ماسساکەر ڤۆن سەملە

ئم ماسساکەر ڤۆن سەملە (سیرسجه-ئارامäئسجه: ܦܪܡܬܐ ܕܣܡܠܐ ئۆدەر ܦܪܸܡܬܵܐ ܕܣܡܹܠܹܐ پرەمتا د-سمەلە) ووردەن 1933 مەهرەرە تائوسەند ئاسسیرەر (سیرسجهە جهرستەن، ئائوجه بەکاننت ئالس ئارامäئەر ئۆدەر جهالدäئەر) ئن ڤەرسجهئەدەنەن دöرفەرن نۆردئراکس ئەرمۆردەت. داس بەسۆندەرس بەترۆففەنە دۆرف سەملە ووردە نامەنسگەبەر.

حنتەرگروند

شابلۆن:لüجکەنهافت 1933 ئەندەتە داس برتسجهە ڤöلکەربوندسماندات ئم ئراک ئوند ئەئنە گروپپە ڤۆن ئاسسیرەرن ڤەرهاندەلتە مت دەن فرانزۆسەن، ئوم فüر ئهرە فاملئەن ئائوفناهمە ئن سیرئەن زو فندەن.^[1] ئەتوا 800 مäننەر ئەرسجهئەنەن ئام فلوسس جهابور، ئان دەر ئەرست کورز زوڤۆر فەستگەلەگتەن گرەنزلنئە زوسجهەن سیرئەن ئوند ئراک. دئە فرانزۆسەن بەئورتەئلتەن دەن گرەنزüبەرترتت ئالس ئللەگال ئوند ئاللە مäننەر ووردەن زورüجکگەسجهجکت. ئائوف ئراکسجهەر سەئتە کام ئەس داناجه زو ئەئنەم زوساممەنستۆß مت رەگئەرونگستروپپەن، دئە دۆرت ستەللونگ بەزۆگەن هاتتەن. 530 ئاسسیرەر فلüجهتەتەن زورüجک ناجه سیرئەن ئوند ووردەن دۆرت ئنتەرنئەرت. دئە ڤۆن دەن ئراکسجهەن تروپپەن گەفانگەن گەنۆممەنەن ئاسسیرەر/ئارامäئەر ووردەن ئومگەبراجهت.^[2]

داس ماسساکەر

شابلۆن:نەئوترالتäت دەر گرەنززوسجهەنفالل ئوند دئە ئائوفگەستائوتەن ئاگگرەسسئۆنەن گەگەن دئە ئاسسیرەر فüهرتەن 1933 زوم سۆگەناننتەن ماسساکەر ڤۆن سەملە.^[3] ئونتەر دەر ئراکسجهەن بەڤöلکەرونگ ووردە داس گەرüجهت ڤەربرەئتەت، دئە ئاسسیرەر وüردەن ئن نۆردراک پلüندەرن.^[4] دامت گەلانگ ئەس، کوردسجهە ئوند ئارابسجهە ستäممە گەگەن دئە ئارامäئەر/ئاسسیرەر ئائوفزوبرنگەن. ئم زوگە دەر ئونروهەن ووردەن 60 ڤۆن 64 ئاسسیرسجهەن دöرفەرن زەرستöرت، ئوند ئونتەر دەر فüهرونگ دەس ئراکسجهەن ملتäرس ووردەن دئە ئاسسیرەر زوساممەنگەترئەبەن ئوند دئە مäننلجهە بەڤöلکەرونگ ئاب دەم زەهنتەن لەبەنسژاهر ئەرسجهۆسسەن. ئن سەملە کام ئەس زو ئەئنەم ماسساکەر دورجه دئە ئراکسجهەن تروپپەن، داس ئم ئراک ئالس ئەندە دەس ئاسسیرسجهەن ئائوفستاندس ڤەرستاندەن ئوند گەفەئئەرت ووردە. ئاللەئن فüر سەملە وەردەن 350 گەتöتەتە گەناننت، دئە گەسامتزاهل دەر ئومگەکۆممەنەن ئاسسیرەر ورد ئائوف üبەر 9000 گەسجهäتزت.^[5]

دەر پاترئارجه، مار سهمون خخئئ.، دەر ئن باگداد فەستگەهالتەن ووردە، ڤەرسوجهتە دئە دپلۆماتسجهەن ڤەرترەتونگەن ئوند دەن ڤöلکەربوند دورجه پەتتئۆنەن ئممەر وئەدەر üبەر دئە سجه دراماتسجه زوسپتزەندەن ئەرەئگنسسە زو ئنفۆرمئەرەن.

لتەراتور

سارگۆن گەئۆرگە دۆنابەد: رەفۆرگنگ ئا فۆرگۆتتەن هستۆری. ئراق ئاند تهە ئاسسیرئانس ئن تهە توەنتئەته جەنتوری. ئەدنبورگه ئونڤەرستی پرەسس، ئەدنبورگه 2015، ئسبن 978-0-7486-8602-5.
ژۆهن ژۆسەپه: تهە ئاسسیرئان ئاففائر: ئا حستۆرجال پەرسپەجتڤە. ئن: ئنتەرناتئۆنال ژۆئورنال ئۆف مددلە ئەئاست ستودئەس، ژگ. 6 (1975)، س. 115–117.
ژۆهن ژۆسەپه: تهە مۆدەرن ئاسسیرئانس ئۆف تهە مددلە ئەئاست. ئەنجۆئونتەرس وته وەستەرن جهرستئان مسسئۆنس، ئارجهائەئۆلۆگستس، ئاند جۆلۆنئال پۆوەرس. برلل، لەئدەن 2000، ئسبن 90-04-11641-9.
ئڤان کاکۆڤتجه: مۆئونت سەمەلە. ماندرلل، ئالەخاندرئا، ڤا 2002، ئسبن 1-931633-70-3.
ئالەخاندەر مکابەردزە (حگ.): ئاترۆجتئەس، ماسساجرەس، ئاند وار جرمەس. ئان ئەنجیجلۆپەدئا. ئابج جلئۆ، سانتا باربارا 2015، ئسبن 978-1-598-84925-7، بد. 2، س. 733–766: جهرۆنۆلۆگی ئۆف ماسساجرەس ئاند وار جرمەس، هئەر س. 746.
رۆنالد سەمپلل ستاففۆرد: تهە تراگەدی ئۆف تهە ئاسسیرئانس. ئاللەن ئاند ئونون، لۆندۆن 1935.
ئابدۆ مرزا، فرانز-رودۆلف مüللەر: „بارفوß سند ور ئان دەن جهابۆئور گەکۆممەن، بارفوß سند ور گەزوونگەن وئەدەر زو گەهەن“. لت ڤەرلاگ، بەرلن/مüنستەر 2019، ئسبن 978-3-643-14320-4

ئەئنزەلناجهوەئسە

↑ کەئته داڤد واتەنپائوگه: برەئاد فرۆم ستۆنەس. تهە مددلە ئەئاست ئاند تهە ماکنگ ئۆف مۆدەرن حومانتارئانسم. ئونڤەرستی ئۆف جالفۆرنئا پرەسس، بەرکەلەی 2015، ئسبن 978-0-520-27932-2، س. 195–196.
↑ ولهەلم بائوم، دئەتمار ونکلەر: دئە ئاپۆستۆلسجهە کرجهە دەس ئۆستەنس. گەسجهجهتە دەر سۆگەناننتەن نەستۆرئانەر. ڤەرلاگ کتاب، کلاگەنفورت 2000، ئسبن 3-902005-05-خ، س. 126.
↑ فدح رەپۆرت: ئراق: جۆنتنوئۆئوس ئاند سلەنت ئەتهنج جلەئانسنگ. دسپلاجەد پەرسۆنس ئن ئراق کوردستان ئاند ئراق رەفوگەئەس ئن ئران
↑ مارتن تامجکە: حەرماننسبورگ، دئە ئاسسیرەرفراگە ئوند دەر ڤöلکەربوند. ئن: گەئۆرگ گرەمەلس (حگ.): دئە حەرماننسبورگەر مسسئۆن ئوند داس „درتتە رەئجه“. زوسجهەن فاسجهستسجهەر ڤەرفüهرونگ ئوند لوتهەرسجهەر بەهاررلجهکەئت. لت، مüنستەر 2005، ئسبن 3-8258-8972-6، س. 151–166، هئەر س. 160.
↑ سارگۆن گەئۆرگە دۆنابەد: رەفۆرگنگ ئا فۆرگۆتتەن هستۆری. ئراق ئاند تهە ئاسسیرئانس ئن تهە توەنتئەته جەنتوری. ئەدنبورگه ئونڤەرستی پرەسس، ئەدنبورگه 2015، س. 109–122.

ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن

دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „ماسساکەر ڤۆن سەملە“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.

[1] کەئته داڤد واتەنپائوگه: برەئاد فرۆم ستۆنەس. تهە مددلە ئەئاست ئاند تهە ماکنگ ئۆف مۆدەرن حومانتارئانسم. ئونڤەرستی ئۆف جالفۆرنئا پرەسس، بەرکەلەی 2015، ئسبن 978-0-520-27932-2، س. 195–196.

[2] ولهەلم بائوم، دئەتمار ونکلەر: دئە ئاپۆستۆلسجهە کرجهە دەس ئۆستەنس. گەسجهجهتە دەر سۆگەناننتەن نەستۆرئانەر. ڤەرلاگ کتاب، کلاگەنفورت 2000، ئسبن 3-902005-05-خ، س. 126.

[FIDH_Bericht-3] فدح رەپۆرت: ئراق: جۆنتنوئۆئوس ئاند سلەنت ئەتهنج جلەئانسنگ. دسپلاجەد پەرسۆنس ئن ئراق کوردستان ئاند ئراق رەفوگەئەس ئن ئران

[4] مارتن تامجکە: حەرماننسبورگ، دئە ئاسسیرەرفراگە ئوند دەر ڤöلکەربوند. ئن: گەئۆرگ گرەمەلس (حگ.): دئە حەرماننسبورگەر مسسئۆن ئوند داس „درتتە رەئجه“. زوسجهەن فاسجهستسجهەر ڤەرفüهرونگ ئوند لوتهەرسجهەر بەهاررلجهکەئت. لت، مüنستەر 2005، ئسبن 3-8258-8972-6، س. 151–166، هئەر س. 160.

[5] سارگۆن گەئۆرگە دۆنابەد: رەفۆرگنگ ئا فۆرگۆتتەن هستۆری. ئراق ئاند تهە ئاسسیرئانس ئن تهە توەنتئەته جەنتوری. ئەدنبورگه ئونڤەرستی پرەسس، ئەدنبورگه 2015، س. 109–122.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]