موستافا پاسجها (حامدیە-کۆمماندەئور)
موستافا پاسجها (کورد. مستەفا پاشا; گەست. 1902) وار ئەئن حامدیە-کۆمماندەئور ئوند ستاممەسفüهرەر دەر کوردسجهەن میران ئن دەر رەگئۆن دەس فرüهەرەن ئەمراتس بۆتان ئم ئائوسگەهەندەن 19. ژاهرهوندەرت ئوند ئانفانگ دەس 20. ژاهرهوندەرتس. ئەر گەهöرتە زو ژەنەن حامدیە-فüهرەرن، دئە دورجه ئهرە ماجهت زو ئەئنەر بەدرۆهونگ فüر دەن ئۆسمانسجهەن ستائات ووردەن.
لەبەن ئوند بەدەئوتونگ
Üبەر گەبورت، کندهەئت ئوند لەبەن موستافا پاسجها سند کەئنە ئنفۆرماتئۆنەن ئەرهالتەن. سەئن گرۆßڤاتەر وار تەمەر ئاگها ئوند سەئن ڤاتەر İبراهم ئاگها. زەئتگەنۆسسەن بەسجهرئەبەن ئهن ئالس گرۆß، فورجهتەئنفلößئەند ئوند بäرتگ.[1]
زوم ستاممەسفüهرەر دەر میران ووردە موستافا 1883 ئۆدەر 1884 ئەئنستممگ دورجه ڤەرترەتەر دەر ڤەرسجهئەدەنەن جلانس گەوäهلت. دئە هالبنۆمادسجهەن میران وارەن زو ژەنەر زەئت ئەئنەر دەر درەئ گرößتەن کوردسجهەن ستäممە. زو ئهنەن گەهöرتەن جا. 8.000 فاملئەن.[2] ئالس ئهر ستاممەسفüهرەر ووردە موستافا ڤۆن سولتان ئابدüلهامد ئئ. مت وەئتەرەن ستاممەسفüهرەرن ئوند ئەئنەم گەفۆلگە ڤۆن 500 مانن ئم ژاهر 1891 ناجه ئستانبول گەروفەن ئوند زوم فüهرەر دەس 48. رەگمەنتس دەر دۆرت گەگرüندەتەن ستاممەسملز دەر حامدیە ئەرناننت. ئەر ئەرهئەلت دابەئ دەن تتەل پاسجها ئوند ئائوجه داس کۆمماندۆ üبەر دئە ستäممە دەر کۆنفöدەراتئۆن دەر چۆخسۆر ئوند شللەت. دەر ئالتۆرئەنتالست ئوند رەئسەندە جارل فرئەدرجه لەهمانن-حائوپت بەسجهرئەب دەن ماجهتبەرەئجه موستافا پاسجهاس ئالسبالد ناجه سەئنەر ئامتسەئنفüهرونگ ئالس „کلەئنەس کöنگرەئجه“.[3]
موستافا پاسجها ئەرهۆب وەگزöللە ڤۆن کاراوانەن ئوند لاستفلößئەن ئوند سەئنە مäننەر پلüندەرتەن ئم گرۆßئەن ئومکرەئس. ئن ئۆسمانسجهەن دۆکومەنتەن سند زاهلرەئجهە فäللە ڤۆن مۆرد، رائوب، ئەنتفüهرونگ ئوند براندسجهاتزونگ دۆکومەنتئەرت، ئان دەنەن موستافا پاسجها فüهرەند بەتەئلگت وار. ئەر ووردە ژەدۆجه نئە دافüر زور رەجهەنسجهافت گەزۆگەن، ئۆبوۆهل زاهلرەئجهە ئەئنگابەن گەگەن ئهن گەتäتگت ئوند ئونتەرسوجهونگەن ئەئنگەلەئتەت ووردەن. دئەس وار ئنسبەسۆندەرە دەم سجهواگەر دەس سولتانس زەک پاسجها، بەفەهلسهابەر دەس 4. ئارمەئەکۆرپس، زو ڤەردانکەن، دەسسەن ئائوفگابە ئەس وار، دئە حامدیە-رەگمەنتەر زو کۆنترۆللئەرەن. زەک پاسجها سجهüتزتە دئە حامدیە-رەگمەنتەر ئوند ئەنتزۆگ سئە دەر گەرجهتسبارکەئت. موستافا پاسجها گرüندەتە سەئنە ماجهت ئائوف گەوالت ئوند نجهت ئائوف کۆنسەنس وئە دئە کوردسجهەن فüهرەر ڤۆر ئهم ئوند بەهائوپتەتە سەئنە ئونابهäنگگکەئت ڤۆم ئۆسمانسجهەن رەئجه. شەرف ماردن بەرجهتەت، داسس دەر ژونگە سائد نورسی موستافا پاسجها وەگەن دەس گەسەتزلۆسەن ترەئبەنس ئائوفسوجهتە ئوند ئهن ئائوففۆردەرتە، ئەئن گوتەر موسلم زو وەردەن. موستافا پاسجها سۆلل سائد نورسی ئەئنەر ئارت پرüفونگ دەر رەلگöسەن گەلەهرسامکەئت ئونتەرزۆگەن هابەن، دئە سائد نورسی بەستاندەن هابە. دارائوفهن هابە موستافا پاسجها سائد ئەئن گەوەهر گەسجهەنکت ئوند ئهم ڤەرسپرۆجهەن، فüنفمال تäگلجه داس رتوئەللە گەبەت زو ڤەررجهتەن.[4]
ئم ژاهر 1902 ووردە موستافا پاسجها بەئ ئەئنەر بەواففنەتەن ئائوسەئناندەرسەتزونگ گەتöتەت. موستافا پاسجها هنتەرلئەß فüنف سöهنە İبراهم، ئابدüلکەرم، نائف، شەلاش ئوند بەرجەس. دەر äلتەستە سۆهن İبراهم ووردە ڤۆن دەن ستاممەسنۆتابلەن ئالس ئونگەئەئگنەت بەتراجهتەت، دا ئەر ئالس زو نەرڤöس گالت. داهەر ئەرسوجهتە مان دەن سولتان، دەن زوەئتگەبۆرەن ئابدüلکەرم ئالس ناجهفۆلگەر ئانزوئەرکەننەن، واس ڤۆن دەر حۆهەن پفۆرتە بەستäتگت ووردە. ئابدüلکەرم سۆللتە سپäتەر ئەئنە ستاممەسملز ئم بالکانکرئەگ ئانفüهرەن.
ترڤئا
ئم ڤۆلکسموند ووردە موستافا پاسجها „مستۆیێ مری“ گەناننت. دابەئ ئست „مستۆ“ دئە کوردسجهە کورزفۆرم ڤۆن مستەفا، بزو. موستافا.
ئەئنزەلناجهوەئسە
- ↑ ئابدولناسıر ینەر: مرانلı موستافا پاشا Öرنەğئندە حامدیە ئالایلارı ئاسکەری گüجüنüن کöتüیە کوللانıمı، حستۆری ستودئەس ئنتەرناتئۆنال ژۆئورنال ئۆف حستۆری، 2012، سەئتە 451
- ↑ موهاممەد ئەمن زەک بەگ: کüرتلەر ڤە کüردستان تاره، ئستانبول 2012، س. 354.
- ↑ مارتن ڤان بروئنەسسەن: ئاگها، سجهەئجه ئوند ستائات، بەرلن 1989، س. 252
- ↑ شەرف ماردن: سائد نورس ئۆلایı: مۆدەرن تüرکیە´دە دن ڤە تۆپلومسال دەğئشم. ئستانبول 2015، سەئتە 122ف.
لتەراتور
- مارتن ڤان بروئنەسسەن: ئاگها، سجهەئجه ئوند ستائات، بەرلن 1989، س. 251ف.
- ئاهمەت ئوچماز: دەڤلەت-ئاشرەت İلشکلەر مرانلı موستافا پاشا-ئاشرەت ئەشکıیا حامدیە ئالایلارı. ئانکارا 2020
شابلۆن:سۆرتئەرونگ:موستافا پاسجها
دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „موستافا پاسجها (حامدیە-کۆمماندەئور)“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.