بۆ ناوەڕۆک بازبدە

گۆئوڤەرنەمەنت ئال-حاساکا

لە KurdiPedia
پێداچوونەوی ٢٠:٢١، ٩ی ئابی ٢٠٢٦ لە لایەن Admin (لێدوان | بەشدارییەکان) (Import von de.wikipedia.org (CC BY-SA 4.0))
(جیاوازی) → پیاچوونەوەی کۆنتر | پێداچوونەوەی ئێستا (جیاوازی) | پێداچوونەوەی نوێتر← (جیاوازی)

شابلۆن:ئنفۆبۆخ ڤەروالتونگسەئنهەئت ئال-حاساکا (شابلۆن:ئارس، شابلۆن:کوس، شابلۆن:سیرس) ئست ئەئن سیرسجهەس گۆئوڤەرنەمەنت ئان دەر گرەنزە زور تüرکەئ ئوند زوم ئراک مت ئەئنەر فلäجهە ڤۆن 23.334 کم² ئوند ئەئنەر بەڤöلکەرونگ ڤۆن ئەتوا 1،4 مئۆ. مەنسجهەن (2008)، دئە üبەروئەگەند ئائوس کوردەن، ئارابەرن ئوند ئارامäئەرن/ئاسسیرەرن بەستەهت.[1] دئە رەگئۆن گلت ئالس کۆرنکاممەر سیرئەنس.[2]

ئالس فۆلگە دەس سیرسجهەن بüرگەرکرئەگەس ئەخستئەرت داس گۆئوڤەرنەمەنت ئالس ڤەروالتونگسەئنهەئت دەس سیرسجهەن ستائاتەس نجهت مەهر. ئم ئاپرل 2017 ستاندەن نور نۆجه تەئلە دەر بەئدەن گرößتەن ستäدتە، دئە نامەنگەبەندە ستادت ئال-حاساکا ئوند قامسهل، ئونتەر دەر کۆنترۆللە دەر رەگئەرونگستروپپەن. دەر گرۆßتەئل دەر رەگئۆن بەفاند سجه داگەگەن بس زور تüرکسجهەن ئنڤاسئۆن 2019 ئونتەر دەر کۆنترۆللە کوردسجهەر ڤۆلکسڤەرتەئدگونگسەئنهەئتەن (یپگ)، فüر دئە دئەسەس گەبئەت دەر کانتۆن جزیرێ دەر ڤۆن ئهنەن بەئانسپروجهتەن فöدەراتئۆن نۆردسیرئەن – رۆژاڤا ئست.

گەسجهجهتە

ئن دەر رەگئۆن لئەگەن زاهلرەئجهە تەللس، دئە تەئلوەئسە ئاب دەر ستەئنزەئت بس ئن رöمسجهە زەئت بەسئەدەلت وارەن. دازو گەهöرەن تەلل براک، تەلل حالاف ئوند گانز ئم نۆردۆستەن حامۆئوکار.

1933 سئەدەلتەن ئام فلوسس جهابور 30.000 ئاسسیرسجهە فلüجهتلنگە، دئە ڤۆر دەر ڤەرسجهلەپپونگ ئوند ئانگرففەن ڤۆن ئەخترەمستەن ئم ئراک فلۆهەن. ئوم ئوند ئن ئال-مالکییە ئم äئوßئەرستەن نۆردۆستەن ئەخستئەرەن زوەئ هستۆرسجهە کرجهەن. دئە ئالس پلگەرستäتتە گەلتەندە سیرسجه-ئۆرتهۆدۆخە کرجهە دەر هەئلگەن ژونگفرائو ووردە ئم ژاهرە 1955 دورجه داس ووندەر دەس وەئهواسسەرس بەکاننت. دئە کرجهە دەر هەئلگەن ژونگفرائو ئن بارابائدا ورد ئالس پلگەرستäتتە ژäهرلجه ئام 15. مائ ڤۆن جهرستلجهەن پلگەرن بەسوجهت.

ئائوجه ڤۆر دەم بüرگەرکرئەگ گاب ئەس زوسجهەن دەن ئم گۆئوڤەرنەمەنت لەبەندەن کوردەن ئوند دەن سجهەرهەئتسکرäفتەن دەر رەگئەرونگ هäئوفگ سپاننونگەن. سۆ کام ئەس ئەتوا ئم مäرز 2004 زو پۆلتسجهەن ئونروهەن ئن قامسجهل ئوند ئومگەبونگ، ناجهدەم تومولتە بەئ ئەئنەم فوßباللسپئەل زوسجهەن ئارابسجهەن بائاته-ئانهäنگەرن ئوند کوردەن ئەسکالئەرتەن.

ئم زوگە دەس سیرسجهەن بüرگەرکرئەگەس 2011 گرüندەتەن مەهرەرە ئۆرگانساتئۆنەن ئونتەر فüهرونگ دەر پارتیا یەکتییا دەمۆکرات کانتۆنە، ئوم سجه سەلبست زو ڤەروالتەن. داس گۆئوڤەرنەمەنت ئال-حاساکا بلدەت ئەئنەس دەر درەئ کانتۆنە. داس گۆئوڤەرنەمەنت ئست زوسجهەن دەر سیرسجهەن رەگئەرونگ، دەن کوردسجهەن گروپپەن ئوند دەم ئسلامسجهەن ستائات ئومکäمپفت. ڤۆن کوردسجهەن ناتئۆنالستەن ورد داس گۆئوڤەرنەمەنت ئالس „وەستکوردستان“ ئۆدەر رۆژاڤا بەزەئجهنەت ئوند ئن وەئتەن تەئلەن دەم ستامملاند دەس کوردەنگەبئەتەس زوگەسجهرئەبەن، وەلجهەس ڤۆن دەر کوردسجهەن ئۆپپۆستئۆن ئن سیرئەن فüر ئەئنە ئائوتۆنۆمئە äهنلجه دەر ئائوتۆنۆمەن رەگئۆن کوردستان بەئانسپروجهت ورد. ئەئنگە ئارابەر بەفüرجهتەن ژەدۆجه دئە ئەنتستەهونگ ئەئنەس سەپاراتەن ستائاتەس.[3]

وجهتگستە ئۆرتسجهافتەن ئوند ئەتهنسجهە زوساممەنسەتزونگ

سوننتسجهە موسلمە ماجهەن زرکا 70–80 % دەس گۆئوڤەرنەمەنت ئائوس، داڤۆن ڤارئئەرت دەر ئانتەئل دەر کوردەن زوسجهەن 40 ئوند 70 %، دەن رەست دەر موسلمسجهەن بەڤöلکەرونگ ستەللەن ئارابەر ئوند زو کلەئنەرەن تەئلەن تورکمەنەن. دئە جهرستەن بلدەن ئەتوا 20–30 % دەر بەڤöلکەرونگ، üبەروئەگەند ئارامäئەر/ئاسسیرەر ئوند ئارمەنئەر.[4] حائوپتستادت ئست ئال-حاساکا، وۆ ئارابەر دئە بەڤöلکەرونگسمەهرهەئت ستەللەن. دئە گرößتە ستادت ئست قامسجهل. دەر لەتزتە ئۆففزئەللە زەنسوس ووردە 2004 دورجهگەفüهرت، دئە زاهلەن دەر فۆلگەندەن تابەللە بەزئەهەن سجه ئائوف دەسسەن ئەرگەبنسسە.[5] ئاللە زاهلەن زور ئەتهنسجهەن زوساممەنسەتزونگ ئوند ئائوجه زو ئەئنوۆهنەرزاهلەن سند ئومسترتتەن. سۆ وار ئم راهمەن دەر ڤۆلکسزäهلونگ 1962 120.000 سیرسجهەن کوردەن، ئالسۆ ئەتوا 20 % دەر دامالگەن کوردسجهەن بەڤöلکەرونگ سیرئەنس، دئە سیرسجهە ستائاتسبüرگەرسجهافت ئابەرکاننت وۆردەن.[6] دئە فۆلگەندە تابەللە گبت داهەر نور ئەئنە گرۆبە ئۆرئەنتئەرونگ üبەر دئە گرößئە دەر ئەئنزەلنەن ستäدتە.

لاتەئنسجهە سجهرەئبوەئسە ئارابسجهەر نامە کوردسجهەر نامە ئارامäئسجهەر نامە بەڤöلکەرونگ دسترکت
ئال-حاساکا شابلۆن:ئار حەسیچە شابلۆن:ئارج 188.160 دسترکت ئال-حاساکا
ئال-قامسجهل شابلۆن:ئار قامشلۆ شابلۆن:ئارج 184.231 دسترکت قامسجهل
راʾس ئال-ʿئائن شابلۆن:ئار سەرێ کانیێ شابلۆن:ئارج (رēṣḥ ʿئاینā) 29.347 دسترکت راʾس ئال-ʿئائن
تال حامس شابلۆن:ئار 71.699 دسترکت قامسجهل
ئال-یاʿروبییا شابلۆن:ئار 39.459 دسترکت ئال-مالکییا
ئامودە شابلۆن:ئار ئاموودێ 26.821 دسترکت قامسجهل
ئال-مالکییا شابلۆن:ئار دێرکا حەمکۆ 26.311 دسترکت ئال-مالکییا
ئال-قاهتانییا شابلۆن:ئار تربەسپی شابلۆن:ئارج 65.685 دسترکت قامسجهل
ئاسجه-سجهادداد شابلۆن:ئار 58.916 دسترکت ئال-حاساکا
ئال-حائول شابلۆن:ئار 14.804 دسترکت ئال-حاساکا
ئال-ئارسجها شابلۆن:ئار 30 544 دسترکت ئال-حاساکا
تەلل تامەر شابلۆن:ئار گرێ خورما شابلۆن:ئارج 50 285 دسترکت ئال-حاساکا
ئال-مائابادا شابلۆن:ئار گرکێ لەگێ 15.759 دسترکت ئال-مالکییا
ئاس-سابʿئا وا-ئارباʿئن شابلۆن:ئار 14.177 دسترکت ئال-حاساکا
ئال-مانادسجهر شابلۆن:ئار 12.156 دسترکت راʾس ئال-ʿئائن
ئاد-درباسییا شابلۆن:ئار دربێسی 8.551 دسترکت راʾس ئال-ʿئائن
ئال-دسجهاوادییا شابلۆن:ئار 6.630 دسترکت ئال-مالکییا
مابروکا شابلۆن:ئار 6.325 دسترکت راʾس ئال-ʿئائن
تال سافوک شابلۆن:ئار 5.781 دسترکت ئال-حاساکا
ئات-توەئنا شابلۆن:ئار 5.062 دسترکت ئال-حاساکا
ئال-فادگهام شابلۆن:ئار 5.062 دسترکت ئال-حاساکا

دسترکتە ئوند ئونتەردسترکتە

داس گۆئوڤەرنەمەنت ئست ئن ڤئەر دسترکتە (منتاقا) ئونتەرتەئلت، هئەر ژەوەئلس فاربلجه ئونتەرسجهئەدەن: ئال-مالکییا (گەلب)، ئال-قامسجهل (بلائو)، راʾس ئال-ʿئائن (گرüن) ئوند ئال-حاساکا (رۆت)، دئە وئەدەروم ئن ئونتەردسترکتە (ناهیا) ئەئنگەتەئلت سند. شابلۆن:ئماگە لابەل بەگن شابلۆن:ئماگە لابەل سمالل شابلۆن:ئماگە لابەل سمالل شابلۆن:ئماگە لابەل سمالل شابلۆن:ئماگە لابەل سمالل شابلۆن:ئماگە لابەل سمالل شابلۆن:ئماگە لابەل سمالل شابلۆن:ئماگە لابەل سمالل شابلۆن:ئماگە لابەل سمالل شابلۆن:ئماگە لابەل سمالل شابلۆن:ئماگە لابەل سمالل شابلۆن:ئماگە لابەل سمالل شابلۆن:ئماگە لابەل سمالل شابلۆن:ئماگە لابەل سمالل شابلۆن:ئماگە لابەل سمالل شابلۆن:ئماگە لابەل سمالل شابلۆن:ئماگە لابەل سمالل شابلۆن:ئماگە لابەل ئەند

لتەراتور

موهامماد تالاب حلال (ڤۆرستزەندەر دەر پۆلتسجهەن ئابتەئلونگ دەس گەهەئمدئەنستەس ئن ئال-حاساکا): ستودئە üبەر دئە پرۆڤنز ئال-ژازەئەرا ئن ناتئۆنالەر، سۆزئالەر ئوند پۆلتسجهەر حنسجهت. ئنس دەئوتسجهە üبەرسەتزت ئوند مت ئەئنەم ڤۆروۆرت ڤەرسەهەن ڤۆن در. گوندی دلبەرز، بەرلن 2013، ئسبن 978-3-942735-43-8. ئن دئەسەر ستودئە بەگرüندەت ئەئن سیرسجهەر گەهەئمدئەنستۆففزئەر دئە نۆتوەندگکەئت ئەئنەر دسکرمنئەرەندەن سیرسجهەن ستائاتسپۆلتک گەگەنüبەر دەن کوردەن.

شابلۆن:جۆممۆنسجات

ئەئنزەلناجهوەئسە

شابلۆن:ناڤگاتئۆنسلەئستە پرۆڤنزەن سیرئەنس

ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن


دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „گۆئوڤەرنەمەنت ئال-حاساکا“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.