بۆ ناوەڕۆک بازبدە

لەیلا زانا

لە KurdiPedia
پێداچوونەوی ٢٠:٢٦، ٩ی ئابی ٢٠٢٦ لە لایەن Admin (لێدوان | بەشدارییەکان) (Import von de.wikipedia.org (CC BY-SA 4.0))
(جیاوازی) → پیاچوونەوەی کۆنتر | پێداچوونەوەی ئێستا (جیاوازی) | پێداچوونەوەی نوێتر← (جیاوازی)

لەیلا زانا هäلت ئەئنە رەدە وäهرەند دەر نەورۆز-فەئئەرلجهکەئتەن. (دیارباکıر ئام 21. مäرز 2007) لەیلا زانا (* 3. مائ 1961 ئن سلڤان، دیارباکıر، تüرکەئ) ئست ئەئنە کوردسجهە پۆلتکەرن، مەنسجهەنرەجهتساکتڤستن ئوند ئابگەئۆردنەتە دەر حالکلارıن دەمۆکراتک پارتس (حدپ) ئم تüرکسجهەن پارلامەنت.

زانا ووردە وەگەن „ئونتەرستüتزونگ ئەئنەر تەررۆرستسجهەن ئۆرگانساتئۆن“ ئانگەکلاگت ئوند ڤەربراجهتە ڤئەلە ژاهرە ئم گەفäنگنس. بەئ دەر پارلامەنتسواهل ئام 12. ژون 2011 ووردە لەیلا زانا ئالس ئونابهäنگگە ئوند پارتەئلۆسە ئابگەئۆردنەتە ئن دئە تüرکسجهە ناتئۆنالڤەرسامملونگ دەر 24. لەگسلاتورپەرئۆدە گەوäهلت. فüر دئە فۆلگەندە واهل 2015 کانددئەرتە زانا ئەرفۆلگرەئجه فüر دئە پرۆڤنز ئاğرı.

لەبەن

فاملئە ئوند ئائوسبلدونگ

لەیلا زانا ئەنتستاممت ئەئنەر کوردسجهەن فاملئە مت ڤئەر سجهوەستەرن ئوند ئەئنەم برودەر. ئهر ڤاتەر وار ئانگەستەللتەر.

زانا ووردە مت 14 ژاهرەن مت دەم 20 ژاهرە äلتەرەن بüرگەرمەئستەر ڤۆن دیارباکıر، مەهد زانا، ڤەرهەئراتەت. ئهر مانن ئەنگاگئەرتە سجه فüر دئە رەجهتە دەر کوردەن ئوند ووردە 1980 ئنهافتئەرت. دامالس هاتتە لەیلا زانا بەرەئتس ئەئنەن سۆهن ئوند وار سجهوانگەر. ئن دەر فۆلگە لەرنتە لەیلا زانا لەسەن، سجهرەئبەن ئوند دئە تüرکسجهە سپراجهە، وەئل دامالس دئە ئونتەرهالتونگ ئائوف کوردسجه ئم گەفäنگنس ڤەربۆتەن وار.[1] سئە گرüندەتە ئەئنە سەلبستهلفەگروپپە فüر ئەهەفرائوئەن ئنهافتئەرتەر مäننەر ئوند ووردە ژۆئورنالستن.

پۆلتسجهە تäتگکەئت ئوند دامت ڤەربوندەنە سترافڤەرفۆلگونگ

بەئ دەن پارلامەنتسواهلەن 1991 ووردە لەیلا زانا ئونتەر ئاندەرەم مت حاتپ دجلە، ئۆرهان دۆğئان ئوند سەلم ساداک ئائوف دەر سحپ-واهللستە ئن داس تüرکسجهە پارلامەنت گەوäهلت.

ئامتسەئد 1991 ئوند فۆلگەندە ڤەرهافتونگ

بەئ ئهرەم ئامتسەئد ئام 6. نۆڤەمبەر 1991 تروگ لەیلا زانا ئەئن باند ئن دەن ترادتئۆنەللەن کوردسجهەن فاربەن گەلب، گرüن ئوند رۆت ئوم دەن کۆپف. دەن لۆیالتäتسەئد لەگتە سئە، سۆ وئە ئەس داس گەسەتز ڤەرلانگتە، ئن تüرکسجهەر سپراجهە ئاب، فüگتە دانن ئابەر ئن کوردسجهەر سپراجهە هنزو: „ئەس لەبە دئە کوردسجه-تüرکسجهە برüدەرسجهافت.“ ئهرە پارتەئ ووردە ڤەربۆتەن، ئام 2. مäرز 1994 ووردە دئە پارلامەنتارسجهە ئممونتäت لەیلا زاناس ئوند ڤۆن سەجهس ئهرەر فراکتئۆنسکۆللەگەن ئائوفگەهۆبەن. داس پارلامەنت بەگرüßتە دئە ئەنتسجهەئدونگ مت ستاندنگ ئۆڤاتئۆنس.

وەگەن ئهرەس ڤەرهالتەنس بەئ دەر ڤەرەئدگونگ ئوند سپäتەرەر رەدەن ئوند سجهرفتەن زور ڤەرتەئدگونگ دەر کوردسجهەن رەجهتە فۆردەرتە دەر ستائاتسانوالت دئە تۆدەسسترافە. داس گەرجهت ڤەرورتەئلتە لەیلا زانا ئوند ئهرە کۆللەگەن ئام 8. دەزەمبەر 1994 وەگەن „ئونتەرستüتزونگ ئەئنەر تەررۆرستسجهەن ئۆرگانساتئۆن“[2] زو 15 ژاهرەن حافت. ئام 9. ئۆکتۆبەر 1998 ووردە ئهرە سترافە ئوم زوەئ ژاهرە ئەرهöهت.[3]

رەئاکتئۆن دەر ئەئو ئائوف دئە ڤەرورتەئلونگ ڤۆن لەیلا زانا

ئم ژون 2002 ڤەرورتەئلتە دەر ئەئورۆپäئسجهە گەرجهتسهۆف فüر مەنسجهەنرەجهتە داس ڤۆرگەهەن دەر تüرکسجهەن بەهöردەن ئوند سپراجه لەیلا ئەئنە ئەنتسجهäدگونگ ڤۆن 50.000 ئەئورۆ زو. ئم زوگە دەر بەئترتتسڤەرهاندلونگەن دەر تüرکەئ مت دەر ئەئورۆپäئسجهەن ئونئۆن لەنکتە دئە تüرکەئ ئالس بەئترتتسکانددات ئم فرüهژاهر 2003 ئەئن ئوند ناهم داس ڤەرفاهرەن وئەدەر ئائوف. دئە ڤەرهاندلونگ ووردە ڤەرسجهلەپپت.

ئام 21. ئاپرل 2004 بەستäتگتە داس ستائاتسسجهەرهەئتسگەرجهت ئن ئانکارا دئە ئورتەئلە گەگەن لەیلا زانا، حاتپ دجلە، ئۆرهان دۆğئان ئوند سەلم ساداک، سۆ داسس ئەس زونäجهست سۆ ئائوسساه، ئالس مüسستەن سئە ئائوجه دەن رەست ئهرەر 15-ژäهرگەن حافتسترافە ئابستزەن. داس ئورتەئل لöستە هەفتگە پرۆتەستە ئونتەر ئاندەرەم دەر ئەئورۆپäئسجهەن ئونئۆن ئائوس. دەر دامالگە کۆممسسار فüر ئەروەئتەرونگ گüنتەر ڤەرهەئوگەن ستەللتە ئانگەسجهتس دەس ئەئو-بەئترتتسوونسجهەس دەر تüرکەئ فەست، داسس داس ئورتەئل نجهت ئم ئەئنکلانگ مت دەن کۆپەنهاگەنەر کرتەرئەن سەئ.

ئەنتلاسسونگ ئائوس دەم گەفäنگنس ئام 9. ژون 2004

ئام 9. ژون 2004 ئۆردنەتە داس ئۆبەرستە گەرجهت دئە ڤۆرلäئوفگە فرەئلاسسونگ ڤۆن لەیلا زانا ئوند دەن درەئ مت ئهر ڤەرورتەئلتەن ئان، ئۆبوۆهل ئەرست ئام 8. ژول 2004 üبەر داس وەئتەرە ڤەرفاهرەن ئەنتسجهئەدەن وەردەن سۆللتە. ناجه دەم ڤەرلاسسەن دەس گەفäنگنسسەس ووردە لەیلا زانا ڤۆن ئەئنەر گرۆßئەن مەنسجهەنمەنگە گەفەئئەرت، دئە فرەئلاسسونگ ووردە ئاللگەمەئن بەگرüßت، ئائوجه ڤۆن دەر تüرکسجهەن رەگئەرونگ.

بەئ ئەئنەر ئەرنەئوتەن ڤەرهاندلونگ کام دئە 11. گرۆßئە سترافکاممەر ئن ئانکارا ئم مäرز 2007 ئەرنەئوت زو ئەئنەم سجهولدسپروجه، سەنکتە ئابەر داس سترافماß ئائوف 7،5 ژاهرە.[4]

گرüندونگ دەر پارتەئ دتپ 2005

سەئت ئهرەر فرەئلاسسونگ بەمüهتە سئە سجه ئوم دئە گرüندونگ ئەئنەر نەئوئەن پارتەئ، دەر دتپ، دئە ئم ئۆکتۆبەر 2005 گەگرüندەت ووردە.[5]

ئەرنەئوتە ئانکلاگە ئوند وئەدەرواهل زور ئابگەئۆردنەتەن

ئم ئاپرل 2007 ووردە سئە وەگەن تەررۆرپرۆپاگاندا زو 2 ژاهرەن حافت ڤەرورتەئلت.[6]

ئام 4. دەزەمبەر 2008 ووردە سئە وەگەن دەر متگلئەدسجهافت ئن ئەئنەر تەررۆرستسجهەن ڤەرەئنگونگ گەمäß ئارت. 314 ئئ دەس تüرکسجهەن سترافگەسەتزبوجهەس زو ئەئنەر حافتسترافە ڤۆن زەهن ژاهرەن ڤەرورتەئلت، وەئل سئە ئن ئەئنەر پرەسسەئەرکلäرونگ دئە پکک نجهت ئالس تەررۆرۆرگانساتئۆن ڤەرورتەئلتە ئوند Öجالان ئالس فüهرەر دەس کوردسجهەن ڤۆلکەس ناننتە.[7]

زو دەن پارلامەنتسواهلەن 2011 ترات لەیلا زانا ئالس ئونابهäنگگە کاندداتن فüر دئە پرۆڤنز دیارباکıر ئان[8] ئوند ئەررانگ ئەئن درەکتماندات.[9]

ئەرنەئوتە وئەدەرواهل زور ئابگەئۆردنەتەن 2015 ئوند ئابەرکەننونگ دەر ئابگەئۆردنەتەنمانداتس

بەئ دەن بەئدەن پارلامەنتسواهلەن ئم نۆڤەمبەر 2015 ووردە سئە ژەوەئلس فüر دئە پارتەئ حدپ ئن دەر پرۆڤنز ئاğرı ئنس پارلامەنت گەوäهلت. ئم نۆڤەمبەر 2015 لöستە سئە بەئ ئهرەر ڤەرەئدگونگ ئەرنەئوت ئەئنە دسکوسسئۆن ئائوس، ئالس سئە دئە سجهوورفۆرمەل ئابäندەرتە ئوند ستاتت ئائوف داس „تüرکسجهە ڤۆلک“ ئائوف داس „ڤۆلک دەر تüرکەئ“ سجهوۆر.[10] ناجهدەم سئە بەرەئتس وەگەن دەس ئابگەäندەرتەن ئەئدەس کەئن ستممرەجهت ئەرهالتەن هاتتە[11]، ووردە ئهر ئم ژانوئار 2018 ئائوجه داس ماندات ئەنتزۆگەن. ئالس بەگرüندونگ ووردە ئهرە پەرمانەنتە ئابوەسەنهەئت ئم پارلامەنت ئانگەفüهرت.[12][13]

وەئتەرە سترافڤەرفۆلگونگ ئوند پرۆزەسسە

1988 ڤەرهافتەتە مان لەیلا زانا فüر 7 تاگە، وەئل سئە ڤۆر دەم گەفäنگنس ئن دیارباکر پرۆتەستئەرتە.[14]

دەر تاگەسزەئتونگ حüرریەت زوفۆلگە ساگتە زانا، داسس سئە ئن دەم پکک-فüهرەر ئابدوللاه Öجالان ئەئنەن دەر فüهرەر دەس کوردسجهەن ڤۆلکەس سەهە[15]

ئام 10. ئاپرل 2008 ووردە سئە ڤۆم گەرجهتسهۆف ئن دیارباکر وەگەن ئەئنەر رەدە، دئە سئە ئام نەورۆز فەست 2007 هئەلت، وەگەن „پرۆپاگاندا فüر ئەئنە ڤەربۆتەنە پارتەئ“ زو زوەئ ژاهرەن گەفäنگنس ڤەرورتەئلت.[16]

ئم دەزەمبەر 2008 ووردە لەیلا زانا وەگەن Äئوßئەرونگەن ئن 9 رەدەن ئوند متگلئەدسجهافت ئن ئەئنەر تەررۆرۆرگانساتئۆن زو 10 ژاهرەن حافت ڤەرورتەئلت.

ئم ئاپرل 2010 ووردە لەیلا زانا فüر رەدەن، دئە سئە ئان ئەئنەم پۆلتسجهەن کۆنگرەسس ئوند ئم راهمەن ئەئنەر کوندگەبونگ هئەلت، زو درەئ ژاهرەن حافت ڤەرورتەئلت.[17]

ئام 24. مائ 2012 ووردە لەیلا زانا ڤۆن ئەئنەم گەرجهت ئن دیارباکر زو ئەئنەر حافتسترافە ڤۆن زەهن ژاهرەن ڤەرورتەئلت. ئن ئەئنەم وئەدەرائوفناهمەڤەرفاهرەن بەستäتگتە داس گەرجهت ئەئنە ئەنتسجهەئدونگ ئائوس دەم ژاهرە 2008. دەر ئابگەئۆردنەتەن دەر پارتەئ فüر فرئەدەن ئوند دەمۆکراتئە (بدپ) ووردە ئەرنەئوت زور لاست گەلەگت، متگلئەد ئەئنەر تەررۆرستسجهەن ڤەرەئنگونگ زو سەئن ئوند ئن دەن ژاهرەن 2007 ئوند 2008 ئن ڤەرسجهئەدەنەن رەدەن پرۆپاگاندا فüر دئە پکک ڤەربرەئتەت زو هابەن. داس گەرجهت ئن دیارباکر هاتتە زانا بەرەئتس ئم ژاهر 2008 وەگەن دئەسەر رەدەن زو ئەئنەر زەهنژäهرگەن حافتسترافە ڤەرورتەئلت. داس ئۆبەرستە بەروفونگسگەرجهت ئن ئانکارا هاتتە داس ئورتەئل ئاللەردنگس ئم ڤەرگانگەنەن ژاهر ئائوفگەهۆبەن ئوند ئەئنە نەئوڤەرهاندلونگ ئانگەئۆردنەت. داس گەرجهت ئن دیارباکر بەستäتگتە نون سەئن فرüهەرەس ئورتەئل. دارüبەر هنائوس ودەررئەف داس گەرجهت ئائوجه زاناس واهلرەجهت سۆوئە دەن ئانسپروجه ئائوف ئەئن پۆلتسجهەس ئامت. ئالس متگلئەد دەس تüرکسجهەن پارلامەنتس گەنئەßت لەیلا زانا بس زوم ئەندە ئهرەر مانداتسجهافت ئممونتäت.[18][19]

پۆستئۆنەن

وäهرەند ئەئنەر واهلکوندگەبونگ هئەلت زانا ئەئنە رەدە، ئن دەر سئە ئابدوللاه Öجالان ئالس ئەئنەن دەر درەئ فüهرەر دەر کوردەن بەزەئجهنەتە. دئە ڤەرهافتونگ Öجالانس سەئ ئەئن پۆلتسجهەس ئەردبەبەن ئن دەر سەئەلە دەر کوردەن گەوەسەن.[20]

بەئ ئەئنەر ئانسپراجهە فۆردەرتە زانا، داسس دئە تüرکەئ ئن بوندەسلäندەر ئائوفگەتەئلت وەردەن سۆللتە، ئونتەر ئاندەرەم ئائوجه ئن ئەئن بوندەسلاند نامەنس کوردستان.[21][22][23]

وäهرەند ئەئنەر واهلکوندگەبونگ ئن بنگöل ئام 20. ژول 2007 ئەرکلäرتە زانا:

„مان ساگت زو مر، ئجه سەئ دیارباکرەر، ئجه بن کەئنە دیارباکرەر، ئجه بن کوردستانەر. مان ساگت، هئەر سەئ دەر ئۆستەن، دەر سüدۆستەن، هئەر ئست نجهت دەر ئۆستەن، دەر سüدۆستەن هئەر ئست کوردستان. ئونس نەننت مان سەپاراتستەن. ئابەر ئەئگەنتلجه گەهöرت دئەسەس لاند ئائوجه ئونس.“[24]

ئائوسزەئجهنونگەن

لتەراتور

  • فاروک بلدرج: یەمن گەجەس (ئەئنە بئۆگرافئە ڤۆن لەیلا زانا) ئسبن 978-975-991-637-4

شابلۆن:جۆممۆنسجات

ئەئنزەلناجهوەئسە

  1. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  2. ↑ لەیلا زانا بلەئبت ئن حافت، دئە تاگەسزەئتونگ، ئابگەروفەن ئام 20. ژول 2007
  3. ↑ لۆکمان ئ. مەهۆ (حرسگ.): تهە کوردسه قوئەستئۆن ئن ئو.س. فۆرەئگن پۆلجی. بلۆئۆمسبوری ئاجادەمج، 2004، ئسبن 0-313-31435-7 (شابلۆن:گۆئۆگلە بوجه)
  4. ↑ حüرریەت، 9. مäرز 2007.
  5. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  6. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  7. ↑ لەیلا زانا 10 یıل هاپس جەزاسı، حüرریەت، ئابگەروفەن ئام 4. دەزەمبەر 2008.
  8. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ
  9. ↑ رهەئنسجهە پۆست 13. ژون 2011: واهلەرفۆلگ فüر کوردەنپۆلتکەرن ئن دەر تüرکەئ: لەیلا زانا کەهرت ئنس پارلامەنت زورüجک
  10. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  11. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  12. ↑ تüرکسجهەس پارلامەنت ئەنتزۆگ کوردسجهەر ئابگەئۆردنەتەر زانا ماندات دەر ستاندارد، 12. ژانوئار 2018، ئابگەروفەن ئام 6. ژانوئار 2025.
  13. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  14. ↑ شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  15. ↑ زانا: Öجالان öرگüت لدەر دەğئل، حüرریەت ئۆنلنە، ئابگەروفەن ئام 21. سەپتەمبەر 2007
  16. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  17. ↑ شابلۆن:لتەراتور
  18. ↑ نزز 24. مائ 2012: لەیلا زانا ئەرنەئوت زو حافتسترافە ڤەرورتەئلت
  19. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ
  20. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، زامان ئۆنلنە، ئابگەروفەن ئام 19. ژول 2007
  21. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، زامان ئۆنلنە، ئابگەروفەن ئام 20. ژول 2007
  22. ↑ "ئەیالەتلەرە بöلüنمە زامانı گەلمشتر"، ئابگەروفەن ئام 20. ژول 2007
  23. ↑ شابلۆن:وەبارجهڤ، شابلۆن:وەبارجهڤ، ئابگەروفەن ئام 27. ژول 2007
  24. ↑ شابلۆن:تۆتەر لنک

شابلۆن:ناڤگاتئۆنسلەئستە ترäگەر دەس ساجهارۆو-پرەئسەس

شابلۆن:نۆرمداتەن

شابلۆن:سۆرتئەرونگ:زانا، لەیلا

شابلۆن:پەرسۆنەنداتەن

ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن

دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „لەیلا زانا“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.

وەرگیراو لە «https://kurdipedia.shiwan.online/index.php?title=Leyla_Zana&oldid=551»