مەهد زانا
مەهد زانا (* 20. دەزەمبەر 1940[1][2] ئن سلڤان، پرۆڤنز دیارباکıر) ئست ئەئن کوردسجهەر پۆلتکەر، ئەهەمالگەر بüرگەرمەئستەر ڤۆن دیارباکıر ئن دەر تüرکەئ ئوند ئەهەمانن ڤۆن لەیلا زانا.
لەبەن
1963 ووردە ئەر متگلئەد دەر ئاربەئتەرپارتەئ دەر تüرکەئ (تİپ) ئوند دەر دەڤرمج دۆğئو کüلتüر ئۆجاکلارı. ڤۆن دئەسەم زەئتپونکت ئان ورد سەئن وەئتەرەس لەبەن بەستممت ڤۆن لانگەن حافتزەئتەن. وئەدەر ئوند وئەدەر ورد ئەر وەگەن سەئنەر پۆلتسجهەن ئاکتڤتäتەن ڤەرهافتەت ئوند ئنس گەفäنگنس گەوۆرفەن. ئنسگەسامت ڤەربراجهتە مەهد زانا 16 ژاهرە هنتەر گتتەرن: 1967، 1971 بس 1974، 1980 بس 1991 ئوند نۆجهمالس ئەئنەئنهالب ژاهرە ئن دەر زەئت 1994 بس 1995. ئەس ووردەن ئهم سۆگەناننتە „مەئنونگسڤەربرەجهەن“ زور لاست گەلەگت، وەئل ئەر زوم بەئسپئەل کوردسجه گەسپرۆجهەن هاتتە، ئۆدەر ئەر هاتتە ئانگەبلجه „ناتئۆنالە گەفüهلە“ ڤەرلەتزت ئۆدەر ئابەر دئە ئابترەننونگ دەر کوردسجه بەسئەدەلتەن رەگئۆنەن ڤۆم تüرکسجهەن ستائاتسگەبئەت ئانگەسترەبت (سۆ گەناننتە „سەپاراتسموس-پرۆپاگاندا“). 1975 هەئراتەتە دەر دامالس 34-ژäهرگە مەهد زانا ئەئنە ئەنتفەرنتە ڤەرواندتە، دئە زوانزگ ژاهرە ژüنگەرە لەیلا (* 3. مائ 1961). 1975 ورد داس ئەرستە کند دەس پائارەس – سۆهن رۆنای – گەبۆرەن.
1977 ووردە مەهد زانا مت ئونتەرستüتزونگ دەر سۆزئالستسجهەن پارتەئ کوردستانس (Öزگüرلüک یۆلو) (دەرەن متبەگرüندەر ئەر ئست) ڤۆن 54 پرۆزەنت دەر واهلبەرەجهتگتەن زوم بüرگەرمەئستەر ڤۆن دیارباکıر، دەر „حائوپتستادت“ دەس کوردسجه بەسئەدەلتەن ئۆستەنس دەر تüرکەئ، گەوäهلت.[3][4] ئن دەر فۆلگە ڤەرسوجهتە ئەر دئە لاگە دەر ڤەرارمتەن ئوند دسکرمنئەرتەن بەڤöلکەرونگ زو ڤەربەسسەرن. ترۆتز لەئەرەر کاسسەن ئوند سپەررونگ دەر گەلدەر فüر دئە ستادت ڤۆنسەئتەن دەر تüرکسجهەن رەگئەرونگ بائوتە ئەر ئن دەن äرمستەن ڤئەرتەلن دەر ستادت ئەئنە باسسڤەرسۆرگونگ (ز. ب. کانالساتئۆن، ئەلەکترزتäت ئوند مüللبەسەئتگونگ) ئائوف.[5]
دەر ملتäرپوتسجه ڤۆم 12. سەپتەمبەر 1980 ستۆپپتە ئاللە دئەسە بەمüهونگەن ئوند پلäنە. دەر ڤەرهäنگونگ دەس کرئەگسرەجهتس، ئائوفلöسونگ دەس پارلامەنتس، ڤەربۆت ئاللەر پارتەئئەن، گەوەرکسجهافتەن ئوند ڤەرەئنە دورجه دەن نون ئائوسسجهلئەßلجه ئائوس ملتäرس بەستەهەندەن سۆگەناننتەن ناتئۆنالەن سجهەرهەئتسرات (مگک – ملل گüڤەنلک کورولو)، فۆلگتە دئە لاندەسوەئتە حەتزژاگد ئائوف متگلئەدەر دەس تüرکسجهەن پارلامەنتس، منستەر، فüهرەرن ڤۆن پۆلتسجهەن پارتەئئەن ئوند گروپپئەرونگەن، گەوەرکسجهافتەر، ئاکادەمکەر ئوند ژۆئورنالستەن – کورز، ئائوف ئاللە „ئەلەمەنتە“، دئە ناجه ئائوففاسسونگ دەر نون هەررسجهەندەن ملتäرژونتا نجهت ئن ئهر بلد دەر ئدەئالەن کەمالستسجهەن رەپوبلک پاسستەن.[6][7]
ناجه دەم پوتسجه ووردەن ئن دەر گەسامتەن تüرکەئ دئە ملتäرگەفäنگنسسە وئەدەر ئن بەترئەب گەنۆممەن.[8] 650.000 مەنسجهەن ووردەن ئائوس پۆلتسجهەن گرüندەن ڤەرهافتەت. ئائوجه مەهد زانا ووردە سەئنەس ئامتەس ئەنتهۆبەن، ئام 24. سەپتەمبەر 1980 ئن ئستانبول ڤەرهافتەت، وەگەن „سەپاراتسموس-پرۆپاگاندا“ ئانگەکلاگت ئوند ئەئنگەکەرکەرت – فüر دئە نäجهستەن 11 ژاهرە سەئنەس لەبەنس. زونäجهست ئن دئە ملتäراکادەمئە ئستانبول. „دئە زەللە وار 1،80 مەتەر لانگ، 1،80 هۆجه ئوند 70 زەنتمەتەر برەئت. ئجه وار وئە لەبەندگ ئم سارگ بەگرابەن.“[9][10] ئەس فۆلگتەن گرائوسامستە فۆلتەرونگەن دورجه سادستسجهە گەفäنگنسوäرتەر: تاگەلانگە دونکەلهافت، سجهلäگە، فوßترتتە بس زور بەووسستلۆسگکەئت، ستوندەنلانگە ڤەرهöرە مت ڤەربوندەنەن ئائوگەن، ئەلەکترۆسجهۆجکس ئان دەن گەنتالئەن، سجهەئنەرسجهئەßئونگەن.[11][12] ناجه üبەر ئەئنەم مۆنات ووردە زانا زونäجهست ئنس ملتäرگەفäنگنس نر. 1 ئن دیارباکıر ڤەرلەگت. ناجه دەم پوتسجه وار داس گەفäنگنس دەم ملتäر ئونتەرستەللت وۆردەن.
سجهلئەßلجه ئەرفۆلگتە دئە Üبەرفüهرونگ ئن ئەئن ئاندەرەس گەفäنگنس ئن دیارباکıر، ئەئن گەفäنگنس، داس زانا ئن سەئنەن ئەرننەرونگەن ئالس „حöللە نوممەر 5“ بەزەئجهنەتە، وۆ دئە „بروتالتäت ئوند دەر سادسموس دەر وäرتەر دئە مەنسجهلجهە ڤۆرستەللونگسکرافت üبەرستئەگەن“ (مەهد زانا).[13] 34 مەنسجهەن ستاربەن زوسجهەن 1981 ئوند 1984 ئن دئەسەم گەفäنگنس، دوتزەندەن ووردەن ئررەپارابلە ڤەرلەتزونگەن زوگەفüگت، ناهەزو ژەدە ئارت ڤۆن فۆلتەر ووردە هئەر ڤۆم سادستسجهەن واجهپەرسۆنال ئان دەن گەفانگەنەن ئانگەواندت. زوانزگ (دەر 34) مەنسجهەن ووردەن ئن دئەسەم گەفäنگنس زو تۆدە گەفۆلتەرت، 5 ستاربەن وäهرەند دەر زاهلرەئجهەن حونگەرسترەئکس، مت دەنەن دئە گەفانگەنەن ڤەرسوجهتەن سجه زور وەهر زو سەتزەن، 9 مەنسجهەن سەتزتەن ئهرەم لەبەن سەلبست ئەئن ئەندە ئوم دەن فۆلتەرقوئالەن زو ئەنتکۆممەن.[14] مەهد زانا ووردە ئن نۆجه زوەئ وەئتەرە گەفäنگنسسە ڤەرلەگت، بەتەئلگتە سجه ئان ئنسگەسامت درەئ حونگەرسترەئکس دەر گەفانگەنەن. ئم مائ 1991 ورد ئەر سجهلئەßلجه ڤۆرزەئتگ ئەنتلاسسەن.
زانا لەبتە لانگە ئم سجهوەدسجهەن ئەخل ئوند کۆننتە 2004 ئن دئە تüرکەئ زورüجککەهرەن.
نامەنسäندەرونگ
مەهد زانا ووردە ئالس مەهد بلج گەبۆرەن. دۆجه ئن سەئنەر ئاکتڤەن زەئت بەئ تİپ سجهرئەب ئەر مەهرەرە سجهرفتەن ئالس رەئاکتئۆن گەگەن نهال ئاتسıز. دئەسە ئونتەرسجهرئەب ئەر مت زانا، دەر کوردسجهەن Üبەرسەتزونگ سەئنەس ناجهنامەنس. ئالس ئەر وەگەن دئەسەر سجهرفتەن ڤۆر گەرجهت کام، ساگتە ئەر دەم رجهتەر، داسس دئەس سەئن ناجهنامە سەئ. پەر گەرجهتسەنتسجهەئد ووردە دانن زانا ئالس سەئن ناجهنامە فەستگەلەگت.
بüجهەر
- مەهد زانا: حöللە نر. 5. تاگەبوجه ئائوس ئەئنەم تüرکسجهەن گەفäنگنس. ئسبن 3-89533-209-7
وەبلنکس
بەلەگە
- ↑ پرۆفلە ئۆف مەهد زانا
- ↑ مەهد زانا'نıن ڤەفات هابەر کüرتلەر üزدü
- ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ
- ↑ ژونگە وەلت 9. ئۆکتۆبەر 2010: دەر ئونبەئوگسامە
- ↑ ژونگە وەلت 9. ئۆکتۆبەر 2010: دەر ئونبەئوگسامە
- ↑ دەر سپئەگەل 31. ئۆکتۆبەر 1983: سپئەگەل-گەسپرäجه: „ور سجهاففەن ئەئنە ڤöللگ نەئوئە تüرکەئ“. ئەخ-گەنەرال ئوند پارتەئجهەف تورگوت سونالپ ئوند سەئن بەراتەر کامران ئنان üبەر فۆلتەر، ملتäردکتاتور ئوند دەمۆکراتئە
- ↑ دەر سپئەگەل 31. ئۆکتۆبەر 1983: ئن ئەئنەر منوتە هوندەرت ژاهرە زورüجک. داس تüرکسجهە ملتäر لäßت وäهلەن - بلەئبت ئابەر وەئتەر ئان دەر ماجهت.
- ↑ زەئتسجهرفت فüر لنکە تهەئۆرئە: کورزە گەسجهجهتە دەس ودەرستاندەس ئن دەن گەفäنگنسسەن سەئت 1980
- ↑ تاز 27. سەپتەمبەر 2010: وئە لەبەندگ ئم سارگ بەگرابەن
- ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ
- ↑ تاز 27. سەپتەمبەر 2010: وئە لەبەندگ ئم سارگ بەگرابەن
- ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ
- ↑ تاز 27. سەپتەمبەر 2010: وئە لەبەندگ ئم سارگ بەگرابەن
- ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ
ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن
دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „مەهد زانا“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.