بۆ ناوەڕۆک بازبدە

حامدیە (کاڤاللەرئە)

لە KurdiPedia

حامدیە-کäمپفەر ئم دۆرف گومگوم

دئە حامدیە ئۆدەر حامدژە وار ئەئنە کاڤاللەرئەتروپپە دەس ئۆسمانسجهەن رەئجهەس، دئە 1891 ڤۆن سولتان ئابدüلهامد ئئ. ئائوس کوردسجهەن نۆمادەن ئوند حالبنۆمادەن سۆوئە ئائوس ئۆستاناتۆلسجهەن تورکڤöلکەرن[ئاپ 1][مڤب 1] وئە تورکمەنەن[سەس 1] بزو. یöرüکەن[1][2] ئائوفگەستەللت ووردە، ئەئنە بەدەئوتەندە ئەرگäنزونگ دەر ئارمەئە دارستەللتە ئوند ئنسبەسۆندەرە ئەئنساتز زور بەکäمپفونگ ڤۆن ئائوفستäندەن ئن ئۆستاناتۆلئەن فاند.[سەس 1][ئاپ 1]

ڤۆرگەسجهجهتە

دئە ئائوفستەللونگ دەر حامدیە کانن ڤۆر دەم حنتەرگروند گەسەهەن وەردەن، داسس دئە لۆیالتäت دەر کوردەن گەگەنüبەر دەم سولتان گەفöردەرت وەردەن سۆللتە، ئوم ئونتەر دەر بەدرۆهونگ دەر öستلجهەن پرۆڤنزەن ئنسبەسۆندەرە دورجه روسسلاند ئوند ئانگەسجهتس دەس ئەنگاگەمەنتس ئوند دەر ئامبتئۆنەن گرۆßبرتاننئەنس ئن دەر „ئارمەنئەرفراگە“ دئە پۆلزەئلجهە کۆنترۆللە ئن ئۆستاناتۆلئەن ئەففەکتڤ زو گەوäهرلەئستەن:[مڤب 2] ئن دەن روسسسجه-ئۆسمانسجهەن کرئەگەن ڤۆن 1828/1829 ئوند ڤۆن 1877/1878 وارەن ژەوەئلس تەئلە دەر ئۆسمانسجهەن ئۆستپرۆڤنزەن ڤۆن روسسسجهەن تروپپەن بەسەتزت وۆردەن.[مڤب 2] دەر ئارمەنسجهە سەزەسسئۆنسموس ئم ئۆستەن دەس ئۆسمانسجهەن رەئجهەس ووردە ڤۆن روسسلاند – ئەنتسپرەجهەند دەم سلاوسجهەن ڤۆربلد ئم وەستەن – گەسجهüرت، سۆ داسس سجهۆن دئە روسسسجهە ئنڤاسئۆن 1877/1878 ئونتەر ئارمەنسجهەم بەئستاند گەستاندەن هاتتە.[مڤب 2] ناجهدەم گرۆßبرتاننئەن 1878 ئائوف دەم بەرلنەر کۆنگرەسس سەئن ئنتەرەسسە ئان دەر „ئارمەنئەرفراگە“ بەکوندەت هاتتە، ئن دەن 1880ەر ژاهرەن گروپپئەرونگەن ئارمەنسجهەر „تەررۆرستەن“ ئن کۆنستانتنۆپەل ئوند ئم ئۆستەن ئاکتڤ وارەن ئوند سجه 1880 سجهەئجه ئوبەیداللاه ڤۆن نەهری ئان دەر سپتزە ئەئنەر رەبەللئۆن فüر دئە ئەررجهتونگ ئەئنەس کوردسجهەن ستائاتەس ئوم دئە ئونتەرستüتزونگ دورجه گرۆßبرتاننئەن بەمüهتە، گالت ئەس دئە متتلەروەئلە ئەبەنفاللس فراگوüردگە لۆیالتäت دەر کوردەن گەگەنüبەر دەم سولتانس-کالفەن زو ستäرکەن.[مڤب 2]

ئەنتستەهونگ ئوند ئائوفلöسونگ

وäهرەند دئە سولتانە فüر دئە üبەرفäللگە رەفۆرم دەس ئۆسمانسجهەن ملتäرس سۆنست ئائوف دئە مۆدەرنسئەرونگ دورجه ئائوسلäندسجهە بەراتەر سەتزتەن، سجهوف دەر ئوم ئسلامسئەرونگ وەستلجهەر ئەلەمەنتە بەمüهتە ئابدüلهامد دئەسە نەئوئە کاڤاللەرئە ناجه ئەئنەم ڤەرالتەتەن ڤۆربلد.[ئاپ 2] ناجه دارستەللونگ دەس حستۆرکەرس ڤان بروئنەسسەن وارەن دئە کۆساکەن ڤۆربلد فüر دئە ناجه دەم سولتان بەناننتە حامدیە گەوەسەن.[مڤب 2] دئە حامدیە ئەرننەرتە ئابەر ئائوجه ئان دئە ئاکıنجı-رەئتەرەئ دەس 17. ژاهرهوندەرتس ئۆدەر ئان دئە باشı بۆزوک، وەلجهە ئن وەستلجهەن دارستەللونگەن فüر دئە گرäئوئەلتاتەن ئن بولگارئەن بەکاننت وارەن.[ئاپ 2] وەنن ئابدüلهامت ئائوجه ئم ئاللگەمەئنەن ئەئنە فۆرتفüهرونگ دەر رەفۆرمەن سەئنەر ڤۆرگäنگەر زور ئانسئەدلونگ دەر نۆمادەن ئوند زور دەتربالسئەرونگ بەترئەب، سۆ سجهئەن دۆجه دئە گرüندونگ دەر حامدیە دئەسەن بەسترەبونگەن دئامەترال ئەنتگەگەنزولائوفەن.[مڤب 2] دئە گرüندونگ دئەسەر ستاممەس-ملز ئۆدەر گەندارمەرئە سۆللتە ئونتەر دەم کۆمماندۆ دەر ستاممەسفüهرەر دئە پۆلزەئلجهە کۆنترۆللە ئن دەن öستلجهەن پرۆڤنزەن دەس ئۆسمانسجهەن رەئجهەس گەوäهرلەئستەن.[مڤب 2] ئورسپرüنگلجه ووردە سئە ئەئنگەرجهتەت، ئوم ئەئنەرسەئتس دەن روسسسجهەن کۆساکەن-سترەئتکرäفتەن ئائوف دەر کرم ئەنتگەگەنزوورکەن[سەس 2] ئوند ئاندەرەرسەئتس دئە بەترەففەندەن ستäممە سەلبست ئونتەر کۆنترۆللە زو هالتەن، ئندەم سئە ئن دئە ڤەرانتوۆرتلجهکەئت دەر نەئوئەن ئۆرگانساتئۆن فئەلەن.[سەس 1] دئە کاڤاللەرئە ووردە ئەرستمالس ئن دەن نۆمادسجهەن گەبئەتەن فۆرمئەرت، دئە ئان دئە روسسسجهە گرەنزە ئن دەن ڤلâیەتس ڤان، بتلس ئوند ئەرزوروم ستئەßئەن.[سەس 3] ترۆتز دەس راسجهەن ئانواجهسەنس دەر حامدیە ئوند ئهرەس ئەئنساتزەس زور بەکäمپفونگ دەس ئانگەبلجهەن „تەررۆرسموس“ ئن ئۆستاناتۆلئەن ووردەن ڤۆرسجهلäگە، äهنلجهە مەتهۆدەن ئن ئاندەرەن تەئلەن دەس رەئجهەس ئانزووەندەن، نئە ئومگەسەتزت.[سەس 1] ناجه دەر ئابسەتزونگ ڤۆن ئابدüلهامد ئئ. دورجه دئە ژونگتüرکەن کام ئائوجه داس سیستەم دەر حامدیە – ئالسۆ دەر لۆیالەن گەفۆلگسلەئوتە دەس سولتانس – سجهلئەßلجه ئائوßئەر گەبرائوجه[سەس 1][مڤب 3] ئوند ووردە ڤۆن دەن ژونگتüرکەن ئابگەسجهاففت،[3][مڤب 3] دئە دئە سöهنە کوردسجهەر ستاممەسفüرستەن دەگرادئەرتەن، دئە ئن دەر رەگولäرەن ئارمەئە زو ئۆففزئەرەن ئەرناننت وۆردەن وارەن.[مڤب 3] دا ژەدۆجه ئائوف کوردسجهە ستاممەسەئنهەئتەن ئالس ئەرگäنزونگ دەر رەگولäرەن ئارمەئە – ئنسبەسۆندەرە ئان دەر ئۆستگرەنزە – نجهت ڤەرزجهتەت وەردەن کۆننتە،[مڤب 4] فüهلتەن سجه دئە ژونگتüرکەن ئانگەسجهتس سجهەرهەئتسپۆلتسجهەر پرۆبلەمە بالد – نامەنتلجه ئم ئەرستەن بالکانکرئەگ ڤۆن 1912/13 – گەزوونگەن، دئە ئەئنهەئتەن وئەدەر ئونتەر دەر بەزەئجهنونگ „ملز“ ئائوفلەبەن زو لاسسەن[3][مڤب 5] ئوند ئنتەگرئەرتەن سئە ستäرکەر ئن دئە ئارمەئە، سۆ داسس سجه ئهر نەئوئەر ستاتوس کائوم مەهر ڤۆن دەم دەر حامدیە ئونتەرسجهئەد.[مڤب 4] رەگمەنتەر دئەسەر ملز کäمپفتەن دارائوفهن ئونتەر سجهوەرەن ڤەرلوستەن ئن دەن بالکانکرئەگەن، ئان دەر „ئۆستفرۆنت“ ئم ئەرستەن وەلتکرئەگ[3][مڤب 6] ئوند ئم تüرکسجهەن بەفرەئئونگسکرئەگ.[مڤب 6] ئائوس دەن رەئهەن ئهرەر کۆمماندەئورە رەکروتئەرتە دئە 1923 ئن دەر تüرکەئ گەگرüندەتە ناتئۆنالستسجهە کوردسجهە ئۆرگانساتئۆن ئازاد („فرەئهەئت“) ئهرە متگلئەدەر، دئە ناجه دەر ئابسجهاففونگ دەس کالفاتس دورجه موستافا کەمال ئم گرۆßئەن کوردەنائوفستاند ڤۆن 1925 نۆجه ئەئنە بەدەئوتەندە رۆللە سپئەلەن سۆللتەن.[مڤب 7]

ئۆرگانساتئۆن، جهاراکتەر ئوند ئومفانگ

دئە ئەرستە فۆرمئەرونگ ئن دەن گرەنزگەبئەتەن زو روسسلاند وئەس بەرەئتس ئەئنە ئانزاهل ئەئنبەروفەنەر ڤۆن ئەتوا 50.000 مانن ئائوف، دئە ئن رەگمەنتەرن ڤۆن ژەوەئلس 768 بس 1.152 مانن ئائوفگەتەئلت وارەن.[سەس 3][مڤب 2] ئانفانگس ئن 30 رەگمەنتەر زو ژە 600 مانن گەستاففەلت، ووجهس دئە حامدیە سەهر سجهنەلل (1892: ئائوف 40 رەگمەنتەر، 1893: ئائوف 56 رەگمەنتەر) ئوند ئەررەئجهتە ئەندە دەس 19. ژاهرهوندەرتس ئەئنە ئانزاهل ڤۆن üبەر 60 رەگمەنتەرن زو ژە 800 بس 1.500 مانن.[ئاپ 2][سەس 1][مڤب 8] ژەدەر ستامم ستەللتە ئەئن ئۆدەر مەهرەرە رەگمەنتەر بەرەئت، کلەئنەرە ستäممە ستاتتەتەن زوساممەنگەسەتزتە رەگمەنتەر ئائوس.[سەس 1][مڤب 2] دئە ژüنگلنگە تراتەن üبلجهەروەئسە ئم ئالتەر ڤۆن 17 ژاهرەن ئن دئە حامدیە ئەئن، دئەنتەن ئالس ئائوسزوبلدەندە فüر درەئ ژاهرە، بلئەبەن دانن بس ئن داس ئالتەر ڤۆن 30 ژاهرەن ئم دئەنست دەر رەگولäرەن ڤەربäندە (نزام)، وۆرائوف سئە بس ئن داس ئالتەر ڤۆن 40 ژاهرەن دەن رەسەرڤە-ئەئنهەئتەن ئانگەسجهلۆسسەن ووردەن.[سەس 1] دئە حامدیە-ئەئنهەئتەن وارەن نجهت ژەدەرزەئت ئەئنساتزبەرەئت.[مڤب 2] بەسۆلدونگ ئەرهئەلتەن ئەئنبەروفەنە مäننەر نور، وەنن سئە ئن ئاکتڤەم دئەنست ستاندەن، دۆجه وارەن سئە متسامت ئهرەن فاملئەن ڤۆن ئاللەن ستەئوئەرن مت ئائوسناهمە دەس زەهنتەن ئوند دەر ڤئەهستەئوئەر بەفرەئت.[سەس 1][مڤب 9] واففەن، سۆ ووردە ئانگەنۆممەن، ووردەن ئهنەن نور زور ڤەرفüگونگ گەستەللت، وەنن سئە فüر دەن کامپف ئەئنگەسەتزت ووردەن، دۆجه گەلانگ ئەس دەن مەئستەن ئن دەر پراخس، ئهرە ترادتئۆنەللەن واففەن زو بەهالتەن.[سەس 4] دئە نەئوئەن باتائللۆنە[ئاپ 2] بزو. رەگمەنتەر[سەس 1] ووردەن دورجه ستاممەسهäئوپتلنگە ئانگەفüهرت، دەنەن ژەدۆجه زور ئائوسبلدونگ ئوند Üبەرواجهونگ رەگولäرە ئۆسمانسجهە ئنسپەکتەئورە زور سەئتە گەستەللت ووردەن.[ئاپ 2][سەس 1][مڤب 2] زور ئائوسبلدونگ هەئمسجهەر تورکمەنسجهەر ئوند کوردسجهەر ئۆففزئەرە ووردە ئەئنە ستاممەسسجهولە (ئاشرەت مەکتەب) ئەئنگەرجهتەت، وەلجهە ئابەر ژäهرلجه نجهت مەهر ئالس 15 مانن ئابسۆلڤئەرتەن.[سەس 1] ئەئنگە نۆمادەنۆففزئەرە ئۆهنە ئۆففزئەرسپاتەنت ووردەن زور ئائوسبلدونگ ئائوجه ئن دئە رەگولäرە کاڤاللەرئە ئوند ئان دئە ملتäرسجهولەن گەسجهجکت ئوند ستەللتەن – زورüجکگەکەهرت ئن ئهرە هەئمسجهەن ئەئنهەئتەن – دۆرت دئە مەئستەن بەفەهلسهابەر.[سەس 1] دئە ملتäرسجهە رانگۆردنونگ گلجه دەر ئن دەر رەگولäرەن ئارمەئە üبلجهەن ئوند کاننتە دەن ئۆنباشı (دت. ئەتوا „ئانفüهرەر ڤۆن زەهن“)، سۆوئە دەن یüزباشı (دت. ئەتوا „ئانفüهرەر ڤۆن حوندەرت“، „حائوپتمانن“).[مڤب 5] ئم گەگەنساتز زو دەن äئوßئەرلجه äهنلجهەن کۆساکەنتروپپەن دەس زارەن هاتتەن دئە کوردسجهەن ئوند تüرکسجهەن ستäممە، ئائوس دەنەن دئە حامدیە رەکروتئەرت وۆردەن وار، ڤۆر ئهرەر ڤەروەندونگ دورجه دەن سولتان ئالس کامپفڤەرباند ئائوجه ڤۆن دەم ستراßئەنرائوب گەلەبت.[ئاپ 2] بەسۆندەرس ئن دەن بەرگەن ڤۆن ئەرزوروم بەهئەلتەن دئە کوردسجهەن تروپپەن ئائوجه ئن دەر حامدیە ئەئن هۆهەس ماß ئان ئەئگەنستäندگکەئت بەئ[ئاپ 2] ئوند نوتزتەن ئونتەر دەم زەئجهەن دەس ئسلام ئهرە بەواففنونگ ئوند ئۆرگانساتئۆن ئن رەگمەنتەرن فüر بلوتگە Üبەرگرففە گەگەن دئە جهرستلجهەن ئارمەنئەر ئائوس.[ئاپ 3] سئە ساهەن سجه ئالس „ستاممەس-گەندارمەرئە“ ئن ئهرەر „ناتئۆنالەن“ ئدەنتتäت ئوند ترادتئۆنەللەن گەگنەرسجهافت زو دەر ڤۆم تانزمات بەترئەبەنەن ڤەروەستلجهونگ ڤۆن ئهرەم سولتان ئوند کالفەن بەستäتگت، دەر کەئنە ماßناهمەن تراف، دەم فاناتسموس ئەنتگەگەنزوورکەن.[ئاپ 4]

ئەئنساتز، ورکونگ ئوند بەوەرتونگ

نەبەن دەر نئەدەرهالتونگ دەر نۆجه مäßئگ ئانگەواجهسەنەن، سەپاراتستسجهەن ئارمەنسجهەن ئاکتڤتäتەن زئەلتە دئە ئائوفستەللونگ ئوند دەر ئەئنساتز دەر حامدیە-رەگمەنتەر ئائوف دئە کۆنترۆللە دەر کوردەن ئاب، دئە دورجه دئە مت هۆهەم ئانسەهەن ڤەربوندەنە بەسۆلدەتە ئانستەللونگ ئوند دئە فاکتسجه ورکسامە دولدونگ زوم رائوب دەم سولتان گەگەنüبەر ڤەرپفلجهتەت وەردەن سۆللتەن.[مڤب 10] سۆ ووردە دەر سولتان دەنن ئائوجه تاتسäجهلجه ڤۆن دەن بەترەففەندەن کوردەن ئالس باڤێ کوردان („ڤاتەر دەر کوردەن“) ڤەرەهرت.[مڤب 10] داس گەگەنسەئتگە ئائوسسپئەلەن دەر کوردسجهەن ستäممە زوم زئەلە ئۆسمانسجهەر کۆنترۆللە üبەر سئە – وئە ئەس ئەتوا زەئتگەنöسسسجهە برتسجهە کۆنسولن دەر رەگئۆن ئالس بەئابسجهتگتە ورکونگ ساهەن – وار ژەدۆجه نور زوم تەئل بەورکت وۆردەن.[مڤب 10] زوار وار دئە ئانزاهل دەر بەلەگتەن فەهدەن زوسجهەن دەن ستäممەن ئن دەن ژاهرەن 1893/1894 گەگەنüبەر فرüهەرەن ژاهرەن ئانگەستئەگەن.[مڤب 11] دۆجه هاتتە دئە ئەرلانگونگ دەر کۆمپەتەنزەن ئن دەر حامدیە فüر دئە ئالس ئۆففزئەرە ڤەروەندەتەن ستاممەسفüهرەر ئەئنە ئۆففەنبار ئنادäقوئاتە ماجهتستەئگەرونگ مت سجه گەبراجهت، دئە سئە ناهەلئەگەندەروەئسە ئائوجه فüر ئەئگەنە ئنتەرەسسەن مسسبرائوجهتەن ئوند دئە ئائوجه زو ئەئنەر ڤەرسجهئەبونگ دەر کرäفتەڤەرهäلتنسسە ئننەرهالب دەر ستäممە دەر رەگئۆن فüهرتەن.[مڤب 9] سۆوۆهل دئە مت هۆهەم پرەستگە ڤەربوندەنە بەزاهلونگ ئالس حامدیە-کۆمماندەئور ئالس ئائوجه دئە ڤەرفüگبارکەئت ڤۆن واففەن ڤەرسجهاففتە ئەئنزەلنەن پەرسöنلجهکەئتەن سۆ گرۆßئە ڤۆرتەئلە گەگەنüبەر ئهرەن رڤالەن، داسس زومندەست زوەئ فüهرەر ماجهتپۆستئۆنەن ئەررەئجهەن کۆننتەن، دئە سەلبست فüر دەن ستائات ئەئنە پۆتەنتئەللە بەدرۆهونگ بۆتەن.[مڤب 10] ئەس وارەن دئەس دەر نۆجه هەئوتە رەگئۆنال ئن هۆهەم ئانسەهەن ستەهەندە مستەفا پاسجها ڤۆن دەن میران[مڤب 12] ئوند زوم زوەئتەن ئبراهیم پاسجها، داس ئۆبەرهائوپت دەر گرۆßئەن ملان-کۆنفöدەراتئۆن، دەر ئالس „دەر ئونگەکرöنتە کöنگ ڤۆن کوردستان“ فüر سەئنە ساگەنهافتە رäئوبەرەئ بس ئنس ئائوسلاند بەرüهمتهەئت ئەرلانگتە[مڤب 13] ئوند دەسسەن ئەئنفلوسسرەئجهەر سۆهن مەهموود 1919 نۆجه ئالس گەئەئگنەتەر کانددات فüر دئە حەررسجهافت ئن ئەئنەم کوردسجهەن ڤاساللەنکöنگرەئجه گەهاندەلت ووردە، دەسسەن ئەئنرجهتونگ دئە برتەن دامالس پلانتەن.[مڤب 14]

بەرüجهتگت ئست دئە حامدیە فüر ئهرە رۆللە، دئە سئە بەئ دەر ئەرستەن سەرئە ڤۆن ماسساکەرن ئان دەن ئارمەنئەرن (1894–1896) گەسپئەلت هاتتە.[مڤب 15] ئالس 1894 دئە بەوەگونگەن ڤۆن ئەخل-ئارمەنئەرن – ناجه درەئ ژاهرەن دەس تەررۆرسموس ئوند گەگەنتەررۆرسموس[سەس 5] – ئم دسترکت ساسون (سüدلجه ڤۆن موش) زو ئارمەنسجهەن ئائوفستäندەن گەگەن داس دئە کوردەن بەگüنستگەندە ستەئوئەرسیستەم فüهرتەن، گپفەلتە ئهرە نئەدەرسجهلاگونگ دورجه حامدیە-تروپپەن ئن „ماسساکەرن“ (ئۆدەر „گەگەنماسساکەرن“[سەس 6]) ئان ئارمەنئەرن، دئە بەسۆندەرس ڤۆن دەن برتەن دەر ئۆسمانسجهەن رەگئەرونگ زور لاست گەلەگت ووردەن.[ئاپ 5] وäهرەند بەئسپئەلسوەئسە ناجه سهاو & سهاو (1977) دئە ئنتئاتڤە نجهت ڤۆن دەر زەنترالرەگئەرونگ، سۆندەرن ڤۆن دەن ئۆسمانسجهەن تروپپەن ئوند لۆکالەن کۆمماندەئورەن ئائوسگەگانگەن وار،[سەس 6] گەهت ئەتوا ڤان بروئنەسسەن (1989) داڤۆن ئائوس، داسس دەر بەفەهل فüر دئە ئانگرففە ئوند Üبەرفäللە ئائوف دئە ئارمەنسجهەن دöرفەر مەئست ڤۆم سولتان گەگەبەن ووردە، وەنن ئەر ئائوجه ئەئنرäئومت، داسس نجهت نور کەئنە سیستەماتسجهە ڤەرترەئبونگ ئۆدەر ئائوسلöسجهونگ ڤەرسوجهت ووردە، سۆندەرن دئە زڤلبەهöردەن ئم گەگەنتەئل بەمüهت وارەن، ئەئنگەن سجهادەن، دەن دئە ملزەن ڤەرورساجهت هاتتەن، وئەدەرگوتزوماجهەن.[مڤب 3] ژەدەنفاللس ئابەر فöردەرتە دەر ئەئنساتز دەر حامدیە ئالس „ملتانتە“ موسلمە دورجه ئابدüلهامد ئئ. بەئ دەن ئەئورۆپäئسجهەن گرۆßمäجهتەن دئە وەئتگەهەندە ڤەرورتەئلونگ ئوند ئابلەهنونگ ئابدüلهامدس.[ئاپ 4] دەر سولتان ووردە دەس بەفەهلەس زور ڤەرنجهتونگ ڤۆن 25 ئۆرتسجهافتەن ئوند دەر ئانوەئسونگ زور ئەخەکوتئۆن ڤۆن 20.000 ئارمەنسجهەن دۆرفبەوۆهنەرن بەسجهولدگت.[سەس 6] وەنن ئنتەرناتئۆنالە ئونتەرسوجهونگەن ئائوجه ئەرگابەن، داسس دئە ئانسجهولدگونگەن üبەرترئەبەن وارەن، سۆ لئەßئەن سجه ئەئورۆپäئسجهە Öففەنتلجهکەئت ئوند پۆلتک ڤۆن ئەئنەر ئنتەرڤەنتئۆن دۆجه ئەرست ئاببرنگەن، ئالس دەر سولتان سەئنە رەفۆرموللگکەئت بەتەئوئەرتە.[سەس 7] ئن کلەئناسئەن ژەدۆجه هنتەرلئەß داس ورکەن دەر حامدیە ئەئن ناجههالتگەس ئەربە دەس راسسستسجهەن ئوند رەلگöسەن حاسسەس، داس وەئت ئنس 20. ژاهرهوندەرت فۆرتورکتە.[ئاپ 3]

لتەراتور

Üبەر دئە حامدیە، ئهرە ئەنتستەهونگ ئوند گەسجهجهتە گبت ئەس بسهەر سەهر وەنگە وسسەنسجهافتلجهە ئونتەرسوجهونگەن، ئوند دئە ئائوسسجهلئەßلجه ئن تüرکسجهەر سپراجهە. وەئتەرهن گروندلەگەند ئست:

  • بایرام کۆدامان: حامدیە حافف سüڤار ئالایلارı. (ئئ. ئابدüلهامد ڤە دۆğئو-ئانادۆلو ئاشرەتلەر). تاره دەرگس. 32، 1979، س. 427–480.

وäهرەند کۆدامان (1979) ئۆسمانسجهە ئارجهڤماتەرئالئەن ئائوسگەوەرتەت هات، رجهتەتەن سجه سهاو & سهاو (1977) ئن ئهرەر ستراففەن دارستەللونگ ناجه زەئتگەنöسسسجهەن برتسجهەن کۆنسولاربەرجهتەن ئائوس ئۆستاناتۆلئەن:[مڤب 16]

  • ستانفۆرد ژ. سهاو، ئەزەل کورال سهاو: رەفۆرم، رەڤۆلوتئۆن، ئاند رەپوبلج: تهە رسە ئۆف مۆدەرن تورکەی، 1808-1975. ئن: ستانفۆرد ژ. سهاو (حرسگ.): حستۆری ئۆف تهە ئۆتتۆمۆمان ئەمپرە ئاند مۆدەرن تورکەی. 2، جامبردگە ئونڤەرستی پرەسس، جامبردگە ئو. ئا. 1977، ئسبن 0-521-21449-1، س. ئ-خخڤ، س. 1–518، هئەر س. 246.

دئە بەکاننتە ئاربەئت ڤۆن ڤان بروئنەسسەن، دەر متتە دەر 1970ەر ژاهرە سەلبست فەلدستودئەن بەترئەبەن هاتتە، بائوت ئائوف سەئنەر دسسەرتاتئۆن (1978) ئائوف، دئە وئە ئهرە دەئوتسجهە Üبەرسەتزونگ ئوند بەئاربەئتونگ (1989) بەستممتە ئەرگەبنسسە ئائوس کۆدامان (1979) نۆجه نجهت بەرüجکسجهتگت:[مڤب 17]

  • مارتن ڤان بروئنەسسەن: ئاگها، سجهەئجه ئوند ستائات – پۆلتک ئوند گەسەللسجهافت کوردستانس. س. 247–253.

وۆهل دەن ئاکتوئەللەن فۆرسجهونگسستاند گبت وئەدەر

  • حەندرک فەنز: دئە حامدیە-ملزەن: گرەنزلاند ئائوßئەر کۆنترۆللە. ئن: حەندرک فەنز (حرسگ.): ستروکتورەللە زوäنگە – پەرسöنلجهە فرەئهەئتەن. ئۆسمانەن، تüرکەن، موسلمە: رەفلەخئۆنەن زو گەسەللسجهافتلجهەن ئومبرüجهەن. گەدەنکباند زو ئەهرەن پەترا کاپپەرتس. (= ستودئەن زور گەسجهجهتە ئوند کولتور دەس ئسلامسجهەن ئۆرئەنتس، بد. 21) ڤەرلاگ والتەر دە گرویتەر، بەرلن 2009، ئسبن 978-3-11-020055-3، س. 105–126.

ئەئنزەلناجهوەئسە

  1. ↑ برونۆ Öهرگ: مەئنونگەن ئوند ماتەرئالئەن زور گەسجهجهتە دەر کاراکەچل ئاناتۆلئەنس. ئن: ماتتهئاس س. لائوبسجهەر (حرسگ.): مüنجهەنەر ئەتهنۆلۆگسجهە ئابهاندلونگەن. 20، ئاکادەمسجهەر ڤەرلاگ، مüنجهەن 1998 (ئەدتئۆن ئاناجۆن)، زوگلەئجه ئنائوگورال-دسسەرتاتئۆن زور ئەرلانگونگ دەس دۆکتۆرگرادەس دەر پهلۆسۆپهئە ئان دەر لودوگ-ماخملئانس-ئونڤەرستäت زو مüنجهەن، مüنجهەن 1996، ئسبن 3-932965-10-8، س. 36، ئو. ئا. مت ڤەروەئس ئائوف ش. بەیسانۆğلو: زیا گöکالپ´ئن İلک یازı حایاتı – 1894–1909. ئستانبول 1956، س. 164–168.
  2. ↑ ڤگل. دەئوتسجهسپراجهگە وکپەدئا، ئارتکەل „یöرüک“، ئابسجهنتت „حەرکونفت ئوند ئەئنواندەرونگ ناجه کلەئناسئەن“، ڤەرسئۆنس-ئد 31139363.
  3. ↑ 3،0 3،1 3،2 ئەرک ژ. زüرجهەر: تورکەی – ئا مۆدەرن حستۆری. تائورس، لۆندۆن / نەو یۆرک 1998، ئسبن 1-86064-222-5، س. 169.
  • (مڤب) مارتن ڤان بروئنەسسەن: ئاگها، سجهەئجه ئوند ستائات – پۆلتک ئوند گەسەللسجهافت کوردستانس. ئەد. پارابۆلس، بەرلن 2003، ئسبن 3-88402-259-8.
  1. ↑ س. 248: ڤان بروئنەسسەن ئەروäهنت دئە „گەلەگەنتلجهە“ رەکروتئەرونگ ئەئنەس „تüرکسجهەن“ ستاممەس („قوئاراپاپاکه“)
  2. ↑ 2،00 2،01 2،02 2،03 2،04 2،05 2،06 2،07 2،08 2،09 2،10 س. 248.
  3. ↑ 3،0 3،1 3،2 3،3 س. 252.
  4. ↑ 4،0 4،1 س. 252ف.
  5. ↑ 5،0 5،1 س. 467، فوßنۆتە 173.
  6. ↑ 6،0 6،1 س. 253.
  7. ↑ س. 253، 403.
  8. ↑ س. 249، فوßنۆتە 169، س. 487، مت ڤەروەئس ئائوف بایرام کۆدامان، حامدیە هافف سüڤاری ئالایلارı (ئئ. ئابدüلهامت ڤە دۆğئو-ئانادۆلو ئاشرەتلەر)، تاره دەرگس، 32، 1979، س. 427–480.
  9. ↑ 9،0 9،1 س. 248ف.
  10. ↑ 10،0 10،1 10،2 10،3 س. 249.
  11. ↑ س. 249، مت ڤەروەئس ئائوف س. دوگوئد، تهە پۆلتج ئۆف ئونتی: حامدئان پۆلجی ئن ئەئاستەرن ئاناتۆلئا، مددلە ئەئاستەرن ستودئەس، 9/2، س. 139–156.
  12. ↑ س. 242، 249ف.
  13. ↑ س. 250.
  14. ↑ س. 252، 409، مت ڤەروەئس ئائوف جاپتائن وۆئۆللەی، فۆ 371، 1919: مە44/91 479/3050
  15. ↑ س. 252.
  16. ↑ مارتن ڤان بروئنەسسەن: ئاگها، سجهەئجه ئوند ستائات – پۆلتک ئوند گەسەللسجهافت کوردستانس. س. 487، فوßنۆتە 169.
  17. ↑ مارتن ڤان بروئنەسسەن: ئاگها، سجهەئجه ئوند ستائات – پۆلتک ئوند گەسەللسجهافت کوردستانس. س. 7، س. 9–16، س. 487، فوßنۆتە 168.
  • (ئاپ) ئالان پالمەر: ڤەرفالل ئوند ئونتەرگانگ دەس ئۆسمانسجهەن رەئجهەس. حەینە، مüنجهەن 1994، ئسبن 3-453-11768-9. (ئەنگل. ئۆرگنال: لۆندۆن 1992)
  1. ↑ 1،0 1،1 س. 1–448، س. 249، 258 ئوند 389.
  2. ↑ 2،0 2،1 2،2 2،3 2،4 2،5 2،6 س. 249.
  3. ↑ 3،0 3،1 س. 250.
  4. ↑ 4،0 4،1 س. 250 ئوند 259
  5. ↑ س. 258ف.
  • (سەس) ستانفۆرد ژ. سهاو، ئەزەل کورال سهاو: حستۆری ئۆف تهە ئۆتتۆمان ئەمپرە ئاند مۆدەرن تورکەی. ڤۆلومە 2: رەفۆرم، رەڤۆلوتئۆن، ئاند رەپوبلج: تهە رسە ئۆف مۆدەرن تورکەی 1808-1975. جامبردگە ئونڤەرستی پرەسس، جامبردگە ئو. ئا. 1977، ئسبن 0-521-21449-1.
  1. ↑ 1،00 1،01 1،02 1،03 1،04 1،05 1،06 1،07 1،08 1،09 1،10 1،11 1،12 س. 246.
  2. ↑ س. 246، مت ڤەروەئس ئائوف باشڤەکâلەت ئستاتستک ئوموم مüدüرلüğü، ئستاتستک یıللığı، 1963، س. 42.
  3. ↑ 3،0 3،1 س. 246، مت ڤەروەئس ئائوف دüستور: تەرتب-ئ سالس، ڤۆلس. 1-41، ئانکارا، 1921–1971 [لاوس ئۆف تهە فرست تورکسه رەپوبلج، 1920-1970]، 21، 443 ئوند ئائوف رەسم گازەتە [ئۆففجئال نەوسپاپەر ئۆف تهە تورکسه رەپوبلج]، ئانکارا، 1920 [تۆ داتە]، 2892
  4. ↑ س. 246، مت ڤەروەئس ئائوف باشڤەکâلەت ئستاتستک ئوموم مüدüرلüğü، ئستاتستک یıللığı، 27، 249 ئوند ئائوف ز. ی. حەرسهلاگ، تورکەی: ئا ئەجۆنۆمی ئن ترانستئۆن، تهە حاگوئە، 1968، س. 201.
  5. ↑ س. 203.
  6. ↑ 6،0 6،1 6،2 س. 204.
  7. ↑ س. 204، مت ڤەروەئس ئائوف د. ئە. وەبستەر: تهە تورکەی ئۆف ئاتاتüرک: سۆجئال پرۆجەسس ئن تهە تورکسه رەفۆرماتئۆن. پهلادەلپهئا، پا. 1939، س. 307–309 ئوند ئائوف سونا کل: کەمالسم. ئستانبول 1969، س. 79.

سئەهە ئائوجه

ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن

دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „حامدیە (کاڤاللەرئە)“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.

وەرگیراو لە «https://kurdipedia.shiwan.online/index.php?title=Hamidiye_(Kavallerie)&oldid=348»