کوردسجهەر فلم

پێداچوونەوی ٢٠:٢٥، ٩ی ئابی ٢٠٢٦ لە لایەن Admin (لێدوان | بەشدارییەکان) (Import von de.wikipedia.org (CC BY-SA 4.0))
(جیاوازی) → پیاچوونەوەی کۆنتر | پێداچوونەوەی ئێستا (جیاوازی) | پێداچوونەوەی نوێتر← (جیاوازی)

من دەر کوردسجهە فلم ئست گەپرäگت ڤۆم سجهجکسال دەر کوردەن ئالس ڤۆلک ئۆهنە ئەئگەنەن ستائات. ئەر ئەرزäهلت ڤۆن سۆزئالەن مسسستäندەن، ئونتەردرüجکونگ، فۆلتەر، مەنسجهەنرەجهتسڤەرلەتزونگەن ئوند دەم لەبەن ئم ئەخل. فüر ڤئەلە کوردەن ئست دەر فلم ئەئن زەنترالەس ئائوسدروجکسمتتەل، دا ئەر دئە مöگلجهکەئت بئەتەت، ئائوف کüنستلەرسجهە ئارت ئوند وەئسە ئائوف دئە ئەئگەنە لاگە ئائوفمەرکسام زو ماجهەن.[1]

ئائوفگروند ستائاتلجهەر رەپرەسسئۆنەن، ئنسبەسۆندەرە ئن دەر تüرکەئ، وار ئەس لانگە زەئت سجهوئەرگ، فلمە ئن کوردسجهەر سپراجهە زو پرۆدوزئەرەن. ئەرست 1991 ووردە داس ڤەربۆت دەر کوردسجهەن سپراجهە ئن دەر تüرکەئ ئائوفگەهۆبەن.[2][3] دئەس هات دئە ئەنتفالتونگ دەس کوردسجهەن فلمس ئەرسجهوەرت. ڤئەلە کوردسجهە فلمە ئەنتستەهەن داهەر ئم ئەخل، ئەتوا ئن ئەئورۆپا.[4]

دئە بەکاننتەستەن کوردسجهەن رەگسسەئورە سند یıلماز گüنەی ئوند نزامەتتن ئارچ. یıلماز گüنەی بەگانن بەرەئتس ئن دەن 1950ەر ژاهرەن مت دەم فلمەماجهەن. سەئن فلم یۆل – دەر وەگ (1982)، دەن ئەر ئائوس دەم گەفäنگنس هەرائوس ئنسزەنئەرتە، گەوانن دئە گۆلدەنە پالمە بەئ دەن ئنتەرناتئۆنالەن فلمفەستسپئەلەن ڤۆن جاننەس.[5] گüنەی گلت ئالس سیمبۆلفگور ئەئنەس ئانتکۆلۆنئالەن کنۆس، داس سجه مت کولتورەللەر ئدەنتتäت ئوند ودەرستاند ئائوسەئناندەرسەتزت.[6] سەئن تۆد ئم ژاهرە 1984 ئن پارس بەدەئوتەتە داس ئەندە دەس کوردسجهەن فلمەس فüر ئەئنە لانگە زەئت، گەرادە وۆ ئەر زو ئنتەرناتئۆنالەم روهم کام. ئاللەردنگس فۆلگتە 1991 ئەئن وەئتەرەر کوردسجهە فلم نامەنس „ئەئن لئەد فüر بەکۆ“ ڤۆن نزامەتتن ئارچ ئائوس دەئوتسجه-ئارمەنسجهەر پرۆدوکتئۆن.[7][8] ئم ژاهرە 1992 فۆلگتە مەم ئوو زین ڤۆن رەگسسەئور Üمت ئەلچ ئائوس تüرکسجهەر پرۆدوکتئۆن.[9] دەر فلم سیابەند ئوند خەجێ ستاممت ئائوس دەم ژاهرە 1993 ئوند ووردە ئائوجه ئن دەر تüرکەئ پرۆدوزئەرت.[10]

ئن دەن لەتزتەن ژاهرزەهنتەن هات سجه داس کوردسجهە کنۆ وەئتەرەنتوجکەلت، دئە زاهل دەر فلمڤەرöففەنتلجهونگەن ستەئگت ستەتگ ئو. ئا. پرۆدوکتئۆنەن ئائوس دەم ئران. ئنسبەسۆندەرە رەگسسەئورە وئە باهمان گهۆباد، دەر فüر سەئنەن فلم سجهلدکرöتەن کöننەن فلئەگەن ئائوف دەر بەرلنالە دەن فرئەدەنسفلمپرەئس ئەرهئەلت، تراگەن دازو بەئ.[11]

دەر ئەرستە بەکاننتە فلم، دەر کوردەن تهەماتسئەرتە، وار زارە (1926) ڤۆن حامۆ بەکنازاریان، گەدرەهت ئن دەر ئارمەنسجهەن سسر.[12]

نەئوئە کوردسجهە دۆکومەنتارفلمبەوەگونگ

ئن دەر ژüنگەرەن ڤەرگانگەنهەئت ئەنتستاند ئەئنە نەئوئە دۆکومەنتارفلمبەوەگونگ ئن ئاللەن ڤئەر تەئلەن کوردستان. سەئت دەن 2000ەر ژاهرەن هات سجه ئەئنە نەئوئە گەنەراتئۆن کوردسجهەر دۆکومەنتارفلمەر ئەتابلئەرت، دئە سجه مت تهەمەن وئە ئەخل، ئدەنتتäت، ئەرننەرونگ ئوند ودەرستاند ئائوسەئناندەرسەتزت. ڤئەلە دئەسەر فلمە ئەنتستەهەن ئن دەر دئاسپۆرا ئوند ڤەربندەن پەرسöنلجهە پەرسپەکتڤەن مت پۆلتسجهەر ئانالیسە. ئن فرانکرەئجه، دەئوتسجهلاند ئوند دەر سجهوەئز ئەنتستەهەن فلمپرۆدوکتئۆنسفرمەن ڤۆن کوردسجهەن فلمەماجهەرن، دئە دورجه دەن öففەنتلجهەن روندفونک دئەسەر ستائاتەن گەفöردەرت ووردەن. دئە بەوەگونگ ئست گەپرäگت ڤۆن ئەئنەم ترانسناتئۆنالەن ئانساتز، دەر کوردسجهە ئەرفاهرونگەن ئن ئەئورۆپا، دەم ناهەن ئۆستەن ئوند دارüبەر هنائوس سجهتبار ماجهت. سۆ ووردە ئەتوا دئە 2025 ڤەرöففەنتلجهتە دۆکومەنتارسەرئە „ڤەژینا کورد – ڤۆم ڤöلکەرمۆرد زوم فرەئئەن لەبەن“ ڤۆن تەئامس ئائوس ئاللەن ڤئەر تەئلەن کوردستانس سۆوئە دەر کوردسجهەن دئاسپۆرا پرۆدوزئەرت. سئە دۆکومەنتئەرت دئە گەسجهجهتە دەر کوردسجهەن بەفرەئئونگسبەوەگونگ ئوند ئست داس ئەرگەبنس ڤۆن ئاجهت ژاهرەن ترانسناتئۆنالەر رەجهەرجهەئاربەئت.[13]

کوردسجهە فلمەماجهەر بەنوتزەن دۆکومەنتارفلمە ئالس وەرکزەئوگ، ئوم هائوپتسäجهلجه گەبلدەتە وەستلجهە زوسجهائوئەر زو ئەررەئجهەن ئوند دئەسە üبەر هستۆرسجهە ئوند ئاکتوئەللە ئومستäندە ئن کوردستان زو ئنفۆرمئەرەن. دئەس گەسجهئەهت ئم بەسۆندەرەن دورجه داس زەئگەن دەر فلمە ئائوف فلمفەستڤالس ئوند ئن سۆزئالەن مەدئەن. ڤئەلە دئەسە دۆکومەنتارفلمە ووردەن مت کلەئنەم بودگەت ئوند وەنگەن متاربەئتەن گەدرەهت. ئائوجه فلمفەستڤالس وئە داس کوردسجهە فلمفەستڤال بەرلن فöردەرن دئە سجهتبارکەئت دئەسەر بەوەگونگ. دۆرت وەردەن رەگەلمäßئگ دۆکومەنتارفلمە گەزەئگت، دئە سجه مت دەر کوردسجهەن گەسجهجهتە، دەم ودەرستاند گەگەن ستائاتلجهە گەوالت ئوند دەر رۆللە ڤۆن فرائوئەن ئن دەر گەسەللسجهافت بەسجهäفتگەن.[14] ئائوجه دئە کوردسجهەن فلمتاگە مüنجهەن تراگەن زور سجهتبارکەئت کوردسجهەر فلمکونست بەئ. داس فەستڤال پرäسەنتئەرت ژäهرلجه ئەئنە ڤئەلفäلتگە ئائوسواهل ئان سپئەل-، دۆکومەنتار- ئوند کورزفلمەن، دئە سجه مت دەر گەسجهجهتە، کولتور ئوند دەن ئاکتوئەللەن حەرائوسفۆردەرونگەن دەر کوردسجهەن گەمەئنسجهافت بەفاسسەن. تهەمەن وئە پۆلتسجهە کۆنفلکتە، ئوموەلتڤەرäندەرونگەن، داس لەبەن دەر کۆلبارس ئۆدەر دئە رۆللە ڤۆن فرائوئەن ستەهەن ئم متتەلپونکت. بەگلەئتەندە دسکوسسئۆنەن ئوند ئەئن کندەرفلمپرۆگرامم فöردەرن دەن کولتورەللەن ئائوستائوسجه.[15]

دەر فلم باناز: ئا لۆڤە ستۆری، پرۆدوزئەرت ڤۆن دەئەیاه کهان، هاندەلت ڤۆن باناز ماهمۆد، ئەئنەر 20-ژäهرگەن کوردسجهەن فرائو ئائوس متجهام ئم سüدەن لۆندۆنس، دئە 2006 ئۆپفەر ئەئنەس ئەهرەنمۆردس ووردە، ڤەرüبت ڤۆن ئهرەم ڤاتەر، ئۆنکەل ئوند مەهرەرەن جۆئوسنس. دەر فلم گەوانن 2013 دەن ئەممی ئاوارد ئن دەر کاتەگۆرئە بەست ئنتەرناتئۆنال جوررەنت ئاففائرس.[16]

ئەئن هەرائوسراگەندەر ڤەرترەتەر دئەسەر بەوەگونگ ئست دەر ئن دەر سجهوەئز لەبەندە رەگسسەئور مانۆ کهالل. ئن سەئنەن دۆکومەنتارسجهەن ئوند فکتئۆنالەن ئاربەئتەن تهەماتسئەرت ئەر دئە فۆلگەن ڤۆن رەپرەسسئۆن، مگراتئۆن ئوند کولتورەللەم ڤەرلوست. سەئن فلم دەر ئمکەر (2013) پۆرترäتئەرت داس لەبەن ئەئنەس کوردسجهەن فلüجهتلنگس ئائوس سیرئەن ئن دەر سجهوەئز ئوند ووردە ئنتەرناتئۆنال ڤئەلفاجه ئائوسگەزەئجهنەت.[17] مت دەم ئائوتۆبئۆگرافسجه ئنسپرئەرتەن سپئەلفلم ناجهبارن (2021) ڤەراربەئتەتە کهالل سەئنە کندهەئتسەرفاهرونگەن ئن ئەئنەم سیرسجه-کوردسجهەن دۆرف ئان دەر گرەنزە زور تüرکەئ.[18]

رەگسسەئورە

سجهائوسپئەلەر

فلمفەستڤالس (ئائوسواهل)

  • کوردسجهە فلمتاگە مüنجهەن[19]
  • کوردسجهەس فلمفەستڤال بەرلن[20]
  • کوردسجهەس فلمفەستڤال دüسسەلدۆرف (دکفف)[21]
  • کوردسجهەس فلمفەستڤال کöلن[22]
  • زاگرۆس فلمفەستڤال، پارس[23]
  • فەستڤال دەس فلمس کوردە دە پارس (دت.: کوردسجهەس فلمفەستڤال پارس) (ففکپ)[24]
  • لۆندۆن کوردسجه فلم فەستڤال (دت.: کوردسجهەس فلمفەستڤال لۆندۆن) (لکفف)[25]
  • ئامستەردام کۆئەردسجه فلم فەستڤال (دت.: کوردسجهەس فلمفەستڤال ئامستەردام)[26]

فلمە (ئائوسواهل)

  • 1926: زارە (حامۆ بەکنازارئان)[27]
  • 1979: سüرü – دئە حەردە
  • 1982: یۆل – دەر وەگ (یلماز گüنەی)
  • 1982: دئە مائوئەر / دوڤار (یلماز گüنەی)[28]
  • 1991: سیابەند ئوند حەجە[29]
  • 1992: مەم ئوند زن
  • 1993: ئەئن لئەد فüر بەکۆ (نزامەتتن ئارچ)[30]
  • 1993: دەر ئۆرت، ئان دەم گۆتت سجهلäفت (کورزفلم) (مانۆ کهالل)[31]
  • 1995: بێریڤان (دت.: ئەئن لئەد گەگەن دەن رەگەن) (کورزفلم) (مراز بەزار)[32]
  • 1998: ئاپرلکندەر[33]
  • 1999: رەئسە زور سۆننە[34]
  • 1999: باد ما را کهاهاد بۆرد (دت.: دەر وند ورد ئونس تراگەن)[35]
  • 1999: داس لاند (کورزفلم)[36]
  • 1999/2001: دەر فۆتۆگراف (کازم Öز)[37]
  • 2000: زەئت دەر ترونکەنەن پفەردە
  • 2000: تاکهتە سئاه (پەرسسجه) (دت. سجهوارزە تافەلن) (سامرا ماکهمالباف)[38]
  • 2000: دەنگەکی زەمانێ بەرە: کاراپێتێ خاچۆ (دت. ئەئنە ستممە ئائوس دەر ڤەرگانگەنهەئت) (مەهمەت ئاکتاس)[39]
  • 2000: بلاجکبۆئاردس (سامرا ماکهمالباف)[40]
  • 2000:تیرەژ / داپیر (دت. دئە ستراهلونگ / دئە گرۆßموتتەر)[41]
  • 2002: ژیان (دت.: لەبەن)[42]
  • 2002: ڤەرلۆرەن ئم ئراک[43]
  • 2003: وۆدکا لەمۆن
  • 2003: ئونبەدنگت هەئوتە (کورزفلم) (بەتن گهۆباد)[44]
  • 2004: سجهلدکرöتەن کöننەن فلئەگەن
  • 2005: کلۆمèترە زéرۆ[45]
  • 2006: بەرتان[46]
  • 2006: حالف مۆئۆن[47]
  • 2006: ئوو نەرگز بسکڤین (دت.: ئوند دئە نارزسسەن بلüهتەن)[48]
  • 2007: دۆل (دت.: تال دەر ترۆممەلن) (حونەر سالەئەم)[49]
  • 2007: داڤد ئاند لایلا[50]
  • 2007: جرۆسسنگ تهە دوست[51]
  • 2008: سۆرەس ئاند سیرین (کورزفلم ئائوس دەئوتسجهلاند)[52]
  • 2008: می مارلۆن ئاند براندۆ (تر.: گتمەک)[53]
  • 2009: باهۆز (دت.: دەر ستورم)[54]
  • 2010: من دیت (دت.: ئجه هابە گەسەهەن)
  • 2011: دەر سجهاتتەن ئەئنەر کوگەل[55]
  • 2011: مەس - لائوف![56]
  • 2012: بەکاس (کارزان کادەر)[57]
  • 2012: رهنۆ سەئاسۆن (باهمان گهۆباد)[58]
  • 2013: وەرە دەنگێ من (دت.: فۆلگە مەئنەر ستممە)[59]
  • 2013: می سوەئەت پەپپەر لاند[60]
  • 2013: ژین (رەها ئەردەم)[61]
  • 2014: زۆنێ ما کۆت یۆ؟ (تر.: ئانا دلم نەردە؟)
  • 2014: کلاما داییکا من (تر.: ئاننەمن شارکıسı) (دت.: داس لئەد مەئنەر موتتەر)[62]
  • 2014: بیرانینەن ل سەر کەڤری (ئەنگ.: مەمۆرئەس ئۆن ستۆنە) (سهاوکات ئامن کۆرک)[63]
  • 2016: دئە سجهوالبە (مانۆ کهالل)[64]
  • 2016: وهەرە ئس کوردستان؟ (ئابۆئۆزار ئامن) (کورزفلم)[65]
  • 2016: رەشەبا – تهە دارک وند (دت.: دەر سجهوارزە وند) (حوسسەئن حاسسان ئال)[66]
  • 2016: حائوس ئۆهنە داجه (سۆلەئەن یوسەف)[67]
  • 2017: زەر - وەسسەن لئەبە (کازıم Öز)[68]
  • 2017: زاگرۆس (ساهم ئۆمار کالفا)[69]
  • 2019: تۆئوتەس لەس ڤئەس دە کۆژن (دت.: ئاللە لەبەن ڤۆن کۆژن) (دئاکۆ یازدان)[70]
  • 2019: تهە ئەند ولل بە سپەجتاجولار (ئەرسن چەلک)[71]
  • 2020: ناجهبارن (مانۆ کهالل)[72]
  • 2021: ستللە پۆست (فلۆرئان حۆففمانن)[73]
  • 2021: برۆتهەر’س کەئەپەر (تر.: ئۆکول تıراشı) (فەرت کاراهان)[74]
  • گۆڤەندا ئالی ئوو زین (ئەن.: تهە دانجە ئۆف ئال ئاند زن) (مەهمەت ئال کۆنار)[75]
  • 2021: تهە ئەخام (سهاوکات ئامن کۆرک)[76]
  • 2022: می سمالل لاند (ئەمما کاواوادا)[77]
  • 2023: ئەلاها (ملەنا ئابۆیان)
  • 2024: دەمۆ کە پەلێ گۆزان بەنی زەر (دت.: وەنن دئە والنوسسبلäتتەر گەلب وەردەن) (مەهمەت ئال کۆنار)[78]
  • 2026: سترانا ئاخێ (ئەن.: ئەئارته سۆنگ) (ئەرۆل منتاس)[79]
  • 2026: وۆڤۆن سۆللەن ور ترäئومەن (ملەنا ئابۆیان، جۆنستانتن حاتز)[80]

دۆکومەنتارفلمە (ئائوسواهل)

  • 1999: ترئومپه دەس ئەئسەنس[81]
  • 2006: نۆتەس فرۆم ئا کوردسه رەبەل (ستەفانۆ ساڤۆنا)[82]
  • 2008: جلۆسە ئوپ کوردستان (یüکسەل یاڤوز)[83]
  • 2011: تهە گوئەرللا سۆن (سجهوەد.: گەرللاسۆنەن) (زانیار ئادام، داڤد حەردئەس)[84]
  • 2012: باناز: ئا لۆڤە ستۆری (دەئەیاه کهان)[85]
  • 2013: 1،001 ئاپپلەس (تاها کارم)[86]
  • 2013: دەر ئمکەر (مانۆ کهالل)[87]
  • 2013: حێڤی (دت. حۆففنونگ) (یüکسەل یاڤوز)[88]
  • 2013: تهە سلەنت رەڤۆلوتئۆن (داڤد مەسەگوئەر، ئۆرئۆل گراجà)[89]
  • 2015: نۆرته – باکور (چایان دەمرەل & ئەرتوگرول ماڤئۆگلو)[90]
  • 2015: حەر وار: وۆمەن ڤس. ئسس (ئاناستاسئا ترۆفمۆڤا)[91]
  • 2015: لفە ئۆن تهە بۆردەر[92]
  • 2015: بەرچەم – سویون öتەک یانı (دت.: دئە ئاندەرە سەئتە دەس واسسەرس)[93]
  • 2015: فرۆنتلنە فگهتنگ: باتتلنگ ئسس[94]
  • 2015: ڤجتمس ئۆف ئسس (ئاناستاسئا ترۆفمۆڤا)[95]
  • 2015: لەتتەر تۆ تهە کنگ (نۆر.: برەڤ تل کۆنگەن) (حسهام زامان)[96]
  • 2016: دل لەیلا (ئاسل Öزارسلان)[97]
  • 2016: دەر فرەئهەئتسکامپف دەر کوردننەن (میلèنە سائولۆی)[98]
  • 2016: رۆزا – تهە جۆئونتری ئۆف توۆ رڤەرس (کودبەتتن جەبە)[99]
  • 2016: رادئۆ کۆبانی (رەبەر دۆسکی)[100]
  • 2016: گولیستان، لاند ئۆف رۆسەس (زاینێ ئاکیۆل)[101]
  • 2016: تهە سنپەر ئۆف کۆبان (رەبەر دۆسکی)[102]
  • 2016: ئۆئور وار (برونۆ جهئاراڤاللۆت، جلائودئۆ ژامپاگلئا، بەنەدەتتا ئارگەنتئەر)[103]
  • 2016: می پارادسە (ئەکرەم حەیدۆ)[104]
  • 2017: ئامەد – گەدäجهتنس ئەئنەر ستادت (یüکسەل یاڤوز)[105]
  • 2017: فللەس دو فەئو (ستéپهانە برەتۆن)[106]
  • 2017: فەئار ئوس وۆمەن (داڤد دارگ)[107]
  • 2017: رەسستانجە ئس لفە (ئاپۆ و. بازد)[108]
  • 2017: وهۆ ئس ئافرائد ئۆف ئدەئۆلۆگی؟ پارت 1 (ماروا ئارسانئۆس)[109]
  • 2017: بنخەت – ئوندەر تهە بۆردەر (لوئگ د’ئالفە)[110]
  • 2017: نۆ پلاجە فۆر تەئارس (رەیان توڤ)[111]
  • 2017: ژیان’س ستۆری (ئا. حالووک Üنال)[112]
  • 2017: ئاججدەنتال ئانارجهست (جلارا گلینن، ژۆهن ئارجهەر)[113]
  • 2017: تهە رۆئاد تۆ راققا (ئاناستاسئا ترۆفمۆڤا)[114]
  • 2018: جۆمماندەر ئارئان (ئالبا سۆتۆررا)[115]
  • 2018: ئ ئام تهە رەڤۆلوتئۆن (بەنەدەتتا ئارگەنتئەر)[116]
  • 2018: تهە جۆممونەس ئۆف رۆژاڤا: ئا مۆدەل ئن سۆجئەتال سەلف درەجتئۆن (نەئگهبۆر دەمۆجراجی)[117]
  • 2019: سدک ئاند تهە پانتهەر (رەبەر دۆسکی)[118]
  • 2019: رۆژاڤا – دەر ترائوم دەر کوردەن (مجهائەل ئەنگەر)[119]
  • 2019: ڤۆئجەس ئۆف باکور (توۆ رڤەرس ئاند ئا ڤاللەی)[120]
  • 2019: ئاننا: تهە وۆمان وهۆ وەنت تۆ فگهت ئسس (مارنا پارکەر)[121]
  • 2019: وهۆ ئس ئافرائد ئۆف ئدەئۆلۆگی؟ پارت 2 (ماروا ئارسانئۆس)[122]
  • 2019: ئنتەرناتئۆنال ڤۆلونتەئەرس ئۆف تهە رۆژاڤا رەڤۆلوتئۆن (لۆرەنزۆ سەرنا)[123]
  • 2020: پارس - دئە کوردننەن ئوند ئهر کللەر: دەر کامپف ڤۆن پکک ئوند تüرکەئ متتەن ئن ئەئورۆپا (ئاهمەت سەنیورت)[124]
  • 2021: حەڤال (ئادام ر. وۆئۆد)[125]
  • 2021: کوردبوون - تۆ بە کوردسه (فاربۆرز کامکار)[126]
  • 2021: تهە ئۆتهەر سدە ئۆف تهە رڤەر (ئانتۆنئا کلئان)[127]
  • 2022: ئانگەلس ئۆف سنژار (حاننا پۆلاک)[128]
  • 2023: تهە رائن بردە (حەمن لاتف)[129]
  • 2023: ئراک: کوردەن گەگەن موللاهس (ژەئان-ژاجقوئەس جونناج)[130]
  • 2025: ژ قرکرنێ بەر ب ژیانا ئازاد ڤە – ڤەژینا کورد (دت.: ڤۆم ڤöلکەرمۆرد زوم فرەئئەن لەبەن) (دۆکومەنتاتئۆنس-کۆممونە گولستان تارا)[131]
  • 2024: رۆئۆتس: ژەوس ئۆف کوردستان ئن ژەروسالەم (ڤەیس داگ)[132]

قوئەللەن

ئەئنزەلناجهوەئسە

  1. کوردستان ئن ڤحس: دئە پۆستکۆلۆنئالەن فراگەن دەس کوردسجهەن فلمس، پۆجۆ.لت، 24. ئاپرل 2024.
  2. „داس تüرکسجهە سپراجهڤەربۆتسگەسەتز ڤەربۆت بس زوم ژاهر 1991 دئە کوردسجهە سپراجهە ئن ئاللەن ئەردەنکلجهەن لەبەنسبەرەئجهەن – سۆگار کوردسجهە نامەن وارەن ڤەربۆتەن.“ ئن: نجهت ڤەربۆتەن، ئابەر بەدرۆهت، تاز.دە، 16. ئاپرل 2020.
  3. „گەسەتز نر. 2932 ئارتکەل 2 (گüلتگ بس 1991): ‚دئە ڤەرöففەنتلجهونگ ڤۆن گەدانکەنگوت ئن ئەئنەر ئاندەرەن سپراجهە ئالس دەر ئەرستەن ئامتسسپراجهە ئست ڤەربۆتەن.‘“ ئن: ئونتەردرüجکونگ دەر کوردسجهەن کولتور ئن دەر تüرکەئ، ف-دور ئە.ڤ.، دەزەمبەر 2017.
  4. کوردسجهە فلمە | جنەگەئەک
  5. „یۆل – دەر وەگ“ ووردە 1982 بەئ دەن ئنتەرناتئۆنالەن فلمفەستسپئەلەن ڤۆن جاننەس مت دەر گۆلدەنەن پالمە ئائوسگەزەئجهنەت. داس درەهبوجه سجهرئەب یıلماز گüنەی ئم گەفäنگنس، وäهرەند شەرف گöرەن دئە رەگئە üبەرناهم. قوئەللە: فەستڤال دە جاننەس – یۆل: تهە فولل ڤەرسئۆن ئن جاننەس جلاسسجس، 19. مائ 2017.
  6. کوردستان ئن ڤحس: دئە پۆستکۆلۆنئالەن فراگەن دەس کوردسجهەن فلمس، پۆجۆ.لت، 24. ئاپرل 2024.
  7. „ئەئن لئەد فüر بەکۆ“ وار دەر ئەرستە کوردسجهە سپئەلفلم ئن کوردسجهەر سپراجهە ئوند ووردە 1991 ڤۆن نزامەتتن ئارچ ئن دەئوتسجه-ئارمەنسجهەر کۆپرۆدوکتئۆن رەئالسئەرت. قوئەللە: ئارسەنال – ئەئن لئەد فüر بەکۆ، ئارسەنال-بەرلن.دە
  8. حەئکە حائارهۆفف: „پۆلتسجهەس لئەدگوت“، ئن: تاز – دئە تاگەسزەئتونگ، 19. نۆڤەمبەر 2004. ئۆنلنە ڤەرفüگبار ئونتەر: https://taz.de/Ich-zeige-dir-ein-Gefuehl/!1619285/، ئابگەروفەن ئام 22. ژون 2025.
  9. „مەم ئوو زین“ ووردە 1992 ڤۆن Üمت ئەلچ ئن دەر تüرکەئ ڤەرفلمت ئوند باسئەرت ئائوف دەم گلەئجهنامگەن ئەپۆس ڤۆن ئەهمەدێ خانی. قوئەللە: تهۆماس کۆئەبنەر (حرسگ.): رەجلامس ساجهلەخکۆن دەس فلمس. رەجلام ڤەرلاگ، ستوتتگارت 2011، س. 438.
  10. „سیابەند ئوند خەجێ“ ئست ئەئن کوردسجهەر ژوگەندفلم ئائوس دەم ژاهر 1993 (تüرکەئ/دەئوتسجهلاند)، ئنسزەنئەرت ڤۆن شاهن گöک. دئە گەسجهجهتە باسئەرت ئائوف ئەئنەم کوردسجهەن ڤۆلکسمäرجهەن ئوند ووردە ئالس مäرجهەنفلم فüر کندەر ئنسزەنئەرت. قوئەللە: فلمدئەنست – سیابەند ئوند خەجێ، ئابگەروفەن ئام 22. ژون 2025.
  11. „سجهلدکرöتەن کöننەن فلئەگەن“ (2004) ڤۆن باهمان گهۆباد ووردە ئائوف دەر بەرلنالە مت دەم فرئەدەنسفلمپرەئس ئائوسگەزەئجهنەت ئوند گەوانن دئە گۆلدەنە موسجهەل ئن سان سەباستáن. قوئەللە: کنۆ-زەئت – سجهلدکرöتەن کöننەن فلئەگەن، ئابگەروفەن ئام 22. ژون 2025.
  12. ئارتسڤ باکهجهنیان: „زارé ئاند کوردس-یەزدس: تهە رەپرەسەنتاتئۆن ئۆف تهە کوردس ئن توۆ سۆڤئەت ئارمەنئان فلمس“، ئن: جنەرگئە – ئل جنەما ئە لە ئالترە ئارت، نر. 7، مäرز 2015. ئۆنلنە ڤەرفüگبار ئونتەر: https://cinergie.unibo.it/article/view/5553
  13. قوئەللە: ئانف – دئە کوردسجهە ئائوفەرستەهونگ فەئئەرت پرەمئەرە، ئابگەروفەن ئام 22. ژون 2025.
  14. کوردسجهەس فلمفەستڤال بەرلن 2025، ئابگەروفەن ئام 22. ژون 2025.
  15. کوردسجهە فلمتاگە مüنجهەن، ئابگەروفەن ئام 5. ژون 2026.
  16. قوئەللە: ئکورۆ – دەئەیاه ونس ئان ئەممی ئاوارد فۆر ‘باناز’، ئابگەروفەن ئام 22. ژون 2025.
  17. „دەر ئمکەر“ – فلمکرتک ئوند حنتەرگروند، ئن: کنۆ-زەئت، ئابگەروفەن ئام 22. ژون 2025.
  18. „ناجهبارن“ – فلمبەسجهرەئبونگ ئوند بئۆگرافئە مانۆ کهاللس، ئن: بارنستەئنەر فلم، ئابگەروفەن ئام 22. ژون 2025.
  19. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  20. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  21. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  22. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  23. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  24. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  25. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  26. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  27. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  28. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  29. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  30. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  31. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  32. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  33. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  34. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  35. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  36. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  37. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  38. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  39. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  40. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  41. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  42. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  43. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  44. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  45. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  46. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  47. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  48. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  49. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  50. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  51. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  52. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  53. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  54. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  55. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  56. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  57. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  58. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  59. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  60. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  61. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  62. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  63. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  64. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  65. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  66. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  67. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  68. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  69. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  70. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  71. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  72. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  73. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  74. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  75. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  76. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  77. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  78. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  79. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  80. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  81. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  82. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  83. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  84. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  85. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  86. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  87. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  88. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  89. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  90. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  91. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  92. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  93. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  94. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  95. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  96. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  97. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  98. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  99. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  100. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  101. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  102. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  103. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  104. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  105. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  106. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  107. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  108. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  109. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  110. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  111. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  112. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  113. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  114. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  115. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  116. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  117. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  118. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  119. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  120. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  121. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  122. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  123. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  124. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  125. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  126. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  127. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  128. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  129. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  130. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  131. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە
  132. شابلۆن:ئنتەرنەتقوئەللە

ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن


دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „کوردسجهەر فلم“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.