کادر جەملپاسجها
کادر جەملپاسجها ئۆدەر کادر جەمل پاسجها (بورج)، جەملپاسجهازادە کادر، زıنار سلۆپ (کوردسجه قادری جهمیل پاشا قەدری جەمیل پاشا، ئۆدەر زنار سیلۆپی; * 1891 ئن دیارباکıر; † 27. ئۆکتۆبەر 1973 ئن داماسکوس) وار ئەئن کوردسجهەر پۆلتکەر.
ئەر ووردە 1891 ئن دیارباکر ئالس سۆهن دەس فوئاد بەی، ئائوس دەر ڤۆرنەهمەن فاملئە دەر جەملپاسجهازادە، گەبۆرەن. ناجه ئابسجهلوسس دەر هöهەرەن ملتäرسجهولە ئن دیارباکر گنگ ئەر ناجه ئستانبول ئوند سجهلۆسس دۆرت داس لیجéئە ئاب.
کüرت تالەبە حێڤی جەمیەت
1911 سجهرئەب ئەر سجه ئن دەر ڤۆلکسهۆجهسجهولە فüر لاندورتسجهافت ئەئن. ئن دەر زەئت گرüندەتە ئەر زوساممەن مت سەئنەم ئۆنکەل Öمەر جەملپاسجها ئوند زوەئ فرەئوندەن دەن کوردسجهەن سجهüلەرڤەرەئن کüرت تالەبە حێڤی جەمیەت. سپäتەر گنگ ئەر زور وەئتەربلدونگ ناجه لائوساننە ئوند گرüندەتە دۆرت مت سەئنەم جۆئوسن ئەکرەم جەملپاسجها ئوند ئاندەرەن ئەئنە زوەئگستەللە دەر حێڤی جەمیەت.
وەگەن دەس ئەرستەن وەلتکرئەگس ئوند دەر دامت ڤەربوندەنەن ڤەرسپäتونگ دەر پۆست ئەررەئجهتە ئهن کەئن گەلد ڤۆن دەن ئەلتەرن، سۆداسس ئەر ناجه ئستانبول زورüجککەهرەن موسستە. ناجه مەلدونگ ئن سەئنەم ئائوسهەبونگسبەزرک ووردە ئەر زور ملتäرسجهولە فüر رەسەرڤەئۆففزئەرە دەر کاڤاللەرئە زوگەلاسسەن. ناجه ڤئەر مۆناتەن ئائوسبلدونگ ووردە ئەر دەر ئۆسمانسجهەن درتتەن ئارمەئە زوگەتەئلت ئوند کäمپفتە ئان دەر کائوکاسوسفرۆنت. دەر کۆمماندانت دەر 2. کاڤاللەرئەدڤسئۆن مüرسەل باکü تەئلتە ئهن دەر İهتیاتبرگادە زو، دئە ئائوس دەن ستäممەن دەر حەسەنان ئوند دەر جبران بەستاند. ناجه ئائوفرەئبونگ دئەسەر برگادە کäمپفتە ئەر ئم 23. کاڤاللەرئەرەگمەنت. ئن دەر سجهوارزمەئەررەگئۆن کäمپفتە ئەر گەگەن پۆنتسجهە باندەن ئوند گنگ دانن ئان دئە پالäستنافرۆنت. دۆجه بەئ ئاممان ووردە ئەر ڤۆن برتسجهەن کرäفتەن گەفانگەن گەنۆممەن ئوند وار ئەئنەئنهالب ژاهرە کرئەگسگەفانگەنەر ئن ئەئنەم لاگەر ئن ئالەخاندرئا.
ئەخل
ئم زوگە دەس سجهەئجه-سائد-ئائوفستاندەس ووردە ئەر وئە ئاندەرە ئائوس سەئنەر فاملئە ڤەرهافتەت ئوند ڤۆر داس ئونابهäنگگکەئتسگەرجهت گەستەللت. دەر رجهتەر وار دەر کوردە ئال سائپ ئورساڤاش ئائوس رەواندوز، مت دەم سجه کادر جەملپاسجها ڤۆرهەر گەسترتتەن هاتتە. ئۆبوۆهل داس گەرجهت ئهن فرەئسپراجه، ووردە ئەر ناجه بوردور ڤەرباننت.
خۆیبون
ناجهدەم ئەر 1929 ناجه دیارباکر زورüجکگەکەهرت وار، ترات ئەر مت دەر ئۆرگانساتئۆن خۆیبوون ئن کۆنتاکت ئوند سوجهتە ئەئن ژاهر سپäتەر ئاسیل ئن سیرئەن. دۆرت ووردە ئەر متگلئەد دەر خۆیبون ئوند سپäتەر ئائوجه زوم متگلئەد دەس زەنترالکۆمتەئەس گەوäهلت. زو دەر زەئت پلانتە دئە خۆیبون ئەئنە ئۆففەنسڤە ئن نۆردکوردستان، ئوند کادر سۆللتە دئە فüهرونگ دەر گروپپە ئن دێرک-ماردن üبەرنەهمەن، دۆجه دئە فرانزöسسجهە ڤەروالتونگ ساممەلتە دئە خۆیبونفüهرەر ئائوس دەن کوردسجهەن گەبئەتەن ئوند سجهجکتە سئە ناجه داماسکوس. سۆ کۆننتە ئەر نجهت ئان دەر ئۆففەنسڤە تەئلنەهمەن.
1932 ووردە ئەر متگلئەد دەس ئن سیرئەن گەگرüندەتەن جڤاتا ئاریکاریێ ژبۆ بەلەنگازێن کورد ل جزیرێ (حلفسڤەرەئن فüر دئە ئارمەن کوردەن دەر دسجهەزرا). 1933 ووردە ئەر ئائوس دەر تüرکسجهەن ستائاتسانگەهöرگکەئت ئەنتلاسسەن. 1937 ووردە ئەر مت دەن ئاندەرەن فاملئەنانگەهöرگەن دورجه دئە فرانزöسسجهە مانداتسرەگئەرونگ ئنس گەفäنگنس تادمور دەپۆرتئەرت، وەئل ئەر سجه داگەگەن ئائوسسپراجه، داسس دئە فرانزۆسەن دئە سیرسجهەن جهرستەن ئوند کوردەن گەگەن دئە ئارابەر ئائوسسپئەلەن وۆللتەن. زوسجهەن 1934 ئوند 1939 وار ئەر پۆلتسجهەر رەپرäسەنتانت دەر خۆیبون. 1937 وار ئەر ئەئن ڤەرانتوۆرتلجهەر دەس ڤۆن دەر خۆیبون گەگرüندەتەن جڤاتا ئازادی ئوو یەکیتیا کوردان (ڤەرەئن فüر ئونابهäنگگکەئت ئوند ئەئنهەئت دەر کوردەن).
ماهاباد
ناجه گرüندونگ دەر رەپوبلک ماهاباد ووردە ئەر ئالس رەپرäسەنتانت دەر حیزبا دەمۆکراتا کوردی یا سوریێ (دەر دەمۆکراتسجهەن کوردسجهەن پارتەئ سیرئەنس) ناجه ماهاباد گەساندت. Üبەر سولائمانییا گەلانگتە ئەر ئن دەن ئران، وۆ ئەر سجه بەئ بوکان مت دەم کوردەن موستافا حۆشناڤ، ئەئنەم ئەهەمالگەن ئۆففزئەر دەر ئراکسجهەن ئارمەئە، تراف ئوند گەمەئنسام مت ئهم ناجه ماهاباد رەئستە. دۆرت ترات ئەر دەر دەمۆکراتسجهەن پارتەئ کوردستان-ئران بەئ ئوند گنگ ئائوف بەفەهل قاز مۆهاممەدس ناجه تäبرس، وۆ ئەر دەم سۆوژەتسجهەن گەنەرالکۆنسولات ئەئن سجهرەئبەن مت دەن فۆردەرونگەن دەر رەپوبلک ماهاباد ئان ستالن üبەرگاب. ئابەر ئالس ئهم کەئن پۆستەن ئننەرهالب دەر رەپوبلک ماهاباد گەگەبەن ووردە، ڤەرلئەß ئەر ناجه کورزەر زەئت ماهاباد.
ئام 27. ئۆکتۆبەر 1973 ستارب ئەر ئن داماسکوس ئوند ووردە ئائوف دەم فرئەدهۆف دەس ستادتڤئەرتەلس حەیی'ئول ئەکراد (روکنەددن) بەگرابەن.
ئەر وار مت دەر تۆجهتەر جاڤدە حانıم دەس کاسıم بەی جەملپاشازادە ڤەرهەئراتەت. داس پائار وار کندەرلۆس.
وەرکە
- زıنار سلۆپ، دۆزا کüردستان، ستەور، بەئروت، 1969
- کادر جەمل پاشا (حرسگ.: مەهمەت بایراک)، دۆزا کوردستان: کüرت مللەتنن 60 یıللıک ئەسارەتتەن کورتولوش ساڤاشı حاتıرالارı، 2. ئائوفلاگە، Öز-گە ڤەرلاگ، ئانکارا، 1991
لتەراتور
- مەهمەت کەمال ئشıک (تۆری)، 'کادر جەمل پاشا (زنار سلۆپی)'، Üنلü کüرت بلگن ڤە برنج کوشاک ئایدıنلار، سۆرون یایıنلارı، İستانبول، ئۆکتۆبەر 2000، ئسبن 975-431-111-0، س. 157–159.
- مالمیسانژ، کüرت تالابە-حێڤی جەمیەت (1912-1922): İلک لەگال کüرت Öğرەنج دەرنەğئ، ئاڤەستا، İستانبول، 2002، ئسبن 975-8637-24-خ.
- مالمیسانژ، دیاربەرکرل جەملپاشازادەلەر ڤە کüرت مللیەتچلğئ، ئاڤەستا، İستانبول، 2004، ئسبن 975-8637-79-7، س. 345–370.
ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن
دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „کادر جەملپاسجها“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.