شەمدن ساکıک
شەمدن ساکıک (* 1959 ئن دەر پرۆڤنز موش) ئست ئەئن ئەهەمالگەر کۆمماندەئور دەر ڤۆلکسبەفرەئئونگسارمەئە کوردستانس، دەس بەواففنەتەن ئارمس دەر ئونتەرگروندۆرگانساتئۆن ئاربەئتەرپارتەئ کوردستانس (پکک). سەئن دەجکنامە لائوتەت پارماکسıز زەک („فنگەرلۆسەر زەک“). ئەر ڤەربüßت ئەئنە لەبەنسلانگە حافتسترافە ئن دەر حافتانستالت ڤۆن دیارباکıر.
فاملئە ئوند حەرکونفت
ساکıک ووردە ئم دۆرف زەنگöک ئن دەر پرۆڤنز موش گەبۆرەن. سەئن ڤاتەر سابر وار مت درەئ فرائوئەن ڤەرهەئراتەت، سۆ داسس ئەر 18 گەسجهوستەر هات.[1] ئەر بەسوجهتە داس گیمناسئوم ئم ستادتزەنتروم ڤۆن موش. ئەر سیمپاتهسئەرتە زونäجهست مت ئۆرگانساتئۆنەن وئە ددکد ئۆدەر کاوا.[2] بەئ ئەئنەم سترەئت ئونتەر سجهüلەرن ووردە ئەر مت ئەئنەر واففە فەستگەنۆممەن ئوند بلئەب درەئ مۆناتە ئن حافت.
دەم ڤەرنەهمەن ناجه سۆلل دەر ڤاتەر ڤۆن شەمدن ساکıک دەسسەن موتتەر کەڤ ئوند ئهرە کندەر ڤەرناجهلäسسگت هابەن. دەسوەگەن هابە ئەر بەئ سەئنەر ستئەفموتتەر فاتما ئن موش گەوۆهنت، ئوم دۆرت زور سجهولە زو گەهەن.[3] ئەر هابە ئەس بس زوم ئابسجهلوسس دەس گیمناسئومس گەبراجهت ئوند داناجه هابە ئەر سەئنەر موتتەر ئم دۆرف بەئم تاباکانبائو گەهۆلفەن. ئالس ئەر دئە تۆجهتەر سەئنەس ئۆنکەلس ئابدüلهالک ساکıک هەئراتەن وۆللتە، هابە دئەسەر ئەئن هۆهەس برائوتگەلد (150.000 تل)، سجهموجک ئوند دەن بائو ئەئنەس حائوسەس ڤەرلانگت. دا سەئن ڤاتەر ئهم وەدەر ئەئن پلاتز فüر دەن حائوسبائو نۆجه داس برائوتگەلد گەبەن وۆللتە، سۆلل شەمدن ساکıک سەئنەن ڤاتەر مت ئەئنەم سجهوسس ڤەرلەتزت هابەن. دئەسەر هابە درەئ لەئوتە ئائوف ئهن ئانگەسەتزت، ئوم ئهن زو تöتەن. دەسوەگەن سەئ ئەر „ئن دئە بەرگە گەزۆگەن“.[3] ناجه دەم ملتäرپوتسجه ڤۆن 1980 ڤەرستەجکتە ئەر سجه ناجه ئەئگەنەن ئانگابەن زوەئ ژاهرە لانگ سüدلجه دەر ستادت. ئم ژاهرە 1982 سجهلۆسس ئەر سجه دەر پکک ئان، گنگ ناجه سیرئەن ئوند ئەرهئەلت ئەئنە زوەئمۆناتگە ئائوسبلدونگ ئم لبانۆن. ئم مäرز 1983 کەهرتە ئەر فüر دئە پکک ئن دئە تüرکەئ زورüجک ئوند üبەرناهم ئائوفگابەن ئن دەر رەگئۆن „بۆتان“ (شıرناک).
سەئن برودەر، سıررı ساکıک، ئست ئابگەئۆردنەتەر دەر 23. لەگسلاتورپەرئۆدە دەس تüرکسجهەن پارلامەنتس فüر دئە پرۆڤنز موش. سەئنە سجهوەستەر ئادفە ساکıک ووردە ئم کامپف مت تüرکسجهەن ئەئنهەئتەن ئەرسجهۆسسەن.[4] ئابدüلسەنات (بزو. ئابدüلسەلام ئۆدەر ئابدولسەلام) ساکıک ووردە ئالس ڤۆرستزەندەر دەر پرۆ-کوردسجهەن ڤۆلکسپارتەئ دەر ئاربەئت (حەپ) فüر دئە پرۆڤنز گازئانتەپ ئام 3. نۆڤەمبەر 1992 ڤەرموتلجه داس ئۆپفەر ئەئنەس ئانسجهلاگس ڤۆن سەئتەن دەر رادکال-ئسلامسجهەن ئۆرگانساتئۆن حزبوللاه.[5][6] سەئن برودەر ئاکف ووردە مت ئهم زوساممەن ئالس پکک-ئاکتڤست ڤەرهافتەت ئوند ڤەرورتەئلت. سەئن برودەر سەییار ساکıک سۆلل ئونتەر دەم دەجکنامەن کارکەر ئننەرهالب دەر پکک ئاکتڤ سەئن.[3]
ورکەن ئن دەر پکک
شەمدن ساکıک سجهلۆسس سجه دەر پکک ناجه دەم ملتäرپوتسجه ڤۆم 12. سەپتەمبەر ئان ئوند گالت لانگە ژاهرە ئالس نر. 2 دەر ئۆرگانساتئۆن ئوند ئالس رەجهتە حاند ئابدوللاه Öجالانس. ئن ڤئەلەن „پرۆڤنزەن“ دەر پکک وار ئەر پرۆڤنزڤەرانتوۆرتلجهەر. ئن دەر زەئت سەئنەس ئەئنساتزەس ئالس کۆمماندەئور ڤۆن بەواففنەتەن ئەئنهەئتەن دەر پکک ووردە شەمدن ساکıک زو ئەئنەر لەگەندäرەن فگور. ئن وەنگەن ژاهرەن سۆلل ئەر 18 فاللەن ئوند حنتەرهالتەن دەر ئارمەئە ئەنتکۆممەن سەئن.[7] ئاندەرس ئالس Öجالان، دەر ئائوس ئەئنەم سجهەرەن دۆمزل ئن داماسکوس ئۆففەنسڤەن ڤەرکüندەتە، گالت ساکıک ئالس فرۆنتکäمپفەر. زو سەئنەم زوەئفەلهافتەن روهم تروگ ئائوجه سەئنە حäرتە گەگەن سجه سەلبست بەئ. ناجهدەم ئەر ئن ئەئنەم گەفەجهت مت تüرکسجهەن سترەئتکرäفتەن ئان دەر حاند گەترۆففەن وۆردەن وار، سۆلل ئەر دئە ڤۆن ئەئنەم فنگەر ڤەربلئەبەنەن حائوتفەتزەن ئوند کنۆجهەن مت ئەئنەم مەسسەر ئابگەترەننت هابەن – وەئل دەر ستوممەل ئهن بەئم „فرەئهەئتسکامپف“ بەهندەرتە. داناجه وار ساکıک ئالس „زەک (= کلوگ، سجهلائو) فنگەرلۆس“ بەکاننت.[7]
ساکıک وار ڤەرانتوۆرتلجهەر کۆمماندەئور ژەنەر پکک-ئەئنهەئت، دئە ئم ژاهرە 1993 داس ماسساکەر بەئ بنگöل ئان ئونبەواففنەتەن تüرکسجهەن سۆلداتەن ڤەرüبتە. Üبەر دئە کرئەگسفüهرونگ زەرسترتت ئەر سجه مت ئابدوللاه Öجالان. زور سترافە ووردە ساکıک ئن دئە ئامانۆس بەرگە گەساندت، ڤەرلئەß دئە رەگئۆن ژەدۆجه وئەدەر ئوند کەهرتە ناجه داماسکوس زو Öجالان زورüجک.[6] دۆرت ووردە ئەر ئاللەن Äمتەرن ئەنتهۆبەن. ئەر ووردە دورجه دئە پکک فەستگەسەتزت ئوند سپäتەر ئن دەن نۆردراک گەساندت. سەئنە سجهرفتلجهە سەلبستکرتک ئومفاسستە 80 سەئتەن. ئەر ڤەرفاسستە سئە 1997، ئالس ئەر ڤئەلە مۆناتە ڤۆن دەر پکک ڤەرهöرت ووردە. ئن حاندسجهەللەن سۆلل ئەر ڤۆن سیرئەن ئن دەن نۆردراک گەبراجهت وۆردەن سەئن، وۆ ئهم دئە فلوجهت زور پدک گەلانگ.
فەستسەتزونگ ئوند کرۆنزەئوگە
فەستسەتزونگ
دئە پدک هابە ساکıک ئان دئە تüرکەئ „ڤەرکائوفت“.[6] مان هابە ئهم ئوند سەئنەم برودەر ئاکف گەساگت، داسس سئە گەمەئنسام زو ماسود بارزان فüهرەن، ستاتتدەسسەن سەئئەن سئە تüرکسجهەن سۆندەرەئنساتزکرäفتەن ئم نۆردراک üبەرستەللت وۆردەن. سەئنە ئەرگرەئفونگ سجهلدەرت ئەر فۆلگەندەرماßئەن:
بەئ دەر ئۆپەراتئۆن ئم نۆردراک وار دەر ئالس „یەشل“ (گرüن، دەجکنامەن) بەکاننت گەوۆردەنە ماهموت یıلدıرıم ئم ئەئنساتز. داس بەستäتگتە دەر گەهەئمدئەنست (تüرکسجه: مللی İستهبارات تەشکلاتı) ژاهرە داناجه.[8]
رۆللە بەئم „ئاندıچ-سکاندال“
وäهرەند دەر پۆلزەئلجهەن ڤەرنەهمونگ ئم ئاپرل 1998، ئن دەر شەمدن ساکıک ئۆهنە ژەدەن کۆنتاکت زور ئائوßئەنوەلت بلئەب، پوبلزئەرتەن ڤۆر ئاللەم دئە تاگەسزەئتونگەن حüرریەت ئوند ساباه ئانگەبلجهە دەتائلس سەئنەر ئائوسساگە.[9] دارن ووردە سۆوۆهل گەگەن دەن مەنسجهەنرەجهتسڤەرەئن (ئحد) ئن دەر پەرسۆن دەس ڤۆرستزەندەن ئاکıن بردال، ئالس ئائوجه گەگەن دئە کوردەنپارتەئ حادەپ ئوند ئاندەرە ئۆرگانساتئۆنەن سۆوئە ئەئنزەلنە ژۆئورنالستەن ئوند کüنستلەر دەر ڤۆروورف ئەرهۆبەن، سئە سەئئەن بەفەهلس- ئوند گەهالتسەمپفäنگەر دەر پکک. زو دەن بەسجهولدگتەن گەهöرتەن پۆلتکەر وئە ئابدüلمەلک فıرات، سالم ئەنسارئۆğلو، فەتهوللاه ئەرباش ئوند لەیلا زانا، دازو زەئتونگەن وئە Üلکەدە گüندەم، ئەڤرەنسەل، دەمۆکراس.
نامهافتە ژۆئورنالستەن ئوند پوبلزستەن وئە مەهمەت ئال براند، ماهر کایناک، جەنگز چاندار، ئاهمەت ئالتان، مەهمەت ئالتان، مەهمەت بارلاس ئوند دۆğئو پەرنچەک ووردەن بەسجهولدگت، فüر ئهرە پوبلزستسجهە تäتگکەئت فنانزئەللە لەئستونگەن ڤۆن دەر پکک ئەرهالتەن زو هابەن.[10] ڤۆر دەر ستائاتسانوالتسجهافت ساگتە شەمدن ساکıک، داسس ئەر ڤئەلە دئەسەر نامەن نور گەناننت هابە، وەئل دارائوف بەستاندەن ووردە. بالد دارائوف، ئام 12. مائ 1998، ووردە ئاکıن بردال زوم ئۆپفەر ئەئنەس ئاتتەنتاتس، داس ئەر نور کناپپ üبەرلەبتە.[11] دئە ئانسجهولدگونگەن ئەروئەسەن سجه ئالس ئەرلۆگەن ئوند ئائوس دەم ملتäر گەستەئوئەرت; 2009 رäئومتە دەر دامالگە گەنەرالستابسجهەف یاشار بüیüکانıت ئەئن، دئە ئۆپەراتئۆن سەئ ئەئن „فەهلەر“ گەوەسەن.[12]
ڤەرورتەئلونگ
ساکıک ووردە ئن دەر تüرکەئ ڤۆر ئەئن ستائاتسسجهەرهەئتسگەرجهت گەستەللت ئوند ناجه ئارتکەل 125 دەس ئالتەن تüرکسجهەن سترافگەسەتزبوجهس زوم تۆدە ڤەرورتەئلت. سپäتەر ووردە دئە تۆدەسسترافە ئابگەسجهاففت ئوند ئن ئەرسجهوەرتە لەبەنسلانگە حافت ئومگەواندەلت. ناجه ئەرکەننتنسسەن دەس تüرکسجهەن ملتäرس سەئ ساکıک ڤۆن Öجالان ڤۆر گەنۆسسەن ئەرنئەدرگت وۆردەن.[13] ئننەرهالب دەر پکک گلت ساکıک ئالس ڤەررäتەر. ئەر سجهرئەب ئن حافت بüجهەر، دئە پکک-فüهرەر Öجالان ئن ئەئنەم سجهلەجهتەن لجهت ئەرسجهەئنەن لاسسەن. زەئتوەئلگ ستەللتە داس گەفäنگنس ئن دیارباکıر ساکıک مت سۆندەرگەنەهمگونگ دەس ژوستزمنستەرئومس ئەئنەن جۆمپوتەر زور ڤەرفüگونگ ئوند لئەß ئهن ئەئنە ئەئگەنە حۆمەپاگە بەترەئبەن.[14]
زەئوگە ئم ئەرگەنەکۆن-پرۆزەسس
ئام 6. نۆڤەمبەر 2012 ووردە شەمدن ساکıک ئالس دەر گەهەئمە زەئوگە مت دەم دەجکنامەن „دەنز“ ئم ئەرگەنەکۆن-ڤەرفاهرەن ئن دەر 255. ستزونگ دەس ڤەرفاهرەنس ڤۆر دەر 13. کاممەر فüر سجهوەرە سترافتاتەن ئن ئستانبول گەهöرت.[15] ئەر ماجهتە ئن سەئنەر ئائوسساگە ئومفانگرەئجهە ئانگابەن ئاللگەمەئنەرەر ئارت.[16] کۆنکرەت ساگتە ئەر زور ئەرمۆردونگ دەس گەنەرالس باهتیار ئایدıن، داسس دئەسەر مۆرد دەر ئۆرگانساتئۆن ئانگەلاستەت وەردەن سۆللتە. ئالس کۆمماندانت دەر ئەئنهەئتەن ئن دەر نäهە ڤۆن لجە کöننە ئەر ئابەر ساگەن، داسس دئە پکک دامت نجهتس زو تون هاتتە. زور ئەرمۆردونگ دەس ئەهەمالگەن پۆلزەئجهەفس ڤۆن دیارباکıر، گاففار ئۆکان ئام 24. ژانوئار 2001 ساگتە شەمدن ساکıک، داسس ئەر نجهت وسسە، ئۆب ئەرگەنەکۆن داهنتەر ستەجکە. ژەدۆجه هابە ئەئن مت ئهم ئنهافتئەرتەر فüهرەر ڤۆن حزبوللاه ئهم ڤەرسجهەرت، داسس سئە دامت نجهتس زو تون هäتتەن.[16]
ئن حافت ئەرسجهئەنەنە بüجهەر
- شەمدن ساکıک’تان مەکتوپلار [برئەفە ڤۆن شەمدن ساکıک] حرسگ. تونجەر گüنای، ئائوگوست 2005
- ئاپۆ [بەئنامە ئۆدەر کورزفۆرم ڤۆن ئابدوللاه Öجالان]
ئەئنزەلناجهوەئسە
- ↑ حüرریەت، 17. ئاپرل 1998. هورریەت.جۆم.تر; ئابگەروفەن ئام 8. نۆڤەمبەر 2012.
- ↑ دەنز بلگەن چاکıر: شابلۆن:وەبارجهڤ ئایکرهابەر.ئۆرگ; ئابگەروفەن ئام 9. نۆڤەمبەر 2012.
- ↑ 3،0 3،1 3،2 شابلۆن:وەبارجهڤ ئانکارامەیدان.جۆم; ئابگەروفەن ئام 8. نۆڤەمبەر 2012.
- ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ
- ↑ ژاهرەسبەرجهت 1992 دەر مەنسجهەنرەجهتسستفتونگ دەر تüرکەئ (تüرکسجه). س. 69.
- ↑ 6،0 6،1 6،2 برئەف ئان سەلم چüرüککایا. ئانترەس.جۆم; ئابگەروفەن ئام 8. نۆڤەمبەر 2012
- ↑ 7،0 7،1 شابلۆن:دەر سپئەگەل
- ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ [یەشل ووردە ڤئەر مال بەنوتزت] ئن: نتڤمسنبج، 11. ئاپرل 2012; ئابگەروفەن ئام 8. نۆڤەمبەر 2012.
- ↑ İفادەدەک ئسملەر [نامەن ئن دەر ئائوسساگە]. ئن: حüرریەت، 26. ئاپرل 1998; ئابگەروفەن ئام 8. نۆڤەمبەر 2012.
- ↑ ژاهرەسبەرجهت 1998 دەر مەنسجهەنرەجهتسستفتونگ دەر تüرکەئ (تحڤ). ئانکارا 2000، ئسبن 975-7217-25-5، س. 76–77 (تüرکسجه).
- ↑ ئەئنزەلهەئتەن دازو ستەهەن ئم ژاهرەسبەرجهت 1998 دەر تحڤ ئائوف دەن سەئتەن 359–367
- ↑ مەهمەت ئال براند: نهایەت، بر کۆموتان “ئاندıچ هاتا ئد” دەد. ئن: حüرریەت، 9. مائ 2009.
- ↑ ساباه، 30. نۆڤەمبەر 2007.
- ↑ ئنتەرنەت حابەر، 12. نۆڤەمبەر 2007. ئنتەرنەتهابەر.جۆم; ئابگەروفەن ئام 9. نۆڤەمبەر 2012.
- ↑ حüرریەت، 6. نۆڤەمبەر 2012 ئابگەروفەن ئام 8. نۆڤەمبەر 2012.
- ↑ 16،0 16،1 بەرجهت دەس دەمۆکراتسجهەن تüرکەئفۆرومس (دتف)، مۆنات نۆڤەمبەر 2012. توئەرکەئفۆروم.نەت; ئابگەروفەن ئام 9. نۆڤەمبەر 2012.
ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن
دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „شەمدن ساکıک“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.