ژان دۆست

ژان دۆست (شابلۆن:ئارابس، شابلۆن:کوس-لاتن; * 12. مäرز 1965 ئن کۆبانێ، سیرئەن) ئست ئەئن سیرسجه-دەئوتسجهەر لتەراتورüبەرسەتزەر ئوند کوردسجهەر سجهرفتستەللەر. ئەر هات زاهلرەئجهە رۆمانە سۆوۆهل ئائوف کوردسجه ئالس ئائوجه ئائوف ئارابسجه ڤەرöففەنتلجهت ئوند گلت ئالس بەدەئوتەندەر کوردسجهەر سجهرفتستەللەر دەر گەگەنوارت. ئم ژون 2000 کام دۆست ئالس پۆلتسجهەر فلüجهتلنگ ناجه دەئوتسجهلاند; 2008 ووردە ئەر ئەئنگەبüرگەرت.

لەبەن ئوند وەرک

دۆست ووردە 1965 ئن کۆبانێ، ئەئنەر ڤۆن کوردەن بەوۆهنتەن ستادت ئم نۆردەن سیرئەنس، گەبۆرەن. ڤۆن 1985 بس 1988 ستودئەرتە ئەر ناتوروسسەنسجهافتەن ئن ئالەپپۆ، براجه سەئنە ئاکادەمسجهە ئائوسبلدونگ ئابەر ناجه درەئ ژاهرەن ئاب ئوند کۆنزەنترئەرتە سجه ئائوف لتەراتور ئوند سجهرەئبەن. 1984 سجهرئەب ئەر سەئن فرüهەس ئەپسجهەس گەدجهت کەلا دمدمێ (دئە زتادەللە ڤۆن دمدم).

نەبەن سەئنەن ئەئگەنەن وەرکەن هات دۆست کوردسجهە ئوند پەرسسجهە وەرکە ئنس ئارابسجهە üبەرسەتزت، دارونتەر مەم ئوو زین، ئەئنە کلاسسسجهە کوردسجهە لئەبەسگەسجهجهتە، دئە ئەهمەدێ خانی (ئاراب.: ئاهماد کهان، 1650-1707) ئم 17. ژاهرهوندەرت سجهرئەب ئوند دئە ئالس ناتئۆنالەپۆس دەر کوردسجهەن لتەراتور گلت.

دۆست üبەرتروگ ئونتەر ئاندەرەم سەئنەن ئەئگەنەن کوردسجهەن رۆمان میرنامە، دەر ئم ئۆسمانسجهەن رەئجه دەس 17. ژاهرهوندەرتس سپئەلت، ئنس ئارابسجهە. داس وەرک ئست ئەئنە فکتڤە بئۆگرافئە ڤۆن ئەهمەدێ خانی، ئەئنەم بەدەئوتەندەن کوردسجهەن دجهتەر ئوند سوف، دەر „ئونگەرەجهتگکەئت لەدگلجه مت فەدەر ئوند تنتە“ بەکäمپفتە.

مەهرەرە سەئنەر رۆمانە سپئەلەن ئم کۆنتەخت دەس سیرسجهەن بüرگەرکرئەگس. سەئن 2020 ئەرسجهئەنەنەر رۆمان مۆکهاتات پەتەرسبورگ (داس پەتەرسبورگەر مانوسکرپت) ستاند ئائوف دەر لۆنگلست فüر دەن سهەئکه زایەد بۆئۆک ئاوارد. ئم فەبروئار 2024 ووردە سەئن رۆمان سافە جۆرردۆر، üبەرسەتزت دورجه دئە برتسجهە ئارابستن مارلین بۆئۆته، مت دەم ئەرستمالگ ڤەرلئەهەنەن بائت ئال-گهاسهام دار ئاراب ترانسلاتئۆن پرزە ئائوسگەزەئجهنەت، ئەئنەم ئنتەرناتئۆنالەن لتەراتورپرەئس فüر دئە Üبەرسەتزونگ ڤۆن ئارابسجهەر لتەراتور ئنس ئەنگلسجهە. دئەسە گەسجهجهتە سپئەلت وäهرەند دەر تüرکسجهەن بەسەتزونگ ڤۆن ئافرن. ئن ئەئنەم سەئنەر ئاندەرەن رۆمانە، ئەئن گرüنەر بوس ڤەرلäسست ئالەپپۆ، ڤەروەندەتە دۆست دئەسەلبە حاندلونگ، ئەرزäهلتە سئە ئابەر ئائوس دەر پەرسپەکتڤە ئەئنەر ئاندەرەن فگور.

سەئنە لتەرارسجهەن بەئترäگە ئەرسترەجکەن سجه üبەر ڤەرسجهئەدەنە گەنرەس، دارونتەر لیرک، کورزگەسجهجهتەن، رۆمانە ئوند لتەراتورüبەرسەتزونگەن. ئەئنگە سەئنەر وەرکە ووردەن ئنس ئتالئەنسجهە، تüرکسجهە، پەرسسجهە ئوند سپانسجهە üبەرسەتزت. سەئنە ڤەرöففەنتلجهونگەن ئەرسجهئەنەن ئم لبانۆن، سیرئەن، ژۆردانئەن، Äگیپتەن، ئم ئراک ئوند ئن دەر تüرکەئ. ئن دەئوتسجهلاند ووردە دۆست 1991 مت سەئنەر ئائوف کوردسجه ڤەرفاسستەن حەلدەندجهتونگ کەلا دمدمێ (دئە زتادەللە ڤۆن دمدم) ئەرستمالس ڤەرلەگت.

ئن ئەئنەم ئنتەرڤئەو مت دەر لتەراتورکرتکەرن نوها ئاسکار ئائوس دەم ژاهر 2022 üبەر داس ڤەرهäلتنس سەئنەس لتەرارسجهەن وەرکس زور کوردسجهەن ناتئۆنالەن ئدەنتتäت ساگتە دۆست:

دارüبەر هنائوس ڤەرترات ئەر دئە ئانسجهت، داسس „دەر سیرسجهە رۆمان ئم وەسەنتلجهەن زو ئەئنەم کرئەگسرۆمان گەوۆردەن ئست“، وۆبەئ سجه ئائوجه مەهرەرە سەئنەر ئەئگەنەن وەرکە مت دەن کäمپفەن ئوند زەرستöرونگەن ئن دەن کوردسجهەن گەبئەتەن ئافرن، کۆبانە ئوند ئامودە بەفاسسەن.

ئائوف دئە فراگە ناجه سەئنەر بەزئەهونگ زور ئارابسجهەن سپراجهە ئەرکلäرتە ئەر، داسس ئەر سجهۆن ئن ژونگەن ژاهرەن بەگۆننەن هابە، ئن دئەسەر سپراجهە زو سجهرەئبەن، ئوند سئە ئالس سەئنە ئەئگەنە سپراجهە بەتراجهتە، گەنائوسۆ وئە ئاندەرە سجهرفتستەللەر دەر ئارابسجهەن لتەراتور. ئائوفگەواجهسەن مت کوردسجه ئالس موتتەرسپراجهە ئوند ئارابسجه دورجه سەئن کولتورەللەس ئومفەلد، سئەهت ئەر سجه سەلبست ئالس زوەئسپراجهگ، وۆبەئ ئەر ئن بەئدەن سپراجهەن گلەئجه گوت سپرجهت ئوند دەنکت. سەئنە ئەئگەنەن Üبەرسەتزونگەن فرüهەرەر رۆمانە، دئە ئەر ئائوس دەم ئارابسجهەن ئنس کوردسجهە üبەرتراگەن هات، بەروهەن ئائوف سەئنەر ئەنتسجهەئدونگ، سەئن گەسامتەس لتەرارسجهەس وەرک ئن سەئنەر „مارگنالسئەرتەن ناتئۆنالسپراجهە“ زو ڤەرöففەنتلجهەن.

وەرکە

• دئە زتادەللە ڤۆن دمدم (کەلا دمدمێ)، حەلدەندجهتونگ، کوردسجه، بۆنن 1991، ئستانبول 1991، داماسکوس 1995، ئستانبول 2011، ڤئەرتە ئائوسگابە.
• ئەئن لئەد فüر دئە ئائوگەن کوردستانس، (سازەک ژ چاڤێن کوردستان رە)، لیرک، ئارابسجه ئوند کوردسجه، بەئروت 1994.
• بادāʿئ ئال-لوگها، (بدائع اللغة) کوردسجه/ئارابسجهەس وöرتەربوجه، بەئروت 1997.
• مژاباد، رۆمان، کوردسجه، دیارباکر 2004. (Üبەرسەتزونگ ئنس تüرکسجهە: بەلک، ئستانبول 2005).
• 3 گاڤ ئوو 3 دارەک (3 سجهرتتە زور حنرجهتونگ) رۆمان، کوردسجه، ئاڤەستا. ئستانبول 2007. 2. ئائوفلاگە ئاڤەستا. ئستانبول 2012.
• میرنامە، رۆمان، کوردسجه، ئاڤەستا، ئستانبول 2008. (Üبەرسەتزونگ ئنس تüرکسجهە: موهسن کزلکایا، ئتهاک، ئستانبول 2011).
• ئاسجهīق ئال-موتاردسجهم، عشيق المترجم رۆمان. واراق ڤەرلاگ، دوبائ، ڤەرەئنگتە ئارابسجهە ئەمراتە 2014.
• دیوانا ژان، گەدجهتباند، سەماکورد، دوبائ 2010.
• دیوانا ژان، گەدجهتباند، ئاڤەستا، ئستانبول 2012.
• مارتینێ بەختەوەر „مارتن دەر گلüجکلجهە“، رۆمان، ئاڤەستا، ئستانبول 2012.
• ناوāقīس رۆما، نواقيس روما ، „دئە گلۆجکەن ڤۆن رۆم“، رۆمان، دار ئال ساق، بەئروت. 2016
• کۆبانی، رۆمان، دارا یاینلار. تüرکەئ. 2017
• باس ئاکهدارباص أخضر، „ئەئن گرüنەر بوس“، رۆمان، ئالموتاواسسەت. مائلاند. ئتالئەن. 2018
• مامار ئامن، ممر آمن، „دەر کۆرردۆر“، رۆمان، مسکللئان. تونەسئەن. 2019
• ڤۆم کرئەگ ڤەرگەسسەنە گەدجهتە ئن دەر تاسجهە دەس دجهتەرس، قصائد نسيتها الحرب في جيب الشاعر، گەدجهتە، فادائات ڤەرلاگ. ئاممان. ژۆردانئەن. 2019
• فī قابḍئات ئال-کāبūس، یائومīیāت ḥئṣāر کūرūنā: ماروīیāت ئال-فائرūس، في قبضة الكابوس. يوميات حصار كورونا : مرويات الفيروس، „ئم بانن ئەئنەس ئالبترائومس – تاگەبوجه دەر جۆرۆنا-بەلاگەرونگ: ئەرزäهلونگەن üبەر داس ڤروس“، ئاممان. ژۆردانئەن. 2021.

Üبەرسەتزونگەن

• مەم ئوو زین، Üبەرسەتزونگ ئنس ئارابسجهە، داماسکوس 1995، 2. ئائوفل. بەئروت 1998، 3. ئائوفل.، دوهۆک 2006. 4. ئائوفل.، داماسکوس 2008. 5. ئائوفل. کائرۆ 2014.
• ماهاباد، Üبەرسەتزونگ ئەئنەس گەدجهتس ڤۆن سالم باراکات ئنس کوردسجهە. ئاڤەستا، ئستانبول 1996.
• ئال-Ḥئادīقا ئان-نāṣئرییا، (الحديقة الناصرية) Üبەرسەتزونگ ئائوس دەم پەرسسجهەن ئنس ئارابسجهە. ئاراس، ئاربل 2002.
• داس لئەد ڤۆن رەگەن، (سروودا بارانێ) Üبەرسەتزونگ ئائوس دەم ئارابسجهەن ئنس کوردسجهە. ئاڤەستا، ئستانبول 1996.
• مەم ئوو زین ب کوردیا ئیرۆ (مەم ئوند زن ئن مۆدەرنەر کوردسجهەر سپراجهە). ئاڤەستا. ئستانبول 2008.
• فەرهەنگا کوردستانی (کوردستانی`س وöرتەربوجه. کوردسجه/کوردسجه). نووبهار. ئستانبول 2010.
• تەفسیرا مەم ئوو زینێ (ئانالیسە ڤۆن „مەم ئوند زن“). ئاڤەستا، ئستانبول 2010.
• ماتāهات ئال-دسجهنن متاهة الجن Üبەرسەتزونگ ئائوس دەم کوردسجهەن ئنس ئارابسجهە. کالما، ئابو دهاب 2013.
• رامāد ئان-نودسجهūم، رماد النجوم کوردسجهە کورزگەسجهجهتە. ماقام ڤەرلاگ، کائرۆ 2014.
• فەرهەنگا حەمیدی دارا یاینلار. تüرکەئ. 2018
• دیوانا جزیری دارا یاینلار. تüرکەئ. 2018
• گەدجهتە، دئە دەر کرئەگ ئن دەر تاسجهە دەس دجهتەرس ڤەرگاß. مەم ئو زن. ئەربل. 2022

تهەئاتەرستüجک، داس ئائوف گروندلاگە سەئنەس وەرکس ئائوفگەفüهرت ووردە

• خەونا شەوتی (دەر ڤەربراننتە ترائوم)، تüرکەئ (1994–1995)

ڤەرفلمونگ

• مستەک ئاخ (ئەئنە حاندڤۆلل ئەردە) رەگئە: سهیار ئابد، فەرنونڤەرستäت حاگەن

ئائوسزەئجهنونگەن

• پرەئس دەر کوردسجهەن کورزگەسجهجهتەن، سیرئەن 1993
• پرەئس دەس کوردسجهەن گەدجهتس، ئەسسەن 2012
• پرەئس دەس ئۆرئەنتالسجهەن بوجهس، لۆندۆن 2013
• گۆلدەنەر پرەئس حوسسەئن ئارف، گەلاوێژ فەستڤال، سولایمانیا، کوردستان 2014
• پرەئس دەس مەم ئوو زین-فەستڤالس، ئەربل 2021
• دەر سجهارافنامەه-پرەئس. وئەن، Öستەررەئجه 2021

لتەراتور

• حازها ئابباس ئال، وریا ناژ ئابدوللاه (2023). پسیجهۆلۆگجال ئاند پهیسجال ترانسفۆرماتئۆن ئن ئا سافە پاسساگە ئن ئافرن بی ژان دۆست. ژۆئورنال ئۆف تکرت ئونڤەرستی فۆر حومانتئەس، ڤۆلومە 30، 1،8، س. 183–201
• ئاسکار، نوها. (2022). تهە ئۆئوت-ئۆف-فلۆجک دسسدەنت: ئان ئنتەرڤئەو وته کوردسه – سیرئان ورتەر ژان دۆست. رەڤئەو ئۆف مددلە ئەئاست ستودئەس. 56(2):403-409. شابلۆن:دۆئ

وەبلنکس

• ئەئنفüهرونگ ئوند ئائوسزوگ ئائوس سافە جۆرردۆر، ئنس ئەنگلسجهە üبەرسەتزت ڤۆن مارلین بۆئۆته
• فڤە پۆئەمس بی ژان دۆست، ئنس ئەنگلسجهە üبەرسەتزت ڤۆن سەئنەر تۆجهتەر، مەی دۆست
• ژان دۆستس کورزگەسجهجهتە ئا پلەئاسانت جۆئونتەنانجە، ئنس ئەنگلسجهە üبەرسەتزت ڤۆن نانجی رۆبەرتس

ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن

• العربية
• ئارز
• سۆرانی
• ئەنگلسه
• فارسی
• کورمانجی
• پل

---

دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „ژان دۆست“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.