بüستە ڤۆن ئەهمەدێ خانی ئن سولائمانییا

ئەهمەدێ خانی (شابلۆن:کو; * 1651 ئن حاککâر/ئۆسمانسجهەس رەئجه; † 1707 ئن دۆğئوبەیازıت/ئۆسمانسجهەس رەئجه) وار ئەئن کوردسجهەر سجهرفتستەللەر، گەلەهرتەر ئوند پۆئەت. ڤۆن ئەئنگەن ئائوتۆرەن ورد ئەر ئالس بەگرüندەر دەس کوردسجهەن ناتئۆنالسموس بەتراجهتەت.[1]

ئەهمەدێ خانیس تüربە ئن دۆğئوبەیازıت

خانی ووردە ئن دەر هەئوتگەن تüرکسجهەن پرۆڤنز حاککâر گەبۆرەن ئوند گەهöرتە زوم ئەشرەت دەر خانی. ئەر گەنۆسس ئەئنە کلاسسسجهە ئائوسبلدونگ ئان ڤەرسجهئەدەنەن مەدرەسەن دەس رەئجهەس. خانی بەرەئستە دئە ئونتەرسجهئەدلجهەن رەگئۆنەن کوردستانس ئوند دەس ئۆسمانسجهەن رەئجهەس (داماسکوس، باگداد، Äگیپتەن) ئوند لەبتە لانگە زەئت ئم کوردسجهەن فüرستەنتوم بۆتان. ناجه سەئنەر ئائوسبلدونگ ئاربەئتەت ئەر ئونتەر ئاندەرەم ئان دەر مادراسا ئن مورادیە ئوند ئن دەر کانزلەئ (دوان) دەس فüرستەن ڤۆن دۆğئوبەیازıت مر موهاممەد.

خانی سپراجه کوردسجه، پەرسسجه ئوند ئارابسجه ئوند سجهرئەب مەهرەرە کوردسجهە وەرکە üبەر دەن ئسلام. 1683 سجهرئەب ئەر ئەئن کندەروöرتەربوجه ئن رەئمفۆرم مت دەم تتەل نووبهار بچووکان[2]، دئە ئەرستە کوردسجهە فبەل فüر کندەر. ئەس ئومفاسست 950 ئارابسجهە بەگرففە ئوند دەرەن بەدەئوتونگ ئن کوردسجهەر سپراجهە.

سەئن بەرüهمتەستەس وەرک ئست دئە ئەرزäهلونگ مەم ئوو زین، ئەئنە لئەبەسگەسجهجهتە ئائوس دەم ژاهر 1692. دئە ئەرزäهلونگ ئومفاسست 2655 ڤەرسە. دارüبەر هنائوس ئەنتهäلت سئە ئەئنە بەسجهرەئبونگ دەر کوردسجهەن گەسەللسجهافت دەس 17. ژاهرهوندەرتس ئوند سەئن کلاگەن üبەر داس فەهلەن ئەئنەس کوردسجهەن کöنگرەئجهس، داس دئە کوردەن ڤۆر دەر ئونتەروەرفونگ دورجه تüرکەن ئوند ئرانەر بەواهرت هäتتە.[3]

ئەهمەدێ خانی ستارب ئم ژاهر 1707 ئوند ووردە ئن ئەئنەر تüربە ناهە دەم ئسهاک-پاسجها-پالاست بەئ دۆğئوبەیازıت بەئگەسەتزت.[4]

وەرکە

  • مەم ئوو زین (لئەبەسدراما، ڤەرگلەئجهبار مت رۆمەئۆ ئوند ژولئا)
  • نووباهارا بچووکان (کندەربوجه - فبەل)
  • ئەقیدا ئیمانێ (ئدەئۆلۆگئە ئوند گلائوبە)
  • ئەقیدەیا ئیسلامێ (دەر گلائوبە دەس ئسلامس)
  • ئەردێ خوەدا (üبەر ئاسترۆنۆمئە گەسجهرئەبەن)
  • فی بەیانی ئەرکانی ئیسلام (گروندلاگەن دەس ئسلامس)

شابلۆن:جۆممۆنسجات

ئەئنزەلناجهوەئسە

  1. http://www.kurdishacademy.org/?q=node/81
  2. مەهمەد ئوزون: کüرت ئەدەبیاتıنا گرش. ئتهاک پوبلسهنگ 2006، س. 27
  3. شابلۆن:لتەراتور
  4. شابلۆن:لتەراتور

شابلۆن:نۆرمداتەن

شابلۆن:سۆرتئەرونگ:خان، ئەهمەدە

شابلۆن:پەرسۆنەنداتەن

ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن


دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „ئەهمەدێ خانی“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.