پەسجهمەرگا

شابلۆن:ئنفۆبۆخ سترەئتکرäفتە پەسجهمەرگا (شابلۆن:کوس، ئائوس پێش / پێش „ناجه ڤۆرن“ ئوند مەرگە / مەرگ „تۆد“; فرەئ üبەرسەتزت: „دئە دەم تۆد ئنس ئائوگە سەهەندەن“) بەزەئجهنەت دئە سترەئتکرäفتە دەر ئائوتۆنۆمەن رەگئۆن کوردستان ئم ئراک. دئەسەر کوردسجهە بەگرفف ئەخستئەرت سەئت دەن 1880ەر ژاهرەن. ئالس پەسجهمەرگا بەزەئجهنەن سجه ئائوجه دئە بەواففنەتەن ئەئنهەئتەن دەر پۆلتسجهەن پارتەئئەن کۆمالاه ئوند پدک-ئ ئم ئران، ئەبەنسۆ وئە دئە ئەئنهەئتەن مەهرەرەر کوردسجهەر پارتەئئەن ئن سیرئەن.

نامە

دا دئە پەسجهمەرگا ئن دەن سۆران- ئوند کورماندسجهسپراجهگەن گەبئەتەن دەر ئائوتۆنۆمەن رەگئۆن کوردستان لەبەن، گبت ئەس زوەئ سجهرەئبوەئسەن فüر دەن بەگرفف. ئم کورماندسجه ورد دەر بەگرفف پێشمەرگە ئوند ئم سۆران پێشمەرگە گەسجهرئەبەن. دەر بەگرفف بەستەهت ئائوس دەن زوەئ کوردسجهەن وöرتەرن پێس (فüر ناجه ڤۆرن) ئوند مەرگ (فüر تۆد) ئوند لäسست سجه دورجه دئە زوم تۆد بەرەئتەن ئنتەرپرەتئەرەن. ڤەرمەهرت ورد دەر نامە ئن دەن ئنتەرناتئۆنالەن مەدئەن مت دئە دەم تۆد ئنس ئائوگە سەهەندەن üبەرسەتزت. ئن دەن کوردسجهەن مەدئەن فندەت مان ئائوجه هäئوفگ دئە بەزەئجهنونگ هێزی پێشمەرگە / حێزێن پێشمەرگە (فüر پارتسانەنارمەئە).

گەسجهجهتە

دئە هستۆرسجهەن وورزەلن دەر پەسجهمەرگا رەئجهەن زورüجک بس ئن دئە زەئت دەس ئونتەرگانگەس دەس ئۆسمانسجهەن رەئجهەس سۆوئە دەر کادسجهارەن-دیناستئە، دئە سجه بس ئن دئە 1920ەر ژاهرە هنەئن دئە حەررسجهافت üبەر داس گەبئەت دەر کوردەن ئائوفگەتەئلت هاتتەن. ئن دئەسەر زەئت ئەرستارکتە دئە کوردسجهە ئونابهäنگگکەئتسبەوەگونگ، دەرەن وورزەلن وئەدەروم بس ئن دئە 1890ەر ژاهرە زورüجکڤەرفۆلگت وەردەن کöننەن، ئوند ئەس ووردەن ئەرستە ئەئنهەئتەن بەواففنەتەر کäمپفەر دەر پەسجهمەرگا ئائوفگەستەللت.

دەر بەگرفف پەسجهمەرگا ووردە ئاللەردنگس ئەرست ڤۆن دەم کوردسجهەن پۆلتکەر ئوند ئنتەللەکتوئەللەن ئبراهم ئاهمەد گەپرäگت، دەر زونäجهست دئە دەمۆکراتسجهە پارتەئ کوردستانس، دانن سپäتەر دئە پاترئۆتسجهە ئونئۆن کوردستانس متبەگرüندەتە. سەئتهەر هات سجه دەر نامە فüر دئە مەئستەن کäمپفەر دەر کوردسجهەن پارتەئئەن ئوند ئۆرگانساتئۆنەن ئەتابلئەرت. دامت کانن ئەر سجه ئالسۆ ئائوف دئە کۆمباتتانتەن ڤۆن ئدەئۆلۆگسجه ڤöللگ ئونتەرسجهئەدلجهەن پارتەئئەن بەزئەهەن، وئە دئە ئەئنهەئتەن دەر پوک، پدک، کۆمالاه ئۆدەر دەر پدک.

ئاب 1961 ئوند وئەدەر ئاب دەم فرüهژاهر 1969 براجهەن ئم ئراک رەڤۆلتەن زوسجهەن دەن رەگئەرونگستروپپەن ئوند دەن سەئت 1961 گەگەن دئە زەنترالرەگئەرونگ ئونتەر موستافا بارزان کäمپفەندەن پەسجهمەرگا ئائوس. زوار ئونتەرزەئجهنەتەن ساددام حوسسەئن ئوند دەر کوردسجهە فüهرەر مۆللا موستافا بارزان 1970 ئەئنەن فرئەدەنسڤەرتراگ، دەر دەن کوردەن پۆلتسجهە ئائوتۆنۆمئە گەوäهرتە. دئە کäمپفە ئەندەتەن ئابەر ئەرست 1975 مت دەر کاپتولاتئۆن دەر کوردەن. دئەسە کاپتولاتئۆن سەئتەنس دەر پدک ڤەرäرگەرتە وەئتە تەئلە دەر کوردسجهەن بەڤöلکەرونگ ئوند مüندەتە ئن دەر گرüندونگ دەر پوک. وäهرەند دەس ئراکسجه-ئرانسجهەن کرئەگەس 1980 بس 1988 کۆنترۆللئەرتەن دئە پەسجهمەرگا ئەرنەئوت ئەئنەن گرۆßتەئل دەر درەئ کوردسجهەن پرۆڤنزەن. ناجه دەم زوەئتەن گۆلفکرئەگ 1991 ئوند دەر ئەررجهتونگ دەر نöردلجهەن فلوگڤەربۆتسزۆنە üبەرناهمەن دئە پەسجهمەرگا، ئم راهمەن دەر راپەرین، دئە کۆنترۆللە üبەر دئە کوردسجهە رەگئۆن ئەئنسجهلئەßلجه گرößئەرەر ستäدتە وئە سولائمانییا، ئەربل ئۆدەر دوهۆک. ئن دەر متتە دەر 1990ەر ژاهرە کام ئەس زوم دپک-پوک-کۆنفلکت، دەر ئم ژاهرە 1997 مت ئەئنەر ئەئنگونگ ئەندەتە. ناجه دەم ئراککرئەگ ئوند ستورز ساددام حوسسەئنس ووردەن دئە پەسجهمەرگا ئن دئە ئراکسجهە ڤەرفاسسونگ مت ئائوفگەنۆممەن ئوند ئالس ئۆففزئەللە ئارمەئە دەر ئائوتۆنۆمەن رەگئۆن کوردستان ئانەرکاننت. لائوت ڤەرفاسسونگ دüرفەن سئە ئائوجه ئم رەستلجهەن ئراک ئۆپەرئەرەن. دئەس هäنگت دامت زوساممەن، داسس وەئتە تەئلە دەر کوردسجه بەڤöلکەرتەن رەگئۆنەن دەس ئراک دەرزەئت نۆجه نجهت ئۆففزئەلل زور ئائوتۆنۆمەن رەگئۆن کوردستان گەهöرەن.

سەئت 1996 دئەنەن ئن دەر پەسجهمەرگا ئائوجه فرائوئەن. ئم ژاهر 2007 ووردەن دئە پەسجهمەرگا-زەراڤان، ئەئنە ملتارسئەرتە گەندارمەرئە، گەگرüندەت.

وەئتەرهن گبت ئەس دئە ئەئنهەئت لەخۆمان پاراستن (فرەئ üبەرسەتزت دئە ئهرە لەبەن زوم سجهوتز دەس ڤۆلکەس ئەئنسەتزەن)، بەکاننت ئونتەر دەم گەلäئوفگەرەن نامەن دژە تەررۆر (ئانتتەررۆر). ئالس ملتäرسجهە ئانتتەررۆرەئنهەئت کüممەرن سئە سجه ئوم بەڤۆرستەهەندە ئاتتەنتاتە ئوند ئانسجهلäگە. ئم کرئەگ گەگەن دەن ئسلامسجهەن ستائات وارەن سئە ئن دەن رەگئۆنەن جهاناقن ئوند کرکوک مەهرمالس ئم ئەئنساتز.

دەر پرäسدەنت دەر ئائوتۆنۆمەن رەگئۆن کوردستان ئوند ئۆبەربەفەهلسهابەر دەر پەسجهمەرگا، ماسود بارزان، ئۆردنەتە ئەندە ئائوگوست 2014 دئە نۆتوەندگەن رەفۆرمەن ئان، ئوم دئە پەسجهمەرگا ئونتەر ئەئن ئەئنهەئتلجهەس کۆمماندۆ زو ستەللەن. ئم راهمەن ئەئنەر ڤۆرانگەگانگەنەن ئونتەرسوجهونگ – ئائوفگروند دەر سجهنەللەن ئسس-لاندگەوننە – ووردە دئە ئونەئنهەئتلجهە کۆمماندۆستروکتور ئالس گرößتەر مانگەل فەستگەستەللت. ناجه ئانگابەن دەر ئوس-دەنکفابرک واسهنگتۆن ئنستتوتە فۆر نەئار ئەئاست پۆلجی وارەن دئە پەسجهمەرگا زو ژەنەم زەئتپونکت فۆلگەندەرماßئەن گروپپئەرت: 33.000 سۆلداتەن، 30.000 بەواففنەتە کرäفتە (دئە ئەهەر مت پۆلزەئکرäفتەن ڤەرگلەئجهبار ئوند دەم کوردسجهەن ئننەنمنستەرئوم ئونتەرستەللت سند) ئوند 70.000 کäمپفەر ئن کلەئنڤەربäندەن، دئە مەهر ئۆدەر وەنگەر ستارک ئەنتوەدەر دەر دەمۆکراتسجهەن پارتەئ کوردستانس ئۆدەر دەر پاترئۆتسجهەن ئونئۆن کوردستانس ئونتەرستەللت سند. دئە پۆلتسجهە رڤالتäت دەر بەئدەن پارتەئئەن ئەرسجهوەرت ئممەر وئەدەر دئە کۆئۆردناتئۆن. سپەزئەلل ئم رائوم کرکوک کäمپفەن سئە گەگەنەئناندەر ئوم دئە پۆلتسجهە ڤۆرهەررسجهافت.

ئەرەئگنسسە ناجه دەم ئراککرئەگ

دئە ئوس-ئارمەئە هاتتە ئەندە مائ 2007 دئە سجهەرونگ دەر درەئ کوردسجهەن پرۆڤنزەن کۆمپلەتت ئان دئە پەسجهمەرگا üبەرگەبەن. زوسجهەن دەر کوردسجهەن رەگئۆنالرەگئەرونگ، دەم کوردسجهەن ئۆبەرکۆمماندۆ ئوند دەن ئوس-سترەئتکرäفتەن ووردە ئەئن 30 سەئتەن ئومفاسسەندەر رەگەلونگسڤەرتراگ گەترۆففەن، دەر دەن زوکüنفتگەن ستاتوس دەر – هەئوتە ئن رەگئۆنالگاردە ئومبەناننتەن – پەسجهمەرگا بەسجهرەئبت. دئە پەسجهمەرگا سند فüر داس حائوسهالتسژاهر 2010 ئالس ئەئنهەئتلجهە ئارمەئە گەفüهرت; ئهرە بەزەئجهنونگ لائوتەت کوردسجهە گرەنزگاردە. دئە ئەخاکتە ماننستäرکە ئست گەهەئم. ئاللەردنگس ڤەرلائوتەت ئائوس کوردسجهەن رەگئەرونگسکرەئسەن، داسس دئە پەسجهمەرگا ئم گەگەنساتز زو دەن ئراکسجهەن سترەئتکرäفتەن ئن برگادەن ئونتەرتەئلت وەردەن. ئەس سند 21 برگادەن ڤۆرگەسەهەن. دئە کوردسجهە رەگئەرونگ هاتتە ئورسپرüنگلجه ئەئنە ماننستäرکە ڤۆن 78.000 سۆلداتەن ئانگەسترەبت. ئائوس دەن پەسجهمەرگا وەردەن دارüبەر هنائوس زوەئ نەئوئە ئراکسجهە دڤسئۆنەن گەبلدەت، دئە ئونتەر ئراکسجهەم کۆمماندۆ ستەهەن. وەئتەرهن هەئßت ئەس، داسس دئە پەسجهمەرگا داس رەجهت هابەن، ئاللە ئائوسرüستونگسگەگەنستäندە بس ئائوف کامپففلوگزەئوگە زو بەسجهاففەن، ئونتەر ئاندەرەم ئائوجه کامپفهوبسجهرائوبەر ئوند کامپفپانزەر. دئە ئامەرکانسجهەن سترەئتکرäفتە وەردەن دئە پەسجهمەرگا ئن زوکونفت ئائوسبلدەن.

کۆنفرۆنتاتئۆنەن مت دەر تüرکەئ

ناجه دەر درۆهونگ دەر تüرکەئ ئەندە 2007، وەگەن ئاکتڤتäتەن دەر پکک ئن دەن نۆردراک ئەئنمارسجهئەرەن زو وۆللەن، هاتتە ماسود بارزان سۆفۆرت تائوسەندە ڤۆن پەسجهمەرگاس ئان دەر گرەنزە ستاتئۆنئەرت. متتلەروەئلە ئست دئە ستوئاتئۆن ئەنتسپاننت. ناجه دەر گرۆßئەن تüرکسجهەن بۆدەنۆففەنسڤە ئم نۆردراک هات دئە ئائوتۆنۆمئەرەگئەرونگ 2.000 زوسäتزلجهە کوردسجهە کäمپفەر ئان دئە گرەنزە گەسجهجکت. لائوت فوئاد حوسسەئن ڤۆم پرäسدئالامت دەر کوردەنرەگئۆن ئم ئراک کام ئەس زو ئەئنەم فەئوئەرگەفەجهت زوسجهەن کوردسجهەن کäمپفەرن ئوند تüرکسجهەن سترەئتکرäفتەن. دئە سجهەرهەئتسکرäفتە دەر پەسجهمەرگا هäتتەن ڤەرسوجهت، دئە تüرکەن داران زو هندەرن، مت پانزەرن ڤۆرزورüجکەن، ساگتە ئەر. دابەئ سەئ ئەس زو ئەئنەم فەئوئەرگەفەجهت گەکۆممەن. „دئەسە بەرجهتە سند ئابسۆلوت ئونواهر ئوند سۆللەن دئە öففەنتلجهە مەئنونگ مانپولئەرەن“، بەهائوپتەتە دەر تüرکسجهە گەنەرالستاب. ئائوجه ئەئن سپرەجهەر دەر پەسجهمەرگا دەمەنتئەرتە حوسسەئنس دارستەللونگ. ئەس هابە کەئنە کäمپفە مت تüرکسجهەن تروپپەن گەگەبەن، ساگتە ئەر.

کۆنفرۆنتاتئۆنەن مت دەم ئران

ئن دەر ڤەرگانگەنهەئت کام ئەس دەس Öفتەرەن ئائوجه زو ئائوسەئناندەرسەتزونگەن زوسجهەن کوردسجهەن پەسجهمەرگا ئوند دەر ئرانسجهەن رەڤۆلوتئۆنسگاردە. ئائوفتاکت دەر بەواففنەتەن ئائوسەئناندەرسەتزونگەن ئم ژاهرە 2007 وار دەر گەوالتسامە تۆد ڤۆن زەهن کوردسجهەن دەمۆنسترانتەن ئن مارڤان. ئم ئائوگوست 2007 ستارتەتەن دئە سترەئتکرäفتە دەس ئران ئەئنە گرößئەرە ئۆففەنسڤە گەگەن دئە پرäسەنز دەر پژاک ئم نۆردراک ئوند ناهمەن لاگەر دەر پژاک ئوند کوردسجهە دöرفەر ئونتەر ئارتللەرئەبەسجهوسس. دەر ئران هاتتە کەئنە ئۆففزئەللە ئەرکلäرونگ üبەر ئۆپەراتئۆنەن ئم ئراک ئابگەگەبەن. پرۆتەست کام ڤۆن دەر کوردسجهەن رەگئۆنالرەگئەرونگ دەر ئائوتۆنۆمەن رەگئۆن کوردستانس. دئە ئرانسجهە رەگئەرونگ ولل مت دەم بائو ئەئنەر سپەررمائوئەر ئام گرەنزüبەرگانگ زوم ئراک دئە پژاک ئائوس دەم ئران هەرائوسهالتەن.

کۆنفرۆنتاتئۆنەن مت دەم ئراک

ئم ئۆکتۆبەر 2017 üبەرراننتە دئە ئراکسجهە ئارمەئە مت ڤەربüندەتەن سجهئتەن ملزەن üبەرراسجهەند کرکوک، ناجهدەم دەر ئراکسجهە پرەمئەرمنستەر حائدەر ئال-ئاباد دئە ئۆففەنسڤە ئالس رەئاکتئۆن ئائوف داس ڤۆرهەرگە ئونابهäنگگکەئتسرەفەرەندوم دەر کوردەن ئانگەکüندگت هاتتە.

ئۆبوۆهل زونäجهست گوت ئائوفگەستەللت، فلۆهەن دئە پەسجهمەرگا بەئم بەگنن دەر کäمپفە زوساممەن مت ئەتوا ئەئنەر هالبەن مللئۆن مەنسجهەن ئائوس دەر ستادت.

ڤەرتەئدگونگ گەگەن ئس-تروپپەن ئوند سئەگ üبەر دەن ئس ئن سندسجهار

دئە پەسجهمەرگا سجهەرتەن ئم ژون 2014 ناجه دەر فلوجهت ئراکسجهەر تروپپەن دئە رەگئۆنەن ئوم کرکوک ئوند نöردلجهە تەئلە ڤۆن مۆسسول ڤۆر ئانگرففەن دەس ئس. دئە ئەئنهەئتەن هاندەلتەن ئائوف درەکتەن بەفەهل دەر رەگئەرونگ دەر ئائوتۆنۆمەن رەگئۆن کوردستان. Üبەر دئە گرەنزەن دئەسەر رەگئۆن رüجکتەن دئە پەسجهمەرگا ئن دئە ئومسترتتەنەن لاندەستەئلە دەس ئراک ڤۆر، سۆداسس دئەسە رەگئۆنەن نون دە فاجتۆ زوم کوردسجهەن ئائوتۆنۆمئەگەبئەت زäهلەن.

سەئت ژون 2014 کäمپفەن پەسجهمەرگا دەر پوک، ڤەرستäرکت دورجه کäمپفەر دەر پید ئوند پکک ئوند ئونتەرستüتزت دورجه ئانگرففە دەر ئراکسجهەن لوفتواففە، ئم رائوم جهاناقن گەگەن دەن ئس. دۆرت بەکäمپفەن ئائوجه سجهئتسجهە ملزەن دەن ئس، دەر ئن دەر بەڤöلکەرونگ ئانگست ئوند سجهرەجکەن ڤەربرەئتەت.

ڤۆن رۆژاڤا ئائوس کۆننتەن سجه دانن دئە بەواففنەتە ملزەن دەر کوردسجهەن پارتەئ پید، دئە یپگ، ئەئنەن کۆرردۆر بس ناجه سندسجهار ئەرکäمپفەن ئوند سۆ ئەئنەن فلوجهتوەگ فüر دئە کوردسجهە مندەرهەئت ئەرمöگلجهەن. دئەس وار ڤۆر ئاللەم ئائوجه دادورجه مöگلجه، داسس دئە ئەئنهەئتەن دەر پید بەرەئتس ژاهرەلانگە ئەرفاهرونگ ئم کامپف گەگەن دەن ئس ئوند ئاندەرە تەررۆرستسجهە گروپپئەرونگەن هاتتەن. ئم ئانسجهلوسس ئان دەن رüجکزوگ دەر پەسجهمەرگا ساممەلتەن سجه سەلبگە ئم سجهەرەن ئائوتۆنۆمەن گەبئەت ئوند مارسجهئەرتەن کورز دارائوف وئەدەر رجهتونگ سندسجهار، ئوم دئە رەگئۆن گەمەئنسام مت دەر یپگ زو بەفرەئئەن. حئەربەئ کامەن دانن ئائوجه مۆدەرنەرە واففەن ئائوس دەئوتسجهلاند ئوند ئاندەرەن وەستلجهەن ستائاتەن زوم ئەئنساتز.

سەئت بەگنن دەر کäمپفە ئم ژون 2014 ووردەن مەهر ئالس 5.500 پەسجهمەرگا ڤەرلەتزت ئوند مەهر ئالس 1.500 گەتöتەت (ستاند: ژول 2015)، وۆبەئ جا. 70 % دەر فäللە ئائوف ئونکۆنڤەنتئۆنەللە سپرەنگ- ئۆدەر براندڤۆررجهتونگەن (ئئەدس) زورüجکزوفüهرەن سند.

متتە نۆڤەمبەر 2015 ستارتەتە دئە کوردسجهە ئارمەئە دئە بسهەر گرößتە بۆدەنۆففەنسڤە دەس ناهەن ئۆستەنس گەگەن دەن ئس. حئەربەئ ووردەن ڤۆر ئاللەم دئە گەبئەتە ئوم داس سندسجهارگەبرگە بەفرەئت، دارونتەر ئائوجه تەئلە دەر فüر دئە کوردسجهە رەلگئۆنسمندەرهەئت دەر ژەسدەن وجهتگەن ستادت شەنگال. دئە ستادت شەنگال ئست سەئتدەم ستارک ئومکäمپفت. سجهلئەßلجه گەلانگ دەن پەسجهمەرگا-ئەئنهەئتەن مت ئەئنەر مەهرمۆناتگ ڤۆربەرەئتەتەن ئۆپەراتئۆن، ئونتەر ئاللئئەرتەر لوفتونتەرستüتزونگ، ئام 12. ئوند 13. نۆڤەمبەر 2015 دئە کۆمپلەتتە بەفرەئئونگ سندسجهارس. دئەس ستەللتە ئەئنەن وەئتەرەن وجهتگەن ستراتەگسجهەن، زودەم مۆرالسجهەن ئوند پسیجهۆلۆگسجهەن سئەگ üبەر دەن ئس دار. سەئتهەر پرۆکلامئەرت دئە کوردسجهە رەگئۆنالرەگئەرونگ (کرگ) دئە ستادت سندسجهار ئالس تەئل دەر ئائوتۆنۆمەن رەگئۆن کوردستان. دئە ئوسا ساگتەن بەئم وئەدەرائوفبائو دەر ستادت ئونتەرستüتزونگ فüر دئە کرگ زو.

کرتک

دئە مەنسجهەنرەجهتسۆرگانساتئۆنەن حومان رگهتس واتجه ئوند ئامنەستی ئنتەرناتئۆنال سۆوئە ئەئن دپلۆماتسجهەر بەئۆباجهتەر وەرفەن دەن پەسجهمەرگا ڤۆر، ئن ڤۆن دەر رەگئەرونگ ئراکسجه-کوردستانس بەئانسپروجهتەن ئومسترتتەنەن گەبئەتەن ئونتەر دەم دەجکمانتەل دەس کامپفەس گەگەن دەن ئس گەزئەلت ئوند سیستەماتسجه ئارابسجهە سئەدلونگەن زو زەرستöرەن ئوند دئە بەوۆهنەر مت دەم زئەل زو ڤەرترەئبەن، دئە گەبئەتە کوردسجه ئوند ئەئن ئن دەر ئراکسجهەن ڤەرفاسسونگ فەستگەلەگتەس رەفەرەندوم ئۆبسۆلەت زو ماجهەن. داس هäتتە بس ئەندە 2007 üبەر دئە زوکونفت دەر گەبئەتە ئەنتسجهەئدەن سۆللەن، ووردە ئابەر نئە دورجهگەفüهرت. دئە کوردسجهە رەگئۆنالرەگئەرونگ بەسترەئتەت دئە ڤۆروüرفە ڤەهەمەنت ئوند بەهائوپتەت، دئە ماßناهمەن سەئئەن ملتäرسجه نۆتوەندگ گەوەسەن، دا دەر ئس دئە حäئوسەر مت سپرەنگفاللەن پرäپارئەرت هابە.

دەر رüجکزوگ دەر پەسجهمەرگا ئائوس سندسجهار 2014 ستئەß ئائوف کرتک بەئ دەر öرتلجهەن بەڤöلکەرونگ سۆوئە ئائوسلäندسجهەن بەئۆباجهتەرن. ناجه ئانسجهت ئەئنگەر بەترۆففەنەر سند دئە پەسجهمەرگا دادورجه فüر دەن ماسسەنمۆرد ئان دەن ژەسدەن متڤەرانتوۆرتلجه.

ئەئنگە دەر ئان دئە پەسجهمەرگا گەلئەفەرتەن واففەن، دارونتەر دەئوتسجهە گ-36-گەوەهرە، سۆللەن ئائوف واففەنمäرکتەن دەر رەگئۆن ئائوفگەتائوجهت ئوند دەم ئس ئن دئە حäندە گەفاللەن سۆوئە گەگەن رڤالسئەرەندە ژەسدسجهە ملزەن ئەئنگەسەتزت وۆردەن سەئن.

لائوت حومان رگهتس واتجه ئەرمۆردەتەن ئانگەهöرگە دەر پەسجهمەرگا زوسجهەن دەم 28. ئائوگوست ئوند دەم 3. سەپتەمبەر 2017 هوندەرتە مäننلجهە گەفانگەنە ئوند ڤەرگروبەن دئە لەئجهەن ئن ئەئنەم ماسسەنگراب. دئە ئراکسجهەن ئوند ئائوسلäندسجهەن موتماßلجهەن ئس-کäمپفەر وارەن زوڤۆر ئن ئەئنەر سجهولە ئن ساهەل ئال-مالها ئنهافتئەرت. ڤۆن دۆرت ووردەن سئە ئن ئەئن گەفäنگنس ئن سجهگلئا üبەرفüهرت، بەڤۆر سئە ئان زوەئ ستäتتەن ناهە زومار گەبراجهت وۆردەن سەئئەن، ئوم دۆرت ئەرمۆردەت زو وەردەن. دەر ڤەرترەتەر دەر کوردسجهەن ئائوتۆنۆمئەرەگئۆن، دندار سەبار، بەسترتت دئە ڤۆرگäنگە.

ئەئنسäتزە دەر پەسجهمەرگا

ئەئنە ئائوفلستونگ دەر پەسجهمەرگا-ئەئنسäتزە. دئە ژاهرەسزاهلەن ستەهەن فüر دئە تاتسäجهلجهە ئەئنساتززەئت دەر پەسجهمەرگا، نجهت فüر دئە دائوئەر دەر ژەوەئلگەن سجهلاجهت ئۆدەر دەس ژەوەئلگەن کرئەگەس.

ئابگەسجهلۆسسەنە ئەئنسäتزە

• ئەرستەر گۆلفکرئەگ ئن دەن ژاهرەن 1980–1988
• ئۆپەراتئۆن مۆرگەنرöتە ئن دەن ژاهرەن 1983–1988
• ئۆپەراتئۆن مۆرگەنرöتە 2 ئم ژاهرە 1983
• ئۆپەراتئۆن مۆرگەنرöتە 4 ئم ژاهرە 1983
• زوەئتەر گۆلفکرئەگ ئم ژاهرە 1991
• راپەرین ئم ژاهرە 1991
• درتتەر گۆلفکرئەگ، ئنسبەسۆندەرە دئە سجهلاجهتەن ئوم مۆسسول ئوند کرکوک ئم ژاهرە 2003
• ئۆپەراتئۆن پهانتۆم پهۆئەنخ ئم ژاهرە 2008
• بەلاگەرونگ ڤۆن ئامەرل ئم ژاهرە 2014
• سجهلاجهت ئوم سجهاراف ئاد-دن ئن دەن ژاهرەن 2014–2015
• کامپف ئوم کۆبانێ ئن دەن ژاهرەن 2014–2015
• سجهلاجهت ئوم زومار ئن دەن ژاهرەن 2014–2015
• ئۆپەراتئۆن فرەئە سهنگال ئم نۆڤەمبەر 2015

لائوفەندە ئەئنسäتزە

• ئراککرسە ناجه ئوس-ئابزوگ سەئت 2011
• ئراککرسە سەئت 2011
• سیرسجهەر بüرگەرکرئەگ سەئت 2014

ئائوسرüستونگ

تیپسجه وار لانگە زەئت ئەئنە ترادتئۆنەللە کلەئدونگ، زو دەر وەئتە لۆدەنهۆسەن گەهöرتەن، هäئوفگ ئەئن گەلبەر ستۆففگüرتەل سۆوئە فاربەنفرۆهە سجهäرپەن. دئەسە ووردە ئاللەردنگس سوکزەسسڤە ڤۆن مۆدەرنەن جامۆئوفلاگەئونفۆرمەن ئەرسەتزت، دئە دورجه ئهرە تارنەئگەنسجهافتەن ئم ڤەرگلەئجه زور ئالتەن کلەئدونگ ئەئنەن ئەجهتەن، پۆتەنزئەلل لەبەنسرەتتەندەن مەهروەرت بئەتەن; دئەسە ئانزüگە وەردەن ڤۆن مäننەرن وئە فرائوئەن گلەئجهەرماßئەن گەتراگەن.

دئە پەسجهمەرگا ستüتزتەن سجه هائوپتسäجهلجه ئائوف ئالتە ئائوسرüستونگ، دئە نۆجه ئائوس دەم ئەهەمالگەن ئۆستبلۆجک ستاممت. دئەس گلت فüر گەپانزەرتە فاهرزەئوگە، ئارتللەرئە ئوند ماسجهنەنگەوەهرە دەس تیپس دسجهک ئەبەنسۆ وئە فüر دئە گەوەهرە دەر سۆلداتەن. ئەئنە ئائوسناهمە ستەللەن دئە مپ5 ئوند داس گ3 ڤۆن حەجکلەر & کۆجه دار، داس ئابەر کەئنە سۆ وەئتە ڤەربرەئتونگ گەفوندەن هات وئە دئە ئاک-47/74. ئن دەن لەتزتەن ژاهرەن رüستەتەن سجه دئە پەسجهمەرگا مت حلفە دەر ڤەرەئنگتەن ستائاتەن ئائوف ئوند کامەن ئائوجه ئن دەن بەستز ڤۆن کامپففاهرزەئوگەن ئوند پانزەرن (ت-72، ت-55). سەئت نەئوئەستەم بەفندەن سجه ئائوجه ئوس-ئامەرکانسجهە ئوند مۆدەرنە روسسسجهە سیستەمە ئم بەستز دەر پەسجهمەرگا، ئونتەر ئاندەرەم م16، م82، حومڤەئەس ئوند 9ک310 ئگلا-1 سۆوئە 9ک38 ئگلا.

ئائوس ئامەرکانسجهەن قوئەللەن گەهت هەرڤۆر، داسس دئە پەسجهمەرگا üبەر فۆلگەندە ئائوسرüستونگ ڤەرفüگەن:

• ئەئنگە هوندەرت پت-76-پانزەر
• زوسجهەن 150 ئوند 450 ت-72- ئوند ت-55-کامپفپانزەر
• مەهرەرە زەهنتائوسەند م-16-گەوەهرە
• ئەئنە ئونبەکاننتە زاهل 105-مم-ئارتللەرئە دەس تیپس م101
• زودەم ئەئنە ئونبەکاننتە زاهل بمپ-1-سجهüتزەنپانزەر

ئاب حەربست 2014 لئەفەرتە دەئوتسجهلاند نەبەن لەئجهتەن بۆدەن-بۆدەن-پانزەرابوەهرلەنکواففەن دەس تیپس ملان (60 ستüجک مت 1.000 لەنکواففەن)، وەئتەرەن گەوەهرەن دەس تیپس گ3 (12.000 ستüجک)، گەوەهرەن دەس تیپس گ36 (گەپلانت 8.000 ستüجک) ئائوجه ماسجهنەنگەوەهرە دەس تیپس مگ3 (50 ستüجک)، دئە پانزەرفائوست 3 (400 ستüجک) ئوند äلتەرە پستۆلەن دەس تیپس پ1 (8.000 ستüجک).

ناجه ئانگابەن ئەئنەس سپرەجهەرس دەس دەئوتسجهەن بوندەسڤەرتەئدگونگسمنستەرئومس ئەرفۆلگتە ئام 16. ئائوگوست 2016 ئەئنە ئەرنەئوتە واففەنلئەفەرونگ ناجه ئەربل. ئنسگەسامت ووردەن 70 تۆننەن رüستونگسگüتەر، دارونتەر 1.500 ستورمگەوەهرە حک گ36، 100 پانزەرابوەهرلەنکراکەتەن ڤۆم تیپ ملان ئوند درەئ گەپانزەرتە فاهرزەئوگە ڤۆم تیپ دنگۆ 1 گەلئەفەرت.

کلەئنواففەن

نامە	حەرکونفت	تیپ	کالبەر	ئانمەرکونگ
ناتۆ-ستاندارد
والتهەر پ1	شابلۆن:دەئو	پستۆلە	9 × 19 مم	8.000 گەلئەفەرت ڤۆن دەئوتسجهلاند
مپ5	شابلۆن:دەئو	ماسجهنەنپستۆلە	9 × 19 مم
م4ا1	شابلۆن:ئوسا	کارابنەر	5،56 × 45 مم
حس پرۆدوکت ڤحس	شابلۆن:حرڤ	ستورمگەوەهر	5،56 × 45 مم	20.000 گەکائوفت ڤۆن کرۆئاتئەن
گ36	شابلۆن:دەئو	ستورمگەوەهر	5،56 × 45 مم	12.000 گەلئەفەرت ڤۆن دەئوتسجهلاند
م16 (گەوەهر)	شابلۆن:ئوسا	ستورمگەوەهر	5،56 × 45 مم
حەجکلەر & کۆجه گ3ا3	شابلۆن:دەئو	ستورمگەوەهر	7،62 × 51 مم	12.000 گەلئەفەرت ڤۆن دەئوتسجهلاند
مگ3	شابلۆن:دەئو	ماسجهنەنگەوەهر	7،62 × 51 مم	50 ڤۆن دەئوتسجهلاند ئوند 100 ڤۆن ئتالئەن
برۆوننگ م2	شابلۆن:ئوسا	سجهوەرەس ماسجهنەنگەوەهر	12،7 × 99 مم	100 ڤۆن ئتالئەن
م40 (گەوەهر)	شابلۆن:ئوسا	سجهارفسجهüتزەنگەوەهر	7،62 × 51 مم
م24 (گەوەهر)	شابلۆن:ئوسا	سجهارفسجهüتزەنگەوەهر	7،62 × 51 مم
باررەتت م82ئا1	شابلۆن:ئوسا	سجهارفسجهüتزەنگەوەهر	12،7 × 99 مم
سۆوژەت-ستاندارد
ماکارۆو (پستۆلە)	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	پستۆلە	9 × 18 مم
زاستاڤا م92	شابلۆن:سرب	کارابنەر	7،62 × 39 مم
زاستاڤا م93	شابلۆن:سرب	سجهارفسجهüتزەنگەوەهر	12،7 × 108 مم 12،7 × 99 مم
ئاک-47	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	ستورمگەوەهر	7،62 × 39 مم	ستانداردگەوەهر دەر پەسجهمەرگا
ئاکم	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	ستورمگەوەهر	7،62 × 39 مم	ستانداردگەوەهر دەر پەسجهمەرگا
سامۆپال ڤز. 58	شابلۆن:جسک	ستورمگەوەهر	7،62 × 39 مم	6.000 گەلئەفەرت ئان ئراکسجهە ئارمەئە ئوند پەسجهمەرگا
رپک (ماسجهنەنگەوەهر)	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	لەئجهتەس ماسجهنەنگەوەهر	7،62 × 39 مم
پک (ماسجهنەنگەوەهر)	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	ماسجهنەنگەوەهر	7،62 × 54 مم ر
دسجهک	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	سجهوەرەس ماسجهنەنگەوەهر	12،7 × 108 مم
تابوک سنپەر رفلە	شابلۆن:ئرق	سجهارفسجهüتزەنگەوەهر	7،62 × 39 مم
دراگونۆو-سجهارفسجهüتزەنگەوەهر	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	سجهارفسجهüتزەنگەوەهر	7،62 × 54 مم ر

پانزەرابوەهر

نامە	حەرکونفت	تیپ	کالبەر	ئانمەرکونگ
رپگ-7	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	رەئاکتڤە پانزەربüجهسە	40 مم
پانزەرفائوست 3	شابلۆن:دەئو	پانزەرابوەهرهاندواففە	60 مم	400 ستüجک
ئات4	شابلۆن:سوە / شابلۆن:ئوسا	پانزەرابوەهرهاندواففە	84 مم
ففڤ جارل گوستاف	شابلۆن:سوە / شابلۆن:دەئو	رەئاکتڤە پانزەربüجهسە	84 مم	40 ستüجک
بگم-71 تۆو	شابلۆن:ئوسا	پانزەرابوەهرلەنکواففە	152 مم
ملان	شابلۆن:فرا / شابلۆن:دەئو	پانزەرابوەهرلەنکواففە	115 مم	60 ستüجک
رüجکستۆßفرەئئەس گەسجهüتز م40	شابلۆن:ئوسا	تراگبارەس گەسجهüتز	105 مم

مöرسەر

نامە	حەرکونفت	تیپ	کالبەر	ئانمەرکونگ
2ب9	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	مöرسەر	82 مم
م224	شابلۆن:ئوسا	لەئجهتەر گراناتوەرفەر	60 مم
م252	شابلۆن:گبر	متتلەرە مöرسەر	81 مم
م-29	شابلۆن:ئوسا	مöرسەر	81 مم
122-مم-حائوبتزە م1938 (م-30)	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	متتلەرە فەلدهائوبتزە	120 مم

تراگبارە فلوگابوەهرسیستەمە

نامە	حەرکونفت	تیپ	کالبەر	ئانمەرکونگ
9ک32 سترەلا-2	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	مان پۆرتابلە ئائر دەفەنسە سیستەم	72 مم
9ک310 ئگلا-1	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	مان پۆرتابلە ئائر دەفەنسە سیستەم	72 مم
9ک38 ئگلا	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	مان پۆرتابلە ئائر دەفەنسە سیستەم	72 مم

فاهرزەئوگە

نامە	حەرکونفت	تیپ	ئانزاهل	ئانمەرکونگ
ت-72	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	کامپفپانزەر	< 30	سەئت 2003 ئم دئەنست
ت-62	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	کامپفپانزەر	170	170 ئم ئاکتڤەن دئەنست
ت-55	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	کامپفپانزەر	95/215	95 ئم ئاکتڤەن دئەنست، 120 برائوجهەن ئەئنە گەنەرالüبەرهۆلونگ
پت-76	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	لەئجهتەر سجهوممپانزەر	< 70	سەئت 2003 ئم دئەنست
بمپ-1	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	سجهüتزەنپانزەر	< 30	سەئت 2003 ئم دئەنست
مت-لب	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	تروپپەنترانسپۆرتەر	< 80	سەئت 2003 ئم دئەنست
ئاتف دنگۆ	شابلۆن:دەئو	سپäهفاهرزەئوگ	19	20 ڤۆن دەئوتسجهلاند گەلئەفەرت، 1 زەرستöرت
منە رەسستانت ئامبوسه پرۆتەجتەد ڤەهجلە	شابلۆن:ئوسا	حنتەرهالت-گەسجهüتزتەس فاهرزەئوگ	~ 150	üبەرنۆممەن ڤۆن فلüجهتەندەن ئراکسجهەن تروپپەن 2014 & لئەفەرونگ ئائوس دەن ئوسا 2016
م1117 گوئاردئان ئارمۆرەد سەجورتی ڤەهجلە	شابلۆن:ئوسا	تروپپەنترانسپۆرتپانزەر	< 45	üبەرنۆممەن ڤۆن فلüجهتەندەن ئراکسجهەن تروپپەن 2014
بردم-2	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	سپäهپانزەر	< 10	سەئت 2003 ئم دئەنست

لۆگستکفاهرزەئوگە

نامە	حەرکونفت	تیپ	ئانزاهل	ئانمەرکونگ
ئورال-5323	شابلۆن:روس	سجهوەرەس ڤئەراجهسگەس گەلäندەفاهرزەئوگ (8 × 8، 10 ت)
مەرجەدەس-بەنز ئاتەگۆ	شابلۆن:دەئو	لاستکرافتواگەن (4 × 4، 5 ت)	5-25	گەکائوفت ڤۆن دەئوتسجهلاند
گاز-33097	شابلۆن:روس	لاستکرافتواگەن (4 × 4، 2 ت)
گاز-66	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	لاستکرافتواگەن (4 × 4، 2 ت)
ئونمۆگ	شابلۆن:دەئو	کلەئنلاستکرافتواگەن (4 × 4، 2 ت)	40	گەلئەفەرت ڤۆن دەئوتسجهلاند
ئونمۆگ	شابلۆن:دەئو	سانتäتسکرافتواگەن (4 × 4، 2 ت)	10	گەلئەفەرت ڤۆن دەئوتسجهلاند
حگه مۆبلتی مولتپورپۆسە وهەئەلەد ڤەهجلە	شابلۆن:ئوسا	گەلäندەگäنگگەس فاهرزەئوگ
وۆلف	شابلۆن:دەئو	ملتäرفاهرزەئوگ	60	گەلئەفەرت ڤۆن دەئوتسجهلاند
تۆیۆتا لاند جروئسەر	شابلۆن:ژاپان	گەلäندەواگەن

ئارتللەرئە

نامە	حەرکونفت	تیپ	ئانزاهل	ئانمەرکونگ
2س1	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	سەلبستفاهرلافەتتە
بم-21	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	مەهرفاجهراکەتەنوەرفەرسیستەم
تیپ 63 (107 مم ملر)	شابلۆن:ڤۆلکسرەپوبلک جهنا	مەهرفاجهراکەتەنوەرفەر
155-مم-حۆوتزەر م198	شابلۆن:ئوسا	حائوبتزە
122-مم-حائوبتزە د-30 (2ا18)	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	حائوبتزە
122-مم-حائوبتزە م1938 (م-30)	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	حائوبتزە
152-مم-کانۆنەنهائوبتزە م1955 (د-20)	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	حائوبتزە

لوفتابوەهر

نامە	حەرکونفت	تیپ	ئانزاهل	ئانمەرکونگ
20مم ملە ف2	شابلۆن:فرانکرەئجه	فلوگابوەهر
سو-23-2	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	فلوگابوەهر
کس-30	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	فلوگابوەهر
تیپ 63 (فلاک)	شابلۆن:ڤۆلکسرەپوبلک جهنا	فلوگابوەهر

حوبسجهرائوبەر

نامە	حەرکونفت	تیپ	ئانزاهل	ئانمەرکونگ
بەلل 206	شابلۆن:ئوسا	مەهرزوەجکهوبسجهرائوبەر
بەلل ئۆح-58 کئۆوا	شابلۆن:ئوسا	کامپفزۆنەنائوفکلäرەر- ئوند زئەلزووەئسونگسهوبسجهرائوبەر	17
سجهوەئزەر س-333	شابلۆن:ئوسا	مەهرزوەجکهوبسجهرائوبەر
بەلل ئوح-1	شابلۆن:ئوسا	مەهرزوەجکهوبسجهرائوبەر
مد 530ف	شابلۆن:ئوسا	مەهرزوەجکهوبسجهرائوبەر	12 بەستەللت	کانن ئابوەئجهەن ئوم داس 2-3فاجهە; ستاند 2020
مد حەلجۆپتەرس ئەخپلۆرەر	شابلۆن:ئوسا	مەهرزوەجکهوبسجهرائوبەر	2 بەستەللت
مل م-17	شابلۆن:سۆوژەتونئۆن	ترانسپۆرتهوبسجهرائوبەر	10	گەلئەهەن ڤۆم ئراک
ئەئورۆجۆپتەر ئەج 120	شابلۆن:فرا	مەهرزوەجکهوبسجهرائوبەر
ئەئورۆجۆپتەر ئەج 135	شابلۆن:دەئو	مەهرزوەجکهوبسجهرائوبەر

لتەراتور

• کلائوس ئمبەجک: کوردەن: وللکۆممەن بەئ ئائوگەن ئوند حەرز. ئن: گەئۆ-ماگازن. حەفت 3، حامبورگ 1979، شابلۆن:ئسسن، س. 138–156. (ئنفۆرماتڤەر ئەرلەبنسبەرجهت: „سەئت ژاهرزەهنتەن کäمپفەن کوردەن ئم ئراک ئوند ئن دەر تüرکەئ ئوم ئهرە ئونابهäنگگکەئت….ئن دەن ئونزوگäنگلجهەن بەرگەن سەتزت ئەئنە نەئوئە گوئەرللا-گەنەراتئۆن دەن کامپف فۆرت.“).
• مجهائەل گ. لۆرتز: وللنگ تۆ فاجە دەئاته: ئا حستۆری ئۆف کوردسه ملتاری فۆرجەس — تهە پەسهمەرگا — فرۆم تهە ئۆتتۆمان ئەمپرە تۆ پرەسەنت-دای ئراق. ئن: فلۆردا ستاتە ئونڤەرستی لبرارئەس. 2005.
• داڤد ئادامسۆن: تهە کوردسه وار. پرائەگەر، نەو یۆرک، 1964.
• ماسود بارزان: موستافا بارزان ئاند تهە کوردسه لبەراتئۆن مۆڤەمەنت (1931–1961). ئن: پالگراڤە ماجمللئان. 2003.
• ئابدول راهمان گهاسسەملۆئو: کوردستان ئاند تهە کوردس. ئن: پوبلسهنگ حۆئوسە ئۆف تهە جزەجهۆسلۆڤاک ئاجادەمی ئۆف سجئەنجەس. جۆللەت’س لتد. 1965.
• مجهائەل م. گونتەر: تهە کوردسه پرەدجامەنت ئن ئراق. ئن: ست. مارتن’س پرەسس. 1999.

وەبلنکس

• کوردس پلان تۆ ئنڤادە سۆئوته ئارتکەل ئائوس دەر 'ئنفۆرماتئۆن جلەئارنگ حۆئوسە' ڤۆم 28. دەزەمبەر 2005 (ئەنگلسجه)
• کوردس ڤۆو تۆ رەتائن ملتئا ئاس گوئاردئانس ئۆف ئائوتۆنۆمی ئارتکەل ئائوس دەر تهە نەو یۆرک تمەس ڤۆم 27. فەبروئار 2005 (ئەنگلسجه)

ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن

• ئان
• العربية
• ئارز
• ئازəربایجانجا
• بە
• بگ
• بن
• جا
• سۆرانی
• جس
• جی
• دا
• دق
• ئەل
• ئەنگلسه
• ئەئۆ
• ئەسپاñئۆل
• ئەت
• ئەئو
• فارسی
• ف
• فرانچائس
• هە
• ه
• هو
• Հայերեն
• ئد
• ئت
• ژا
• کا
• کۆ
• کورمانجی
• لڤ
• مس
• مزن
• نب
• نل
• پل
• پنب
• پت
• Русский
• سمپلە
• سک
• سق
• سر
• سڤ
• تا
• تüرکچە
• تت
• ئوک
• ئور
• زه

---

دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „پەسجهمەرگا“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.