مالاتیا (پرۆڤنز)

مالاتیا (شابلۆن:حیس، زازائسجه مەلەتیە، کورماندسجه مەلەتی، گرئەجهسجه مەلتەنە) ئست ئەئنە تüرکسجهە پرۆڤنز ئن ئۆستاناتۆلئەن مت دەر گلەئجهنامگەن حائوپتستادت مالاتیا. ئم ئۆستەن لئەگەن ئەلازığ ئوند دیارباکıر، ئم سüدەن ئادıیامان، ئم وەستەن کاهرامانماراش ئوند ئم نۆردەن سڤاس ئوند ئەرزنجان.

گەئۆگراپهئە

مالاتیا ورد بەهەررسجهت ڤۆم سüدöستلجه گەلەگەنەن تائوروسگەبرگە مت دەن بەرگەن کۆروداğ (2100 م)، کاراکایا تەپە (2424 م)، بەجبەل تەپە (2006 م)، بەیداğı (2544 م)، کەللە تەپە (2150 م) ئوند گایرıک تەپەدر (2306 م). دئە نورهاک-بەرگە سند ئائوسلäئوفەر دەس تائوروس، ئهرە وجهتگستەن بەرگە سند دەر دەربەنت (2428 م)، دەر کەپەز (2140 م)، دەر کوشکایا تەپەس (1922 م) ئوند دەر ئاکچاداğ (2013 م).

گەسجهجهتە

دئە سەهر فرüهە بەسئەدلونگ دەر رەگئۆن زەئگت سجه ئان دەر ئن دەر ئومگەبونگ ڤۆن مالاتیا لئەگەندەن سپäتژونگستەئنزەئتلجهەن ستادت ئارسلانتەپە. سئە ئست داس مەلد دەر حەتهتەر. ئم لائوفە سەئنەر گەسجهجهتە ووردە مالاتیا زوەئمال ڤەرلەگت. دەر نامە مالاتیا سەلبست کۆممت ڤۆم هەتتهسجهەن مەلد فüر حۆنگ. ئم ژاهرە 1750 ڤ. جهر. ئەرۆبەرتە کöنگ ئانتتا ڤۆن کوسجهارا داس گەبئەت ئوم مالاتیا ئوند ماجهتە ئەس زوم تەئل دەس هەتهتسجهەن رەئجهەس. دئە ئاسسیرەر ئەرۆبەرتەن داس گەبئەت ئونتەر کöنگ سانهەرب (705–681 ڤ. جهر.). ناجه ئهنەن هەررسجهتەن هئەر دئە مەدەر ئوند پەرسەر. مت دەم ئەئنفالل ڤۆن ئالەخاندەر دەم گرۆßئەن گەرئەت مالاتیا ئن دەن هەللەنستسجهەن ماجهتبەرەئجه. سترابۆن زäهلتە مالاتیا ئالس ئەئنەن دەر زەهن رەئجهستەئلە دەس کöنگرەئجهس کاپپادۆکئەن، داس ڤۆن 280 بس 212 ڤ. جهر. ئەخستئەرتە، ئائوف. وەئتەرە حەررسجهەر üبەر مالاتیا وارەن دئە رöمەر، بیزانتنەر، ئارابەر، سەلدسجهوکەن ئوند ئاب 1515 دئە ئۆسمانەن.

ئاب 1915 فاند هئەر دەر ڤöلکەرمۆرد ئان دەر ئارمەنسجهەن مندەرهەئت ستاتت. دئە üبەرلەبەندەن، ناجه ئارمەنئەن گەفلۆهەنەن ئارمەنئەر گرüندەتەن ئن ژەرەوان داس ستادتڤئەرتەل مالاتئا-سەباستئا. 1924 ووردە داس تüرکسجهە مالاتیا ئن دەن رانگ ئەئنەر پرۆڤنز ئەرهۆبەن.

ئام 18. ئاپرل 2007 فاندەن هئەر دئە مۆردە ئم زرڤە-ڤەرلاگ ستاتت.

ڤەروالتونگ

مالاتیا ئست سەئت 2012 ئەئنە گرۆßستادت (بüیüکشەهر بەلەدیەس). ناجه ئەئنەر ڤەروالتونگسرەفۆرم 2013 سند ئاللە لاندکرەئسە درەکت دەم ئۆبەربüرگەرمەئستەر ڤۆن مالاتیا ئونتەرستەللت. دئە ئەهەمالگەن بüرگەرمەئستەر دەر گەمەئندەن (بەلەدیە) ووردەن ئائوف دەن رانگ ئەئنەس موهتارس هەرونتەرگەستوفت. سۆمت سند دئە 13 لاندکرەئسە گلەئجهزەئتگ ستادتبەزرکە، ژەدە(ر) داڤۆن گلئەدەرت سجه ئن ستادتڤئەرتەل/ئۆرتستەئلە (ماهاللە)، ئنسگەسامت گبت ئەس 719 داڤۆن. ئەئن موهتار ئست ئن ژەدەم ماهاللە دەر ئۆبەرستە بەئامتە.

کرەئس- جۆدەشابلۆن:فن	لاندکرەئس İلچە	کوردسجهەر نامە	فلäجهەشابلۆن:فن (کم²)	بەڤöلکەرونگ ئام 31.12.2020شابلۆن:فن			ئانزاهل دەر ماهاللە	بەڤöلکە رونگس دجهتە (ئەئنو./کم²)	سەخ راتئۆشابلۆن:فن فرائوئەن ئائوف 1000 مäننەر	گرüن- دونگس دا- تومشابلۆن:فن،شابلۆن:فن
				گەسامت	مäننلجه	وەئبلجه
1114	ئاکچاداğ	ئارگا	1.118	28.709	15.479	13.230	77	25،7	855
1143	ئاراپگر	داسکوزا	987	10.028	5.122	4.906	63	10،2	958
1148	ئارگوڤان	ئارخەوان	1.096	7.315	3.716	3.599	49	6،7	969	1954
1772	باتتالگاز	مەلەدیا کەڤن	947	303.226	149.406	153.820	103	320،2	1030	1987
1265	دارەندە	دارەندە	1.482	25.647	12.805	12.842	67	17،3	1003
1286	دۆğئانشەهر	وێرانشار	1.364	38.605	19.656	18.949	39	28،3	964	1956
1914	دۆğئانیۆل	کەفەردیز	177	3.932	2.015	1.917	16	22،2	951	1990
1390	حەکمهان	پاتریکخان	1.514	16.965	8.608	8.357	65	11،2	971
1953	کالە	ئیزۆلی	237	5.618	2.787	2.831	28	23،7	1016	1990
1969	کولونجاک	ترسەکان	645	7.513	3.791	3.722	28	11،7	982	1990
1582	پüتüرگە	شیرۆ	1.086	13.663	6.737	6.926	68	12،6	1028
1995	یازıهان	یازخان	653	13.024	6.661	6.363	33	19،9	955	1990
1729	یەشلیورت	چرمک	953	331.911	164.827	167.084	83	348،3	1014	1957
44 مالاتیا		مەلەتی	12.259	806.156	401.610	404.546	719	65،8	1007

بەڤöلکەرونگ

ژäهرلجهە بەڤöلکەرونگسەنتوجکلونگ

ناجهفۆلگەندە تابەللە زەئگت دئە ژäهرلجهە بەڤöلکەرونگسەنتوجکلونگ ناجه دەر فۆرتسجهرەئبونگ دورجه داس 2007 ئەئنگەفüهرتە ئادرەسسئەربارە ئەئنوۆهنەررەگستەر (ئادنکس). زوسäتزلجه سند دئە بەڤöلکەرونگسواجهستومسراتە ئوند داس گەسجهلەجهتەرڤەرهäلتنس (سەخ راتئۆ، ئالسۆ دئە رەجهنەرسجه ئەرمتتەلتە ئانزاهل دەر فرائوئەن پرۆ 1000 مäننەر) ئائوفگەفüهرت. شابلۆن:تابەللەنستلە

ژاهر	بەڤöلکەرونگ ئام ژاهرەسەندە			واجهستومس- راتە دەر بە- ڤöلکەرونگ (ئن %)	گەسجهلەجهتەر ڤەرهäلتنس (فرائوئەن ئائوف 1000 مäننەر)	رانگ (ئونتەر دەن 81 پرۆڤنزەن)
	گەسامت	مäننلجه	وەئبلجه
2020	806.156	401.610	404.546	–	1007	28
2019	800.165	398.249	401.916	0،75	1009	28
2018	797.036	396.877	400.159	0،39	1008	28
2017	786.676	391.869	394.807	1،32	1008	27
2016	781.305	389.572	391.733	0،69	1006	27
2015	772.904	385.440	387.464	1،09	1005	27
2014	769.544	383.933	385.611	0،44	1004	27
2013	762.538	380.704	381.834	0،92	1003	28
2012	762.366	381.025	381.341	0،02	1001	28
2011	757.930	379.563	378.367	0،59	997	28
2010	740.643	369.049	371.594	2،33	1007	29
2009	736.884	368.235	368.649	0،51	1001	29
2008	733.789	366.759	367.030	0،42	1001	29
2007	722.065	357.998	364.067	1،62	1017	29

ڤۆلکسزäهلونگسەرگەبنسسە

ناجهفۆلگەندە تابەللەن گەبەن دەن بەئ دەن 15 ڤۆلکسزäهلونگەن دۆکومەنتئەرتەن ئەئنوۆهنەرستاند دەر پرۆڤنز مالاتیا وئەدەر. دئە وەرتە دەر لنکەن تابەللە ئەنتستاممەن ئە-بۆئۆکس (دەر ئۆرگنالدۆکومەنتە) ئەنتنۆممەن، دئە وەرتە دەر رەجهتەن تابەللە باسئەرەن ئائوس دەر داتەنابفراگە دەس تüرکسجهەن ستاتستکنستتوتس.

ژاهر	بەڤöلکەرونگ ئام زەنسوستاگ		ژäهرل. واجهس- تومسراتە ئن %	ر ئا ن گ
	تüرکەئ	پرۆڤنز مالاتیا
1927	13.648.270	305.785	–	10
1935	16.158.018	410.162	4،27	8
1940	17.820.950	418.473	0،41	9
1945	18.790.174	428.660	0،49	9
1950	20.947.188	483.568	2،56	10
1955	24.064.763	342.835	−5،82	30
1960	27.754.820	394.172	2،99	30

ژاهر	بەڤöلکەرونگ ئام زەنسوستاگ		ژäهرل. واجهس- تومسراتە ئن %	ر ئا ن گ
	تüرکەئ	پرۆڤنز مالاتیا
1965	31.391.421	452.624	2،97	27
1970	35.605.176	510.979	2،58	29
1975	40.347.719	574.558	2،49	27
1980	44.736.957	606.996	1،13	25
1985	50.664.458	665.809	1،94	29
1990	56.473.035	702.055	1،09	28
2000	67.803.927	853.658	2،16	24

شابلۆن:ئابساتز ئانزاهل دەر پرۆڤنزەن بەزۆگەن ئائوف دئە جەنسوسژاهرە:

شابلۆن:مەهرسپالتگە لستە

دەتائللئەرتە ڤۆلکسزäهلونگسەرگەبنسسە

ژاهر	گەسامتبەڤöلکەرونگ			ستادتبەڤöلکەرونگ				لاندبەڤöلکەرونگ
	گەسامت	مäننلجه	وەئبلجه	گەسامت	%	مäننلجه	وەئبلجه	گەسامت	%	مäننلجه	وەئبلجه
1927	305.785	144.727	161.058	46.470	15،20	22.047	24.423	259.315	84،80	122.680	136.635
1935	410.162	202.198	207.964	71.082	17،33	34.951	36.131	339.080	82،67	167.247	171.833
1940	418.473	206.980	211.493	78.423	18،74	39.277	39.146	340.050	81،26	167.703	172.347
1945	428.660	214.822	213.838	83.130	19،39	42.188	40.942	345.530	80،61	172.634	172.896
1950	483.568	کەئنە ئانگابەن		96.054	19،86	کەئنە ئانگابەن		387.514	80،14	کەئنە ئانگابەن
1955	342.835	174.198	168.637	90.882	26،51	48.223	42.659	251.953	73،49	125.975	125.978
1960	394.172	198.990	195.182	120.478	30،57	63.152	57.326	273.694	69،44	135.838	137.856
1965	452.624	230.274	222.350	147.040	32،49	78.366	68.674	305.584	67،51	151.908	153.676
1970	510.979	256.777	254.202	179.647	35،16	94.884	84.763	331.332	64،84	161.893	169.439
1975	574.558	294.992	279.566	215.250	37،46	115.557	99.693	359.308	62،54	179.435	179.873
1980	606.996	308.860	298.136	241.560	39،80	126.778	114.782	365.436	60،20	182.082	183.354
1985	665.809	338.191	327.618	307.623	46،20	158.201	149.422	358.186	53،80	179.990	178.196
1990	702.055	354.141	347.914	379.188	54،01	194.578	184.610	322.867	45،99	159.563	163.304
2000	853.658	434.497	419.161	499.713	58،54	255.271	244.442	353.945	41،46	179.226	174.719
2011	749.225	375.161	374.064	کەئنە دەتائلانگابەن

ورتسجهافت

دئە پرۆڤنز ئست داس وەلتوەئت گرößتە ئانبائوگەبئەت فüر ئاپرکۆسەن. حئەر وەردەن دئە سüßئەن ئاپرکۆسەن ئەنتستەئنت ئوند ئالس گانزە فروجهت گەترۆجکنەت. متتلەروەئلە ستاممەن جا. 95 % دەر ئن ئەئورۆپا گەهاندەلتەن گەترۆجکنەتەن ئاپرکۆسەن ئائوس مالاتیا. سەئت ئەئنگەن ژاهرەن وەردەن ئائوجه فرسجهە فرüجهتە ناجه ئەئورۆپا ئەخپۆرتئەرت. دئە تüرکەئ پرۆدوزئەرتە 2019 مت 846.606 ت داڤۆن ئام مەئستەن گەفۆلگت ڤۆن ئوسبەکستان مت 536.544 ت، ئران مت 329.638 ت ئوند ئتالئەن مت 272.990 ت ئان ڤئەرتەر ستەللە دەر وەلتپرۆدوکتئۆن. دئە ستادت مالاتیا هات ئاپرکۆسەن ئن ئهرەم ستادتواپپەن.

پەرسöنلجهکەئتەن

• حرانت دنک (1954–2007)، تüرکسجه-ئارمەنسجهەر ژۆئورنالست ئوند ڤەرلەگەر
• İززەتتن دۆğئان (* 1940)، ڤöلکەررەجهتسپرۆفەسسۆر ئوند ئالەڤتسجهەر ئاکتڤست
• گرەگۆرئوس بار-حەبرائەئوس (1226–1286)، ماپهرئان دەر سیرسجه-ئۆرتهۆدۆخەن کرجهە
• İسمەت İنöنü (1884–1973)، زوەئتەر ستائاتسپرäسدەنت دەر تüرکەئ
• ئاهمەت کایا (1957–2000)، تüرکسجه-کوردسجهەر موسکەر
• بüلەنت کۆرکماز (* 1968)، فوßباللسپئەلەر ئوند -ترائنەر
• مجهائەل دەر سیرەر (1126–1199)، پاترئارجه دەر سیرسجه-ئۆرتهۆدۆخەن کرجهە
• تورگوت Öزال (1927–1993)، ستائاتس- ئوند منستەرپرäسدەنت دەر تüرکەئ
• ئەمنە سەڤگ Öزدامار (* 1946)، سجهائوسپئەلەرن ئوند سجهرفتستەللەرن
• یüکسەل Öزکاساپ (* 1945)، سäنگەرن
• ئایشە پۆلات (* 1970)، رەگسسەئورن
• İلیاس سالمان (* 1949)، سجهائوسپئەلەر
• کەمال سونال (1944–2000)، سجهائوسپئەلەر
• مەهمەت تۆپال (* 1986)، تüرکسجهەر فوßباللناتئۆنالسپئەلەر

ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن

• العربية
• ئازəربایجانجا
• بە
• بە-تاراسک
• بگ
• بر
• بس
• جا
• جەب
• سۆرانی
• جره
• جس
• جڤ
• جی
• دق
• ئەل
• ئەنگلسه
• ئەئۆ
• ئەسپاñئۆل
• ئەت
• ئەئو
• فارسی
• ف
• فرانچائس
• فرر
• ه
• هف
• هو
• Հայերեն
• ئد
• ئک
• ئئۆ
• ئت
• ژا
• کا
• کائا
• کۆ
• کورمانجی
• لا
• لب
• لڤ
• مک
• مر
• مرژ
• مس
• مزن
• نان
• نب
• نل
• نن
• ئۆس
• پل
• پنب
• پت
• رۆ
• Русский
• سجۆ
• سە
• سه
• سر
• سڤ
• سو
• تا
• تگ
• ته
• تک
• تل
• تۆک
• تüرکچە
• ئوگ
• ئوک
• ئور
• ئوز
• ڤ
• وار
• ووئو
• یوئە
• زه

---

دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „مالاتیا (پرۆڤنز)“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.