ئبراهم حەسک
ئبراهم حەسک ئۆدەر ئبراهم پاسجها حاسک تەللۆ،[1][2][3] کوردسجه: برۆیێ حەسکێ تێلی († 25. ژول 1931 ئن تسجهالدران/ئران) وار ئەئن کوردسجهەر کäمپفەر، پۆلتکەر ئوند ئانگەهöرگەر دەس جەلال-ستاممەس.
لەبەن
ئبراهم حەسک وار دەر سۆهن ڤۆن حەسک ئوند تێلی.[4] ئەر گەهöرتە زوم ستامم حەسەسۆر، دەر تەئل دەر جەلال وار. ئن ڤەرسجهئەدەنەن قوئەللەن تائوجهت ئەر مت ئونتەرسجهئەدلجهەن نامەن وئە „ئبراهم ئاگها“، „ئبراهم پاسجها“، „حەسکزâدە ئبراهم“، „بıرهۆ“، „برۆ حاسک تەللۆ“، „برۆ حاسک تالو“ ئوند سۆ وەئتەر ئائوف. دئە برتسجهە ئائوتۆرن ئوند ئابەنتەئوئەرن رۆستا فۆربەس سجهرئەب، داسس دەر حەلد دەر رەگئۆن ئەئن ولدەر ئوند رتتەرلجهەر فرەئبەئوتەر نامەنس ئبراهم ئاگها حوسکە تەللۆ سەئ.[5] وäهرەند دەس ئەرستەن وەلتکرئەگەس کäمپفتە ئەر گەگەن روسسسجهە سۆلداتەن ئان دەر کائوکاسوسفرۆنت. ئەر لئەß سجه ناجه دەم کرئەگ ئالس حäندلەر ئن دۆğئوبەیازıت نئەدەر، وۆ ئەر دئە سجهوەستەر دەس بüرگەرمەئستەرس هەئراتەتە. وەگەن سەئنەس بەروفەس رەئستە ئەر ئەئنگە مالە ناجه ئستانبول.[6]
رەبەللئۆن
ئالس 1925 دەر سجهەئجه-سائد-ئائوفستاند ئائوسبراجه، بلئەب ئبراهم حەسک گەگەنüبەر دەم ستائات لۆیال.[6] ئالس کۆنسەقوئەنز ئائوس دەم ئائوفستاند بەسجهلۆسس دئە رەگئەرونگ، کوردسجهە فüهرەر ئن دەن وەستەن دەس لاندەس زو دەپۆرتئەرەن، ئوم سۆ ئونروهەن ڤۆرزوبەئوگەن. ئالس ئبراهم حەسک ئەرفوهر، داسس ئائوجه ئەر دەپۆرتئەرت وەردەن سۆللتە، فلۆه ئەر زوم بەرگ ئارارات.[6] دۆرت سجهارتە ئەر کäمپفەر دەر حەسەنان، دەر جەلال ئوند حایداران ئوم سجه ئوند لöستە سۆ دەن ئەرستەن ئارارات-ئائوفستاند (16. مائ بس 17. ژون 1926) ئائوس.[7] ئام 16. مائ کام ئەس بەئ دەمرکاپı زوم کامپف زوسجهەن دەم 28. ئنفانتەرئەرەگمەنت ئوند دەر ژاندارما مت دەن رەبەللەن. دئە سۆلداتەن موسستەن سجه گەسجهلاگەن گەبەن ئوند زۆگەن سجه ناجه دۆğئوبەیازıت زورüجک.[8] دۆجه ئەتوا زوەئ مۆناتە سپäتەر ووردەن ئبراهم حەسک ئوند سەئنە مäننەر ڤۆم 28. ئوند 34. رەگمەنت ئومزنگەلت ئوند گەسجهلاگەن. ئەئنگەن گەلانگ دئە فلوجهت üبەر دئە ناهە گرەنزە ئن دەن ئران.[9]
ئالس ئەئن ژاهر سپäتەر ئام 28. ئۆکتۆبەر 1927 ئام ئارارات وئەدەر ئەئن ئائوفستاند ئائوسبراجه، بەسجهلۆسس دئە کوردسجهە خۆیبوون دئەسەن زو ئونتەرستüتزەن. دەر ئەهەمالگە ئۆسمانسجهە ئۆففزئەر ئهسان نور پاسجها ووردە زو دەن رەبەللەن گەسجهجکت. کورزە زەئت سپäتەر رئەفەن دئە کوردەن دئە رەپوبلک ئارارات ئائوس.[2] ئبراهم حەسک ووردە زوم پرäسدەنتەن دەر رەپوبلک ئەرناننت.[10][11] ئبراهم حەسکس سöهنە ئلهام، ئۆمەر، داڤوت ئوند سەئنە برüدەر ئاهمەد ئوند ئەیوب وارەن ئەبەنفاللس ئونتەر دەن رەبەللەن. بەئ سپäتەرەن کäمپفەن گەگەن دئە تüرکسجهەن سۆلداتەن ستاربەن سەئن برودەر ئاهمەد ئوند ئهرە 100-ژäهرگە موتتەر.[12] ئالس 1930 دەر ئائوفستاند ئەندگüلتگ نئەدەرگەسجهلاگەن ووردە، فلۆه ئبراهم حەسک وئەدەر ئن دەن ئران.
ئن دەر ئومگەبونگ ڤۆن ماکو کام ئەس 1931 زو هەفتگەن کäمپفەن زوسجهەن ئرانسجهەن رەگئەرونگستروپپەن ئوند دەن کوردەن.[13] دابەئ کäمپفتەن ئۆبەرست مۆهامماد ئال کهان دەر 2. برگادە دەر ئاسەربائدسجهان-دڤسئۆن ئوند ئۆبەرست کالب ئال کهان، دەر ڤەرستäرکونگ ئائوس تäبرس ئوند ئاردابل براجهتە، گەگەن دئە کوردەن.[14] ئام 25. ژول ووردەن بەئ دەن کäمپفەن ئن تسجهالدران ئۆبەرست کالب ئال کهان ئوند درەئ ڤۆن ڤئەر ئانفüهرەرن دەر کوردەن گەتöتەت.[15] ئونتەر دەن تۆتەن ئانفüهرەرن وار ئائوجه ئبراهم حەسک.
ئەئنزەلناجهوەئسە
- ↑ گéرارد جهالئاند: ئا پەئۆپلە وتهۆئوت ئا جۆئونتری: تهە کوردس ئاند کوردستان. زەد بۆئۆکس، 1993، ئسبن 978-1-85649-194-5، س. 55. شابلۆن:ئەنس
- ↑ 2،0 2،1 دانا ئادامس سجهمدت: ژۆئورنەی ئامۆنگ براڤە مەن. لتتلە، برۆون، 1964، س. 57. شابلۆن:ئەنس
- ↑ ئەرهارد فرانز: کوردەن ئوند کوردەنتوم: زەئتگەسجهجهتە ئەئنەس ڤۆلکەس ئوند سەئنەر ناتئۆنالبەوەگونگەن. دەئوتسجهەس ئۆرئەنت-ئنستتوت، 1986، ئسبن 3-89173-006-3، س. 140. شابلۆن:دەس
- ↑ رۆهات ئالاکۆم: حۆیبوون öرگüتü ڤە ئاğرı ئایاکلانماسı. ئاڤەستا، 1998، ئسبن 975-7112-45-3، س. 82. شابلۆن:ترس
- ↑ رۆستا فۆربەس، جۆنفلجت: ئانگۆرا تۆ ئافگهانستان، جاسسەلل، 1931، س. 264. شابلۆن:ئەنس
- ↑ 6،0 6،1 6،2 ناج کوتلای: 21. یüزیıلا گرەرکەن کüرتلەر. پەر یایıنلارı، ئسبن 975-8245-69-4، س. 309 فف. شابلۆن:ترس
- ↑ فائک بولوت: دەڤلەتن گöزüیلە تüرکیە’دە کüرت İسیانلارı. یöن یایıنجıلıک، 1991، س. 79. شابلۆن:ترس
- ↑ بولوت، ئبد، س. 80. شابلۆن:ترس
- ↑ بولوت، ئبد، س. 83. شابلۆن:ترس
- ↑ پائول ژ. وهتە: پرمتڤە رەبەلس ئۆر رەڤۆلوتئۆناری مۆدەرنزەرس؟ تهە کوردسه ناتئۆنال مۆڤەمەنت ئن تورکەی. زەد بۆئۆکس، 2000، ئسبن 978-1-85649-822-7، س. 77. شابلۆن:ئەنس
- ↑ مەهمەت کöچەر: ئاğرı İسیانı (1926–1930). ئن: فıرات Üنڤەرستەس سۆسیال بلملەر دەرگس، ڤۆلومەن: 14، نر: 2، شابلۆن:وەبارجهڤ (پدف; 291 کب) شابلۆن:ترس
- ↑ رۆهات ئالاکۆم، ئبد، س. 84. شابلۆن:ترس
- ↑ گرەئات برتائن فۆرەئگن ئۆففجە، برتسه دۆجومەنتس ئۆن فۆرەئگن ئاففائرس: رەپۆرتس ئاند پاپەرس فرۆم تهە فۆرەئگن ئۆففجە جۆنفدەنتئال پرنت. فرۆم تهە فرست تۆ تهە سەجۆند وۆرلد وار. تورکەی، ئران، ئاند تهە مددلە-ئەئاست، 1918-1939. تهە ئاللئەس تاکە جۆنترۆل، 1920-1921. ئونڤەرستی پوبلجاتئۆنس ئۆف ئامەرجا، 1985، ئسبن 978-0-89093-603-0، س. 180. شابلۆن:ئەنس
- ↑ رۆبەرت مجهائەل بوررەلل: ئران: پۆلتجال دئارئەس، 1881-1965. 1931-1934. ئارجهڤە ئەدتئۆنس، 1997، ئسبن 978-1-85207-710-5، س. 186. شابلۆن:ئەنس
- ↑ گرەئات برتائن فۆرەئگن ئۆففجە، ئبد، س. 252. شابلۆن:ئەنس
ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن
دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „ئبراهم حەسک“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.