئانهäنگەر دەس لجهتس“) ورد ڤۆن ڤئەلەن ئانهäنگەرن بەنوتزت، ژەدۆجه ئائوجه ڤۆن ڤئەلەن ئالس دسکرمنئەرەند ئوند ئالس ئونرجهتگ ئابگەلەهنت.
ئانفäنگە ئوند زئەلە دەر بەوەگونگ
دەر گرüندەر دەر نورجولوک-بەوەگونگ وار دەر کوردسجه-تüرکسجهە ئسلامسجهە گەلەهرتە سائد نورس، دەسسەن تäتگکەئت ئن ئابلەهنونگ دەر رەفۆرمپۆلتک ئاتاتüرکس ئاب 1923 دارائوف ئائوسگەرجهتەت وار، دەن ئسلام وئەدەرزوبەلەبەن ئوند مت دەن ئەرفۆردەرنسسەن دەر مۆدەرنەن وەلت زو ڤەرسöهنەن. سائد نورس وار زو ژەنەر زەئت ئەتوا 50 ژاهرە ئالت. درەه- ئوند ئانگەلپونکت وار داس لتەرارسجهە سجهاففەن سائد نورسس، داس جا. 150 سجهرفتەن ئومفاسست، دئە ئەر تەئلس ئن دەر ڤەرباننونگ ئۆدەر ئن گەفäنگنسسەن ئن ئۆسمانسجهەر سجهرفت ڤەرفاسستە. دئەسە وەرکە ووردەن ڤۆن سەئنەن ئانهäنگەرن کۆپئەرت، ڤەربرەئتەت ئوند گەلەسەن. دئەسە کۆپئەر- ئوند لەکتüرەتäتگکەئت وار دئە کەئمزەللە دەر نورجولوک-بەوەگونگ. زئەل سائد نورسس ئوند سەئنەر بەوەگونگ وار ئەئن پانسلامسجهەر ستائات مت مەککا ئوند مەدنا ئالس زەنتروم ئوند دەر سجهارئا ئالس رەجهتسۆردنونگ.[2]
ئونتەرگروپپەن دەر نور جەمائات
دئە ئەرستە ئابسپالتونگ ئەرەئگنەتە سجه بەرەئتس زو لەبزەئتەن سائد نورسس. ئالس 1956 دەر دروجک دەر وەرکە سائد نورسس ئەرلائوبت ووردە، ئەنتسجهئەد ئەر، داسس دئەسە ئن لاتەئنسجهرفت پوبلزئەرت وەردەن سۆللتەن.
دئە مەهرهەئت دەر ئانهäنگەر سائد نورسس ساممەلتە سجه ناجه دەسسەن تۆد 1960 هنتەر دەم رات دەر ئاğئابەیس، سەئنەر ئەنگستەن وەگگەفäهرتەن زو لەبزەئتەن. ئهرە وجهتگستەن ڤەرترەتەر وارەن زüبەیر گüندüزالپ، موستافا سونگور ئوند بایرام یüکسەل. ڤۆر ئاللەم متتە دەر 1960ەر ژاهرە ئوند ئەرنەئوت ناجه دەم ملتäرپوتسجه ڤۆن 1971 ڤەرفۆلگتەن ستائاتلجهە ستەللەن دئە نور-سجهüلەر وەگەن ڤەرمەئنتلجه ستائاتسفەئندلجهەر ئاکتڤتäتەن، وەلجهە نئە ناجهگەوئەسەن ووردەن. دئەسە گروپپئەرونگ گاب ئاب 1971 دئە تاگەسزەئتونگ یەن ئاسیا (دەسوەگەن یەن ئاسیاجıلار)، ئوند ئاب 1977 دئە مۆناتسزەئتسجهرفت „کöپرü“ هەرائوس. ئن دەن سئەبزگەر ژاهرەن بەکäمپفتەن سئە دەن ئەئنفلوسس دەس مارخسموس ئن دەر تüرکسجهەن گەسەللسجهافت. سئە ئونتەرستüتزتەن ژەدۆجه نجهت دئە ئانهäنگەر نەجمەتتن ئەرباکانس مللی-گöرüش-بەوەگونگ، دا سئە دەرەن پۆلتکۆنزەپت ئالس ئوندەمۆکراتسجهە پۆلتسجهە ئنسترومەنتالسئەرونگ دەر رەلگئۆن ڤەروەرفەن. ناجه دەم ملتäرپوتسجه ڤۆن 1980 ووردەن ئهرە زەئتسجهرفتەن مەهرفاجه ڤەربۆتەن، وەئل سئە گەگەن دئە ڤۆم ملتäر ئەرلاسسەنە ڤەرفاسسونگ پۆلەمسئەرتەن. دئە پارتەئناهمە گەگەن داس ملتäررەگمە ئوند دئە موتتەرلاندسپارتەئ ڤۆن تورگوت Öزال وار ژەدۆجه نجهت ئونومسترتتەن. 1990 سپالتەتە سجه سجهلئەßلجه دئە گروپپە دەر یەن نەسل (= نەئوئە گەنەراتئۆن) ئوم مەهمەد فıرıنجı ڤۆن دەر یەن ئاسیا-گروپپە ئاب. دئە نەئوئە گەنەراتئۆن بەترەئبەن ئەئنەن ڤەرلاگ ئوند دەن رادئۆسەندەر „مۆرال فم“. ئهر ڤەرلاگ پوبلزئەرت زاهلرەئجهە رۆمانە، ساجهبüجهەر ئوند راتگەبەر.
بەرەئتس 1980 هاتتە سجه ئەئنە گروپپە ڤۆن نورجوس ئوم دەن ئن ئەرزوروم لەبەندەن مەهمەد کıرکıنجı ئابگەسپالتەن، وەئل سئە دەن پوتسجه ڤۆن کەنان ئەڤرەن بەفüروۆرتەتەن. سپäتەر ئونتەرستüتزتەن سئە دئە موتتەرلاندسپارتەئ ڤۆن تورگوت Öزال. گەنەرەلل سند دئە پۆلتسجهەن ڤۆرستەللونگەن دئەسەر فراکتئۆن ئائوتۆرتäرەر. ئهر ستەهت دئە زەئتسجهرفت „زافەر“ ناهە.
ئەئنە گرۆßئە گروپپە ڤۆن نور-سجهüلەر ئوم موستافا سونگور فۆرمئەرتە سجه زور گروپپە دەر ئۆکویوجولار (= لەسەر)، وەلجهە سجه سەلبست ئالس دئە „کلاسسسجهە فۆرم“ دەر نورجولوک-بەوەگونگ بەتراجهتەت. سئە لەگەن داس سجهوەرگەوجهت ئائوف دئە لەکتüرە دەر سجهرفتەن ڤۆن سائد نورس.
فüر ئەئنە ستäرکەر ئنتەللەکتوئەللە ئائوسرجهتونگ ستەهت داگەگەن دئە زەئتسجهرفت کاراکالەم.
دانەبەن بەستەهت ئەئنە ڤەرەئنگونگ ڤۆن نورجوس کوردسجهەر حەرکونفت، دئە ئن ئستانبول دەن ڤەرلاگ تەنڤر نەشریات بەترەئبت. دا سئە دئە ئاندەرەن نورجو-فراکتئۆنەن دەس تüرکسجهەن جهائوڤنسموس زەئهەن، سند دەرەن بەزئەهونگەن زو ئهنەن گەسپاننت.[3]
گüلەن-بەوەگونگ
شابلۆن:حائوپتارتکەل ئەئنە سۆندەررۆللە سپئەلت فەتهوللاه گüلەنس بەوەگونگ، دئە ئن دەن سپäتەن 1960ەر ژاهرەن ئالس لۆکالە گروپپئەرونگ ئن İزمر ئوند ئومگەبونگ ئەنتستاند ئوند ئاب متتە دەر 1980ەر ئن ئاندەرە تەئلە دەر تüرکەئ ئەخپاندئەرتە.[4] ئەر ورد ڤۆن وسسەنسجهافتلەرن ئالس بەدەئوتەندستەر ڤەرترەتەر ئوند زەنترالە فüهرونگسپەرسۆن[5] دەر سجهüلەر سائد نورسس بەتراجهتەت، ئۆبوۆهل ئەر سجه نئە ئالس نورجو بەزەئجهنەت هات.[6] بەرەئتس ئالس کند کام ئەر ئو. ئا. دورجه دەن ئەئنفلوسسرەئجهەن سوف-لەهرەر موهاممەد لوتف ئەفەند مت دەن لەهرەن سائد نورسس ئن بەرüهرونگ. بەسۆندەرس گەپرäگت ووردە گüلەن ڤۆن سائد نورسس رەئنتەرپرەتاتئۆن دەس کۆرانس ئم لجهتە مۆدەرنەر وسسەنسجهافت، ڤۆم بەکەننتنس زور دەمۆکراتئە ئوند دەر ڤەربندونگ زوسجهەن ڤەرنونفت ئوند ئۆففەنبارونگ. نورسس ئدەئەن ووردەن زو ئەجکپفەئلەرن ڤۆن گüلەنس سپäتەرەن لەهرەن ئوند سجهرفتەن.[7]
دەر گüلەن-بەوەگونگ وەردەن هوندەرتتائوسەندە متگلئەدەر زوگەرەجهنەت، واس سئە زو ئەئنەر دەر گرößتەن – وەنن نجهت سۆگار دەر گرößتەن – ئسلامسجهەن بەوەگونگ ئن دەر تüرکەئ ماجهت.[8] دئە گüلەن-بەوەگونگ ڤەرفüگت üبەر هوندەرتە ڤۆن ئونتەرۆرگانساتئۆنەن ئوند کۆنگرەسسەن ئن ئەتوا 50 لäندەرن.[9]
دەر بەوەگونگ فەتهوللاه گüلەنس ورد ئننەر- ئوند ئائوßئەرهالب دەر تüرکەئ ڤۆرگەوۆرفەن، ئەئنە سیستەماتسجهە ئونتەرواندەرونگ دەر تüرکسجهەن پۆلزەئ ئوند ژوستز ئانزوسترەبەن ئوند دادورجه ئەئنەن ستائات ئم ستائات[10] ئەررجهتەن زو وۆللەن.[11] ناجه دەم گەسجهەئتەرتەن پوتسجهڤەرسوجه ئن دەر تüرکەئ 2016 ووردە دئە گüلەن-بەوەگونگ ئالس دراهتزئەهەر بەناننت (ئۆهنە داسس دافüر کۆنکرەتە بەوەئسە ڤۆرگەلەگت ووردەن)، ئوند üبەر 45.000 ملتäرس، پۆلزستەن، رجهتەر، گۆئوڤەرنەئورە ئوند بەئامتە ئالس (ورکلجهە ئۆدەر ئانگەبلجهە) ئانهäنگەر گüلەنس ڤەرهافتەت ئۆدەر سوسپەندئەرت.[12]
نورجوس ئن ئەئورۆپا
دئە نورجولوک-برودەرسجهافت، دەرەن گەسامتلەئتونگ ئن دەر ڤەرانتوۆرتونگ ئەئنەر ئاربەئتسگەمەئنسجهافت گلەئجهبەرەجهتگتەر „برüدەر“ ئن ئستانبول لئەگت، سۆلل ناجه ئەئگەنەر دارستەللونگ ئن 100 لäندەرن وەلتوەئت 10 مللئۆنەن متگلئەدەر هابەن.[13] ئن دەئوتسجهلاند ئست دئە نورجولوک-بەوەگونگ ئن دەم داجهڤەرباند ژام'ئات-ئون نور (ئسلامسجهە گەمەئنسجهافت دەس گöتتلجهەن لجهتەس ئە.ڤ.) مت ستز ئن کöلن ئۆرگانسئەرت. دەرەن ڤەرڤئەرفاجهونگ دەر متگلئەدەرزاهل ئن دەر زوەئتەن حäلفتە دەر 1990ەر ژاهرە ئست ئائوجه ئەئن ئەرفۆلگ فەتهوللاه گüلەنس، دەر ئم دەزەمبەر 1994 ئەئنە ئنتەنسڤە Öففەنتلجهکەئتسکامپاگنە ستارتەتە. ناجه ئەئگەنەن ئانگابەن هات سئە ئن دەئوتسجهلاند 120 مەدرەسسەن.[14] Äهنلجهە ڤەرەئنگونگەن بەستەهەن ئن Öستەررەئجه ئوند دەن نئەدەرلاندەن.
ئن دەئوتسجهلاند وەردەن دئە رسالە-ئ نور سجهüلەر ئوند دئە نورجولوک بەوەگونگ ڤۆم داجهڤەرباند „ئەئورۆپەئان رسالە-ئ نور ئاسسۆجئاتئۆن“ ڤەرترەتەن[15].
رەلگöسە پراکتکەن ئوند داس گەمەئنسجهافتسلەبەن دەر نورجوس
ئم متتەلپونکت دەر رەلگöسەن پراخس دەر نورجوس ستەهت دئە سۆهبەت، ئەئنە زوساممەنکونفت ناجه دەم ئابەندگەبەت، بەئ دەم ئونتەر ئاندەرەم ئائوس دەن وەرکەن سائد نورسس (رسالە-ئ نور) رەزتئەرت ورد، دئە دئە ووندەر دەس ئسلام ئائوفزەئگەن.[13]
دئە نورجوس ئونتەرهالتەن زاهلرەئجهە ستودەنتەنوۆهنهەئمە، دئە ناجه رەلگöسەن پرنزپئەن گەلەئتەت وەردەن.
ئالس سپراجهرۆهر دەر بەوەگونگ گلت دئە تاگەسزەئتونگ یەن ئاسیا.
لتەراتور
- بەکم ئاگائ: زوسجهەن نەتزوەرک ئوند دسکورس: داس بلدونگسنەتزوەرک ئوم فەتهوللاه گüلەن (گەب. 1941): دئە فلەخبلە ئومسەتزونگ مۆدەرنەن ئسلامسجهەن گەدانکەنگوتس، ئەب-ڤەرلاگ، سجهەنەفەلد 2004، ئسبن 3-936912-10-6.
- جەمل شاهنöز: دئە نورجولوک-بەوەگونگ. ئەنتستەهونگ، ئۆرگانساتئۆن ئوند ڤەرنەتزونگ، نەسل ڤەرلاگ: ئستانبول 2008، ئسبن 978-975-269-620-4 (ئەئنە سجهرفت ڤۆن ئەئنەم ڤەرترەتەر دەر بەوەگونگ)
- ئورسولا سپولەر: نورجولوک، ئن: تلمان ناگەل (حرسگ.): ستودئەن زوم مندەرهەئتەنپرۆبلەم ئم ئسلام. بد. ئ. سەلبستڤەرلاگ دەس ئۆرئەنتالسجهەن سەمنارس دەر ئونڤەرستäت بۆنن 1973. س. 100–182.
- ئورسولا سپولەر: نورجولوک. ئەئنە مۆدەرنە ئسلامسجهە بەوەگونگ. ئن: وۆلفگانگ ڤۆئگت (حرسگ.): خخ. دەئوتسجهەر ئۆرئەنتالستەنتاگ. ڤۆرترäگە. ستەئنەر، وئەسبادەن 1977. (= زەئتسجهرفت دەر دەئوتسجهەن مۆرگەنلäندسجهەن گەسەللسجهافت سوپپلەمەنت ئئئ، 2). س. 1246–1252. دگتالسات
- ئورسولا سپولەر: زور ئۆرگانساتئۆنسستروکتور دەر نورجولوک-بەوەگونگ، ئن: حانس-رۆبەرت رۆئەمەر (حرسگ.): ستودئەن زور گەسجهجهتە ئوند کولتور دەس ڤۆردەرەن ئۆرئەنتس: فەستسجهرفت فüر بەرتۆلد سپولەر زوم 70. گەبورتستاگ. برلل، لەئدەن 1981. س. 423–443.
- مارتن رئەخنگەر/بüلەنت ئوجار (حگ.): ئەئن ترادتئۆنەللەر گەلەهرتەر ستەللت سجه دەر مۆدەرنە. سائد نورس 1876-1960. ڤ&ر ئونپرەسس، ئۆسنابرüجک 2017، ئسبن 978-3-8471-0695-1.
وەبلنکس
- سائد-نورس-سیمپۆسئوم
- نور جەمائات لنکس
- ئاڤروپا نور جەمائات
- ئۆزان جەیهون (حرسگ.)، ئەبەرهارد سەئدەل، جلائودئا دانتسجهکە، ئال یلدرم: شابلۆن:وەبارجهڤ (پدف-داتەئ; 4،13 مب)، 2003
ئەئنزەلناجهوەئسە
- ↑ „پۆلتک ئم نامەن ئاللاهس. دەر ئسلامسموس – ئەئنە حەرائوسفۆردەرونگ فüر ئەئورۆپا“، 2001، س. 69–77
- ↑ سپولەر: نورجولوک. 1977، س. 1247.
- ↑ ئاتاجان، فولیا : “ئا کوردسه ئسلامست گرۆئوپ ئن مۆدەرن تورکەی: سهفتنگ ئدەنتتئەس” مددلە ئەئاست ستودئەس 37.3 (2001) س. 111–144.
- ↑ شابلۆن:جتە ژۆئورنال
- ↑ رالپه گهادبان: دئە پسەئودۆ-مۆدەرنستەن سائد نورس ئوند فەتهوللاه گüلەن. ئن: ئسلام ئوند ئسلامکرتک، بەرلن/تüبنگەن 2011، ئسبن 978-3-89930-360-5
- ↑ بایرام بالج: فەتوللاه گüلەن'س مسسئۆناری سجهۆئۆلس
- ↑ حەلەن رۆسە ئەبائوگه: دئە گüلەن-بەوەگونگ. ئەئنە ئەمپرسجهە ستودئە. فرەئبورگ 2012، س. 50ف.
- ↑ تورکەی ئاججوسەس پۆپولار ئسلامست ئۆف پلۆت ئاگائنست ستاتە، تهە گوئاردئان 1. سەپتەمبەر 2000
- ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ (پدف; 139 کب)
- ↑ "دەر فرەئوندلجهە ستائات ئم تüرکسجهەن ستائات"، دەر ستاندارد، پرنتائوسگابە، 6. ئۆکتۆبەر 2010. ئابگەروفەن ئام 16. ئۆکتۆبەر 2012
- ↑ ژüرگەن گۆتتسجهلجه: گüلەن-بەوەگونگ ئن دەر تüرکەئ - دئە ئونهەئملجهە ماجهت دەس ئمان سپئەگەل ئۆنلنە، 5. ئاپرل 2011، ئابگەروفەن ئام 12. ژون 2011
- ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
- ↑ 13،0 13،1 „پۆلتک ئم نامەن ئاللاهس. دەر ئسلامسموس – ئەئنە حەرائوسفۆردەرونگ فüر ئەئورۆپا“، 2001، س. 73
- ↑ „پۆلتک ئم نامەن ئاللاهس. دەر ئسلامسموس – ئەئنە حەرائوسفۆردەرونگ فüر ئەئورۆپا“، 2001، س. 73–74
- ↑ https://www.erna-nur.com/
ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن
دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „نورجولوک“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.