مەهمەت شەرف پاسجها
[[بلد:تورکسه ستاتەسمان دەنۆئونجەس ئاترۆجتئەس.پنگ|منئاتور|سجهلاگزەئلە دەر نەو یۆرک تمەس ئام 10. ئۆکتۆبەر 1915: سجهەرف پاسجها ساگت، داسس دئە ژونگتüرکەن دئە ڤەرنجهتونگ دەر ئارمەنئەر سجهۆن لانگە پلانتەن.]]
مەهمەت شەرف پاسجها ئۆدەر ئائوجه کورز شەرف پاسجها (* 1865، Üسکüدار، ئستانبول; † 22. دەزەمبەر 1951 ئن جاتانزارۆ/ئتالئەن) وار ئەئن رانگهۆهەر ئۆسمانسجهەر ئۆففزئەر ئوند پۆلتکەر کوردسجهەر ئەتهنزتäت.
وەردەگانگ ئوند پۆلتسجهە لائوفباهن
مەهمەت شەرفس فاملئە ستاممت ڤۆن ئەئنەم سەئتەنزوەئگ دەر کوردسجهەن بابان ڤۆن سولائمانییا ئم هەئوتگەن ئراک ئاب. سەئن ڤاتەر سائد پاسجها وار زوەئمال ئۆسمانسجهەر ئائوßئەنمنستەر ئوند سەئن سۆهن سترەبتە ئەبەنفاللس ئەئنە پۆلتسجهە لائوفباهن ئان. مەهمەت شەرف ئابسۆلڤئەرتە دئە کöنگلجهە سجهولە (مەکتەب-ئ سولتان، داس هەئوتگە گالاتاسارای-گیمناسئوم) ئن ئستانبول. داناجه بەسوجهتە ئەر دئە فرانزöسسجهە ملتäرسجهولە سائنت-جیر. سەئنە پۆلتسجهە کاررئەرە بەگانن ئەر ئم ئائوßئەنمنستەرئوم. داناجه ستئەگ ئەر زوم ملتäرئاتتاجهé فüر بەرلن ئوند پارس ئائوف. زوسجهەن 1898 ئوند 1908 وار ئەر دەر ئۆسمانسجهە بۆتسجهافتەر فüر سجهوەدەن. ئەئنە زەئتلانگ وار ئەر دەر ڤۆرستزەندە دەس ئۆسمانسجهەن ستائاتسرات (شوورâ-یı دەڤلەت). مەهمەت شەرف هات ڤئەلە ئنتەرناتئۆنالە ئۆردەن وئە ئائوس رومäنئەن، دەم ئران ئوند سپانئەن ئەرهالتەن. ئونتەر ئاندەرەم ئەرهئەلت ئەر ئائوجه ئەئنە ئائوسزەئجهنونگ ڤۆم پاپست ئوند داس ئابزەئجهەن دەر فرانزöسسجهەن ئەهرەنلەگئۆن.
1895 ووردە شەرف متگلئەد دەس کۆمتەئەس فüر ئەئنهەئت ئوند فۆرتسجهرتت (İتتهات ڤە تەراکک جەمیەت). ئالس دئەسەس 1908 ئان دئە ماجهت کام ئوند دەن سولتان وەئتگەهەند ئەنتماجهتەت هاتتە، ترات مەهمەت شەرف ئائوس دەر پارتەئ ئائوس. ئەر وارف ئهر ماجهتمسسبرائوجه ئوند ئونتەردرüجکونگ ڤۆر. ئائوßئەردەم وار ئەر داگەگەن، داسس ئۆففزئەرە سجه ئالس پارتەئمتگلئەدەر ئن دئە پۆلتک ئەئنمسجهتەن. ئالس ئەر ئممەر مەهر گەگەن داس کۆمتەئە ئاگتئەرتە، ووردە ئەر ئالس رەگئەرونگسگەگنەر ئوند رەڤۆلوتئۆنäر بەزەئجهنەت ئوند دەر ڤەروجکلونگ ئن دئە ئەرمۆردونگ دەس ئۆسمانسجهەن گرۆßوەسرس ماهمود شەڤکەت پاسجها ڤەردäجهتگت. ئام 12. ژون 1913 ووردە ئەر زوم تۆدە ڤەرورتەئلت. ئن پارس ووردە ئام 14. ژانوئار 1914 ئەئن ئاتتەنتات ئائوف ئهن ڤەرüبت. داس تۆدەسورتەئل ووردە ڤۆن دەر ناجهفۆلگەرەگئەرونگ ئونتەر ئاهمەد تەڤفک پاسجها 1918 ئائوفگەهۆبەن.
کوردسجهە پۆلتک
ناجه 1918 واندتە سجه مەهمەت شەرف دەر کوردسجهەن ناتئۆنالبەوەگونگ زو. دئە نئەدەرلاگە دەر ئۆسمانەن ئم ئەرستەن وەلتکرئەگ، داس ئائوفکۆممەن دەس تüرکسجهەن ناتئۆنالسموس ئوند دەر ئومستاند، داسس مەهمەت شەرف کەئن ئامت ئن دەر نەئوئەن ئۆسمانسجهەن رەگئەرونگ ئەرهئەلت، ڤەرانلاسستەن ئهن دازو، سجه ڤۆن دەر رەگئەرونگ زو دستانزئەرەن. 1918 ووردە ئەر متگلئەد دەر کüردستان تەئال جەمیەت، ئن دەر سجهۆن ڤۆرهەر سەئن برودەر فوئات پاسجها متگلئەد وار. دا ئەر ئم ئائوسلاند سەهر بەکاننت وار، ترات ئەر ئالس ڤەرترەتەر دەر کüردستان تەئال جەمیەت ئم ئائوسلاند ئائوف. دۆجه ئم گەگەنساتز زو ئاندەرەن فüهرەندەن متگلئەدەرن ئائوس دەر فاملئە بەدرخان بەگس ئوند دەر فاملئە سجهەئجه ئوبەیداللاهس سپراجه مەهمەت شەرف کەئن کوردسجه. ئابگەسەهەن ڤۆن ئەئن پائار ئائوفەنتهالتەن ئالس کند ئن سەئنەر حەئمات هاتتە ئەر کەئنەن بەزوگ زو سەئنەم ئورسپرونگ.
ڤەرتراگ ڤۆن سèڤرەس
بەئ دەن فرئەدەنسڤەرهاندلونگەن 1919 زوسجهەن دەن ئۆسمانەن ئوند دەر ترپلە ئەنتەنتە ئن سèڤرەس بەئ پارس ترات مەهمەت شەرف ئالس کوردسجهەر دەلەگئەرتەر ئائوف. ئەر فۆردەرتە ئەئنەن کوردسجهەن ستائات، ئان دەسسەن سپتزە ئەر سجه ئالس کöنگ ساه، ئوند وۆللتە دئەس ئم ڤەرتراگ دورجهسەتزەن. ئەبەنفاللس بەئ دەن ڤەرهاندلونگەن ئانوەسەند وار دەر ئارمەنسجهە گەساندتە بۆگهۆس نوبار پاسجها، دەر فüر سجهاففونگ ئەئنەس ئارمەنسجهەن ستائاتەس ئەئنترات، وۆبەئ بەئدە سەئتەن تەئلوەئسە داس گلەئجهە لاند بەئانسپروجهتەن. ئام 20. نۆڤەمبەر 1919 ئەئنگتەن سئە سجه. دۆجه دئە ئەئنگونگ فüهرتە زو پرۆتەستەن سەئتەنس دەر کوردەن ئن ئۆستاناتۆلئەن، دئە ئهر لاند نجهت ئان دئە ئارمەنئەر ئابترەتەن وۆللتەن. سئە ئەرکاننتەن مەهمەت شەرف نجهت ئالس ئهرەن ڤەرترەتەر ئان. مەهمەت شەرف زۆگ سجه دارائوفهن ئائوس دەن ڤەرهاندلونگەن زورüجک. ئم ئاپرل 1920 موسستە ئەر ئائوف دروجک دەر رەگئەرونگ ئن ئستانبول سەئنە لۆیالتäت گەگەنüبەر سولتان ئوند رەئجه بەکوندەن ئوند سجه کۆمپلەتت ئائوس دەر کوردسجهەن پۆلتک زورüجکزئەهەن. ناجه دەر گرüندونگ دەر رەپوبلک تüرکەئ 1923 ئەنتسجهلۆسس ئەر سجه نجهت مەهر ئن دئە تüرکەئ زورüجکزوکەهرەن ئوند لەبتە ڤۆن دا ئان ئن کائرۆ. مەهمەت شەرف ستارب ئەندە 1951 ئن دەر ئتالئەنسجهەن ستادت جاتانزارۆ. سەئن لەئجهنام ووردە ئن Äگیپتەن بەئگەسەتزت.
ئەهە
مەهمەت شەرف وار زوەئمال ڤەرهەئراتەت. سەئنە ئەرستە ئەهەفرائو ئەمنە ستاممتە ئائوس دەر äگیپتسجهەن فاملئە دەر کاڤال ئوند وار دئە سجهوەستەر دەس ئۆسمانسجهەن گرۆßوەسرس سائد حالم پاسجها. سئە هەئراتەتەن 1890. دا سئە دئە ئاکتڤتäتەن ئهرەس ئەهەماننەس گەگەن داس کۆمتەئە فüر ئەئنهەئت ئوند فۆرتسجهرتت ئونتەرستüتزتە، دورفتە سئە مەهرەرە ژاهرە نجهت ئن داس ئۆسمانسجهە رەئجه ئەئنرەئسەن. ئۆبوۆهل سئە کەئنە کوردن وار، ئەنگاگئەرتە سئە سجه ستارک ئن دەر کüردستان تەئال جەمیەت.
Üبەر سەئنە زوەئتە ئەهەفرائو مەللە ئەدوگە پائران ئست نجهت ڤئەل بەکاننت.
لتەراتور
- رۆهات ئالاکۆم: شەرف پاشا–بر. کüرت دپلۆماتıنıن فıرتıنالı یıللارı. 2. باسکı. ئاڤەستا، بەیۆğلو – İستانبول 1998، ئسبن 975-7112-56-9 (شەرف پاسجها. دئە ستüرمسجهەن ژاهرە ئەئنەس کوردسجهەن دپلۆماتەن).
قوئەللەن
- حاکان Öزۆğلو: کوردسه نۆتابلەس ئاند تهە ئۆتتۆمان ستاتە. ئەڤۆلڤنگ ئدەنتتئەس، جۆمپەتنگ لۆیالتئەس، ئاند سهفتنگ بۆئوندارئەس. ستاتە ئونڤەرستی ئۆف نەو یۆرک پرەسس، ئالبانی نی 2004، ئسبن 0-7914-5993-4 (سونی سەرئەس ئن مددلە ئەئاستەرن ستودئەس).
شابلۆن:سۆرتئەرونگ:سەرف پاسجها، مەهمەت
ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن
دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „مەهمەت شەرف پاسجها“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.