Öزگüن مüزک
Öزگüن مüزک (تüرکسجه، „ئۆرگنەللە موسک“)، ئائوجه پرۆتەست مüزک („پرۆتەستموسک“)، ئست ئەئن ئن دەن 1980ەر ژاهرەن ئن دەر تüرکەئ ئائوس دەم ئانادۆلو رۆجک دەر 1960ەر ژاهرە ئوند دەر موسکرجهتونگ ئارابەسکە (ئارابەسک مüزک) ئائوفگەکۆممەنەر پۆپولäرەر موسکستل، دەر ئەلەمەنتە دەر تüرکسجهەن ڤۆلکسموسک مت وەستلجهەر پۆپموسک ڤەربندەت. ئالس ئۆبەربەگرفف فüر ئەئنە گەسانگسباسئەرتە موسک مت مەئست لنکسکرتسجه-پۆلتسجهەن ئنهالتەن ڤەرەئنت öزگüن مüزک ستلستسجه ئونتەرسجهئەدلجهە ئەنسەمبلەس، زو دەرەن بەسەتزونگ هäئوفگ دئە لانگهالسلائوتە ساز ئۆدەر ئاندەرە تüرکسجهە ڤۆلکسموسکنسترومەنتە زوساممەن مت گتاررە، کەیبۆئارد ئوند سجهلاگزەئوگ گەهöرەن.
حەرکونفت
دئە ئائوفگروند دەر رەگئۆنالەن کولتورەللەن حەتەرۆگەنتäت گرۆßئە باندبرەئتە دەس ئاناتۆلسجهەن ڤۆلکسلئەدگوتس ورد سەئت دەن ناتئۆنالسئەرونگسبەمüهونگەن ناجه دەر گرüندونگ دەر رەپوبلک تüرکەئ 1923 ئالس تüرکسجهە ڤۆلکسموسک (تüرک هالک مüزğئ) زوساممەنگەفاسست. دئە ئەرفۆرسجهونگ دئەسەر موسک کۆنزەنترئەرتە سجه ئم 20. ژاهرهوندەرت دارائوف، ئهرە زەنترالاسئاتسجهەن وورزەلن زو سوجهەن. دئە لئەدەر دەر ڤۆلکسدجهتونگ وەردەن ئالس تüرکü بەزەئجهنەت ئوند ڤۆن دەن ئەپسجهەن گەسäنگەن دەر باردەن (ئاشıک مüزğئ) ئونتەرسجهئەدەن. دئە زەنترال- ئوند ئۆستاناتۆلسجهەن ئاشıکلار وەردەن ئالس Üبەرلئەفەرەر دەر تüرکسجهەن ناتئۆنالترادتئۆن گەوüردگت. حäئوفگ ستەهت تüرکü فüر ئاللە تüرکسجهەن ڤۆلکسلئەدەر. تانزلئەدەر (سöزلü ئۆیون هاڤالار) ئوند ئنسترومەنتالە تانزمەلۆدئەن سند مەئست مت ئهرەن رەگئۆنالەن نامەن بەکاننت.[1] دەر رüجکگرفف ئائوف ئەئنە تüرکسجهە ترادتئۆن ناجه 1923 ئەرفۆلگتە ئالس ئومکەهرونگ دەر کولتورپۆلتک ئم ئۆسمانسجهەن رەئجه، دەرەن ئۆبەرسجهجهت ڤۆن ئارابسجه-پەرسسجهەن ئەئنفلüسسەن گەپرäگت وار ئوند دئە داس وۆرت „تüرکە“ ئالس سجهمپفوۆرت فüر ئونگەبلدەتە بائوئەرن ڤۆم لاند کاننتە. دئە تهەئۆرەتسجهەن گروندلاگەن دەر تüرکسئەرونگ، ڤۆن دەنەن ئن بەسۆندەرەر وەئسە موستافا کەمال ئاتاتüرک بەئەئنفلوسست وار، گەهەن ئائوف دەن سۆزئۆلۆگەن زیا گöکالپ زورüجک.[2]
دئە ئونتەرسجهەئدونگ زوسجهەن دەر ئەئگەنەن ئوند دەر کرتسجه زو بەتراجهتەندەن، ئۆسمانسجه-ئارابسجهەن (ئاراپ تارز، öستلجهەن) ترادتئۆن لاگ ئننەرهالب ئەئنەس درەئگەتەئلتەن بەتراجهتونگسراهمەنس، زو وەلجهەم نۆجه دئە ئەئورۆپäئسجهە (وەستلجهە) کولتور گەهöرتە. دئە ئەنتفەرنونگ ڤۆم ئۆستەن گنگ مت ئەئنەر حنوەندونگ ناجه وەستەن ئەئنهەر، هن زو „ئونسەرەر نەئوئەن زڤلساتئۆن“، وئە گöکالپ فۆرمولئەرتە.[3] ئم بەرەئجه دەر موسک وار دامت دئە ئەئورۆپäئسجه-کلاسسسجهە مەهرستممگکەئت گەمەئنت. دئە ئەرسترەبتە سینتهەسە سۆللتە دارن بەستەهەن، دئە ئاناتۆلسجهەن ڤۆلکسلئەدەر ناجه دەن موسکالسجهەن گەسەتزەن دەر ئەئورۆپäئسجهەن مەهرستممگکەئت نەئو زو ئاررانگئەرەن. ئەنتسپرەجهەندە روندفونکüبەرتراگونگەن ئوند ئەرزئەهونگسانگەبۆتە ئن „ڤۆلکسهäئوسەرن“ (هالکەڤلەر) ووردەن ئالس ڤەربرەئتونگسوەگە دەس موسکگەسجهماجکس دەر نەئوئەن ئەلتە ئەئنگەسەتزت. ترۆتز دئەسەر مەدئالەن ستائاتلجهەن Üبەرزەئوگونگساربەئت فاندەن دئە مەهرستممگەن وەرکە دەر مۆدەرنەن تüرکسجهەن کۆمپۆنستەن بەئم ڤۆلک وەنگ ئانکلانگ. ستاتتدەسسەن ئەرسجهئەن ئەس ڤۆم بلجکونکەل دەر کەمالستسجهەن ئدەئۆلۆگئە ئالس ئەئن ئالارمئەرەندەس زەئجهەن، داسس سجه ئەندە دەر 1960ەر ژاهرە دەر ئائوس دەر ڤۆلکسموسک ئەنتستاندەنە موسکستل ئارابەسکە نجهت نور ڤەربرەئتەتە، سۆندەرن زو ئەئنەر ئارت کولتورەللەر گەگەنەنتوورف دەس ڤۆلکەس گەگەن دئە ڤۆن ئۆبەن ڤەرۆردنەتە موسک ئەنتوجکەلتە.
سۆزئال وار دئە ئارابەسکە مت دەن ئەئنوۆهنەرن دەر „üبەر ناجهت ئائوفگەبائوتەن“ (گەجەکۆندو) ئنفۆرمەللەن سئەدلونگەن ئن دەن ئائوßئەنبەزرکەن دەر گرۆßئەن ستäدتە ڤەربوندەن. ترۆتز بللگەر بەهائوسونگەن ئوند مانگەلندەر ئنفراستروکتور بۆتەن دئە گەجەکۆندو ئانفانگس فüر دئە نەئوئانکöمملنگە دئە باسس، ئوم سجه ئن دئە ستäدتسجهە کولتور زو ئنتەگرئەرەن ئوند زوگلەئجه دەن کۆنتاکت مت دەم حەئماتدۆرف ئائوفرەجهتزوئەرهالتەن. دەم ملتäرپوتسجه ڤۆم سەپتەمبەر 1980 گنگ ئەئنە زەئت پۆلتسجهەر ئونروهەن ڤۆرائوس، هەرڤۆرگەروفەن دورجه ورتسجهافتلجهە پرۆبلەمە ئوند ئەئنە سۆزئالە ئەنتفرەمدونگ دەر برەئتەن ستäدتسجهەن ئونتەرسجهجهت. ئن ئستانبول ئوند ئاندەرەن ستäدتەن لەبتەن ئن دەن 1970ەر ژاهرەن بس زو 60 پرۆزەنت دەر بەڤöلکەرونگ ئن ئنفۆرمەللەن سئەدلونگەن. ئالس دئە گەجەکۆندو ئهرە ئنتەگرئەرەندە کرافت فüر دئەسەن تەئل دەر ستäدتسجهەن بەڤöلکەرونگ ڤەرلۆرەن، ڤەرäندەرتە سجه دئە ئارابەسکە موسکالسجه ئوند ئن ئهرەر گەسەللسجهافتلجهەن رۆللە. ئهرە بەدەئوتونگ ئن دەن 1970ەر ژاهرەن ورد ئن دەن بەئنامەن گەجەجۆندو مüزğئ („سلوم-موسک“) ئوند دۆلموش مüزğئ („ساممەلتاخ-موسک“) دەئوتلجه. کەمالستسجهە گەگنەر دەر ئارابەسکە ساهەن دئەسە موسک ئالس ئەئن بەدرۆهلجهەس کولتورەللەس پرۆبلەم ئۆدەر ئالس ئەئنە سۆزئالە کرانکهەئت، دئە ئەس زو کورئەرەن گەلتە. ئۆرتهۆدۆخە موسلمە ستöرتەن سجه ئان دەن ئائوففüهرونگسۆرتەن ڤۆن ئارابەسکە – دەن تاڤەرنەن (مەیهâنە) مت راکı-ئائوسسجهانک ئوند دەن بۆردەللەن. ناجه 1980 دورفتە فüر ئەئنگە زەئت ئم روندفونک کەئنە ئارابەسکە-موسک مەهر گەسەندەت ئوند ئارابەسکە-فلمە دورفتەن نجهت مەهر گەزەئگت وەردەن.[4] دئە گەنەرäلە ڤەرباننتەن 1980 ئائوجه دەن ئانادۆلو رۆجک ئن دەن ئونتەرگروند. ئەتلجهە موسکەر ڤەرلئەßئەن دارائوفهن دئە تüرکەئ، ئاندەرە، دئە بلئەبەن، ووردەن ئنهافتئەرت.
ئارابەسکە ڤەرسننبلدلجهتە بس ئوم 1980 دئە ڤەرسäئومتە ئانپاسسونگ دەر ئاربەئتەرسجهجهت ئن دئە ستäدتسجهە گەسەللسجهافت ئوند دئە سپالتونگ زوسجهەن ستادت ئوند لاند. ناجه 1980 ڤەرäندەرتە سجه دئە ئونتەرهالتونگسموسکسزەنە، گەترئەبەن ڤۆم وونسجه، دئە ڤەرلۆرەنگەگانگەنە ئۆپپۆستئۆنەللە کرافت دەر ئارابەسکە ئاندەروەئتگ زو ئەرنەئوئەرن. دئە لäندلجهە ڤۆلکسموسک (ئەتنک مüزک) – دارونتەر ڤۆر ئاللەم دئە موسک دەر ئالەڤتەن – بەگانن، دەن ستäدتسجهەن موسکمارکت زو ئەرۆبەرن. دئە ئەئنزەلنەن ئەتهنسجهەن گروپپەن ئائوس ئاناتۆلئەن سۆرگتەن فüر ئەئنە دڤەرسفزئەرونگ دەر ئائوف تۆنترäگەر ڤەرöففەنتلجهتەن ئوند ئن دەن تüرکü-سپئەلستäتتەن دارگەبۆتەنەن موسک. مت بلجک ئائوف دئە ئونتەرسجهئەدلجهەن ئەتهنسجهەن موسکستلە، دئە سجه ئەئنەن پلاتز ئننەرهالب دەر ستäدتسجهەن پۆپولارموسک ئەرۆبەرتەن، بەزەئجهنەتەن موسکەر، دئە موسکستلە ئائوس ئاناتۆلئەن ڤۆرتروگەن ئۆدەر مت ئاناتۆلسجهەن ڤۆلکسموسکنسترومەنتەن سپئەلتەن، ئهرەن ستل واهلوەئسە ئالس پرۆتەست مüزک، ئالس „ستäدتسجهەن تüرکü“ ئۆدەر ئالس öزگüن مüزک. ئهر گەمەئنسامەس بەسترەبەن وار ئوند ئست، دئە لäندلجهە ڤۆلکسموسک ئالس دئە ستممە دەر ستäدتسجهەن ئونتەرسجهجهت ئوند دامت ئالس ئەئنە کولتورەللە ئۆپپۆستئۆن زو پرäسەنتئەرەن. Öزگüن („ئۆرگنال“) ستەهت ئن دئەسەم سنن فüر دئە بەواهرونگ ڤۆن ئائوتهەنتزتäت سەلبست ئونتەر دەن مارکتگەسەتزەن دەر ئونتەرهالتونگسندوسترئە.[5]
ڤەربرەئتونگ
دئە öزگüن مüزک ئەنتستاند ئالس ئەئن هäئوفگ روهگەر، مەلۆدسجهەر ستل پۆلتسجه لنکس ئۆرئەنتئەرتەر موسکەر ئائوس دەر ڤەربندونگ ئاناتۆلسجهەر ڤۆلکسموسک مت دەر لانگهالسلائوتە ساز ئالس حائوپتنسترومەنت ئوند وەستلجهەر پۆپموسک.[6] نەبەن دەر ساز گەهöرەن تیپسجهەروەئسە دئە حرتەنفلöتە کاڤال سۆوئە کەیبۆئارد، گتاررەن، ئە-باسس ئوند سجهلاگزەئوگ زو دەن ئەئورۆپäئسجه-تüرکسجهەن موسکنسترومەنتەن.
ئانگەرەگت دورجه دەن کۆمپۆنستەن زüلفü لڤانەل ئوند دەن ڤۆلکسسäنگەر ئوند ساز-سپئەلەر روه سو وارەن ئن دەن 1980ەر ژاهرەن بەدەئوتەندە ڤەرترەتەر دەر öزگüن مüزک دئە کوردسجهەن سäنگەر ئاهمەت کایا ئوند فەرهات تونچ سۆوئە دئە گروپپە یەن تüرکü („نەئوئەس لئەد“)، دئە سجه ئونتەر ئاندەرەم ئان دەن پرۆتەستلئەدەرن دەر جهلەنسجهەن گروپپە ئنت-ئللمان ئوند دەن لئەدەرن دەس گرئەجهسجهەن کۆمپۆنستەن مانۆس لۆïزۆس ئۆرئەنتئەرتە. زور öزگüن مüزک وەردەن دەس وەئتەرەن دئە 1982 گەگرüندەتە گروپپە ئەزگنن گüنلüğü ئوند دئە 1985 گەگرüندەتە گروپ یۆروم گەزäهلت، زو دەرەن رەپەرتۆئرە ئائوجه کوردسجهە لئەدەر گەهöرەن.[7] دئە ستلستسجهە باندبرەئتە ئەروەئتەرت دەر لاسسجه-تüرکسجهە سäنگەر ئوند گتاررست فوئات ساکا ئائوس ترابزۆن، زو دەسسەن بەگلەئتەنسەمبلە دئە ئائوس سەئنەر حەئماترەگئۆن ستاممەندە سترەئجهلائوتە کەمەنچە گەهöرت. دئە ئابگرەنزونگ ڤۆن دەر مۆدەرنەن ئەتنک مüزک، ئەتوا دەر سەئت 1993 بەستەهەندەن گروپپە کاردەش تüرکüلەر، ئست ئونسجهارف. وەنن زوسجهەن öزگüن مüزک ئوند پرۆتەست مüزک ئونتەرسجهئەدەن ورد، گلت لەتزتەرە ئالس ستäرکەر پۆلتسجه. دئە 1984 گەگرüندەتە باند بولوتسوزلوک Öزلەم مت ئهرەم لەئادسäنگەر نەژات یاڤاشۆğئوللارı ترات ئالس ئەرستە گروپپە مت پۆلتسجهەر رۆجکموسک ئن دەر تüرکەئ ئائوف. پرۆتەست مüزک (ئائوجه پۆلتک پۆپ) ڤەرترتت ڤۆروئەگەند ئالەڤتسجهە ئوند کوردسجهە ئنتەرەسسەن ئوند ئست ئونتەر ئاندەرەم دورجه دئە گروپ یۆروم، دئە گروپ مونزور، دئە گروپ کıزıلıرماک ئوند دئە گروپ باران بەکاننت. ئەئنگە دئەسەر گروپپەن ووردەن ڤەردäجهتگت، دەر ئللەگالەن کۆممونستسجهەن پارتەئ ئۆدەر ئەئنەر کوردسجهەن سەپاراتستەنۆرگانساتئۆن ئانزوگەهöرەن.
ئهرە بەڤۆرزوگتەن ئائوفترتتسۆرتە ئن ئستانبول سند دئە سەئت ئانفانگ دەر 1990ەر ژاهرە بەلئەبتەن تüرکü-سپئەلستäتتەن (تüرکü بار)، دەرەن رائومگەستالتونگ مت پۆستەرن، واندتەپپجهەن ئوند ئان دەن وäندەن ئائوفگەهäنگتەن موسکنسترومەنتەن ئەئنە ئاتمۆسپهäرە ئائوس لنکەر سزەنەکنەئپە ئوند ئاناتۆلسجهەم لاندلەبەن سجهاففت. زو دەن بەسوجهەرن گەهöرەن ستودەنتەن ئوند ئانگەهöرگە دەر ئونتەرسجهجهت ئوند ئونتەرەن متتەلسجهجهت. دئە تüرکü بار ستەهەن ئن دەر کولتورەللەن ناجهفۆلگە دەر ئن مانجهەن وەستاناتۆلسجهەن ستäدتەن ئم ئۆسمانسجهەن رەئجه بس ئن دئە متتە دەس 20. ژاهرهوندەرتس ڤۆن گرئەجهەن ڤەروالتەتەن کنەئپەن، ئن دەنەن ڤۆلکسموسک وئە زەئبەککۆ ئۆدەر رەبەتکۆ مانجهمال ئن ڤەربندونگ مت بائوجهتانز (چفتەتەلل) دارگەبۆتەن ووردە. دئە دورجه دەن وەگگانگ دەر گرئەجهەن ناجه دەم پۆگرۆم ڤۆن ئستانبول 1955 ئوند ئەندگüلتگ ئالس فۆلگە دەس زیپەرنکۆنفلکتس 1974 هنتەرلاسسەنەن موسکالسجهەن لüجکەن ئەرسەتزتەن ئن دەن 1970ەر ژاهرەن تüرکسجهە موسکەر، دئە ئن سۆلجهەن ئەتابلسسەمەنتس تاڤەرنا مüزğئ، ئەئنە ئابگەسپەجکتە ڤەرسئۆن دەر ئارابەسکە، ئوند ئن دەن 1980ەر ژاهرەن لئەدەر ئونتەر دەم ئۆبەربەگرفف öزگüن مüزک ڤۆرتروگەن.[8]
ئن ئستانبول هابەن سجه دانەبەن ئەنتسپرەجهەندە ئونتەرهالتونگسلۆکالە (مەیهانە) مت گەهۆبەنەم ئانسپروجه ئوند سۆلجهە فüر ئەئن پۆلتسجه رەجهتسگەرجهتەتەس پوبلکوم ئەتابلئەرت.[9] ئەئن Öزگüن-موسکەر ئوند زوگلەئجه پۆلتکەر دەر ئاکپ ئست ئوğئور ئشıلاک.[10]
دئە دۆمنانز دەر گرۆßئەن ڤەرترئەبسفرمەن ئم موسکگەسجهäفت هات سجه سەئت دەن 1990ەر ژاهرەن دورجه دئە لبەرالسئەرونگ ڤۆن گەسەتزەن ڤەرستäرکت. ئائوسلäندسجهە ئنڤەستتئۆنەن ووردەن دادورجه ئەرلەئجهتەرت. ڤئەلە تüرکسجهە پۆپموسکستارس سند بەئ ئنتەرناتئۆنالەن پلاتتەنفرمەن ئونتەر ڤەرتراگ، وäهرەند Öزگüن-موسکگروپپەن ناجه وئە ڤۆر ئهرە وەرکە بەئ کلەئنەن، رەگئۆنالەن موسکلابەلس ڤەرöففەنتلجهەن. دئە سەئت 2002 ئامتئەرەندە ئاکپ-رەگئەرونگ بەهندەرت دئە Öزگüن-موسکگروپپەن ئائوف مەهرەرلەئ وەئسە. ئەس گاب ئائوفگروند ئونلئەبسامەر تەختە ئەتلجهە فäللە ڤۆن زەنسور ئوند ڤەرهافتونگەن وەگەن ئانگەبلجهەر سەپاراتستسجهەر پرۆپاگاندا. دەر زەنسور ئونتەرلئەگەن öففەنتلجهە ئائوفترتتە ئوند تۆنترäگەرپرۆدوکتئۆنەن. ئن گەوسسەن فäللەن کöننەن کۆنزەرتە نجهت گەنەهمگت ئۆدەر کورز ڤۆر ئائوففüهرونگسبەگنن ئونتەرساگت وەردەن. ئن دەن تüرکسجهەن روندفونکسەندەرن، دئە üبەروئەگەند ڤۆن دەر ستائاتلجهەن روندفونکگەسەللسجهافت ترت کۆنترۆللئەرت وەردەن، ئست öزگüن مüزک کائوم زو هöرەن.[11]
ئەئنزەلناجهوەئسە
- ↑ دوگهت رەینۆلدس: ئاسپەجتس ئۆف تورکسه فۆلک موسج تهەئۆری. ئن: ڤرگنئا دانئەلسۆن (حرسگ.): گارلاند ئەنجیجلۆپەدئا ئۆف وۆرلد موسج. ڤۆلومە 6: تهە مددلە ئەئاست. رۆئوتلەدگە، لۆندۆن 2001، س. 80
- ↑ مارتن گرەڤە: دئە موسک دەر ئماگنäرەن تüرکەئ. موسک ئوند موسکلەبەن ئم کۆنتەخت دەر مگراتئۆن ئائوس دەر تüرکەئ ئن دەئوتسجهلاند. (حابلتاتئۆنسسجهرفت، تەجهنسجهە ئونڤەرستäت بەرلن) مەتزلەر، ستوتتگارت، وەئمار 2003، س. 216
- ↑ ئۆرهان تەکەلئۆğلو: تهە رسە ئۆف ئا سپۆنتانەئۆئوس سینتهەسس: تهە حستۆرجال باجکگرۆئوند ئۆف تورکسه پۆپولار موسج. ئن: مددلە ئەئاستەرن ستودئەس، بد. 32، نر. 2، ئاپرل 1996، س. 194–215، هئەر س. 195
- ↑ مارتن ستۆکەس: موسج، فاتە ئاند ستاتە: تورکەی’س ئارابەسک دەباتە. ئن: مددلە ئەئاست رەپۆرت، نر. 160 (تورکەی ئن تهە ئاگە ئۆف گلاسنۆست) سەپتەمبەر–ئۆکتۆبەر 1989، س. 27–30
- ↑ ئاسل کایهان: موسجال جهانگەس ئۆف رورال تۆ ئوربان ئن پۆپولار جولتورە. ئا جاسە ستودی: تüرکü بارس ئن ئستانبول. ئن: ئنتەرناتئۆنال رەڤئەو ئۆف تهە ئائەستهەتجس ئاند سۆجئۆلۆگی ئۆف موسج، بد. 45، نر. 1، ژون 2014، س. 149–166، هئەر س. 163ف
- ↑ مارتن ستۆکەس: تورکسه ئوربان پۆپولار موسج. ئن: مددلە ئەئاست ستودئەس ئاسسۆجئاتئۆن بوللەتن، بد. 33، نر. 1، سۆممەر 1999، س. 10–15، هئەر س. 13
- ↑ ئەلئۆت باتەس: مخنگ فۆر پارلاک ئاند بۆونگ فۆر ئا بüیüک سەس: تهە ئائەستهەتجس ئۆف ئاررانگەد ترادتئۆنال موسج ئن تورکەی. ئن: ئەتهنۆموسجۆلۆگی، بد. 54، نر. 1، ونتەر 2010، س. 81–105، هئەر س. 84
- ↑ دانئەل کۆگلن: مارگنالتی – ئا کەی جۆنجەپت تۆ ئوندەرستاندنگ تهە رەسورگەنجە ئۆف رەبەتکۆ ئن تورکەی. ئن: موسج & پۆلتجس، بد. 2، نر. 1، ونتەر 2008
- ↑ ڤۆلکان ئایتار، ئازەر کەسکن: جۆنستروجتئۆنس ئۆف سپاجەس ئۆف موسج ئن ئستانبول: سجوففلنگ ئاند ئنتەرمنگلنگ سۆئوندس ئن ئا فراگمەنتەد مەترۆپۆلس. ئن: گéئۆجاررەفۆئور، بد. 72/2، 2003، س. 147–157، هئەر س. 152
- ↑ سنگەر-تورنەد-ئاکپ جاندداتە سلاممەد ئۆڤەر سەخسم. حوررئەت دائلی نەوس، 9. ئاپرل 2015
- ↑ ئەوا مازئەرسکا: ئنترۆدوجتئۆن: سەتتنگ پۆپولار موسج ئن مۆتئۆن. ئن: ئەوا مازئەرسکا، گەئۆرگنا گرەگۆری (حرسگ.): پۆپ موسج، جولتورە، ئاند ئدەنتتی. پالگراڤە ماجمللان، باسنگستۆکە 2015، س. 12ف
دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „Öزگüن مüزک“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.