حاسانکەیف

شابلۆن:ئنفۆبۆخ ئۆرت ئن دەر تüرکەئ حاسانکەیف (شابلۆن:گرجس، کوردسجه حەسکیف ئۆدەر حەسەنکێف، ئارامäئسجه حەسنا/حەسنۆ، حسەنکەپ ئۆدەر حەسنۆ د-کەپۆ، ڤۆن سیرسجه ܚܨܢ ܟܐܦܐ Ḥéṣن کایفا) ئست ئەئنە ئانتکە ستادتفەستونگ ئام تگرس ئوند ئەئن هەئوتگەر لاندکرەئس ئن دەر تüرکسجهەن پرۆڤنز باتمان. دئە ئالتستادت ڤۆن حاسانکەیف ووردە 2020 ترۆتز ئنتەرناتئۆنالەر پرۆتەستە ئم زوگە ئەئنەس ستائوداممپرۆژەکتەس گەفلوتەت.

دەر لاندکرەئس ووردە 1990 ڤۆم کرەئس گەرجüش ئابگەترەننت ئوند زوساممەن مت دەر پرۆڤنز باتمان گەگرüندەت (گەسەتز نر. 3647). ئەر ئست دەر کلەئنستە ئوند بەڤöلکەرونگسäرمستە دەر گەسامتەن پرۆڤنز باتمان. نەبەن دەر کرەئسستادت (مەرکەز) ئومفاسست ئەر 21 دöرفەر (کöی)، ڤۆن دەنەن داس گرößتە (Üچیۆل) 413 ئەئنوۆهنەر هات. دورجهسجهنتتلجه وۆهنەن 155 مەنسجهەن ئن ژەدەم دۆرف، نەئون دöرفەر هابەن مەهر ئالس دئەسەر دورجهسجهنتت ئەئنوۆهنەر. دئە بەڤöلکەرونگسدجهتە ئست مت 25 ئەئنوۆهنەرن ژە کم² دئە زوەئتنئەدرگستە دەر پرۆڤنز.

نامە

دەر تüرکسجهە نامە حاسانکەیف بەدەئوتەت وöرتلجه „حاسانس فرەئودە“، واس ئەئنە ڤەرباللهۆرنونگ دەس ئارابسجهەن نامەنس شابلۆن:ئارف ئست. Ḥئṣن ئست داس گەوöهنلجهە ئارابسجهە وۆرت فüر فەستونگ، کایفā دئە ئارابسجهە فۆرم دەس ئارامäئسجهەن وۆرتەس کēفā، ئن هەبرäئسجه-ئارامäئسجهەن بوجهستابەن כיפא. دا ئەس ئم ئارابسجهەن کەئن لانگەس ئە گبت، ورد ئەس رەگەلمäßئگ دورجه ئای ئەرسەتزت. دئە بەدەئوتونگ ڤۆن کēفā ئم ئارامäئسجهەن ئست „فەلس“ ئۆدەر „ستەئن“. دەر نامە کەپهاس فüر پەتروس ستاممت ڤۆن دەم گلەئجهەن ئارامäئسجهەن وۆرت. Ḥئṣن کایفā بەدەئوتەت دەمناجه „فەلسەنفەستونگ“ ئۆدەر „فەلسەنبورگ“. دئە گرئەجهەن ئوند سپäتەر دئە رöمەر ناننتەن دئە ستادت کپ(ه)ئاس، کەپهە، جەپها ئۆدەر جپهاس.

گەسجهجهتە

ڤۆن دەن ئەرستەن سئەدلونگەن بس زوم 12. ژاهرهوندەرت

ئائوسگرابونگەن بەئ حاسانکەیف حöیüک 2 کم öستلجه دەر ئالتستادت زەئگەن ئەئنە بەسئەدلونگ دەر گەگەند سەئت دەم 10. ژاهرتائوسەند ڤ. جهر.، ئالسۆ دەم پرäکەرامسجهەم نەئۆلتهکوم ئا. دامت ئست حاسانکەیف حöیüک ئەئن زەئتگەنۆسسە ڤۆن گöبەکل تەپە مت دەن بسهەر äلتەستەن تەمپەلانلاگەن دەر مەنسجههەئتسگەسجهجهتە. ئەس ئست ژەدۆجه ئەرست ئن دەن ژاهرهوندەرتەن ناجه جهرستلجهەر زەئترەجهنونگ گرەئفبار. دەر ئۆرت لاگ ئن ژەنەم تەئل نۆردمەسۆپۆتامئەنس، دەن ڤۆم 3. ژاهرهوندەرت ئان سۆوۆهل دئە (ئۆست-)رöمەر ئالس ئائوجه دئە پەرسسجهەن ساسساندەن بەئانسپروجهتەن (سئەهە رöمسجه-پەرسسجهە کرئەگە). داهەر وەجهسەلتەن دئە ماجهتهابەر زونäجهست ئۆفت. وۆهل بالد ناجه 363 بائوتەن دئە رöمەر هئەر ئەئنە گرەنزفەستونگ، دئە دەن وجهتگەن تگرسüبەرگانگ بەواجهەن سۆللتە. مان ناننتە دئەسە گرەنزفەستونگ کپهاس ئوند کۆننتە دئە ساسساندەن ئن دەن فۆلگەژاهرەن زومەئست ئابوەهرەن; ئەرست 608 گەلانگ دئەسەن ئونتەر جهۆسرائو ئئ. دئە ئەئنناهمە دەس ئۆرتەس، دەن سئە ئابەر 630 ئان دئە رöمەر زورüجکگابەن. وۆهل 638، ئم لائوفە دەر ئسلامسجهەن ئەخپانسئۆن، ئەرۆبەرتەن دئە ئارابەر دەن ئۆرت. سەئت دئەسەم زەئتپونکت لەبتەن دئە جهرستەن دئەسەر گەگەند ئونتەر ئسلامسجهەر ئۆبەرهۆهەئت، زوئەرست ئونتەر دەن ئوماییادەن، دانن ئونتەر دەن ئابباسدەن. دئە حامداندەن هەررسجهتەن هئەر ڤۆن 906–990 ئوند ناجه ئهنەن دئە کوردسجهەن مارواندەن ڤۆن 990–1096. حاسانکەیف بەساß بس داهن کەئنە بەسۆندەرە ستراتەگسجهە بەدەئوتونگ فüر دئە موسلمە.

ئاب 1101 ووردە حاسانکەیف ئونتەر دەن ئارتوکدەن زوم زەنتروم ئائوسگەبائوت. دئە ئارتوکدەن ستاممەن ڤۆن ئارتوک، ئەئنەم گەنەرال دەس سەلدسجهوکەنهەررسجهەرس مالک سجهاه ئ.، ئاب. سئە هەررسجهتەن بس 1232، وارەن ئاکتڤە پۆلتسجهە ئاکتەئورە ئوند بائوتەن دئە ستادت ئائوس. سئە بائوتەن ئەئنە مەدرەسە، واسسەرکانäلە، دئە زور بورگ هن هۆجهرەئجهتەن، ئوند ئەئنە برüجکە üبەر دەن تگرس.

گەسجهجهتە ئاب دەم 13. ژاهرهوندەرت

1232 فئەل دئە ستادت ئان دئە ئاییوبدەن. 1260 ووردە دئە ستادت ڤۆن دەن مۆنگۆلەن üبەرراننت. حüلەگü ڤەرسجهۆنتە حاسانکەیف، ئالس ئەر هöرتە، داسس دەسسەن حەررسجهەر ئەئن ئاییوبدە وار. 1301 üبەرفئەل حüلەگüس ناجهکۆممە گهازان دئە ستادت. ناجه دەر زەرستöرونگ بائوتەن دئە ئاییوبدەن دئە ستادت وئەدەر ئائوف. ڤئەلە دەر بائووەرکە ستاممەن ئائوس دئەسەر زەئت.

ئاب متتە دەس 15. ژاهرهوندەرتس ستاگنئەرتە دئە ئەنتوجکلونگ. ڤۆن 1461 بس 1482 رەگئەرتەن دئە ئاککۆیونلار. دئە ئاییوبدەن گەواننەن حاسانکەیف زوار وئەدەر، گەرئەتەن دانن ئابەر ئونتەر دەن دروجک دەر سافاودەن. 1515 گەواننەن دئە ئۆسمانەن دئەسەس گەبئەت ئم زوساممەنهانگ مت دەن کäمپفەن ئوم دیارباکıر ئوند ئومگەبونگ ئوند üبەرلئەßئەن دەن ئاییوبدەن دئە ڤەروالتونگ دەر ستادت. دئەس وار ئەئنە ستراتەگئە دەس سولتانس، ئوم دئە لۆکالەن کوردسجهەن حەررسجهەر گەگەن دئە سافاودەن زو گەوننەن. دئە حەررسجهافت دەر ئاییوبدەن ئەندەتە 1524 ئوند دئە ئۆسمانەن سجهلوگەن حاسانکەیف دەم ئەیâلەت دیارباکıر زو.

ئم 16. ژاهرهوندەرت سۆلل دئە ستادت ئان دئە 10.000 ئەئنوۆهنەر گەهابت هابەن، داڤۆن 60 % جهرستەن. دامالس وار داس زو حاسانکەیف گەهöرەندە گەبئەت ئاللەردنگس گرößئەر ئوند ئومفاسستە گانز باتمان، سئرت ئوند تەئلە ڤۆن ماردن. مت دەر زەئت ڤەرلۆر حاسانکەیف ئممەر مەهر ئان گرößئە ئوند بەدەئوتونگ، بەهئەلت بەئ دەن کوردەن ژەدۆجه دەن ستاتوس ئەئنەر کولتستäتتە بزو. ئەئنەس ناتئۆنالەن ئەربەس.

وäهرەند دەس گەنۆزدس ئان دەن ئارمەنئەرن 1915–1917 وار حاسانکەیف ئەئن وجهتگەر ڤەرنجهتونگسۆرت، دا سجه دەپۆرتاتئۆنسرۆئوتەن دۆرت کرەئوزتەن.

دئە بەڤöلکەرونگسزاهل سانک ئن دەن لەتزتەن 30 ژاهرەن دراماتسجه.

فلوتونگ دەر ئالتستادت 2020

ئم زوگە دەس سüدۆستاناتۆلئەن-پرۆژەکتس، داس دئە سجهاففونگ ڤئەلەر ستائودäممە – وئە ئائوجه دەس ئلıسو-ستائوداممس – ئم سüدۆستەن دەر تüرکەئ زوم زئەل هات، پلانتە دەر تüرکسجهە ستائات فرüه، حاسانکەیف ئونتەر واسسەر زو سەتزەن. داگەگەن رەگتە سجه ئانگەسجهتس دەر هستۆرسجهەن بەدەئوتونگ ناتئۆنالەر ئوند ئنتەرناتئۆنالەر پرۆتەست.

ئونگەئاجهتەت دەسسەن بەگانن دئە تüرکەئ ئانفانگ ئائوگوست 2006 مت دەم بائو دەس ستائوداممس. ئام 15. دەزەمبەر 2006 گەوäهرتە دەر سجهوەئزەر بوندەسرات دەن فرمەن ئالستۆم، جۆلەنجۆ، ماگگئا ئوند ستوجکی ئەخپۆرترسکۆگارانتئەن ئن حöهە ڤۆن 225 مللئۆنەن فرانکەن فüر داس ئلıسو-ستائوداممپرۆژەکت. ڤۆن دەن ئەتوا 100 ئانگەفüهرتەن ئائوفلاگەن سۆللتەن مندەستەنس 25 „زوفرئەدەنستەللەند“ ئەرفüللت وەردەن. ئام 26. مäرز 2007 گەنەهمگتەن ئائوجه داس دەئوتسجهە ئوند داس öستەررەئجهسجهە رەگئەرونگسکابنەتت کرەدتگارانتئەن فüر ئام بائوپرۆژەکت بەتەئلگتە ئەئنهەئمسجهە ئونتەرنەهمەن، دا دئە ڤۆرگەگەبەنەن کرتەرئەن ئەرفüللت سەئئەن. وەسەنتلجهە تەئلە دەر ئانتکەن ستادت سۆللتەن ڤەرسەتزت ئوند ئن ئەئنەم کولتورپارک وئەدەر ئائوفگەبائوت وەردەن. کرتکەر ئورتەئلتەن ئابەر، داسس نور ئەئن کلەئنەر تەئل دەر ئانتکەن سجهäتزە بەواهرت وەردە.

دئە سجهوەئز ستۆپپتە 2009 دئە ئەخپۆرترسکۆگارانتئە، ئەبەنسۆ دەئوتسجهلاند ئوند Öستەررەئجه، ناجهدەم ترۆتز ڤەربەسسەرونگەن دەس پرۆژەکتس زەنترالە ئائوفلاگەن فüر دەن ئوموەلت- ئوند کولتورگüتەرسجهوتز نجهت زوفرئەدەنستەللەند ئەرفüللت وۆردەن وارەن. ئم فەبروئار 2010 گاب دەر تüرکسجهە منستەرپرäسدەنت رەجەپ تاییپ ئەردۆğئان بەکاننت، داسس سەئنە رەگئەرونگ نەئوئە کرەدتگەبەر گەفوندەن هابە ئوند دەر ستائودامم گەبائوت وەردەن کöننە. ئانفانگ 2016 بەسجهلۆسس داس تüرکسجهە پارلامەنت ئەندگüلتگ، داس پرۆژەکت ئومزوسەتزەن.

دئە ستائومائوئەر ووردە ئم ژول 2017 فەرتگ گەستەللت. ئام 12. مائ 2017 ووردە داس زەینەل-بەی-مائوسۆلەئوم مت ئەئنەم سپەزئەللەن ترانسپۆرتەر ڤەرسەتزت، ئوم ئەئنەر Üبەرفلوتونگ زو ئەنتگەهەن. ئەس بەفندەت سجه نون 2 کم ئەنتفەرنت ئم نەئوئەن حاسانکەیف-کولتورپارک. وەئتەرە ئاجهت گەبäئودە سۆللتەن ئەبەنفاللس ئومگەسەتزت وەردەن. ئائوجه ئەئن تەئل دەر بەڤöلکەرونگ ووردە ناجه „نەئو-حاسانکەیف“ ئومگەسئەدەلت. ئەئنە لەتزتە کلاگە ڤۆر دەم ئەئورۆپäئسجهەن گەرجهتسهۆف فüر مەنسجهەنرەجهتە گەگەن دئە فلوتونگ دەس ئۆرتەس ووردە ئام 21. فەبروئار 2019 ئابگەوئەسەن.

دەر ئورسپرüنگلجهە تەرمن فüر دئە فلوتونگ ئم ژون 2019 موسستە زونäجهست ئائوف ئونبەستممتە زەئت ڤەرسجهۆبەن وەردەن، دا دەر تگرس زو دئەسەم زەئتپونکت زو ڤئەل واسسەر فüهرتە ئوند دڤەرسە ڤۆربەرەئتونگساربەئتەن نۆجه نجهت ئابگەسجهلۆسسەن وارەن. زوسجهەن دەم 20. ئوند 22. ژول 2019 ووردە لائوت دەر واسسەربەهöردە دس مت ئەئنەر „تەستائوفستائوئونگ“ بەگۆننەن. دئە ئنتئاتڤە زور رەتتونگ ڤۆن حاسانکەیف بەرجهتەتە، داسس دئەسە ئام 29. ژول نۆجه ئاندائوئەرتە. ئەندە 2020 وار دئە فلوتونگ دەس ئۆرتەس ئابگەسجهلۆسسەن.

سەهەنسوüردگکەئتەن

• 1116 ڤۆم ئارتوکدەن فاهرەتتن کارائاسلان ئەربائوتە ئالتە برüجکە، هەئوتە ئەئنە روئنە. تەئلە دەر ئالتەن برüجکە بەستاندەن ئائوس حۆلز، داس مان ئەنتفەرنتە، وەنن فەئندە دئە ستادت بەدرۆهتەن.
• ئارتوکدسجهەر پالاست
• ئاییوبدسجهە ئولو جام
• کلەئنەر پالاست دەر ئاییوبدەن
• فەلسەنوۆهنونگەن
• زەینەل-بەی-مائوسۆلەئوم، گرابمال دەس سۆهنەس ڤۆن ئوزون حاسان ئائوس دەم 15. ژاهرهوندەرت

• 
  ئانسجهت ڤۆن حاسانکەیف ڤۆم گەگەنüبەر لئەگەندەن ئوفەر دەس تگرس'
• 
  روئنەن ئالتەر گەبäئودە بەئ دەر فەستونگ
• 
  ئەئنە ئاندەرە ئانسجهت دەر ئالتەن وۆهنرäئومە
• 
  دئە ئالتە برüجکە ئائوس دەر ڤۆگەلپەرسپەکتڤە
• 
  روئنەن دەر ئالتستادت مت نەئوزەئتلجهەن وۆهنهäئوسەرن ئم حنتەرگروند
• 
  دئە رەستە دەر ئارتوکدسجهەن برüجکە
• 
  ئارجهäئۆلۆگسجهەس گرابونگسفەلد زوسجهەن تگرس ئوند زەینەل-بەی-مائوسۆلەئوم (2013)
• 
  فەلسەنوۆهنونگەن ئن حاسانکەیف

لتەراتور

• س. ئۆری: Ḥئṣن کایفā. ئن: تهە ئەنجیجلۆپائەدئا ئۆف ئسلام. نەو ئەدتئۆن. بد 3. برلل، لەئدەن 1986–2002، ئسبن 90-04-08114-3، س. 506–509.
• ئا. فنک: دەر ئارابسجهە دئالەکت ڤۆن حاسانکەیف ئام تگرس (ئۆستتüرکەئ). گەسجهجهتە – گرامماتک – تەختە – گلۆسسار. حارراسسۆوتز، وئەسبادەن 2017، (= سەمتجا ڤڤا، 57)، ئسبن 978-3-447-10898-0.
• رائنەر حەرمانن: دەر ئونتەرگانگ ڤۆن حاسانکەیف (2020، مت زاهلرەئجهەن فۆتۆگرافئەن)

فەرنسەهەن

• رە: دەر ئونتەرگانگ ڤۆن حاسانکەیف، ئارتە، 2020
• وەلتسپئەگەل: حاسانکەیف گەهت ئونتەر، ئارد، 2020

وەبلنکس

• شابلۆن:وەبارجهڤ، نزز، 17. ئۆکتۆبەر 2006
• شابلۆن:وەبارجهڤ، باسلەر زەئتونگ، 15. دەزەمبەر 2006
• شابلۆن:وەبارجهڤ، ئۆرف، 27. مäرز 2007، مت ئائودئۆ-داتەئ، 1:27 من.
• بەئتراگ دەس ندر زو تتت ڤۆم 5. ژول 2009: شابلۆن:وەبارجهڤ (مت ڤدەئۆ)
• فۆتۆس ڤۆن حاسانکەیف
• فۆتۆس
• وەئەد: دەر ئلسو-ستائودامم ئم سüدۆستەن دەر تüرکەئ
• ژان پەتتەر ئوند برونۆ زانزۆتتەرا (فۆتۆس): تüرکسجهەر مەگاستائودامم:حئەر وار ئەئنە ستادت. ئن: دەر سپئەگەل، 23. ژانوئار 2022
• ڤۆلکەر پابست: ئاللەئن دئە ئارجهäئۆلۆگسجهە بەستاندسائوفناهمە وüردە ژاهرزەهنتە دائوئەرن، ئوند دئە öکۆلۆگسجهەن فۆلگەن سند ڤەرهەئەرەند. ترۆتزدەم ورد دئە تüرکسجهە ستادت حاسانکەیف ئونتەر ئەئنەم ستائوسەئە ڤەرسجهوندەن. ئن: نزز، 7. ئۆکتۆبەر 2019
• میاکە ئەت ئال.،: نەو ئەخجاڤاتئۆنس ئات حاسانکەیف حöیüک: ئا 10ته مللەننئوم جال. بج ستە ئۆن تهە ئوپپەر تگرس، سۆئوتهەئاست ئاناتۆلئا; ئەرسجهئەنەن ئن نەئۆ-لتحجس 1/12 ئن 2012

ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن

• العربية
• ئارز
• ئازəربایجانجا
• جا
• جە
• جەب
• سۆرانی
• دق
• ئەل
• ئەنگلسه
• ئەسپاñئۆل
• فارسی
• ف
• فرانچائس
• هو
• Հայերեն
• ئد
• ئت
• کۆ
• کورمانجی
• مرژ
• مس
• نان
• نب
• نل
• پل
• پنب
• رۆ
• Русский
• سو
• تüرکچە
• تت
• ئوک
• ئور
• ڤ
• زه

---

دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „حاسانکەیف“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.