ماسساکەر بەئ بنگöل 1993
داس ماسساکەر بەئ بنگöل ئەرەئگنەتە سجه ئام 24. مائ 1993 وەستلجه دەر ستادت بنگöل ئن ئۆستاناتۆلئەن، تüرکەئ. پکک-کرäفتە ئەرسجهۆسسەن 33 ئونبەواففنەتە سۆلداتەن، وەلجهە ئان ئەئنەر ستراßئەنسپەررە ئائوس ئهرەن بوسسەن گەهۆلت وۆردەن وارەن. داس ماسساکەر فüهرتە زوم بروجه دەس ڤۆن دەر پکک ئائوسگەروفەنەن واففەنستللستاندەس ئوند زو ئەئنەر ڤەرسجهäرفونگ دەس کۆنفلکتس.
ڤۆرگەسجهجهتە
ئام 17. مäرز 1993 ڤەرکüندەتە پکک-گرüندەر ئابدوللاه Öجالان فüر دەن زەئترائوم زوسجهەن دەم 20. مäرز ئوند دەم 15. ئاپرل ئەئنەن ئەئنسەئتگەن واففەنستللستاند ئوند رئەف ئاللە کوردەن ئن دەر تüرکەئ دازو ئائوف، داس نۆئوروز-فەست فرئەدڤۆلل زو ڤەربرنگەن. Öجالان ئەرهۆففتە سجه ڤۆن دئەسەر گەستە ئەئنە ڤەرهاندلونگسبەرەئتسجهافت دەر تüرکسجهەن رەگئەرونگ üبەر ئەئنە پۆلتسجهە لöسونگ دەس بەواففنەتەن کۆنفلکتس. ئام 20. مäرز گابەن ئائوجه ئەئنگە ڤۆن Öجالانس رڤالەن دەر تüرکسجه-کوردسجهەن ئوند ئراکسجه-کوردسجهەن بەوەگونگەن ئەئنە ئەرکلäرونگ ئاب، ئەئنە فرئەدلجهە رەگەلونگ دەس کۆنفلکتس زو ئونتەرستüتزەن. ئام 16. ئاپرل، نور ئەئنەن تاگ ناجه دەم ئائوسلائوفەن دەس ئەئنسەئتگەن واففەنستللستاندەس، ڤەرلäنگەرتە Öجالان دئەسەن ئائوف ئونبەستممتە زەئت ئوند بەئەندەتە دەن واففەنستللستاند ئام 8. ژون 1993.[1]
ماسساکەر
داس ماسساکەر ئەرەئگنەتە سجه، ناجهدەم بەواففنەتە کرäفتە دەر پکک دئە ستراßئە زوسجهەن دەن ستäدتەن ئەلازığ ئوند بنگöل بلۆجکئەرت سۆوئە مەهرەرە فاهرزەئوگە گەستۆپپت هاتتەن. ئونتەر دەن فاهرزەئوگەن بەفاندەن سجه ئائوجه زوەئ زڤلە بوسسە مت ئارمەئەئانگەهöرگەن، وەلجهە ئهرە گروندائوسبلدونگ ئابگەسجهلۆسسەن هاتتەن ئوند زو ئهرەن ئەئنهەئتەن ڤەربراجهت وەردەن سۆللتەن. سئە تروگەن زڤلکلەئدونگ ئوند وارەن ئونبەواففنەت.
زاهلرەئجهە دەر پەرسۆنەن ووردەن ڤۆن دەن بەواففنەتەن ڤەرسجهلەپپت ئوند ئەتوا زوەئئەئنهالب کلۆمەتەر ڤۆم ئانهالتەئۆرت ئەنتفەرنت نئەدەرگەسجهۆسسەن. ئننەنمنستەر İسمەت سەزگن بەستäتگتە سپäتەر دەن تۆد ڤۆن 33 سۆلداتەن ئوند زوەئ زڤلستەن. 30 دەر سۆلداتەن وارەن ئائوس دەم ژاهرگانگ 1972/73. لائوت Üنال ئەرکان، دەم گۆئوڤەرنەئور دەر رەگئۆن ئم ئائوسناهمەزوستاند، سۆللەن ئەتوا 150 رەبەللەن ئان دەم ماسساکەر بەتەئلگت گەوەسەن سەئن. دئە تüرکسجهە ئارمەئە ستارتەتە ناجه بەکاننتوەردەن دەر ڤۆرفäللە ئەئنە سوجه- ئوند بەفرەئئونگساکتئۆن، بەئ دەر ئائوجه کامپففلوگزەئوگە ئوند کامپفهوبسجهرائوبەر زوم ئەئنساتز کامەن. دابەئ کۆننتەن وەئتەرە گەفانگەنە ئائوس دەن حäندەن دەر بەواففنەتەن بەفرەئت وەردەن.
ئائوسورکونگەن
دەر کۆممسسارسجهە منستەرپرäسدەنت ئەردال İنöنü ناننتە داس ماسساکەر داس واهرە، بلوتگە گەسجهت دەر پکک ئوند ساه سجه ئن بەهائوپتونگەن بەستäتگت، دئە پکک وüردە سجه نئەمالس ئان ئەئنەن واففەنستللستاند هالتەن. پرäسدەنت سüلەیمان دەمرەل سپراجه ڤۆن ئەئنەم رüجکسجهلاگ فüر دەن ڤەرسوجه، دەم سüدۆستەن دەر تüرکەئ فرئەدەن زو برنگەن.
دئە تüرکسجهە رەگئەرونگ رەئاگئەرتە ئائوف داس ماسساکەر مت ئەئنەم ڤەرستäرکتەن ملتäرەئنساتز گەگەن دئە پکک، وەلجهە ئم گەگەنزوگ ئام 8. ژون ئەئنە رüجککەهر زور گەوالت ڤەرکüندەتە. ئنفۆلگە دەر ئائوسەئناندەرسەتزونگەن کام ئەس زو ئەئنەر ئابواندەرونگ ڤۆن کوردەن ئن دئە زەنترال- ئوند وەستتüرکەئ. دئە ئارمەئە بائوتە زودەم فەلدلاگەر فüر کوردسجهە ئەئنوۆهنەر، دەرەن ئۆرتسجهافتەن ئۆدەر ستäدتە دورجه دئە گەستەئگەرتەن کامپفهاندلونگەن ئونبەوۆهنبار ووردەن. دئە پرۆکوردسجهە پارتەئ حەپ ووردە ئم ئائوگوست ڤۆم ڤەرفاسسونگسگەرجهت فüر ئللەگال ئەرکلäرت ئوند ئائوفگەلöست، ناجهدەم سجه دئە پارتەئ فüر ئەئنە بەئەندگونگ دەر تüرکسجهەن ئانت-تەررۆرماßناهمەن ئەئنگەسەتزت ئوند ئابگەئۆردنەتە سجه پۆستڤ üبەر دئە پکک گەäئوßئەرت هاتتەن.
2012 هئەلت دئە مەنسجهەنرەجهتسکۆممسسئۆن دەس تüرکسجهەن پارلامەنتس ئەئنە ستزونگ زو دەم ماسساکەر ڤۆن 1993 ئاب، بەئ دەر ئائوجه Üبەرلەبەندە زو وۆرت کامەن.
داس ماسساکەر هنتەرلئەß ڤئەلە ئۆففەنە فراگەن ئوند گاب رائوم فüر ڤەرسجهوöرونگستهەئۆرئەن. کرتکەر دەر رەگئەرونگ ئوند ئائوجه ئەئنگە دەر Üبەرلەبەندەن گلائوبەن، مان هابە دئە سۆلداتەن ئابسجهتلجه دەم حنتەرهالت ئائوسگەلئەفەرت، ئوم دەن فرئەدەنسپرۆزەسس مت دەن کوردەن زو ئونتەرمنئەرەن. ئاندەرس کöننە مان سجه نجهت دەن ترانسپۆرت ئونبەواففنەتەر سۆلداتەن ئۆهنە گەلەئتسجهوتز دورجه ڤۆن دەر پکک بەهەررسجهتەس گەبئەت ئەرکلäرەن. ئاندەرەرسەئتس هاندەلتە ئەس سجه ئوم ئەئنەن ئونائوففäللگەن ترانسپۆرت ئن زڤلبوسسەن وäهرەند ئەئنەس ڤۆن دەر پکک ئەرکلäرتەن واففەنستللستاندەس.
دئە پکک سەلبست بەکاننتە سجه نئە ئۆففزئەلل زو دەم ماسساکەر. پکک-گرüندەر ئابدوللاه Öجالان سپراجه ڤۆن دەر تات ئەئنەر ئابترüننگەن ئەئنهەئت، وەلجهە نجهت سەئنەر بەفەهلسگەوالت ئونتەرستاندەن هäتتە. دئە ئەئنهەئت ووردە ڤۆن شەمدن ساکıک گەفüهرت، دەر 1998 ئم نۆردراک ڤۆن تüرکسجهەن تروپپەن گەفاسست ئوند سپäتەر زو لەبەنسلانگەر حافت ڤەرورتەئلت ووردە.
وەبلنکس
لتەراتور
- پرمتڤە رەبەلس ئۆر رەڤۆلوتئۆناری مۆدەرنزەرس؟: تهە کوردسه ناتئۆنال، ڤۆن پائول ژ. وهتە
- تهە کوردسه ناتئۆنالست مۆڤەمەنت ئن تهە 1990س، ڤۆن رۆبەرت و. ئۆلسۆن
- تهە کوردسه ناتئۆنال مۆڤەمەنت ئن تورکەی: فرۆم پرۆتەست تۆ رەسستانجە، ڤۆن جەنگز گüنەش
- بلۆئۆد ئاند بەلئەف: تهە پکک ئاند تهە کوردسه فگهت فۆر ئندەپەندەنجە، ڤۆن ئالزا مارجوس
ئەئنزەلناجهوەئسە
ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن
دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „ماسساکەر بەئ بنگöل 1993“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.