ئادıیامان (پرۆڤنز)

شابلۆن:ئنفۆبۆخ پرۆڤنز ئن دەر تüرکەئ ئادıیامان (شابلۆن:کوس-لاتن) ئست ئەئنە پرۆڤنز ئم سüدۆستەن دەر تüرکەئ. سئە ئست ئومگەبەن ڤۆن دەن پرۆڤنزەن مالاتیا، کاهرامانماراش، گازئانتەپ، شانلıئورفا ئوند دیارباکıر. دئە پرۆڤنز ئادıیامان ئست 7337 کم² گرۆß.

لاگە

ئادıیامان لئەگت ئم سüدöستلجهەن کلەئناسئەن. داس گەبئەت ئست سەهر گەبرگگ، زو دەن ئەرهەبونگەن گەهöرت دەر بەرگ نەمروت. دئە گرەنزە زور پرۆڤنز شانلıئورفا بلدەت دەر ئەئوپهرات، دەر هئەر زوم ئاتاتüرک-ستائوسەئە، دەم واسسەررەئجهستەن ستائوسەئە دەر تüرکەئ گەستائوت ئست.

ڤەروالتونگسگلئەدەرونگ

دئە پرۆڤنز ئادıیامان بەستەهت ئائوس دەن نەئون لاندکرەئسەن (İلچە):

• ئادıیامان
• بەسن (کوردسجه بێسنی)
• چەلکهان (کوردسجه چێلکان)
• گەرگەر (ئارامäئسجه: گارگار: ܓܪܓܪ) (کوردسجه ئالدووش)
• گöلباشı (کوردسجه سەرێ گۆلان)
• کâهتا (ئارامäئسجه: کاهتا: ܟܚܬܐ) (کوردسجه کۆلک)
• سامسات (ئارامäئسجه: شمشات: ܫܡܝܫܛ) (کوردسجه سەمسات)
• سنجک (کوردسجه سنجق)
• توت (ئارامäئسجه: توتهۆ: ܬܘܬܐ) (کوردسجه تووت)

کرەئس- جۆدەشابلۆن:فن	لاندکرەئس (İلچە)	فلäجهەشابلۆن:فن (کم²)	بەڤöلکەرونگ (2024)شابلۆن:فن		ئانزاهل دەر ئەئنهەئتەن			بەڤöلکە- رونگس- دجهتە (ئەو./کم²)	ستäدت. ئانتەئل (ئن %)	سەخ راتئۆشابلۆن:فن	گرüن- دونگس- داتومشابلۆن:فن،شابلۆن:فن	قوئەللە
			لاندکرەئس (İلچە)	ڤەروال- تونگسستز (مەرکەز)	گەمەئن- دەن (بەلەدیە)	ستادت- ڤئەرتەل (ماه.)	دöرفەر (کöی)
1105	ئادıیامان مەرکەز	1.814	290.883	233.783	3	49	135	160،4	81،52	986	1954
1182	بەسن	1.235	75.849	38.003	6	37	67	61،4	63،11	969
1246	چەلکهان	444	14.641	8.581	2	17	20	33،0	80،34	943	1954
1347	گەرگەر	668	15.052	2.826	1	4	45	22،5	18،77	959	1954
1354	گöلباشı	800	47.983	31.663	4	17	30	60،0	77،58	983	1958
1425	کâهتا	1.274	134.524	95.518	3	25	102	105،6	73،60	962
1592	سامسات	319	6.756	3.777	1	4	16	21،2	55،91	930	1960
1985	سنجک	495	16.016	5.396	2	15	24	32،4	45،60	959	1990
1989	توت	290	9.333	3.448	1	7	14	32،2	36،94	918	1990
پرۆڤنز 02 ئادıیامان		7.337	611.037		23	175	453	83،3	73،70	974

ستäدتە

ئن دەر پرۆڤنز گبت ئەس 23 ستäدتە (بەلەدیە/بەلدە). ناجهفۆلگەندە تابەللە زەئگت دەرەن ئەئنوۆهنەرزاهلەن ئەندە 2020. دئە لستە ورد ئەروەئتەرت دورجه دئە دازوگەهöرگەن لاندکرەئسە، دئە ئانزاهل دەر ستادتڤئەرتەل (ماهاللە) ئوند دئە زور کۆممونالواهل گەوäهلتەن بüرگەرمەئستەر (مت پارتەئزوگەهöرگکەئت). فاربلجه ئونتەرلەگت سند دئە حائوپتۆرتە (مەرکەز) دەر لاندکرەئسە.

ستادت	لاندکرەئس	ئەئنوۆهنەر 2020	ئانزاهل ماهاللە	بüرگەرمەئستەر (پارتەئ)
ئادیامان	مەرکەز	263.790	33	سüلەیمان کıلıنچ (ئاکپ)
ئاکنجلار	کاهتا	1.692	4	İسمەت چەتنکایا (ئاکپ)
بالکار	گöلباس	2.080	2	ئۆرهان ئۆرهان (ئاکپ)
بەلöرەن	گöلباس	2.031	2	ماهموت توران (ئاکپ)
بەسن	بەسن	36.476	13	ئەییüپ مەهمەت ئەمرە (ئاکپ)
بöلüکیایلا	کاهتا	2.193	4	گاففار ئاککوش (محپ)
چاکرهüیüک	بەسن	1.861	5	مکتات چەتن (محپ)
چەلکهان	چەلکهان	8.556	9	موستافا بولوت (ئاکپ)
گەرگەر	گەرگەر	2.852	4	ئەرکان ئاکسۆی (ئاکپ)
گöلباس	گöلباس	33.263	9	İسکەندەر یıلدıرıم (جحپ)
حارمانل	گöلباس	1.595	4	ئاهمەت دەğئرمەنج (جحپ)
ئنلجە	سنجک	2.289	7	ئابوبەکر Üمüرهان (محپ)
کاهتا	کاهتا	84.060	17	İبراهم یوسوف تورانلı (سائادەت)
شابلۆن:0کەسمەتەپەشابلۆن:0	بەسن	1.636	6	حاسان کۆجا (جحپ)
کöمüر	مەرکەز	3.159	10	ئەرکان کاراکاش (حدپ)
کöسەجەل	بەسن	2.049	4	کەرم دورğئوت (ئاکپ)
پنارباس	چەلکهان	3.277	8	ماهموت ئالان (جحپ)
سامبایات	بەسن	3.583	6	نەژدەت ئارج (جحپ)
سامسات	سامسات	4.401	4	حالل فıرات (جحپ)
سنجک	سنجک	4.314	7	مەهمەت بوز (باگمسز)
سوڤارل	بەسن	2.020	3	مکائل ئاğئر (İیİ)
توت	توت	3.453	7	مەهمەت کıلıچ (ئاکپ)
یایلاکۆناک	مەرکەز	1.786	6	ئابوزەر ئایدıن (جحپ)

بەڤöلکەرونگ

دئە بەڤöلکەرونگ سەتزت سجه ئائوس تüرکەن ئوند کوردەن زوساممەن.

زوم زەنسوس 2011 بەتروگ داس دورجهسجهنتتسالتەر ئن دەر پرۆڤنز 24،1 ژاهرە (لاندەسدورجهسجهنتت: 29،6)، وۆبەئ دئە وەئبلجهە بەڤöلکەرونگ دورجهسجهنتتلجه 0،8 ژاهرە äلتەر ئالس دئە مäننلجهە وار (24،5 – 23،7). ناجهفۆلگەندە تابەللە زەئگت دئە ژäهرلجهە بەڤöلکەرونگسەنتوجکلونگ ئام ژاهرەسەندە ناجه دەر فۆرتسجهرەئبونگ دورجه داس 2007 ئەئنگەفüهرتە ئادرەسسئەربارە ئەئنوۆهنەررەگستەر (ئادنکس). ئائوßئەردەم سند دئە بەڤöلکەرونگسواجهستومسراتە ئوند داس گەسجهلەجهتەرڤەرهäلتنس (سەخ راتئۆ د. ه. ئانزاهل دەر فرائوئەن پرۆ 1000 مäننەر) ئائوفگەفüهرت. دەر زەنسوس ڤۆن 2011 ئەرمتتەلتە 594.163 ئەئنوۆهنەر، داس سند کناپپ 30.000 ئەئنوۆهنەر وەنگەر ئالس بەئم زەنسوس 2000.

ژاهر	بەڤöلکەرونگ ئام ژاهرەسەندە			واجهستومس- راتە دەر بە- ڤöلکەرونگ (ئن %)	گەسجهلەجهتەر- ڤەرهäلتنس (فرائوئەن ئائوف 1000 مäننەر)	رانگ (ئونتەر دەن 81 پرۆڤنزەن)
	گەسامت	مäننلجه	وەئبلجه
2024	611.037	309.540	301.497	1،00	974	35
2023	604.978	306.779	298.199	- 4،75	972	35
2022	635.169	320.177	314.992	0،48	984	32
2021	632.148	318.619	313.529	- 0،05	984	33
2020	632.459	318.755	313.704	0،96	984	33
2019	626.465	316.112	310.353	0،31	982	33
2018	624.513	314.998	309.515	1،53	983	33
2017	615.076	309.551	305.525	0،75	987	33
2016	610.484	307.662	302.822	1،28	984	33
2015	602.774	303.163	299.611	0،83	988	33
2014	597.835	299.846	297.989	0،11	994	33
2013	597.184	299.963	297.221	0،32	991	35
2012	595.261	298.737	296.524	0،22	993	35
2011	593.931	298.204	295.727	0،51	992	35
2010	590.935	294.920	296.015	0،42	1004	35
2009	588.475	294.213	294.262	0،58	1000	35
2008	585.067	291.660	293.407	0،40	1006	35
2007	582.762	288.615	294.147	—	1019	36
20001	623.811	313.362	310.449		991	35

¹ زەنسوس 2000

گەسجهجهتە

• 3000–1200 ڤ. جهر.: حوررتەر ئوند حەتهتەر
• 1200–750 ڤ. جهر.: ئاسسیرەر
• 750–600 ڤ. جهر.: پهریگەر
• 600–334 ڤ. جهر.: مەدەر ئوند پەرسەر
• 334– ڤ. جهر.: ماکەدۆنئەن
• 163 ڤ. جهر.–72 ن. جهر.: رەئجه ڤۆن کۆمماگەنە
• 72–395: رöمەر
• 395–670: بیزانتنەر
• 670–758: ئوماییادەن
• 758–926: ئابباسدەن
• 926–958: حامداندەن
• 958–1114: بیزانتنەر
• 1114–1204: ئاییوبدەن
• 1204–1298: سولتانات دەر روم-سەلدسجهوکەن
• 1298–1516: ماملوکەن
• 1516–1923: ئۆسمانەن
• 1923–هەئوتە: تüرکسجهە رەپوبلک

ئەتیمۆلۆگئە

حەرکونفت دەس نامەنس „ئادıیامان“

ئەس گبت مندەستەنس زوەئ ئەرزäهلونگەن üبەر دئە حەرکونفت دەس تüرکسجهەن نامەنس دەر ستادت ئادıیامان، دئە دەر پرۆڤنز ئهرەن نامەن گبت، سۆوئە ئەئنە زوم کوردسجهەن نامەن.

• ئوم ئادıیامان هەروم سۆلل ئەس ئەئنست فروجهتبارە تäلەر گەگەبەن هابەن. داهەر رüهرت دەر نامە ڤاد ئ لەمان، واس „سجهöنەس تال“ هەئßت. دارائوس ئەنتستاند دەر هەئوتگە نامە.
• ئن ئەئنەر ستادت، دئە فاررن ئۆدەر پەررهە هئەß، سۆلل ئەس ئەئنەن مانن گەگەبەن هابەن، دەر گöتزەن ئانبەتەتە. دئەسەر مانن هاتتە سئەبەن سöهنە، دئە ئەئنەس تاگەس، ئالس دەر ڤاتەر نجهت دا وار، ئم نامەن دەس ئەئنزگەن گۆتتەس دئە گöتزەن زەرستöرتەن. ئالس دەر ڤاتەر داڤۆن ئەرفوهر، براجهتە ئەر ئالل سەئنە سöهنە ئوم. دارائوفهن ووردە ئن فاررن ئەئن کلۆستەر زو ئەهرەن دەر سöهنە ئەررجهتەت. سەئتدەم هئەß دئە ستادت یەد یامان، واس دئە „تاپفەرەن سئەبەن“ هەئßت. دارائوس ووردە دانن ئادıیامان.
• متتەن ئن دەر ستادت ستەهت ئەئنە بورگ، دەرەن نامە حıسن-ı مانسور ئائوف دەئوتسجه „مانسورس بورگ“ بەدەئوتەت. بەئ مانسور کöننتە ئەس سجه ئوم دەن ئابباسدسجهەن کالفەن ئال-مانسور هاندەلن، ئۆدەر ئوم ئەئنەن کۆمماندانتەن دەر ئارابسجهەن ئوماییادەن، دئە ئم 7. ژاهرهوندەرت هئەر ئەئندرانگەن. دەر نامە حıسن-ı مانسور ووردە ڤۆن دەن لەئوتەن حüسنü مانسور ئائوسگەسپرۆجهەن ئوند ئست ئم ڤۆلکسموند ئممەر نۆجه دەر نامە دئەسەر پرۆڤنز. داس کوردسجهە سەمسور ئست داڤۆن ئابگەلەئتەت.

1926 ووردە دەر پرۆڤنزنامە ڤۆن حıسن-ı مانسور بزو. حüسنü مانسور ئن ئادıیامان گەäندەرت.

ورتسجهافت

لاندورتسجهافت ئست ئن دەر رەگئۆن سەهر ڤەربرەئتەت. دئە وەئتەرەن ئەئنناهمەقوئەللەن سند دئە ئەردöلفöردەرونگ سۆوئە دەر تۆئورسموس.

سەهەنسوüردگکەئتەن

ئارجهäئۆلۆگسجهە ستäتتەن:

• دئە روئنەن ڤۆم بەرگ نەمروت – کâهتا/کارادوت
• دئە روئنەن ڤۆن ئارسامەئئا ئام نیمپهائئۆس ئوند دەر گرابهüگەل کاراکوش – کاهتا/کۆجاهسار
• دئە Üبەررەستە ڤۆن ئەسک بەسن (ئالت-بەسن)
• دئە روئنەن ڤۆن پەررهە – ئم ئۆرتستەئل Öرەنل ئم نۆردەن ڤۆن ئادıیامان
• دئە رöمسجهە جهابناس-برüجکە üبەر دەن جەندەرە چایı بەئ کاهتا
• دئە بەئدەن تومول ڤۆن سۆفراز بەئ Üچگöز
• دەر گرابهüگەل سەسöنک سüدلجه ڤۆن بەسن
• داس ئارجهäئۆلۆگسجهە موسەئوم ئم زەنتروم ڤۆن ئادıیامان

فەستسپئەلە:

• زوجکەرمەلۆنەنفەست ئن بەسن 1. ژون–15. ژون
• ئنتەرناتئۆنالەس کاهتا کۆمماگەنە فەستڤال ئن کâهتا 25. ژول–27. ژول
• ترائوبەنفەست ئن گöلباشı 29. سەپتەمبەر–1. ئۆکتۆبەر
• ئەرزئەهونگس ئوند کولتور فەستڤال ئن بەسن 22. سەپتەمبەر–24. سەپتەمبەر
• حۆنگ کولتور ئوند تۆئورسموس فەستڤال ئن چەلکهان 25. ئائوگوست–26. ئائوگوست
• کونست ئوند کولتور فەستڤال ئن توت 19. ژول–23. ژول

پەرسöنلجهکەئتەن

• مسساک مانۆئوجهئان (1906–1944)، ئارمەنسجهەر لیرکەر، ژۆئورنالست ئوند کäمپفەر دەر رéسستانجە
• دەنگر مر مەهمەت فıرات (1943–2019)، پۆلتکەر
• سıررı ئایهان (* 1961)، کوردسجهەر ئائوتۆر
• سıررı سüرەییا Öندەر (1962–2025)، رەگسسەئور، سجهائوسپئەلەر، ژۆئورنالست ئوند ئابگەئۆردنەتەر

وەبلنکس

• گەسجهجهتە دەر پرۆڤنز (ئن تüرک.)
• یەرەلنەت (ئن تüرک.)

ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن

• ئاجە
• العربية
• ئارج
• ئازəربایجانجا
• ئازب
• بە
• بە-تاراسک
• بگ
• بن
• بر
• بس
• جا
• جەب
• سۆرانی
• جره
• جس
• جڤ
• جی
• دق
• ئەل
• ئەنگلسه
• ئەئۆ
• ئەسپاñئۆل
• ئەت
• ئەئو
• فارسی
• ف
• فرانچائس
• فرر
• گل
• هە
• ه
• هف
• هر
• هو
• Հայերեն
• ئد
• ئئۆ
• ئت
• ژا
• کا
• کائا
• کک
• کۆ
• کورمانجی
• لا
• لبە
• لڤ
• مک
• مر
• مرژ
• مس
• مزن
• نان
• نب
• نل
• نن
• ئۆس
• پا
• پل
• پنب
• پت
• رۆ
• Русский
• رو
• سجۆ
• سە
• سه
• سل
• سق
• سر
• سڤ
• سو
• تا
• تگ
• ته
• تک
• تل
• تüرکچە
• ئوگ
• ئوک
• ئور
• ئوز
• ڤ
• وار
• ووئو
• خمف
• یوئە
• زه

---

دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „ئادıیامان (پرۆڤنز)“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.