ئاهمەد بارزان
سجهەئجه ئاهمەد بارزان (شابلۆن:کوس; * 1896; † 11. ژانوئار 1969[1][2] ئن باگداد) ئائوجه بەکاننت ئالس کهودان (شابلۆن:ئار) وار داس ئۆبەرهائوپت دەس بارزان-جلانس ئم ئراکسجهەن تەئل کوردستانس. ئاهمەد بارزان ورد ئالس دئە پەرسۆن بەتراجهتەت، دئە دەن جلان دەر بارزان ڤەرەئنگتە ئوند سەئن حەررسجهافتسگەبئەت ئائوسوەئتەتە. زوساممەن مت سەئنەم برودەر موستافا بارزان کäمپفتە ئەر ئن دەن 1920ەرن ئوند 1930ەرن گەگەن دئە ئراکسجهە رەگئەرونگ.
ئەر وار دەر سۆهن ڤۆن سجهەئجه مۆهاممەد بارزان ئوند ئەئنەر ڤۆن فüنف برüدەرن، دئە ئائوجه وجهتگە رۆللەن ئن دەر کوردسجه-پۆلتسجهەن بەوەگونگ هاتتەن. ئاهمەد بارزان فۆلگتە سەئنەم äلتەرەن برودەر ئابدولسەلائام، دەر 1914 ناجه ئەئنەم ئائوفستاند گەهەنکت ووردە، ئالس ستاممەسفüهرەر ناجه.
ئائوفستäندە
نەبەن لۆکالەن ئائوسەئناندەرسەتزونگەن مت فەئندلجهەن ستäممەن لەهنتە سجه ئاهمەد بارزان 1919/1920 گەگەن دئە برتەن ئائوف، دئە ئەئن ماندات دەس ڤöلکەربوندەس üبەر دەن ئراک ئننەهاتتەن. دەر ئەرستە گرößئەرە بارزان-ئائوفستاند فاند 1931 ستاتت ئوند رجهتەتە سجه سۆوۆهل گەگەن ئاندەرە کوردسجهە ستäممە ئالس ئائوجه گەگەن دئە رەگئەرونگستروپپەن.[3] ناجه دەر نئەدەرسجهلاگونگ دەس ئائوفستاندەس مت برتسجهەر لوفتونتەرستüتزونگ فلۆه ئاهمەد بارزان ئن دئە تüرکەئ ئوند ووردە دۆرت فەستگەسەتزت. ئەر دورفتە 1935 ئن دەن ئراک زورüجککەهرەن، موسستە ئابەر مت ئاندەرەن فاملئەنانگەهöرگەن ئنس ئەخل ئن دەن سüدراک گەهەن. ئاهمەد بارزان فüهرتە بس 1937 وەئتەرە ئائوفستäندە ئان ئوند ڤەردئەنتە سجه دەن رەسپەکت دەر گەگنەرسجهەن گەنەرäلە وئە گەنەرال ئابدول-ژابار بارزنژ، کۆمماندەئور دەر ئراکسجهەن ئارمەئە ئن بارزان. بەئدە ووردەن سپäتەر زو ئەنگەن فرەئوندەن.
ئاهمەد بارزان ستاند مت دەن کوردەن ئن دەر تüرکەئ ئن کۆنتاکت ئوند سیمپاتهسئەرتە مت دەر خۆیبوون، دئە ئن دەن 1930ەرن ئم ئارارات-ئائوفستاند گەگەن دئە تüرکسجهە ئارمەئە کäمپفتە. ئاهمەد بارزان ناهم ڤئەلە کوردسجهە فلüجهتلنگە ئائوس دەر تüرکەئ ئائوف. دئە تüرکسجهە رەگئەرونگ ئونتەر İسمەت İنöنü بەسجهوەرتە سجه بەئم ئراکسجهەن منستەرپرäسدەنتەن نور ئاس-سائد، داسس ئاهمەد بارزان دەن ئارارات-ئائوفستاند ئونتەرستüتزە. دئە تüرکەئ سجهەرتە دەر ئراکسجهەن ئارمەئە ئونتەرستüتزونگ زو، وەنن دئەسە گەگەن ئاهمەد بارزان ڤۆرگەهەن وüردە.
ئن دەن وررەن دەس زوەئتەن وەلتکرئەگەس کۆننتە ئەر مت سەئنەم برودەر ئائوس سەئنەم ئەخل ئن دەن ئران فلئەهەن، وۆ ئەر سجه دەر رەپوبلک ماهاباد ئانسجهلۆسس. 1947 ئەرگاب ئەر سجه دەر ئراکسجهەن رەگئەرونگ ئوند ووردە زوم تۆدە ڤەرورتەئلت. داس تۆدەسورتەئل ووردە دانن ئن لەبەنسلانگە حافت ئومگەواندەلت. ناجه دەم ملتäرپوتسجه ئوند ستورز دەر مۆنارجهئە ئم ژول 1958 دورجه گەنەرال ئابد ئال-کارم قاسم کام ئەر فرەئ. سەئنەن پلاتز هاتتە ئنزوسجهەن سەئن برودەر موستافا بارزان، دەر ژاهرەلانگ ئن دەر سۆوژەتونئۆن لەبتە، ئەئنگەنۆممەن. ئاهمەد بارزان ستارب 1969 ئن باگداد.[2]
رەلگöسە ئانسجهتەن
Üبەر دئە رەلگöسەن ئانسجهتەن ئاهمەد بارزانس گبت ئەس ڤئەلە سپەکولاتئۆنەن ئوند دسپوتە. سەئنە فاملئە گەهöرتە دەم ئۆردەن دەر ناقسجهباند ئان ئوند ئونتەرهئەلت ئەئن تەککە، داس ئەئنە ئارت کۆنڤەنت دارستەللتە، ئن بارزان، واس سئە ئن دەر رەگئۆن سەهر ئەئنفلوسسرەئجه ماجهتە. دۆجه ئاهمەد بارزان زەئگتە مت دەر زەئت ئەخزەنترسجهە ڤەرهالتەنسوەئسەن، دئە ئم کراسسەن ودەرسپروجه زو سەئنەر ستەللونگ ئالس سوفستسجهەر کلەرکەر ستاندەن. ناجه دەر ماجهتüبەرناهمە ئن بارزان ڤەرکüندگتە 1927 ئەئنەر سەئنەر مۆللاس نامەنس ئابد ئال-راهمان، داسس ئاهمەد بارزان گۆتت ئوند ئەر سەلبەر سەئن پرۆپهەت سەئ. فەرنەر سۆللتەن دئە ئانهäنگەرس ئاهمەد بارزانس نجهت مەهر رجهتونگ مەککا بەتەن. سپäتەر ووردە مۆللا ئابد ئال-راهمان ڤۆن موهامماد سادق، ئەئنەم برودەر ئاهمەد بارزانس، ئەرمۆردەت.
ئەتوا زەهن وۆجهەن سپäتەر ڤەرکüندەتە دەر ستامم دەر بáلک سەئنە لۆیالتäت گەگەنüبەر ئاهمەد بارزان ئوند ئەرکاننتە سەئنە ڤەرمەئنتلجهە گöتتلجهکەئت ئان. ئاهمەد بارزان ئەرلائوبتە، ڤەرموتلجه زور پرۆڤۆکاتئۆن، سەئنەن ئانهäنگەرن دەن ڤەرزەهر ڤۆن سجهوەئنەفلەئسجه ئوند ئۆردنەتە دئە ڤەربرەننونگ ڤۆن کۆرانبüجهەرن ئان. 1931 فüهرتە ئاهمەد بارزانس رەلگöسە ئەخزەنترزتäت زو ئەئنەم کرئەگ مت دەم ستامم دەر باراردوست ئونتەر ئهرەم فüهرەر سجهەئجه راسجهد ڤۆن لۆلان، دەر ئەئن ئالتەر رڤالسئەرەندەر ناقسجهباندفüهرەر وار. دئە باراردوست گرففەن ئم ژول 1931 دئە دöرفەر ئن بارزان ئان. ناجه ئەئنەر رەئهە ڤۆن گەگەنانگرففەن ئوند پلüندەرونگەن گەوانن ئم نۆڤەمبەر 1931 ئاهمەد بارزان. سجهەئجه راسجهد ڤۆن لۆلان گنگ ئن دەن ئران ئنس ئەخل.[4]
ئاندەرە قوئەللەن بەهائوپتەن، داسس ئاهمەد بارزان زوم جهرستەنتوم کۆنڤەرتئەرت سەئ.[3]
ئوموەلتسجهوتز
ئاهمەد بارزان وار دەر ئەرستە بەکاننتە کوردسجهە فüهرەر، دەر سجه ئائوجه فüر دەن ئوموەلتسجهوتز ئەئنسەتزتە. ئەر ئەرلئەß مەهرەرە ڤەربۆتە، ئوم دئە ئوموەلت زو سجهۆنەن ئوند سائوبەر زو هالتەن:[5]
- کەئنە بäئومە فäللەن، دئە ئەرۆسئۆن ڤەرهندەرن ئوند سجهاتتەن سپەندەن
- کەئن üبەرمäßئگەس ساممەلن ڤۆن حۆنگ
- کەئنە ئونگفتگەن سجهلانگەن تöتەن
- نجهت مت دینامت ئۆدەر ئاندەرەن ئەخپلۆسڤەن ستۆففەن فسجهەن
- کەئنە تئەرە ژاگەن، دئە سجه ئن ئهرەر بروتزەئت بەفندەن
ئاهمەد بارزانس ئەربە
ئاهمەد بارزان وار گەگەن دئە ترادتئۆنەللە ئارت، دئە فüهرەرسجهافت ئننەرهالب دەرسەلبەن فاملئە وەئتەر زو ڤەرەربەن. ستاتتدەسسەن سۆللتە دئە قوئالفزئەرتەستە پەرسۆن زوم ئانفüهرەر بەستممت وەردەن. ئەر ڤەرورتەئلتە دئە کۆرروپتئۆن، دئە سجه ئن دەر کوردسجهەن بەوەگونگ زو زەئگەن بەگانن.[5]
ئەئنزەلناجهوەئسە
- ↑ ئارتکەل بĀرزĀنĪ ئائوس دەر ئرانجا
- ↑ 2،0 2،1 شابلۆن:وەبارجهڤ کوردسات.تڤ ئام 11. ژانوئار 2012
- ↑ 3،0 3،1 شابلۆن:وەبارجهڤ.
- ↑ داڤد مجدۆوالل: ئا مۆدەرن هستۆری ئۆف تهە کوردس، ئ.ب. تائورس پوبلسهەرس، 2004، گۆئۆگلە پرنت، س. 178.
- ↑ 5،0 5،1 شابلۆن:وەبارجهڤ; ئارتکەل ڤۆن دەر سەئتە کوردسهمەدئا.جۆم ڤۆم 24. سەپتەمبەر 2008
لتەراتور
- مارئۆن ئوند پەتەر سلوگلەتت: دەر ئراک سەئت 1958 – ڤۆن دەر رەڤۆلوتئۆن زور دکتاتور. سوهرکامپ فرانکفورت 1991
- مەهمەت شاهن، کائوففەلد: داتەن ئوند فاکتەن زو کوردەن ئوند کوردستان، س. 275
شابلۆن:سۆرتئەرونگ:بارزان، ئاهمەد
ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن
دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „ئاهمەد بارزان“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.