ئادئابەنە

ئادئابەنە (سیرسجه-ئارامäئسجه: ܚܕܝܐܒ، گرئەجهسجه: Αδιαβηνή) بەزەئجهنەت ئەئن تەررتۆرئوم ئن ڤۆردەراسئەن. زوئەرست ووردە دامت داس گەبئەت زوسجهەن ئۆبەرەم ئوند ئونتەرەم زاب (گرۆßئەم ئوند کلەئنەم زاب) بەزەئجهنەت، سپäتەر ئائوجه دئە ڤۆر ئاللەم ئم نۆردەن (حادژاب گەناننت) درەکت ئانگرەنزەندەن رەگئۆنەن. وەئل ئەس سپäتەر پۆلتسجه دەن گرößتەن تەئل ئاسسیرئەنس ئومفاسستە، ووردە دەر نامە دانن ئائوجه فüر گانز ئاسسیرئەن ڤەروەندەت. بەدەئوتەندستە ستادت وار ئاربەلا.

گەسجهجهتە

ئم ئەرستەن ناجهجهرستلجهەن ژاهرهوندەرت ووردە ئادئابەنە ڤۆن مەهرەرەن، ڤۆن دەن پارتهەرن ئابهäنگگەن کöنگەن ئەئنەر لۆکالەن دیناستئە رەگئەرت، دئە سجه زوم ژودەنتوم بەکاننتە. دابەئ ووردەن دئەسە مەهرفاجه ئن ئننەرپارتهسجهە تهرۆنسترەئتگکەئتەن ئوند پارتهسجه-رöمسجهە کۆنفلکتە ڤەروجکەلت. ڤۆر ئاللەم وäهرەند دەر رەگەنتسجهافت دەس کöنگس ئزاتەس ئئ. (جا. 36–59/60) وار دەر ئەئنفلوسس ئم پارتهسجهەن رەئجه بەترäجهتلجه. ئەبەن ژەنەر ئزاتەس وار ئەس ئائوجه، دەر مت سەئنەر موتتەر حەلەنا ئائوس پۆلتسجهەن گرüندەن (پرۆسەلیتەنوەربونگ) دەن Üبەرترتت زوم ژودەنتوم ڤۆللزۆگ. داس کöنگسهائوس ئونتەرستüتزتە دئە پالäستنسجهەن ژودەن فنانزئەلل ئوند ئەنتساندتە وäهرەند دەس رöمسجهەن کرئەگەس سۆگار تروپپەن. مۆنۆبازۆس ئوند حەلەنا فندەن ئن دەر مسجهنا داهەر هäئوفگ ئەروäهنونگ ئوند وەردەن ئهرەر فرöممگکەئت وەگەن گەرüهمت.

ئالس دئە رöمەر ئونتەر تراژان 116 مەسۆپۆتامئەن ئەرۆبەرت هاتتەن، ووردە ئادئابەنە ئونتەر دەم نامەن ئاسسیرئا رöمسجهە پرۆڤنز. ژەدۆجه ووردەن دئە مەسۆپۆتامسجهەن کۆلۆنئەن ئونتەر تراژانس ناجهفۆلگەر حادرئان وئەدەر ئائوفگەگەبەن. ئەرست سەپتمئوس سەڤەروس ئەرۆبەرتە 195 ئەرنەئوت کورزفرستگ ئادئابەنە ئوند ناهم دارائوفهن دەن بەئنامەن ئادئابەنوس ئان. ئونتەر جاراجاللا مارسجهئەرتەن دئە رöمەر 216 نۆجه ئەئنمال ئن ئادئابەنە ئەئن.

سپäتەر ڤەربüندەتەن سجه دئە حەررسجهەر ڤۆن ئادئابەنە ئوند دەر حەررسجهەر ڤۆن کرکوک لائوت دەر جهرۆنک ڤۆن ئاربەلا مت دەم ساسساندەن ئارداسجهر ئ. گەگەن دەن پارتهسجهەن حەررسجهەر ئارتابانۆس ئڤ. وäهرەند دەر حەررسجهافت دەر ساسساندەن گاب ئەس ئن ئادئابەنە ڤئەلە جهرستلجه-نەستۆرئانسجهە گەمەئندەن.

حەررسجهەر ڤۆن ئادئابەنە

ئارتاخارەس (ناجه 30 ڤ. جهر.) ئزداتەس (؟–ئوم 30 ن. جهر.) مۆنۆبازۆس ئ. بازائئۆس (ئوم 30–ئوم 36) حەلەنە، مترەگەنتن ئزاتەس ئئ. (ئوم 36–59/60) ڤۆلۆگائەسەس ئ. (ئوم 50) مۆنۆبازۆس ئئ. (59/60–متتە دەر 70ەر)

مەبارساپەس (ئوم 114) زوم رöمسجهەن رەئجه 116/7 راکباکت (؟–191) (ئەئن پارتهسجهەر ساتراپ ئالانسجهەر ئابستاممونگ) نارسەس (ئادئابەنە) (ئوم 191–200) سهاهرات (سهاهراد) (ئوم 213–224) زوم ساسساندەنرەئجه 226–649 ئارداسجهر ئئ. (344–376)

بسجهöفە ڤۆن ئادئابەنە

پکدها (104–114) سەمسۆئون (120–123) ئسائاج (135–148) ئابراهام (148–163) نۆه (163–179) حابەل (183–190) ئابەدهمها (190–225) حران (225–258) سالۆئوپها (258–273) ئاهادابوه (273–291)

سر'ئا (291–317) ئئۆهاننۆن (317–346) ئابراهام (346–347) ماران–زکها (347–376) سۆئوبهالسۆ (376–407) دانئەل (407–431) رهما (431–450) ئاببۆئوستا (450–499) ژۆسەپه (499–511) حوئانا (511–؟)

سئەهە ئائوجه

• گراب دەر حەلەنە ڤۆن ئادئابەنە

لتەراتور

• شابلۆن:رە
• سۆلۆمۆن گرایزەل: ئا حستۆری ئۆف تهە ژەوس. فرۆم تهە بابیلۆنئان ئەخلە تۆ تهە پرەسەنت، 5728–1968. مەنتۆر، نەو یۆرک 1968 (ناجهدروجک دەر ئائوسگابە پهلادەلپهئا 1948).
• مجهاł مارجئاک: سۆپهەنە، گۆردیەنە، ئاند ئادئابەنە. تهرەئە رەگنا منۆرا ئۆف نۆرتهەرن مەسۆپۆتامئا بەتوەئەن ئەئاست ئاند وەست (= ئمپاجت ئۆف ئەمپرە. باند 26). برلل، لەئدەن/بۆستۆن 2017، ئسبن 978-90-04-35070-0، س. 255–418 (فاجهوسسەنسجهافتلجهە رەزەنسئۆن).
• ژاجۆب نەئوسنەر: تهە جۆنڤەرسئۆن ئۆف ئادئابەنە تۆ ژودائسم. ئن: ژۆئورنال ئۆف ببلجال لتەراتورە. باند 83، 1964، س. 60–66.
• ژاجۆب نەئوسنەر: ئا حستۆری ئۆف تهە ژەوس ئن بابیلۆنئا. باند 1: تهە پارتهئان پەرئۆد. سجهۆلارس پرەسس، ئاتلانتا، گا. 1999، ئسبن 0-7885-0605-6 (ناجهدروجک دەر ئائوسگابە نەو یۆرک 1965).
• شابلۆن:ئەئر.
• مارجۆ فرەنسجهکۆوسک: ئرانسجهە کöنگسلەگەندە ئن دەر ئادئابەنە. زور ڤۆرگەسجهجهتە ڤۆن ژۆسەپهوس: ئانتقوئتاتەس خخ، 17–33. ئن: زەئتسجهرفت دەر دەئوتسجهەن مۆرگەنلäندسجهەن گەسەللسجهافت (زدمگ). باند 140، 1990، س. 213–233.
• ئەرجه برائوئەر: تهە ژەوس ئۆف کوردستان. واینە ستاتە ئونڤەرستی پرەسس، دەترۆئت 1993، ئسبن 0-8143-2392-8.
• شابلۆن:دنپ

وەبلنکس

• بسهۆپس ئۆف ئادئابەنە. نەستۆرئان.ئۆرگ
• ژۆناه گابرئەل لسسنەر: شابلۆن:وەبارجهڤ کولانو.ئۆرگ، 2000
• تهە فۆرجەد جۆنڤەرسئۆن ئۆف تهە ژەوسه جۆممونتی ئۆف پەرسئا ئاند تهە بەگنننگس ئۆف تهە کوردس. ئەرەتزیسرۆئەل.ئۆرگ
• شابلۆن:وەبارجهڤ کوردستانجا.جۆم

ئەڤ گۆتار ب زمانێن دن / دئەسەر ئارتکەل ئن ئاندەرەن سپراجهەن

• ئاف
• العربية
• ئارج
• ئارز
• بە
• بگ
• جا
• سۆرانی
• جس
• ئەل
• ئەنگلسه
• ئەسپاñئۆل
• ئەئو
• فارسی
• ف
• فرانچائس
• گل
• هە
• Հայերեն
• ئد
• ئت
• ژا
• کۆ
• کورمانجی
• نب
• نل
• پل
• پت
• Русский
• سه
• سل
• سر
• سڤ
• ته
• تüرکچە
• ئوک
• ئور
• زه

---

دئەسەر ئارتکەل باسئەرت (گانز ئۆدەر تەئلوەئسە) ئائوف دەم ئارتکەل „ئادئابەنە“ ئائوس دەر فرەئئەن ئەنزیکلۆپäدئە وکپەدئا ئوند ستەهت ئونتەر دەر لزەنز جج بی-سا 4.0. ئن دەر وکپەدئا ئست ئەئنە لستە دەر ئائوتۆرەن ڤەرفüگبار.