ئەرەن کەسکن
ئەرەن کەسکن (* 24. مائ 1959 ئن بورسا) ئست ئەئنە تüرکسجهە-کوردسجهە[1] ئانوäلتن ئوند مەنسجهەنرەجهتلەرن.
لەبەن
ئەرەن کەسکن ووجهس ئن ئەئنەر ئاکادەمسجه گەپرäگتەن فاملئە ئائوف. ئهر ڤاتەر وار کوردە ئائوس سڤاس، ئهرە موتتەر جرجاسسئەرن ئائوس ئستانبول. ناجه ئابسجهلوسس دەر حائوپتسجهولە بەگانن سئە ئان دەر ژورستسجهەن فاکولتäت زو ستودئەرەن.
ئەنگاگەمەنت فüر مەنسجهەنرەجهتە
دئە ئن ئستانبول پراکتزئەرەندە ئانوäلتن ئست ئەئنە کرتکەرن دەس تüرکسجهەن ستائاتەس ئوند سەئنەس رەجهتسسیستەمس. سئە سەتزت سجه فüر مەنسجهەنرەجهتە، ئنسبەسۆندەرە فüر دئە دەس کوردسجهەن ڤۆلکس ئوند دەر فرائوئەن ئەئن. سئە ئست سەئت 1986 متگلئەد ئم مەنسجهەنرەجهتسڤەرەئن ئحد ئوند گەگەنوäرتگ لەئتەرن ڤۆن دەسسەن ئستانبولەر سەکتئۆن. 1997 گرüندەتە سئە، ئەبەنفاللس ئن ئستانبول، ئەئن رەجهتسهلفەپرۆژەکت „رەجهتلجهە حلفە فüر فرائوئەن، دئە ڤۆن ستائاتلجهەن سجهەرهەئتسکرäفتەن ڤەرگەوالتگت ئۆدەر ئائوف ئاندەرە وەئسە سەخوئەلل مسسهاندەلت ووردەن“.[2] ئهر ئەنگاگەمەنت براجهتە ئهر ڤۆرüبەرگەهەند ئەئن بەروفسڤەربۆت ئوند مەهرەرە مۆرددرۆهونگەن ئەئن، ئونتەر ئاندەرەم ڤۆن دەر ئولترا-ناتئۆنالستسجهەن تüرکسجهەن راجهەبرگادە. زەئتوەئسە وارەن 87 سترافڤەرفاهرەن گەگەن سئە ئانهäنگگ.[3] 1999 ڤەرتەئدگتە سئە ئابدوللاه Öجالان ڤۆر گەرجهت.[4]
سترافڤەرفۆلگونگ ئوند پرۆزەسسە
ئم سەپتەمبەر 1994 ووردە سئە ڤۆن ئەئنەم تüرکسجهەن گەرجهت زو زوەئ ژاهرەن حافت ڤەرورتەئلت، وەئل سئە ئن ئەئنەم برئەف ئان داس بەلگسجهە پارلامەنت داس سجهوەئگەن دەر ئنتەرناتئۆنالەن Öففەنتلجهکەئت زو دەن مەنسجهەنرەجهتسڤەرلەتزونگەن ئان کوردەن کرتسئەرت ئوند دابەئ داس وۆرت „کوردستان“ بەنوتزت هاتتە.[4] ئم ژاهر 2002 ماجهتە سئە وäهرەند ئەئنەر پۆدئومسدسکوسسئۆن ئن کöلن دەر تüرکسجهەن ئارمەئە دەن ڤۆروورف، بەئ دەر بەکäمپفونگ دەر کوردسجهەن پکک فرائوئەن سەخوئەلل مسسبرائوجهت زو هابەن. دارائوفهن ووردە سئە 2006 ناجه ئارتکەل 301 دەس تüرکسجهەن سترافگەسەتزبوجهەس زو زەهن مۆناتەن حافت ڤەرورتەئلت.[5] دئەسەر پاراگراپه ستەللت دئە „بەلەئدگونگ دەس تüرکەنتومس، دەر رەپوبلک ئوند دەر ئنستتوتئۆنەن ئوند ئۆرگانە دەس ستائاتەس“ ئونتەر سترافە. داس ئورتەئل ووردە سپäتەر ئن ئەئنە گەلدسترافە ئومگەواندەلت.[6]
ئام 20. مäرز 2008 ووردە سئە ئەرنەئوت زو سەجهس مۆناتەن حافت ڤەرورتەئلت. ئهر ووردە ڤۆرگەوۆرفەن، ئن ئەئنەم ئنتەرڤئەو مت دەم بەرلنەر تاگەسسپئەگەل ئائوس دەم ژاهر 2006 دئە تüرکسجهە ئارمەئە ئالس „کرمنەللە ڤەرەئنگونگ“ هەرابگەوüردگت زو هابەن.[7] سئە بەهائوپتەتە ئم ئنتەرڤئەو، داسس داس ئاتتەنتات ئان دەم متگلئەد دەس تüرکسجهەن ستائاتسراتەس 2006 ئەنتگەگەن öففەنتلجهەر مەئنونگ نجهت داس وەرک ئەئنەس ئسلامستەن سەئ، سۆندەرن داس وەرک ئەئنەر دەم گەنەرالستابسجهەف ئانگەبلجه ئونتەرستەللتەن ئۆرگانساتئۆن دەر سۆندەرکرئەگسفüهرونگ (تئەفەر ستائات)، دەر مت دئەسەم فالسە-فلاگ-ئاتتەنتات ئائوف دەن رجهتەر نور سەئنە پۆستئۆن ستäرکەن وۆللە.[8]
ئن دەر گەرجهتسڤەرهاندلونگ ئەرکلäرتە سئە:[9]
دئە رجهتەر بەرئەفەن سجه ئن ئهرەم ئورتەئل ئەرنەئوت ئائوف دەن ئارتکەل 301. کەسکن کüندگتە بەروفونگ ئان. بس زور ئەنتسجهەئدونگ دەر بەروفونگسنستانز بلەئبت سئە ئائوف فرەئئەم فوß.[10] ئام 11. دەزەمبەر 2014 ووردە سئە وەگەن ئەئنەر رەدە ئائوس دەم ژاهرە 2005 زو 10 مۆناتەن حافت ڤەرورتەئلت; ئن دەر رەدە گنگ ئەس ئوم دەن تۆد ئەئنەس 12 ژاهرە ئالتەن ژونگەن، دەر دورجه داس تüرکسجهە ملتäر ڤەرورساجهت ووردە. داس ئورتەئل ووردە ئەبەنسۆ مت ئارتکەل 301 بەگرüندەت.[2] وەگەن دەر Äئوßئەرونگەن ئم تاگەسسپئەگەل ووردە ئائوßئەردەم ئەئن دسزپلنارڤەرفاهرەن بەئ دەر ئانوالتسکاممەر ئستانبول گەگەن کەسکن ئانگەسترەنگت. ئەس درۆهت ئهر دەر ڤۆرüبەرگەهەندە ئۆدەر دائوئەرهافتە ئەنتزوگ دەر ئانوالتلجهەن لزەنز. دەئوتسجهە پۆلتکەر وئە روپرەجهت پۆلەنز، جلائودئا رۆته ئوند حانس-گەرت پöتتەرنگ کرتسئەرتەن داس ئورتەئل.[11]
گەمäß ئائوسساگە ڤۆن کەسکن ڤۆم فەبروئار 2017 هابە دئە تüرکسجهە ژوستز گەگەن ئهرە پەرسۆن üبەر 140 سترافڤەرفاهرەن ئەرöففنەت[12].
ئام 30. مäرز 2018 ووردە سئە ئن ئەرستەر ئنستانز زو 7،5 ژاهرەن حافت ڤەرورتەئلت، وەئل سئە ئن دەر زەئتونگ Öزگüر گüندەم ئارتکەل ڤەرöففەنتلجهت هات، وەلجهە دئە تüرکسجهە ناتئۆن دەگرادئەرت ئوند دەن پرäسدەنتەن بەلەئدگت هابەن سۆللەن.[13]
ئەرەن کەسکن ترات مت 34 ئاندەرەن ئنتەللەکتوئەللەن ئوند کüنستلەرن ئانفانگ ژانوئار 2010 دەر بارıش ڤە دەمۆکراس پارتس بەئ. دئەس گەسجهاه ئائوس پرۆتەست گەگەن دئە پۆلتک دەر رەگئەرونگ بەزüگلجه دەر بدپ.
ئائوسزەئجهنونگەن
- 2000 حانس-لتتەن-پرەئس دەر ڤدژ – ڤەرەئنگونگ دەمۆکراتسجهەر ژورستننەن ئوند ژورستەن ئە. ڤ.
- 2001 مەنسجهەنرەجهتسپرەئس دەر دەئوتسجهەن سەکتئۆن ڤۆن ئامنەستی ئنتەرناتئۆنال
- 2004 ئائاجهەنەر فرئەدەنسپرەئس
- 2005 تهەئۆدۆر-حائەجکەر-پرەئس دەر ستادت ئەسسلنگەن ئام نەجکار فüر پۆلتسجهەن موت ئوند ئائوفرجهتگکەئت
- 2017 حرانت دنک ئاوارد[14]
- 2017 حومان رگهتس پرزە ڤۆم ئاننا داهلبäجک مەمۆرئال فوند[15]
- 2018 حەلسنک جڤل سۆجئەتی ئاوارد[16]
- 2018 ئاننا لنده پرزە[17]
- 2026 گەرهارت بائوم مەنسجهەنرەجهتسپرەئس[18]
فلم
- 2023 ئەرەن. دۆکومەنتارفلم. درەهبوجه ئوند رەگئە: مارئا بندەر
وەبلنکس
- حۆمەپاگە ڤۆن ئەرەن کەسکن (مەهرسپراجهگ)
- ئنتەرڤئەو ئم ئامنەستی ژۆئورنال، ئاپرل 2003
- ئم زوەئفەل فüر دەن گەنەرالستاب– ئامنەستی ئنتەرناتئۆنال دەئوتسجهلاند - ژۆئورنال ئاپرل 2008
- ئەرەن کەسکن مت دەم „تهەئۆدۆر-حائەجکەر-پرەئس فüر پۆلتسجهەن موت ئوند ئائوفرجهتگکەئت“ ئائوسگەزەئجهنەت، وەبستە دەر ستادت ئەسسلنگەن ئام نەجکار، 2005 (مت ئانسپراجهە ڤۆن ئەرەن کەسکن)
- لائوداتئۆ فüر رەگنا کالتهەگەنەر ئوند ئەرەن کەسکن زور ڤەرلەئهونگ دەس حانس-لتتەن-پرەئسەس دەر ڤدژ ئام 4. نۆڤەمبەر 2000
ئەئنزەلناجهوەئسە
- ↑ تüرکسجهە گەنەرäلە فüهلەن سجه بەلەئدگت. سپئەگەل ئۆنلنە، 2. ژول 2002
- ↑ 2،0 2،1 شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
- ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ ئامنەستی ئنتەرناتئۆنال دەئوتسجهلاند، 31. ژول 2005.
- ↑ 4،0 4،1 شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
- ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
- ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
- ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
- ↑ شابلۆن:لتەراتور
- ↑ شابلۆن:لتەراتور
- ↑ سەجهس مۆناتە حافت فüر کەسکن. ن-تڤ، 20. مäرز 2008
- ↑ مەنسجهەنرەجهتە ئن دەر تüرکەئ: دەئوتسجهە پۆلتکەر کرتسئەرەن کەسکن-ئورتەئل. سپئەگەل ئۆنلنە، 21. مäرز 2008
- ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
- ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
- ↑ شابلۆن:لتەراتور
- ↑ شابلۆن:لتەراتور
- ↑ شابلۆن:لتەراتور
- ↑ شابلۆن:لتەراتور
- ↑ جۆمەدئا ئنهالت & تەرمنە: گەرهارت بائوم مەنسجهەنرەجهتسپرەئس 2026 ئان ئەرەن کەسکن، ئابگەروفەن ئام 6. مائ 2026
ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن
دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „ئەرەن کەسکن“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.